Bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại ở việt nam

Bài viết phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

• Tác giả: Tống Thị Mỹ Tiên
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đan Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả Hoạt Động của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HQHĐ CỦA CÁC NHTMCP TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về cấu trúc vốn
• 2.1.1. Khái niệm về cấu trúc vốn
• 2.1.2. Các lý thuyết về cấu trúc vốn
• 2.1.2.1. Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller
• 2.1.2.2. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.1.2.3. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn
• 2.1.2.4. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động
• 2.2.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 2.2.2. Các phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động của ngân hàng
• 2.3. Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng TMCP Việt Nam
• 2.3.1. Tác động cùng chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 2.3.2. Tác động ngược chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng
• 2.3.3. Không có tác động của cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của Ngân hàng
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đây về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP tại Việt Nam
• 2.4.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Biến phụ thuộc
• 3.3.1. Tỷ lệ đòn bẩy (LEV)
• 3.3.2. Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 3.4. Biến độc lập
• 3.4.1. Quy mô ngân hàng
• 3.4.2. Tính hữu hình của tài sản
• 3.4.3. Tỷ lệ thu nhập thuần
• 3.4.4. Tỷ lệ tiền gửi
• 3.4.5. Tỷ lệ cho vay
• 3.4.6. Tỷ lệ tăng trưởng tài sản
• 3.4.7. Tỷ lệ lạm phát
• 3.5. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Dữ liệu bảng
• 3.6.2. Phương pháp hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phân tích ma trận tương quan giữa các biến nghiên cứu
• 4.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Ước lượng mô hình hồi quy
• 4.5. Kiểm định Hausman
• 4.6. Kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi
• 4.7. Kiểm định hiện tượng tự tương quan
• 4.8. Kiểm định mô hình FGLS và kết luận mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 5.1. Các giải pháp và kiến nghị
• 5.2. Các hạn chế của nghiên cứu
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Hiệu Quả Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. NHTMCP hoạt động như một trung gian tài chính, kết nối người cần vốn và người có vốn, góp phần phân bổ nguồn lực hiệu quả. Giai đoạn 2011-2021 chứng kiến sự gia nhập Hiệp định Thương mại Châu Á – Thái Bình Dương (TPP), đòi hỏi các ngân hàng phải cạnh tranh gay gắt hơn. Các NHTMCP không chỉ kiểm soát lạm phát mà còn duy trì sự ổn định tiền tệ và tỷ giá hối đoái, tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế vĩ mô, đầu tư và sản xuất trong nước. Sự tham gia của các ngân hàng thương mại vào quá trình kiểm soát kinh tế giúp ổn định thị trường chứng khoán và tài chính, đồng thời cung cấp tư vấn và dịch vụ đầu tư hiệu quả. Tuy nhiên, khủng hoảng tài chính 2008 đã cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro và tái cấu trúc hệ thống ngân hàng.

1.1. Vai trò quan trọng của NHTMCP trong nền kinh tế

NHTMCP đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Hoạt động như một trung gian giữa những người cần vốn và những người thừa tiền, NHTMCP tạo ra các quỹ và cho vay, phân bổ nguồn lực hiệu quả vào nền kinh tế. Vốn nhàn rỗi từ các nhà đầu tư được huy động và phân phối, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Nguyễn Hoàng Diệu Hiền và cộng sự (2021), NHTMCP có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá hối đoái và cải thiện môi trường đầu tư.

1.2. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính đến hệ thống ngân hàng

Khủng hoảng tài chính năm 2008, bắt nguồn từ sự bùng nổ tài chính và sử dụng đòn bẩy không đúng cách tại Mỹ, đã gây ra sự suy giảm mạnh mẽ trên thị trường tài chính toàn cầu. Những thiếu sót trong quản lý và dự phòng rủi ro đã dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Sau khủng hoảng, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trở thành một xu hướng tất yếu. Việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp là một trong những chiến lược quan trọng để các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo sự vận hành thông suốt của nền kinh tế.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Hiệu Quả NHTMCP

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của NHTMCP vẫn còn nhiều thách thức. Hầu hết các nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào phân tích tác động một chiều giữa hai yếu tố này. Ví dụ, Gropp và Heider (2010) đã chỉ ra rằng cấu trúc vốn có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Tuy nhiên, bằng chứng định lượng thuyết phục về mối tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam còn hạn chế. Bài nghiên cứu này đặt ra mục tiêu xác định mối quan hệ tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến chúng để tìm ra giải pháp phù hợp trong việc lựa chọn cấu trúc vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Mục tiêu của đề tài là phân tích và đánh giá tác động của mối quan hệ giữa hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng TMCP ở Việt Nam.

