Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Ngành Dầu Khí Niêm Yết

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp ngành dầu khí niêm yết, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Xuân Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Ngành Dầu Khí Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm hiệu quả tài chính của doanh nghiệp
• 1.2. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính
• 1.2.1. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 1.2.2. Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS)
• 1.2.3. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 1.2.4. Tỷ suất cổ tức (DY)
• 1.2.5. Tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư (ROI)
• 1.2.6. Hệ số Marris và Tobin’s Q
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp
• 1.3.1. Quy mô doanh nghiệp (SIZE)
• 1.3.2. Đòn bẩy tài chính (DFL)
• 1.3.3. Khả năng thanh toán ngắn hạn (QR)
• 1.3.4. Tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp (GROWTH)
• 1.3.5. Năng lực quản lý doanh nghiệp (MC)
• 1.3.6. Thời gian hoạt động (AGE)
• 1.4. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 1.4.1. Quy mô doanh nghiệp (SIZE)
• 1.4.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.2. Đòn bẩy tài chính (DFL)
• 1.4.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.3. Khả năng thanh toán ngắn hạn
• 1.4.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.4. Tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp (GROWTH)
• 1.4.4.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.5. Năng lực quản lý doanh nghiệp (MC)
• 1.4.5.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.5.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.6. Thời gian hoạt động (AGE)
• 1.4.6.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.6.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mô tả các biến nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan thực trạng ngành dầu khí Việt Nam
• 3.1.1. Quy mô doanh nghiệp (SIZE)
• 3.1.2. Đòn bẩy tài chính (DFL)
• 3.1.3. Khả năng thanh toán ngắn hạn (QR)
• 3.1.4. Tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp (GROWTH)
• 3.1.5. Năng lực quản lý doanh nghiệp (MC)
• 3.1.6. Thời gian hoạt động (AGE)
• 3.1.7. Hiệu quả tài chính
• 3.2. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 3.2.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan các biến
• 3.2.2. Thống kê mô tả các yếu tố
• 3.2.3. Phân tích tương quan các biến
• 3.2.4. Kết quả hồi quy mô hình
• 3.2.4.1. Hồi quy mô hình OLS, FEM và REM
• 3.2.4.2. Kiểm định các khuyết tật của mô hình REM
• 3.2.4.3. Khắc phục khuyết tật PSSS thay đổi và tương quan chuỗi bằng phương pháp FGLS
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Hạn chế nghiên cứu
• 4.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hiệu Quả Tài Chính Ngành Dầu Khí

Hiệu quả tài chính là chỉ số quan trọng, phản ánh sức khỏe tài chính và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, trong ngành dầu khí, một ngành kinh tế mũi nhọn, việc nâng cao hiệu quả tài chính có ý nghĩa sống còn. Hiệu quả tài chính doanh nghiệp dầu khí không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của cổ đông và nhà đầu tư, mà còn tác động lớn đến nguồn thu ngân sách nhà nước, đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu và sự thay đổi của giá dầu thế giới là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các nhân tố tác động, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho các doanh nghiệp ngành dầu khí.

1.1. Tầm quan trọng của hiệu quả tài chính doanh nghiệp

Hiệu quả tài chính là thước đo quan trọng, cho thấy doanh nghiệp sử dụng các nguồn lực như vốn, tài sản hiệu quả như thế nào để tạo ra lợi nhuận. Một doanh nghiệp có hiệu quả tài chính tốt sẽ thu hút được nhà đầu tư, dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và có khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường. Theo Nguyễn Năng Phúc (2013), hiệu quả tài chính doanh nghiệp là hiệu quả của việc huy động, quản lý và sử dụng vốn trong quá trình kinh doanh. Nó còn phản ánh trình độ quản lý của doanh nghiệp nhằm khai thác tối đa các yếu tố sản xuất để nâng cao lợi nhuận.

