Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh đắk lắk

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chiến lược phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Văn Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Phước Minh Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Tới Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp Kinh Doanh Cà Phê Tại Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận án
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2.2. Một số công trình nghiên cứu ngoài nước
• 1.3. Mục tiêu và Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Điểm mới và đóng góp của luận án
• 1.6.1. Đóng góp về mặt học thuật
• 1.6.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 2. Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước về NLCT của doanh nghiệp
• 2.1.1. Lợi thế cạnh tranh
• 2.1.2. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
• 2.2. Cơ sở thực tiễn về NLCT của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 2.2.1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, Kinh tế - Xã hội tỉnh Đắk Lắk
• 2.2.2. Thực trạng về hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk trong thời gian qua
• 2.2.3. Vai trò của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại tỉnh Đắk Lắk
• 2.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.3.1. Cơ sở đề xuất mô hình
• 2.3.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.3.3. Các giả thuyết nghiên cứu
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. Chương 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu định tính
• 3.3. Thiết kế nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.3.2. Nghiên cứu chính thức
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. Chương 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phân tích độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo các yếu tố ảnh hưởng thuộc môi trường bên trong của doanh nghiệp
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo các yếu tố ảnh hưởng thuộc môi trường bên ngoài của doanh nghiệp
• 4.3.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo năng lực cạnh tranh tổng thể của doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở Đắk Lắk
• 4.4. Phân tích hồi quy
• 4.4.1. Phân tích trung bình và độ lệch chuẩn
• 4.4.2. Phân tích tương quan
• 4.4.3. Phân tích hồi quy bội
• 4.4.4. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và sự phù hợp mô hình hồi quy bội
• 4.5. Phân tích sự khác biệt mô hình ảnh hưởng của các yếu tố tới NLCT của DNKD cà phê theo các biến định tính
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu các yếu tố tác động đến NLCT của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 4.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. Chương 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.2.1. Dưới góc độ quản trị doanh nghiệp
• 5.2.2. Dưới góc độ quản lý của Nhà nước
• 5.3. Các điểm hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp Cà Phê Tại Đắk Lắk

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Đắk Lắk, với vị thế là thủ phủ cà phê của Việt Nam, đóng góp lớn vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn còn nhiều hạn chế. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh sẽ giúp các doanh nghiệp cải thiện vị thế của mình trên thị trường.

1.1. Đặc Điểm Thị Trường Cà Phê Tại Đắk Lắk

Thị trường cà phê tại Đắk Lắk có nhiều đặc điểm nổi bật, bao gồm nguồn nguyên liệu phong phú và chất lượng cao. Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ các vùng khác và quốc tế đang gia tăng, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Trong Kinh Tế Địa Phương

Doanh nghiệp cà phê không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Đắk Lắk. Sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp này sẽ thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa địa phương.

II. Thách Thức Đối Với Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp Cà Phê

Các doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước, cũng như những biến động của thị trường toàn cầu.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Doanh Nghiệp Khác

Sự gia tăng số lượng doanh nghiệp cà phê trong và ngoài nước đã tạo ra áp lực lớn lên các doanh nghiệp tại Đắk Lắk. Điều này dẫn đến việc giảm giá và ảnh hưởng đến lợi nhuận.

2.2. Biến Động Thị Trường Toàn Cầu

Thị trường cà phê toàn cầu đang trải qua nhiều biến động, từ giá cả đến nhu cầu tiêu thụ. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng nhanh chóng để duy trì vị thế cạnh tranh.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Cho Doanh Nghiệp Cà Phê

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp cà phê cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất cà phê sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại để tăng cường năng lực cạnh tranh.

3.2. Tăng Cường Chiến Lược Marketing

Chiến lược marketing hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tốt hơn. Việc xây dựng thương hiệu mạnh và quảng bá sản phẩm là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Phân Tích SWOT Đối Với Doanh Nghiệp Cà Phê Tại Đắk Lắk

Phân tích SWOT là một công cụ hữu ích để đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Qua việc phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, doanh nghiệp có thể xác định được hướng đi phù hợp.

4.1. Điểm Mạnh Của Doanh Nghiệp

Các doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk có nhiều điểm mạnh như nguồn nguyên liệu dồi dào và chất lượng cao. Điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường.

4.2. Cơ Hội Từ Thị Trường Quốc Tế

Thị trường quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp cà phê. Việc xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường lớn sẽ giúp tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện hoạt động mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành cà phê.

5.1. Kết Quả Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp mới đã giúp nhiều doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này được thể hiện qua sự gia tăng doanh thu và thị phần.

5.2. Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế Địa Phương

Sự phát triển của các doanh nghiệp cà phê không chỉ mang lại lợi ích cho chính doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Đắk Lắk.

