CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu trước: 1.1 Nghiên cứu công bố ở nước ngoài Fowzia (2011) khi nghiên cứu về công tác KTTN ở Bangladesh nhằm tìm ra một sự hài lòng về một hệ thống KTTN, thông qua việc điều tra 88 tổ chức dịch vụ và sử dụng phân tích hồi qui Logit để kiểm tra mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hệ thống KTTN đã cho rằng: sự phân công trách nhiệm, cách thức đo lường hiệu quả công tác KTTN và công tác khen thưởng có ảnh hưởng đến công tác KTTN. Trong khi đó, nghiên cứu không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê của yếu tố trung tâm trách nhiệm và tiêu chuẩn đo lường hiệu quả công việc theo qui định hệ thống KTTN đến công tác KTTN. Fowzia (2009) khi nghiên cứu các tổ chức tài chính phi ngân hàng đang sử dụng hệ thống KTTN đã cho rằng: việc xác định các loại trung tâm trách nhiệm, tiêu chuẩn đo lường hiệu quả công tác, cách thức đo lường hiệu quả công tác KTTN, công tác khen thưởng có ảnh hưởng đến công tác KTTN. Nghiên cứu của Indjejikian & ctg (1999) cho rằng sự phân công trách nhiệm và công tác khen thưởng các nhà quản lý có ảnh hưởng đến công tác KTTN.
Kết quả các nghiên cứu trên cho thấy có các yếu tố như phân công trách nhiệm, cách thức đo lường lường hiệu quả công việc và công tác khen thưởng ảnh hưởng đến hệ thống trách nhiệm. Theo tác giả nhận thấy kết quả nghiên cứu trên phản ánh được 3 nhóm nhân tố ảnh hưởng chủ yếu đến công tác KTTN là chưa được toàn diện bởi chưa bao quát được hết được vấn đề, bởi vì một hệ thống KTTN muốn hoạt động có hiệu quả cần thiết phải xây dựng các chuẩn mực, các qui định phù hợp mục tiêu hoạt của từng công ty, hành lang pháp lý… nói chung là những vấn đề đặc thù riêng của Công ty gọi chung là qui định riêng của từng công ty. Từ các qui định này giúp hệ thống KTTN có thể xây dựng tiêu chuẩn đo lường giúp cho việc đánh giá trách nhiệm được toàn diện hơn.2 Nghiên cứu trong nước Tại Việt Nam, Nguyễn Thị Huyền Trâm (2007) cho rằng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kế toán tại doanh nghiệp bao gồm: môi trường pháp lý, các yếu 7 tố thuộc đặc điểm của doanh nghiệp (như: người sử dụng thông tin kế toán, hệ thống kiểm soát nội bộ, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán). Đàm Phương Lan (2014) cho rằng sự phân công trách nhiệm được cụ thể hóa thành các yếu tố: sự phân cấp trong quản lý, sự tách bạch về trách nhiệm giữa các cấp trong quản lý và kiểm soát, thiết lập các trung tâm trách nhiệm.TS Phạm Văn Đăng (2014)Cho rằng doanh nghiệp niêm yết (DNNY) trên thị trường chứng khoán là một loại hình doanh nghiệp được hình thành, phát triển rất phù hợp trong điều kiện nền kinh tế thị trường; đa số DNNY thường hoạt động đa lĩnh vực, đa ngành nghề và quy mô hoạt động lớn.
Các DNNY tạo ra hàng hóa chứng khoán, qua đó thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển và huy động được nguồn vốn tối đa trong nền kinh tế. Các DNNY có một cơ cấu tổ chức hoạt động có thể xem là tốt nhất trong việc xác định các chức năng để đưa ra quyết định và kiểm soát đơn vị. Trong DNNY, lợi ích liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau, đặc biệt là lợi ích của các cổ đông, tuy nhiên trong quản lý và điều hành công việc hàng ngày chỉ do một nhóm người đại diện để thực thi nhiệm vụ do cổ đông giao, đó chính là Ban điều hành doanh nghiệp. Ban điều hành bao gồm Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc hoặc Giám đốc, Phó giám đốc và các cán bộ nhân viên chịu trách nhiệm quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của công ty một cách hiệu quả và mang lại lợi ích cao nhất cho các cổ đông, các nhà đầu tư và các đối tượng liên quan lợi ích khác.
Do vậy, DNNY cần thiết phải có một công cụ giúp nhà quản lý cấp cao giám sát, đánh giá trách nhiệm quản trị của các cấp dưới mình đối với công việc được giao, qua đó có những hành động điều chỉnh kịp thời nhằm cải tiến những hoạt động chưa đạt hiệu quả nhằm hướng đến hoàn thành mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp. Do đó việc phân cấp quản lý ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả của công tác KTTN. Luận văn “Tổ chức hệ thống KTTN trong các doanh nghiệp thương mại ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy (2014), đưa ra vấn đề về việc sắp xếp tổ chức lại công tác KTTN tại các công ty thương mại, đồng thời chuẩn xác lại hệ thống báo cáo và sự tách bạch quyền hạn và trách nhiệm trong công ty giúp việc đánh giá hiệu quả hoạt động của các trung tâm trách nhiệm. 8 Các nghiên cứu trong nước nêu trên mặc dù đã chỉ ra thêm một số nhân tố khác ảnh hưởng đến công tác KTTN đó là những lỗ hổng trong các nghiên cứu ngoài nước Fowzia (2011), tuy nhiên cũng chỉ là dựa trên quan sát và suy luận định tính chưa có điều tra và kiểm định đày đủ.3 Nhận xét về các nghiên cứu trước Trong giai đoạn 1995-2010 các công trình nghiên cứu trong nước sử dụng phương pháp quan sát và nghiên cứu thông qua tài liệu thực tế tại các doanh nghiệp và chủ yếu dựa vào suy luận định tính, chưa thực hiện các cuộc điều tra khảo sát đặc biệt là khảo sát các đối tượng sử dụng thông tin KTTN để ra các quyết định về nhân sự về sản xuất kinh doanh.