1.2. Vai trò của ngành dầu khí trong nền kinh tế Việt Nam

Ngành dầu khí Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguyên nhiên liệu cho nhiều ngành kinh tế khác như điện, giao thông, công nghiệp hóa chất. Ngành này đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước, đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội, duy trì ổn định an ninh - quốc phòng. Do đó, sự ổn định và phát triển của ngành dầu khí có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

II. Thách Thức Biến Động Giá Dầu Ảnh Hưởng Hiệu Quả Tài Chính

Trong giai đoạn 2011-2021, ngành dầu khí đối mặt với nhiều thách thức lớn, bao gồm biến động giá dầu thế giới, khủng hoảng kinh tế, và các vấn đề liên quan đến sản lượng khai thác của các cường quốc dầu khí. Những yếu tố này đã tác động tiêu cực đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp, thể hiện qua sự sụt giảm lợi nhuận và hiệu suất hoạt động. Các biến động thị trường đòi hỏi các doanh nghiệp phải linh hoạt, thích ứng nhanh chóng để duy trì khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự ổn định tài chính. Việc xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này là bước quan trọng để xây dựng các chiến lược ứng phó hiệu quả.

2.1. Tác động của khủng hoảng giá dầu lên doanh nghiệp dầu khí

Khủng hoảng giá dầu gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp dầu khí, đặc biệt là các doanh nghiệp có chi phí sản xuất cao. Giá dầu giảm làm giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí gây thua lỗ. Điều này buộc các doanh nghiệp phải cắt giảm chi phí, giảm sản lượng khai thác, hoặc tìm kiếm các giải pháp công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, các biến động thị trường cũng khiến việc đầu tư tài chính trở nên rủi ro hơn, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư.

2.2. Ảnh hưởng của kinh tế vĩ mô đến hiệu quả hoạt động

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất, lạm phát, tỷ giá hối đoái cũng có tác động lớn đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp. Lãi suất tăng làm tăng chi phí vốn, giảm khả năng đầu tư mở rộng sản xuất. Lạm phát làm tăng chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, ảnh hưởng đến lợi nhuận. Biến động tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí nhập khẩu, xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các yếu tố kinh tế vĩ mô để có các biện pháp phòng ngừa rủi ro và điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp.

III. Phương Pháp Phân Tích Yếu Tố Ảnh Hưởng ROA Doanh Nghiệp Dầu Khí

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính. Các chỉ số tài chính như ROA (Return on Assets), ROE (Return on Equity), ROS (Return on Sales) được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động. Các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán, tốc độ tăng trưởng, năng lực quản lý và thời gian hoạt động được phân tích để xác định mức độ ảnh hưởng đến các chỉ số tài chính. Mô hình hồi quy được sử dụng để lượng hóa mối quan hệ giữa các yếu tố và hiệu quả tài chính. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp dầu khí niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021.

3.1. Sử dụng các chỉ số ROA ROE ROS để đo lường hiệu quả

ROA (Tỷ suất sinh lời trên tài sản) cho biết hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp để tạo ra lợi nhuận. ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) cho biết hiệu quả sử dụng vốn của chủ sở hữu để tạo ra lợi nhuận. ROS (Tỷ suất sinh lời trên doanh thu) cho biết khả năng sinh lời trên mỗi đồng doanh thu. Các chỉ số này cung cấp cái nhìn tổng quan về hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Nghiên cứu sử dụng ROA làm biến phụ thuộc chính để đánh giá hiệu quả tài chính.

3.2. Xây dựng mô hình hồi quy để phân tích các yếu tố

Mô hình hồi quy được xây dựng để phân tích tác động của các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán, tốc độ tăng trưởng, năng lực quản lý và thời gian hoạt động đến ROA. Mô hình này giúp xác định yếu tố nào có tác động lớn nhất đến hiệu quả tài chính, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp. Để đảm bảo tính chính xác của kết quả, nghiên cứu sử dụng các kiểm định thống kê để kiểm tra các giả định của mô hình.