VI. Kết Luận Và Hướng Đi Tương Lai Cho Doanh Nghiệp Cà Phê

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng nâng cao năng lực cạnh tranh là một yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

6.1. Định Hướng Chiến Lược Phát Triển

Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thương hiệu.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác với các đối tác quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và mở rộng thị trường tiêu thụ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là một quy luật vận động khách quan trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế. Tỉnh Đắk Lắk giữ vị trí trung tâm vùng Tây Nguyên và được xác định là thủ phủ cà phê của cả nước. Hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương, giải quyết việc làm cho lao động, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần giữ vững ổn định an ninh chính trị xã hội trên địa bàn. Mặc dù vậy, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế khi đặt trong tương quan so sánh với các doanh nghiệp quốc tế đến từ các quốc gia xuất khẩu cà phê lớn như Brazil, Ấn Độ, Indonesia.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ ra gồm hai điểm mấu chốt:

1. Cho đến thời điểm tác giả thực hiện luận án, tại Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào phân tích có hệ thống và toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở vùng Tây Nguyên nói chung và tỉnh Đắk Lắk nói riêng.
2. Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây chỉ đề xuất các yếu tố cấu thành hoặc xây dựng các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp thương mại tổng quát, chưa phản ánh được các đặc thù ngành hàng cà phê gắn liền với điều kiện địa bàn Tây Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở Đắk Lắk, tạo cơ sở khoa học để các doanh nghiệp nhận dạng, phát triển và sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả, thích ứng với biến động của thị trường.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
   • Đo lường mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp này.
   • Đề xuất các hàm ý quản trị và kiến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê được phản ánh thông qua những yếu tố chủ yếu nào?
2. Những yếu tố nào ảnh hưởng mạnh đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở Đắk Lắk?
3. Hàm ý quản trị nào giúp các doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở Đắk Lắk nâng cao năng lực cạnh tranh của mình?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê.
• Đối tượng khảo sát: Các doanh nghiệp kinh doanh cà phê đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk (bao gồm công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân và các loại hình doanh nghiệp khác).
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
• Phạm vi thời gian: Số liệu nghiên cứu, điều tra, khảo sát thứ cấp và sơ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2010 đến hết năm 2015.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến năng lực cạnh tranh và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp:

Các công trình nghiên cứu trong nước

• Nguyễn Vĩnh Thanh (2005): Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh thấp của doanh nghiệp Việt Nam do thiếu thông tin thị trường, quản trị theo cảm tính, quy mô nhỏ và vừa chiếm 90%, hạn chế về tiềm lực tài chính và mạng lưới phân phối; đề xuất 8 nhóm giải pháp nhưng mới dừng ở loại hình doanh nghiệp thương mại chung.
• Trần Sửu (2006): Phân tích xu hướng toàn cầu hóa, xác định 10 yếu tố cấu thành và 11 tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Vũ Trọng Lâm (2006): Khái quát lý luận sức cạnh tranh, đánh giá thực trạng doanh nghiệp và môi trường pháp lý tại khu vực Hà Nội.
• Bùi Xuân Phong (2007): Xác định 10 yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh (quản lý, lãnh đạo, nguồn lực, R&D, quản lý môi trường, chất lượng sản phẩm/dịch vụ, thị phần, năng suất, hiệu quả kinh doanh, danh tiếng/uy tín).
• Nguyễn Hữu Thắng (2008): Đánh giá các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh như mô hình tổ chức, năng lực vốn, công nghệ, lao động và môi trường thể chế chính sách.
• Vũ Hùng Phương (2008): Đánh giá năng lực cạnh tranh ngành giấy qua các chỉ số tham gia thị trường quốc tế, lợi thế so sánh hiển thị ngành (RCA) và tỷ lệ xâm nhập hàng nhập khẩu.
• Đặng Đức Thành và cộng sự (2010): Xác định 4 trụ cột căn bản của doanh nghiệp gồm vốn, công nghệ, nhân lực và quản trị doanh nghiệp (trong đó vốn giữ vai trò trọng tâm).
• Nguyễn Minh Tuấn (2010): Tập trung nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp Nhà nước và các tổng công ty.
• Nguyễn Hùng Anh, Chu Thị Kim Loan, Trần Hữu Cường và cộng sự (2011): Phân tích khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ nông thôn miền Bắc qua tài sản cạnh tranh, tiến trình cạnh tranh và kết quả cạnh tranh.
• Trần Ngọc Ca (2011): Khẳng định vai trò quyết định của khoa học và công nghệ hiện đại trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.
• Đỗ Thị Thúy Phương (2011): Phân tích năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp ngành chè tại tỉnh Thái Nguyên dựa trên chuỗi giá trị và các nguồn lực nội bộ.
• Nguyễn Trần Trọng, Lê Huyền Trang (2012): Nghiên cứu thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đắk Nông, chỉ ra nguyên nhân hạn chế về quy mô, chất lượng nhân lực và thiết bị lạc hậu.
• Đỗ Thị Nga (2012): Nghiên cứu lợi thế cạnh tranh sản phẩm cà phê nhân của các tổ chức kinh tế tại tỉnh Đắk Lắk theo 4 khía cạnh: hiệu quả, chất lượng sản phẩm, thị phần và khả năng đáp ứng cầu.
• Nguyễn Văn Hóa (2014): Nghiên cứu phát triển cà phê bền vững tại Đắk Lắk trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường.