Từ giai đoạn 2010 trở lại đây các công trình nghiên cứu đã thực hiện khảo sát từ các doanh nghiệp phân tích đánh giá và đưa ra nhiều giải pháp bổ ích cho doanh nghiệp. Ở trong nước các công trình nghiên cứu về KTTN chủ yếu tập trung vào đánh giá thực trạng hệ thống KTTN, công tác tổ chức KTTN… đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống KTTN tại các doanh nghiệp, chưa đi sâu vào nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến công tác KTTN. Trên thế giới có một số công trình nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến công tác KTTN, nhưng chưa cụ thể trong lãnh vực nghiên cứu của đề tài.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác KTTN của doanh nghiệp Qua quá trình lược khảo các nghiên cứu trước tác giả thấy rằng có các yếu tố chính ảnh hưởng đến công tác KTTN bao gồm các yếu tố: (1) sự phân công trách nhiệm (bao gồm: sự phân cấp trong quản lý, sự tách bạch về trách nhiệm giữa các cấp trong quản lý và kiểm soát, thiết lập các trung tâm trách nhiệm); (2) công tác đo lường hiệu quả công việc theo qui định của KTTN (bao gồm: cách thức đo lường hiệu quả công tác KTTN và tiêu chuẩn đo lường hiệu quả công tác KTTN); (3) công tác khen thưởng; (4) môi trường pháp lý; (5) các yếu tố thuộc đặc điểm của doanh nghiệp (như: người sử dụng thông tin kế toán, hệ thống kiểm soát nội bộ, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán) có ảnh hưởng đến công tác KTTN. Đặc biệt tác giả muốn đi sâu vào nghiên cứu và kiểm định mức độ ảnh 9 hưởng của các nhân tố trên trong công tác KTTN của các Công ty điện lực trên địa bàn TP.5 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 1.1 Nội dung nghiên cứu Để trả lời các câu hỏi trong phần mở đầu, luận văn cần nghiên cứu những nội dung cụ thể sau: Nội dung 1: Khảo sát thực trạng vận dụng KTTN trong các công ty Điện lực trên địa bàn TP.HCM Xây dựng bảng câu hỏi khảo sát -Thu thập thông tin về các công ty Điện lực trên địa bàn TP.HCM bằng bảng câu hỏi khảo sát.
Nội dung 2: tổng hợp bảng câu hỏi khảo sát sau khi đã khảo sát xong. Mã hóa thông tin thành các biến số độc lập -Đưa dữ liệu khảo sát vào phần mềm và tiến hành làm sạch dữ liệu trước khi thực hiện việc thống kê. -Nội dung 3: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng (biến độc lập) đến công tác KTNN tại các công ty Điện lực trên địa bàn TP.HCM (biến phụ thuộc) Phân tích mối quan hệ giữa các biến Loại các biến độc lập có ảnh hưởng ít Sử dụng kinh tế lượng để phân tích các chỉ số Chạy hồi qui bội để xác định các hệ số. -Nội dung 4: Tìm ra các nhân tố ảnh hưởng chính đến công tác KTTN tại các công ty Điện lực trên địa bàn TP.
Tìm nhân tố mới có ảnh hưởng đến công tác KTTN Xác định các yếu tố có ảnh hưởng lớn thông qua hồi quy. -Nội dung 5: Đề xuất các giải pháp để vận dụng KTTN vào các công ty Điện lực trên địa bàn TP.HCM hiệu quả hơn.2 Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các Giám đốc, kế toán trưởng, các nhân viên kế toán trực tiếp làm công tác KTTN của các công ty, kết hợp quan sát, thu thập thông tin thống kê và phân tích số liệu thực tế. Chủ yếu dựa vào 10 phương pháp định tính kết hợp phương pháp định lượng để làm sáng tỏ thêm vấn đề.6 Phạm vi nghiên cứu: Về thời gian: Đề tài nghiên cứu khảo sát tại các Công ty Điện lực trong năm 2015 Về không gian: Đề tài nghiên cứu được tiến hành tại Tổng công ty điện lực TP.HCM và các Công ty Điện lực trên địa bàn TP. Để thuận tiện cho công tác thu thập thông tin, dữ liệu trình bày trong luận văn, tác giả sẽ căn cứ vào thông tin, dữ liệu được tổng hợp vào bảng khảo sát.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Trong chương 1, tác giả trình bày tổng quan về các nghiên cứu trước đề tài nghiên cứu liên quan đến chủ đề nghiên cứu đã lựa chọn, tìm hiểu, khảo sát, đồng thời thu thập tài liệu nghiên cứu thông qua các kênh: thư viện, tài liệu được cung cấp, từ giảng viên hướng dẫn, bạn bè, đồng nghiệp và các chuyên gia. Chương này nói lên được tầm quan trọng của một số nhân tố chính ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện công tác KTTN tại các doanh nghiệp.Chương này cũng nêu lên được các nội dung nghiên cứu của đề tài, xây dựng câu hỏi nghiên cứu và xác định các phương pháp nghiên cứu, giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài. 11 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Một số khái niệm về kế toán trách nhiệm KTTN là một nội dung cơ bản của KTQT, do vậy quá trình hình thành và phát triển của KTTN gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của KTQT.