IV. Kết Quả Tác Động của Đòn Bẩy và Quy Mô Đến ROA Dầu Khí

Kết quả nghiên cứu cho thấy đòn bẩy tài chính và quy mô doanh nghiệp có tác động đáng kể đến ROA. Mức độ sử dụng nợ hợp lý có thể giúp doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận, nhưng sử dụng quá nhiều nợ có thể làm tăng rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp có quy mô lớn thường có hiệu quả tài chính tốt hơn nhờ lợi thế kinh tế theo quy mô. Ngoài ra, năng lực quản lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tài chính. Các yếu tố khác như khả năng thanh toán và tốc độ tăng trưởng có tác động không đáng kể trong mẫu nghiên cứu.

4.1. Mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và hiệu quả tài chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng đòn bẩy tài chính có thể có tác động hai mặt đến hiệu quả tài chính. Sử dụng nợ một cách hợp lý có thể giúp doanh nghiệp tận dụng lợi thế về thuế và gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp sử dụng quá nhiều nợ, chi phí lãi vay sẽ tăng cao, làm giảm lợi nhuận và tăng rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định sử dụng đòn bẩy tài chính để đảm bảo sự ổn định tài chính.

4.2. Vai trò của quy mô doanh nghiệp trong việc nâng cao ROA

Các doanh nghiệp có quy mô lớn thường có hiệu quả tài chính tốt hơn nhờ lợi thế kinh tế theo quy mô. Họ có thể tiết kiệm chi phí sản xuất, chi phí quản lý, và chi phí marketing. Ngoài ra, các doanh nghiệp lớn cũng có khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và có uy tín cao hơn trên thị trường. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng có thể gây ra các vấn đề về quản lý và kiểm soát. Do đó, các doanh nghiệp cần quản lý quy mô một cách hiệu quả để duy trì hiệu quả tài chính.

V. Ứng Dụng Giải Pháp Tối Ưu Hóa Vốn Cho Doanh Nghiệp Dầu Khí

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các doanh nghiệp cần tập trung vào việc tối ưu hóa cơ cấu vốn, quản lý rủi ro tài chính, và nâng cao năng lực quản lý. Các doanh nghiệp nên sử dụng đòn bẩy tài chính một cách hợp lý, duy trì khả năng thanh toán tốt, và đầu tư vào công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực quản lý. Nhà nước cũng cần có các chính sách hỗ trợ để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành dầu khí.

5.1. Quản lý rủi ro tài chính và cơ cấu vốn hiệu quả

Quản lý rủi ro tài chính là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần xác định, đánh giá và kiểm soát các loại rủi ro tài chính như rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro tín dụng. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần xây dựng cơ cấu vốn hợp lý để tối ưu hóa chi phí vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

5.2. Đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực

Công nghệ khai thác dầu khí và nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và hiệu quả khai thác. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ mới để giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Hiệu Quả Tài Chính Dầu Khí Tương Lai

Nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp ngành dầu khí niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản lý doanh nghiệp, nhà đầu tư, và các nhà hoạch định chính sách. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn các yếu tố kinh tế vĩ mô, cạnh tranh ngành, và các yếu tố ESG (Environmental, Social, Governance) để có cái nhìn toàn diện hơn về hiệu quả tài chính của ngành dầu khí.

6.1. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có một số hạn chế về phạm vi và phương pháp. Phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các doanh nghiệp chưa niêm yết và các doanh nghiệp trong khu vực. Bên cạnh đó, nghiên cứu có thể sử dụng các phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp phức tạp hơn để có kết quả chính xác hơn.