Các công trình nghiên cứu ngoài nước

• Josel Abrham (2015): Khảo sát 1.144 doanh nghiệp nhỏ và vừa nông thôn tại Cộng hòa Séc, chỉ ra 3 yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh là vị trí trên thị trường, quy mô và thời gian hoạt động.
• Ylvije Kraja và cộng sự (2013): Nghiên cứu lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Albania dựa trên lý thuyết nguồn lực (RBV) và 10 nguồn lực của Lynch (2000).
• Krishna Moorthy và cộng sự (2012): Nghiên cứu 300 doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành sản xuất tại Malaysia, chỉ ra mối quan hệ thuận chiều giữa việc khai thác thông tin thị trường, ứng dụng công nghệ thông tin với năng lực cạnh tranh.
• Guan và cộng sự (2006): Ứng dụng mô hình phân tích bao dữ liệu (DEA) trên 182 doanh nghiệp công nghiệp sáng tạo tại Trung Quốc để lượng hóa mối quan hệ giữa năng lực đổi mới công nghệ (TIC) và năng lực cạnh tranh.
• Ajitabh Ambastha và K. Momaya (2004): Tổng kết các lý thuyết về năng lực cạnh tranh và phát triển khung phân tích APP (Asset - Process - Performance).
• Wint. A (2007): Xác định 5 yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh gồm đổi mới, tiêu chuẩn quốc tế, lãnh đạo, tập trung chất lượng và đáp ứng cạnh tranh.
• Rastogi (2000): Nhấn mạnh vai trò của nguồn vốn con người (human capital) như nguồn lực duy trì năng lực cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.
• Khader: Đưa ra mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh cấp doanh nghiệp: Tài sản cạnh tranh × Tiến trình cạnh tranh = Năng lực cạnh tranh.
• Parhizkar và cộng sự (2009): Phân chia năng lực cạnh tranh thành 3 nhóm yếu tố: quy mô - sản lượng bán, marketing và sản xuất.
• Bielik và Rajcaniova (2004): Sử dụng hệ số chi phí nguồn lực (RCR) để đo lường và so sánh năng lực cạnh tranh của các đơn vị sản xuất nông nghiệp tại Slovakia.

Hướng nghiên cứu	Tác giả và năm công bố	Trọng tâm phân tích
Dựa trên hiệu quả	Francis K. (1988); Momaya (2005)	Đo lường các chỉ tiêu kết quả như thị phần, năng suất, chi phí, lợi nhuận thực tế.
Dựa trên tài sản/nguồn lực	Wernerfelt (1984); Barney (1991); Grant (1991); Freiling (1991, 2004); Peteraf (1993); Khalil (2000)	Nhấn mạnh nguồn lực nội bộ (hữu hình, vô hình) đáp ứng tiêu chuẩn VRIN tạo lợi thế cạnh tranh.
Dựa trên các quá trình	Christensen (2012); Naver (2011); Ambastha & Momaya (2004)	Nghiên cứu các quá trình duy trì, tích hợp nguồn lực, quản trị chiến lược và tác nghiệp.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án kế thừa các khung lý thuyết về nguồn lực và mô hình quá trình (APP) để xây dựng hệ thống thang đo đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh chuyên biệt cho các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Nghiên cứu bổ sung các yếu tố mang tính đặc thù của địa phương và ngành hàng vào mô hình định lượng để kiểm định thực chứng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng tổng hợp các lý thuyết kinh tế và quản trị kinh doanh:

1. Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV): Tiếp cận từ các nghiên cứu của Wernerfelt (1984), Barney (1991) và Grant (1991). Doanh nghiệp đạt được lợi thế cạnh tranh bền vững nhờ sở hữu các nguồn lực có giá trị (Valuable), hiếm (Rare), khó bắt chước (Inimitable) và không thể thay thế (Non-substitutable) - chuẩn VRIN.
2. Lý thuyết tổ chức ngành (IO) và Lợi thế cạnh tranh của Michael Porter (1980, 1985): Phân tích áp lực môi trường cạnh tranh bên ngoài và hai chiến lược cơ bản tạo lập lợi thế cạnh tranh là chi phí thấp và khác biệt hóa sản phẩm.
3. Khung phân tích APP (Asset - Process - Performance) của Ambastha & Momaya (2004): Xem xét mối tương tác giữa tài sản cạnh tranh (nguồn lực bên trong và bên ngoài), quá trình quản trị điều hành và kết quả năng lực cạnh tranh tổng thể.