6.2. Tầm quan trọng của phát triển bền vững trong ngành dầu khí

Phát triển bền vững là một trong những xu hướng quan trọng của ngành dầu khí trong tương lai. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến các yếu tố ESG (Environmental, Social, Governance) để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần giảm thiểu tác động đến môi trường, đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng, và tuân thủ các chuẩn mực về quản trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm hiệu quả tài chính của doanh nghiệp Theo Nguyễn Năng Phúc (2013) thì “Hiệu quả tài chính doanh nghiệp dùng để chỉ hiệu quả của việc huy động, quản lý và sử dụng nguồn vốn trong quá trình kinh doanh. Trong khi đó, hiệu quả quản lý, sử dụng vốn thuộc về hiệu quả kinh doanh. Hay nói một cách khác, bản chất của hiệu quả tài chính là hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của quá trình sản xuất. Hiệu quả kinh doanh còn thể hiện sự vận dụng khéo léo của các nhà quản trị doanh nghiệp giữa lý luận và thực tế nhằm khai thác tối đa các yếu tố của quá trình sản xuất như máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhân công để nâng cao lợi nhuận. Vậy hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn vật lực; tài chính của doanh nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất”. Hiệu quả tài chính là mối quan hệ so sánh giữa kết quả đầu ra với các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định, tùy theo yêu cầu của các nhà quản trị kinh doanh.

Theo công thức toán học, hiệu quả tài chính được tính như sau: 𝐾ế𝑡 𝑞𝑢ả đầ𝑢 𝑟𝑎 𝐻= 𝑌ế𝑢 𝑡ố đầ𝑢 𝑣à𝑜 Trong đó: - H : hiệu quả tài chính - Kết quả đầu ra : Tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp. - Yếu tố đầu vào : Tổng tài sản bình quân, tổng nguồn vốn chủ sở hữu bình quân, tổng tài sản dài hạn bình quân, tổng tài sản ngắn hạn bình quân. Hoặc các chi phí, giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động trên báo cáo kết quả kinh doanh… 4 Công thức trên phản ánh cứ 1 đồng chi phí đầu vào (nhân công, nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị,.) thì tạo ra được bao nhiêu đồng kết quả đầu ra như lợi nhuận, doanh thu cho doanh nghiệp trong một kỳ kinh doanh, chỉ tiêu này càng cao thì hiệu quả tài chính của doanh nghiệp càng tốt. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính Có rất nhiều các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính doanh nghiệp, nhưng các chỉ tiêu thường được sử dụng nhất trong các nghiên cứu có thể chia thành hai nhóm chính: Nhóm chỉ tiêu thứ nhất, các hệ số giá trị kế toán, còn gọi là các hệ số về lợi nhuận; Nhóm chỉ tiêu thứ hai, các hệ số giá trị thị trường, còn gọi là các hệ số về tăng trưởng tài sản.

Các hệ số về lợi nhuận bao gồm lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), lợi suất cổ tức - DY (Ming & Gee 2008; Ongore 2011), lợi nhuận trên doanh thu - ROS (Le & Buck 2011; Hart và Ahuja,1996; Liargovas và Skandalis, 2008), hoặc lợi nhuận trên vốn đầu tư - ROI (Shah, Butt & Saeed 2011). Đối với nhóm hệ số giá trị thị trường, hai hệ số Marris và Tobin’s Q rất thông dụng như là công cụ đánh giá tốt về hiệu quả tài chính doanh nghiệp (Tian, L & Estrin, S 2008); trong đó hệ số Marris được tính là tổng giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu so với giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu, và hệ số Tobin’s Q được tính là giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu cộng với giá trị sổ sách các khoản nợ phải trả so với giá trị sổ sách của tổng tài sản. Do đó, các hệ số này chỉ có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả của phần vốn sở hữu của Nhà nước, bởi vì nó có thể phản ánh trực tiếp mức độ tăng trưởng giá trị vốn chủ sở hữu trong cơ cấu vốn doanh nghiệp. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) Để đánh giá hiệu quả sử dụng các tài sản đã đầu tư, sử dụng công thức : 𝐿ơ𝑖 𝑛ℎ𝑢ậ𝑛 𝑠𝑎𝑢 𝑡ℎ𝑢ế ROA = 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑏ì𝑛ℎ 𝑞𝑢â𝑛 Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản phản ánh cứ một trăm đồng tài sản hiện có trong doanh nghiệp mang lại bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Dựa vào chỉ số ROA, nhà quản lý doanh nghiệp sẽ biết được số vốn bỏ ra để đầu tư và lợi nhuận ròng đem 5 về là bao nhiêu. Chỉ số ROA càng cao chứng tỏ doanh nghiệp sắp xếp, phân bổ và quản lý, sử dụng tài sản càng hiệu quả đồng thời hiệu quả tài chính càng cao (Phạm Tùng Sơn, 2015). Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS) ROS thể hiện hiệu quả việc quản lý kiểm soát chi phí của doanh nghiệp, chỉ tiêu này được xác định như sau: 𝐿ơ𝑖 𝑛ℎ𝑢ậ𝑛 𝑠𝑎𝑢 𝑡ℎ𝑢ế ROS = 𝐷𝑜𝑎𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢 𝑡ℎ𝑢ầ𝑛 Tỷ suất sinh lời trên doanh thu thể hiện trong một trăm đồng doanh thu mà doanh nghiệp thực hiện trong kỳ có bao nhiêu đồng lợi nhuận. Vì vậy, chỉ số ROS rất quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

Nhìn vào chỉ số ROS càng cao thì khả năng doanh nghiệp kinh doanh tốt, hiệu quả quản lý chi phí tốt, hiệu quả tài chính càng cao. Doanh nghiệp trong tương lai có thể mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh (Phạm Tùng Sơn, 2015). Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) ROE đo lường khả năng sử dụng vốn hiệu quả của công ty, chỉ tiêu này được xác định bằng công thức: 𝐿ơ𝑖 𝑛ℎ𝑢ậ𝑛 𝑠𝑎𝑢 𝑡ℎ𝑢ế ROE = 𝑉ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 𝑏ì𝑛ℎ 𝑞𝑢â𝑛 Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu thể hiện trong một trăm đồng vốn chủ sở hữu đem đầu tư mang lại bao nhiêu đồng lợi nhuận. ROE càng cao thì khả năng sử dụng vốn càng có hiệu quả đồng thời mang lại hiệu quả tài chính tốt (Phạm Tùng Sơn, 2015).

Tỷ suất cổ tức (DY) Tỷ suất cổ tức là một tỷ số tài chính được sử dụng để xác định mức cổ tức nhận được trên 1 đồng nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra để mua cổ phần đó. 𝐶ổ 𝑡ứ𝑐 𝑚ỗ𝑖 𝑐ổ 𝑝ℎầ𝑛 DY = 𝐺𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑡ℎị 𝑡𝑟ườ𝑛𝑔 𝑚ỗ𝑖 𝑐ổ 𝑝ℎầ𝑛 Tỷ suất cổ tức càng cao thì cho thấy các nhà đầu tư càng nhận được thêm nhiều cổ tức với 1 đồng đã bỏ ra để mua cổ phiếu đó. Chứng tỏ, công ty đang hoạt động hiệu quả và các nhà đầu tư, chủ sở hữu là những người được hưởng lợi nhiều nhất (Phạm Tùng Sơn, 2015). Tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư (ROI) 6 ROI thường được doanh nghiệp sử dụng để đo lường hiệu quả của các hoạt động đầu tư.

𝐿ợ𝑖 𝑛ℎ𝑢ậ𝑛 𝑟ò𝑛𝑔 ROI = 𝐶ℎ𝑖 𝑝ℎí đầ𝑢 𝑡ư Trong đó: - Lợi nhuận ròng (hay còn gọi là lợi nhuận sau thuế) = Tổng doanh thu – Chi phí đầu tư. - Chi phí đầu tư = Chi phí cố định + chi phí biến đổi Chỉ số ROI giúp đánh giá mức độ lợi nhuận thu được so với đồng vốn đầu tư ban đầu bỏ ra. ROI càng cao và tăng nhanh chứng tỏ nhà đầu tư hay doanh nghiệp càng đầu tư một cách hiệu quả, sớm thu hồi được vốn (Phạm Tùng Sơn, 2015). Hệ số Marris và Tobin’s Q - Công thức tính hệ số Marris : 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑔𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑡ℎị 𝑡𝑟ườ𝑛𝑔 𝑐ủ𝑎 𝑣ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 Marris = 𝐺𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑠ổ 𝑠á𝑐ℎ 𝑐ủ𝑎 𝑣ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 - Công thức tính hệ số Tobin’s Q : 𝐺𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑡ℎị 𝑡𝑟ườ𝑛𝑔 𝑐ủ𝑎 𝑣ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 + 𝐺𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑠ổ 𝑠á𝑐ℎ 𝑐á𝑐 𝑘ℎ𝑜ả𝑛 𝑛ợ 𝑝ℎả𝑖 𝑡𝑟ả Tobin’s Q = 𝐺𝑖á 𝑡𝑟ị 𝑠ổ 𝑠á𝑐ℎ 𝑐ủ𝑎 𝑡ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Hệ số Q của Tobin thể hiện mối quan hệ giữa định giá thị trường và giá trị nội tại.