Từ các lý thuyết trên, mô hình nghiên cứu đề xuất 9 nhóm yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê:

• Môi trường bên trong: (1) Năng lực tài chính, (2) Năng lực quản trị, (3) Năng lực sản xuất và công nghệ, (4) Năng lực marketing, (5) Văn hóa doanh nghiệp, (6) Năng lực cạnh tranh thương hiệu, (7) Năng lực xử lý tranh chấp thương mại.
• Môi trường bên ngoài: (8) Thể chế và chính sách, (9) Năng lực nguồn nhân lực địa phương.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp tuần tự giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

Nghiên cứu định tính (Tổng quan tài liệu + Thảo luận chuyên gia)
Xây dựng mô hình & Thang đo sơ bộ
Nghiên cứu định lượng sơ bộ (Khảo sát thử nghiệm, Cronbach's Alpha, EFA sơ bộ)
Hoàn thiện Thang đo & Bảng câu hỏi chính thức
Nghiên cứu định lượng chính thức (Thu thập dữ liệu mẫu khảo sát)
Xử lý dữ liệu bằng SPSS 19 (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy Enter, ANOVA)

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua tổng thuật tài liệu kết hợp phương pháp chuyên gia. Tác giả tiến hành thảo luận sâu với các giảng viên tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Đại học Tây Nguyên, các nhà quản lý thuộc Sở Công thương, Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột và các giám đốc doanh nghiệp kinh doanh cà phê nhằm hiệu chỉnh, bổ sung thang đo đặc thù.
• Nghiên cứu định lượng sơ bộ: Khảo sát thử nghiệm để kiểm tra độ tin cậy của thang đo và phân tích nhân tố khám phá sơ bộ nhằm hoàn thiện bảng câu hỏi.
• Nghiên cứu định lượng chính thức: Phỏng vấn trực tiếp kết hợp gửi phiếu khảo sát tới đại diện ban giám đốc, nhà quản lý các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk.
• Công cụ và kỹ thuật phân tích: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS 19 để thực hiện:
  • Thống kê mô tả đặc điểm mẫu.
  • Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha.
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho nhóm biến môi trường bên trong, môi trường bên ngoài và biến năng lực cạnh tranh tổng thể.
  • Phân tích tương quan tuyến tính Pearson.
  • Phân tích hồi quy tuyến tính bội bằng phương pháp đưa vào đồng thời (Enter).
  • Phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sự khác biệt năng lực cạnh tranh theo các biến định tính nhân khẩu học doanh nghiệp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo thống kê, tài liệu tổng kết giai đoạn 2010–2015 của UBND tỉnh Đắk Lắk, Cục Thống kê, Sở Kế hoạch & Đầu tư, Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Công thương, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột (BMTCA), Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC), Viện WASI, Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) và Hiệp hội VICOFA.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập trực tiếp từ các phiếu khảo sát hợp lệ từ các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu của luận án

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vị thế kinh tế của ngành cà phê Đắk Lắk và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh khi hội nhập quốc tế. Tác giả tổng quan 14 công trình trong nước và 10 công trình quốc tế, phân loại các trường phái tiếp cận năng lực cạnh tranh (dựa trên hiệu quả, dựa trên tài sản/nguồn lực, dựa trên quá trình). Chương 1 xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu (giai đoạn 2010–2015 tại Đắk Lắk), phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và tóm lược 3 điểm đóng góp mới về học thuật cùng các giá trị thực tiễn của luận án.

Chương 2: Cơ sở khoa học và mô hình nghiên cứu

Chương 2 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dựa trên trường phái quản trị chiến lược, lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV) và mô hình APP.

Chương này phân tích bối cảnh thực tiễn tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Lắk, thực trạng ngành sản xuất kinh doanh cà phê giai đoạn 2010–2015 thông qua các số liệu thống kê:

Chỉ tiêu theo dõi	2010	2011	2012	2013	2014	2015
Diện tích cà phê (ha)	190.965	194.270	201.761	202.944	203.736	203.457
Năng suất bình quân (tạ/ha)	22,29	23,26	23,28	23,32	23,40	23,45
Tổng sản lượng (tấn)	402.164	430.749	448.919	450.407	451.980	452.120
Sản lượng có chứng chỉ bền vững (tấn)	-	-	-	-	-	215.308

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, chương 2 xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 9 biến độc lập tác động đến 1 biến phụ thuộc (Năng lực cạnh tranh tổng thể) và thiết lập hệ thống 9 giả thuyết nghiên cứu tương ứng ($H_1$ đến $H_9$).

Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình nghiên cứu 2 giai đoạn:

1. Nghiên cứu định tính: Thực hiện phỏng vấn chuyên gia để điều chỉnh thang đo gốc, bổ sung các biến quan sát đặc thù cho ngành cà phê Đắk Lắk.
2. Nghiên cứu định lượng sơ bộ: Khảo sát thử nghiệm, đánh giá độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA sơ bộ cho 10 thang đo (9 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc), loại bỏ các biến không đạt chuẩn.

Chương này hoàn thiện hệ thống thang đo chính thức gồm các nhóm: Thang đo Năng lực tài chính, Thang đo Năng lực quản trị, Thang đo Năng lực sản xuất và công nghệ, Thang đo Năng lực marketing, Thang đo Văn hóa doanh nghiệp, Thang đo Năng lực thương hiệu, Thang đo Năng lực xử lý tranh chấp thương mại, Thang đo Thể chế và chính sách, Thang đo Nguồn nhân lực địa phương, và Thang đo Năng lực cạnh tranh tổng thể.

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày kết quả phân tích số liệu thực nghiệm thu thập từ các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk thông qua phần mềm SPSS 19:

• Mô tả mẫu nghiên cứu: Phân tích cơ cấu mẫu theo loại hình doanh nghiệp (CP, TNHH, DNTN), quy mô lao động, thâm niên công tác, giới tính, trình độ chuyên môn và độ tuổi của giám đốc doanh nghiệp.
• Đánh giá độ tin cậy Cronbach's Alpha: Tất cả các thang đo chính thức của 9 nhóm yếu tố ảnh hưởng và thang đo NLCT tổng thể đều đạt độ tin cậy cao (hệ số Alpha $> 0.7$, các hệ số tương quan biến - tổng đều $> 0.3$).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Trích xuất thành công các nhân tố thuộc môi trường bên trong, môi trường bên ngoài và thang đo NLCT tổng thể với tổng phương sai trích đạt yêu cầu, các trọng số tải nhân tố (Factor Loading) đều hợp lệ.
• Phân tích tương quan và Hồi quy tuyến tính bội (phương pháp Enter): Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình (thông qua $R^2$, $R^2$ hiệu chỉnh, kiểm định $F$ trong bảng ANOVA), kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số VIF), phân tích biểu đồ phần dư chuẩn hóa (P-P plot) và phân tích các hệ số hồi quy chuẩn hóa $\beta$.
• Kiểm định giả thuyết: Xác nhận các giả thuyết nghiên cứu có ý nghĩa thống kê về mối quan hệ tác động dương tính giữa 9 yếu tố và năng lực cạnh tranh tổng thể của doanh nghiệp.
• Kiểm định sự khác biệt: Phân tích sự khác biệt về mức độ tác động đến năng lực cạnh tranh theo các đặc điểm định tính của doanh nghiệp và nhà quản trị.

Chương 5: Kết luận và đề xuất hàm ý quản trị

Chương 5 tổng kết các kết quả nghiên cứu thực nghiệm và xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh:

• Hàm ý quản trị cấp doanh nghiệp: Nâng cao năng lực tài chính và quản trị dòng tiền; đổi mới máy móc công nghệ chế biến (công nghệ chế biến ướt, hệ thống máy bắn màu); củng cố văn hóa doanh nghiệp và xây dựng chính sách thu hút, giữ chân lao động là người dân tộc thiểu số; đầu tư phát triển thương hiệu cà phê; nâng cao kỹ năng đàm phán và xử lý tranh chấp thương mại quốc tế.
• Hàm ý quản lý cấp Nhà nước: Hoàn thiện khung thể chế, chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng và mặt bằng sản xuất; đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực địa phương; quy hoạch vùng nguyên liệu cà phê bền vững; tăng cường vai trò xúc tiến thương mại và chỉ dẫn địa lý của Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột.
• Trình bày hạn chế của đề tài và định hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và học thuật