Nói cách khác, nó là một phương tiện để ước tính liệu một doanh nghiệp hoặc thị trường nhất định được định giá quá cao hay bị định giá thấp. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp 1.1 Quy mô doanh nghiệp (SIZE) Quy mô doanh nghiệp được đo bằng nhiều thước đo khác nhau như: tổng số lao động, tổng doanh thu, tổng tài sản, tổng nguồn vốn. Quy mô tổ chức có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động cũng như quyền lợi của các cổ đông (Isik và Tasgin, 2017). Các công ty lớn hơn có cơ hội tốt hơn để nhận được các khoản tín dụng từ các tổ chức tài chính.

Họ có thể được vay với lãi suất rẻ hơn, vì họ có giá trị tín dụng tốt hơn và khả năng phá sản thấp (Amalendu, 2010). Khi doanh nghiệp có quy mô lớn chứng tỏ doanh nghiệp có nguồn lực lớn, tiềm lực tài chính mạnh, uy tín doanh nghiệp cao, tính thanh khoản cao, khả năng 7 quản trị tốt, kiểm soát chi phí tốt. Do vậy, lợi nhuận tăng dẫn đến hiệu quả tài chính cũng tăng theo chiều hướng tăng dần quy mô (Liargovas và Skandalis, 2008).2 Đòn bẩy tài chính (DFL) Theo Rehman (2013) Đòn bẩy tài chính là mức độ sử dụng vốn vay trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp nhằm hy vọng gia tăng tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) hay thu nhập trên một cổ phần thường (EPS). Đòn bẩy tài chính chính là sự kết hợp giữa nợ phải trả và vốn chủ sở hữu trong công việc điều hành chính sách tài chính của doanh nghiệp.

Đòn bẩy tài chính sẽ rất lớn trong các doanh nghiệp có tỷ trọng nợ phải trả cao hơn tỷ trọng của vốn chủ sở hữu. Ngược lại, đòn bẩy tài chính sẽ thấp khi tỷ trọng nợ phải trả nhỏ hơn tỷ trọng của vốn chủ sở hữu. Đòn bẩy tài chính là một trong những quyết định quan trọng của nhà quản lý tài chính vì nó ảnh hưởng đến lợi ích, rủi ro của chủ sở hữu cũng như giá trị thị trường của công ty (Nag và Sirmans, 2000).3 Khả năng thanh toán ngắn hạn (QR) Khả năng thanh toán ngắn hạn thấp, kéo dài thường xuất hiện dấu hiệu rủi ro tài chính, nguy cơ phá sản có thể xảy ra. Tuy nhiên, nếu công ty duy trì khả năng thanh toán ngăn hạn quá cao cũng có tác động tiêu cực đến hiệu quả tài chính cụ thể: Khi khả năng thanh toán ngắn hạn cao thì đồng nghĩa với việc công ty hoặc đầu tư quá nhiều vào tài sản ngắn hạn như tiền, hàng tồn kho, phải thu khách hàng (điều này làm tăng chi phí hoạt động như chi phí cơ hội của việc giữ tiền, chi phí lưu kho, chi phí thu nợ.