1. Xác định hệ thống 9 yếu tố ảnh hưởng: Luận án đã hệ thống hóa và xác lập được mô hình 9 yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn Đắk Lắk, bao gồm 7 yếu tố thuộc môi trường bên trong (Tài chính, Quản trị, Sản xuất và công nghệ, Marketing, Văn hóa doanh nghiệp, Năng lực thương hiệu, Xử lý tranh chấp thương mại) và 2 yếu tố thuộc môi trường bên ngoài (Thể chế chính sách, Nguồn nhân lực địa phương).
2. Bổ sung và hiệu chỉnh các biến quan sát đặc thù ngành hàng: Luận án đã phát triển và bổ sung thành công vào hệ thống thang đo các biến quan sát mang đậm đặc trưng kinh doanh cà phê tại địa bàn Tây Nguyên:
   • Trong Thang đo Năng lực sản xuất và công nghệ: Bổ sung biến "Doanh nghiệp có hệ thống bắn màu hiện đại" và "Doanh nghiệp có công nghệ chế biến ướt hiện đại".
   • Trong Thang đo Văn hóa doanh nghiệp: Bổ sung biến "Sự trung thành với doanh nghiệp của người dân tộc thiểu số (DTTS)".
   • Trong Thang đo Năng lực cạnh tranh tổng thể: Bổ sung hai biến "Doanh nghiệp có năng lực sáng tạo tốt" và "Doanh nghiệp có năng lực tổ chức hoạt động tốt".
3. Kiểm định thực chứng: Kiểm định độ tin cậy và giá trị hội tụ của hệ thống thang đo thông qua Cronbach's Alpha và EFA, đồng thời lượng hóa mức độ tác động của từng yếu tố tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê bằng mô hình hồi quy tuyến tính bội.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản trị doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk nhận diện toàn diện các điểm nghẽn nội tại và rào cản bên ngoài, từ đó xác định thứ tự ưu tiên trong phân bổ nguồn lực và xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững.
• Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng phục vụ các cơ quan quản lý Nhà nước ở Trung ương và địa phương (UBND tỉnh Đắk Lắk, Sở Công thương, Sở Nông nghiệp & PTNT, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột) trong việc ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển ngành hàng cà phê và nâng cao sức cạnh tranh kinh tế vùng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Giới hạn không gian: Phạm vi khảo sát thực nghiệm của luận án chỉ tập trung vào các doanh nghiệp kinh doanh cà phê đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, chưa mở rộng điều tra sang các tỉnh lân cận trong vùng Tây Nguyên như Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Nông, Kon Tum.
• Giới hạn thời gian: Dữ liệu thứ cấp và số liệu khảo sát thực tế phản ánh tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong giai đoạn 2010–2015.
• Giới hạn mô hình: Mô hình nghiên cứu tập trung kiểm định 9 nhóm yếu tố chính, chưa bao quát toàn bộ các biến số phụ phát sinh từ biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu hoặc sự thay đổi của các hàng rào phi thuế quan mới.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi không gian nghiên cứu sang toàn bộ vùng Tây Nguyên và các vùng sản xuất cà phê trọng điểm khác tại Việt Nam để kiểm định tính khái quát hóa của mô hình.
• Cập nhật số liệu chuỗi thời gian mới hơn và tích hợp thêm các yếu tố về biến đổi khí hậu, phát triển cà phê chứng chỉ bền vững, và sự vận động của chuỗi giá trị cà phê toàn cầu tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Tham khảo quy trình thiết kế nghiên cứu hỗn hợp, phương pháp xây dựng và hiệu chỉnh thang đo chuyên ngành nông sản xuất khẩu, kỹ thuật phân tích số liệu trên phần mềm SPSS 19 và khung lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV).
• Nhà quản trị doanh nghiệp kinh doanh cà phê: Tham khảo trực tiếp hệ thống chỉ báo đánh giá năng lực nội bộ (tài chính, công nghệ bắn màu, chế biến ướt, quản trị nhân sự đồng bào dân tộc thiểu số, xử lý tranh chấp thương mại quốc tế) để tái cấu trúc và định vị chiến lược.
• Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý: Tham khảo Chương 2 và Chương 5 để nắm bắt thực trạng diện tích, sản lượng cà phê bền vững, cơ cấu doanh nghiệp và các khuyến nghị chính sách hỗ trợ phát triển ngành hàng cà phê địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định có bao nhiêu yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk?

Luận án xác định 9 yếu tố ảnh hưởng, chia thành hai nhóm:

• 7 yếu tố môi trường bên trong: Năng lực tài chính, Năng lực quản trị, Năng lực sản xuất và công nghệ, Năng lực marketing, Văn hóa doanh nghiệp, Năng lực cạnh tranh thương hiệu, Năng lực xử lý tranh chấp thương mại.
• 2 yếu tố môi trường bên ngoài: Thể chế và chính sách, Năng lực nguồn nhân lực địa phương.

2. Những biến quan sát đặc thù nào đã được tác giả bổ sung vào thang đo?

Tác giả đã bổ sung các biến quan sát gắn liền với đặc thù sản xuất cà phê Tây Nguyên gồm:

• Thang đo Năng lực sản xuất và công nghệ: "Doanh nghiệp có hệ thống bắn màu hiện đại" và "Doanh nghiệp có công nghệ chế biến ướt hiện đại".
• Thang đo Văn hóa doanh nghiệp: "Sự trung thành với doanh nghiệp của người dân tộc thiểu số (DTTS)".
• Thang đo Năng lực cạnh tranh tổng thể: "Doanh nghiệp có năng lực sáng tạo tốt" và "Doanh nghiệp có năng lực tổ chức hoạt động tốt".

3. Phương pháp phân tích định lượng nào được sử dụng trong luận án?

Luận án sử dụng phần mềm SPSS 19 để thực hiện: thống kê mô tả mẫu nghiên cứu; đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha; phân tích nhân tố khám phá (EFA); phân tích tương quan Pearson; phân tích hồi quy tuyến tính bội bằng phương pháp Enter; phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sự khác biệt theo các biến định tính.

4. Dữ liệu nghiên cứu của luận án được thu thập trong khoảng thời gian nào?

Số liệu nghiên cứu, điều tra và khảo sát thực tế được thu thập trong khoảng thời gian 05 năm, từ năm 2010 đến hết năm 2015 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Đạt đã giải quyết thành công mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác định và đo lường 9 yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp quy trình phân tích định lượng chặt chẽ trên SPSS 19, tác giả đã bổ sung các biến quan sát đặc thù ngành hàng cà phê và bối cảnh địa phương vào hệ thống thang đo. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng cùng các hàm ý quản trị thiết thực cho cả cấp độ doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý Nhà nước nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành cà phê Đắk Lắk trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC i VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ==============o0o============= NGUYỄN VĂN ĐẠT NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP KINH DOANH CÀ PHÊ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh, Năm 2016 ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ==============o0o============= NGUYỄN VĂN ĐẠT NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP KINH DOANH CÀ PHÊ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK CHUYÊN NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS PHƢỚC MINH HIỆP 2.TS HỒ VIẾT TIẾN TP.

Hồ Chí Minh, Năm 2016 iii LỜI CẢM ƠN Luận án được thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, bằng sự cổ vũ, hướng dẫn, hỗ trợ của nhiều cá nhân và tổ chức. Trước hết, nghiên cứu sinh xin được chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ thuộc trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Khoa Quản trị đã tận tình giảng dạy hướng dẫn các học phần trong chương trình đào tạo tiến sĩ của nhà trường.

Từ đó giúp cho nghiên cứu sinh có được những kiến thức, kinh nghiệm để hoàn thiện luận án của mình. Đặc biệt tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phước Minh Hiệp và PGS.TS Hồ Viết Tiến đã giúp tôi hoàn thành luận án bằng những định hướng nghiên cứu quan trọng, những lời nhận xét, góp ý quý giá, sự hướng dẫn nhiệt tình tận tâm của quý Thầy trong suốt quá trình nghiên cứu sinh thực hiện luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo trường Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Viện đào tạo Sau Đại học, Thư viện, Lãnh đạo và các đồng nghiệp của tôi tại trường Đại học Tây Nguyên đã tạo mọi điều kiện về vật chất và tinh thần để nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình nghiên cứu của mình.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn UBND tỉnh Đắk Lắk, các Sở, Ban, Ngành của tỉnh như: Sở Khoa học và công nghệ, Sở Công thương, Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột, Cục Thống kê và các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh đã cung cấp số liệu cũng như giúp đỡ trong việc điều tra khảo sát. Cuối cùng, Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tất cả những cá nhân và tổ chức đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Nguyễn Văn Đạt iv LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phước Minh Hiệp và PGS.TS Hồ Viết Tiến. Các nội dung nghiên cứu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Nguyễn Văn Đạt v MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC. v LỜI CAM ĐOAN. v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG.

x DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ. xiii Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN .1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu .2 Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận án………………….1 Các công trình nghiên cứu trong nước……………………………………2 1.2 Một số công trình nghiên cứu ngoài nước………………………………12 1.3 Mục tiêu và Câu hỏi nghiên cứu .1 Mục tiêu nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu .6 Điểm mới và đóng góp của luận án .1 Đóng góp về mặt học thuật .2 Đóng góp về mặt thực tiễn.7 Kết cấu của luận án .27 Chƣơng 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước về NLCT của doanh nghiệp .2 Lợi thế cạnh tranh .3 Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp .2 Cơ sở thực tiễn về NLCT của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk .1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên, Kinh tế - Xã hội tỉnh Đắk Lắk .2 Thực trạng về hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk trong thời gian qua .3 Vai trò của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại tỉnh Đắk Lắk .3 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Cơ sở đề xuất mô hình .2 Mô hình nghiên cứu đề xuất .3 Các giả thuyết nghiên cứu. 82 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. 97 Chƣơng 3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu .2 Thiết kế nghiên cứu định tính .3 Thiết kế nghiên cứu định lượng .1 Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ .2 Nghiên cứu chính thức.

120 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 124 Chƣơng 4 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Mô tả mẫu nghiên cứu .2 Phân tích độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha .3 Phân tích nhân tố khám phá EFA .1 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo các yếu tố ảnh hưởng thuộc môi trường bên trong của doanh nghiệp .2 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo các yếu tố ảnh hưởng thuộc môi trường bên ngoài của doanh nghiệp .3 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) thang đo năng lực cạnh tranh tổng thể của doanh nghiệp kinh doanh cà phê ở Đắk Lắk .4 Phân tích hồi quy .1 Phân tích trung bình và độ lệch chuẩn.2 Phân tích tương quan .3 Phân tích hồi quy bội .4 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và sự phù hợp mô hình hồi quy bội140 4.5 Phân tích sự khác biệt mô hình ảnh hưởng của các yếu tố tới NLCT của DNKD cà phê theo các biến định tính .6 Thảo luận kết quả nghiên cứu các yếu tố tác động đến NLCT của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk.146 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 151 Chƣơng 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT HÀM Ý QUẢN TRỊ.2 Hàm ý quản trị .1 Dưới góc độ quản trị doanh nghiệp .2 Dưới góc độ quản lý của Nhà nước .3 Các điểm hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo .166 NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ. 168 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

169 PHỤ LỤC viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI GHI CHÚ BCEC Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Buon Ma Thuot Coffee Exchange Ma Thuột Centre BMTCA Hiệp hội cà phê Buôn Ma thuột BuonMaThuot Coffee Association CIF Giá hàng, bảo hiểm và cước phí Cost, Insuarance and Freight CNH - HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CP Cổ phần DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DTTS Dân tộc thiểu số FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment FOB Giá áp mạn tàu Free On Board GAP Thực hành nông nghiệp tốt Good Agriculture Production GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product GNP Tổng sản phẩm quốc dân Gross National Product ICO Tổ chức cà phê thế giới Internation nal Coffee Organization ISO Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa The International Organization for Standardization KD Kinh doanh NLCT Năng lực cạnh tranh NN&PTNT Nông nghiệp & phát triển nông thôn MTV Một thành viên SXKD Sản xuất kinh doanh SWOT Ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ Strengths – Weaknesses – ix hội và nguy cơ Opportunities - Threats TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP. HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân VICOFA Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam Viet Nam Coffee – Cocoa Association WASI Viện khoa học kỹ thuật Nông The Western Highlands Agro- Lâm nghiệp Tây Nguyên - Forestry Scientific and Eakmat Technical Institute WEF Diễn đàn kinh tế thế giới World Economic Forum WTO Tổ chức thương mại thế giới World Trade Ogarnization XNK Xuất nhập khẩu x DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Tổng hợp các quan điểm, hướng nghiên cứu về NLCT .1: Diện tích, năng suất, sản lượng cà phê của Đắk Lắk từ 2010 – 2015 62 Bảng 2.2 : Diện tích cà phê Đắk Lắk phân theo độ tuổi .3 Sản xuất cà phê chứng chỉ bền vững tại Đắk Lắk .4: Số lượng và kim ngạch xuất khẩu cà phê của các. 69 DN tỉnh Đắk Lắk ở một số thị trường chính .5: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng tới NLCT của doanh nghiệp .6: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp từ các nghiên cứu trước.7: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp từ các nghiên cứu trước.8: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp từ các nghiên cứu trước.9: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp từ các nghiên cứu trước.1: Tổng hợp thang đo các yếu tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh .2: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực tài chính .3: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực quản trị .4: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực SX và CN .5: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực Marketing .6: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực thương hiệu .7: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực xử lý tranh chấp thương mại .8: Đánh giá độ tin cậy của thang đo yếu tố văn hóa doanh nghiệp .9: Đánh giá độ tin cậy của thang đo yếu tố thể chế và chính sách .10: Đánh giá độ tin cậy của thang đo yếu tố năng lực nguồn nhân lực địa phương.11: Đánh giá độ tin cậy của thang đo NLCT tổng thể .12: Kết quả EFA sơ bộ thang đo các yếu tố thuộc môi trường bên trong của doanh nghiệp .13: Kết quả EFA sơ bộ thang đo các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài của doanh nghiệp .14: Tổng hợp thang đo chính thức cho nghiên cứu .1: Loại hình các doanh nghiệp .2: Quy mô lao động trong các doanh nghiệp .3: Thâm niên công tác của giám đốc doanh nghiệp .4: Giới tính giám đốc doanh nghiệp .5: Trình độ chuyên môn giám đốc doanh nghiệp .6: Độ tuổi giám đốc doanh nghiệp.7: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực tài chính .8: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực Quản trị .9: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực sản xuất và công nghệ .10: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Năng lực Marketing .11: Đánh giá độ tin cậy của thang đo Văn hóa doanh nghiệp .