2.1. Hạn chế trong các nghiên cứu hiện tại về cấu trúc vốn

Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thường dừng lại ở việc phân tích tác động một chiều. Điều này có nghĩa là các nghiên cứu chỉ xem xét ảnh hưởng của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động mà không xem xét chiều ngược lại hoặc sự tương tác giữa hai yếu tố. Điều này có thể dẫn đến những kết luận không đầy đủ hoặc bỏ qua những khía cạnh quan trọng của mối quan hệ.

2.2. Sự cần thiết của nghiên cứu về mối tương tác hai chiều

Nghiên cứu về mối tương tác hai chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động là cần thiết để có được cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ này. Việc hiểu rõ mối tương tác này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra những quyết định tốt hơn về cấu trúc vốn, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định mối quan hệ tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến chúng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Liên Hệ Vốn Hiệu Quả NHTMCP

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích hồi quy dữ liệu bảng để làm rõ mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán hàng năm và báo cáo thường niên của 30 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021. Mẫu nghiên cứu bao gồm cả NHTM cổ phần do nhà nước nắm quyền chi phối và NHTM cổ phần tư nhân. Bên cạnh đó, dữ liệu kinh tế vĩ mô được thu thập từ trang web của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và các tạp chí uy tín trong và ngoài nước. Phân tích hồi quy dữ liệu bảng được thực hiện bằng cách sử dụng ba mô hình cơ bản: mô hình bình phương bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).

3.1. Thu thập dữ liệu từ các nguồn uy tín cho phân tích

Nguồn dữ liệu cho nghiên cứu được lấy từ báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán hàng năm và báo cáo thường niên hàng năm của 30 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021. Đây là nguồn dữ liệu chính thức và đáng tin cậy, đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Bên cạnh đó, dữ liệu kinh tế vĩ mô được thu thập từ trang web của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và các tạp chí uy tín trong và ngoài nước.

3.2. Sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để phân tích

Phân tích hồi quy dữ liệu bảng là một phương pháp phân tích thống kê phù hợp để nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố đặc thù của từng ngân hàng và theo dõi sự thay đổi của mối quan hệ theo thời gian. Nghiên cứu sử dụng ba mô hình hồi quy dữ liệu bảng cơ bản: mô hình bình phương bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Vốn Ngân Hàng

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với các ngân hàng thương mại và nhà quản lý tài chính trong việc hoạch định cơ cấu vốn hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thuyết phục về tầm quan trọng của việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu đã hệ thống hóa các lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, đồng thời xem xét các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Phân tích tác động của cấu trúc vốn và các nhân tố khác đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần.

4.1. Tầm quan trọng của hoạch định cơ cấu vốn hiệu quả

Kết quả của đề án này sẽ là bằng chứng thuyết phục giúp các ngân hàng và các nhà quản lý tài chính nhận thức được tầm quan trọng của hoạch định cơ cấu vốn đối với hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng sinh lời và sự ổn định của ngân hàng.

4.2. Đóng góp vào khung lý thuyết về cấu trúc vốn

Nghiên cứu này đã hệ thống hóa các lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, đồng thời xem xét các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Điều này sẽ giúp các nhà nghiên cứu và nhà quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

V. Kết Luận Triển Vọng Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Ngân Hàng

Nghiên cứu này mang đến những hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ phức tạp giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc đưa ra các quyết định chính sách và quản lý hiệu quả hơn trong lĩnh vực ngân hàng. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định và cần được tiếp tục phát triển trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về cấu trúc vốn và hiệu quả

Nghiên cứu đã làm rõ mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc đưa ra các quyết định chính sách và quản lý hiệu quả hơn trong lĩnh vực ngân hàng.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về cấu trúc vốn

Để có được cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Ví dụ, các nghiên cứu có thể xem xét ảnh hưởng của môi trường kinh tế vĩ mô, quy định của chính phủ, hoặc các yếu tố đặc thù của từng ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống kinh tế thị trường, ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) giữ vai trò là một định chế tài chính trung gian huyết mạch, thực hiện chức năng huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội để cung cấp tín dụng cho nền kinh tế, đảm bảo sự luân chuyển liên tục của dòng tiền và hàng hóa. Giai đoạn 2011–2021 ghi nhận nhiều cột mốc quan trọng đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là tiến trình thực thi cam kết thương mại quốc tế sau khi gia nhập WTO và đàm phán, tham gia Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Môi trường hội nhập đặt các ngân hàng trước áp lực cạnh tranh gia tăng, đồng thời đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá hối đoái và củng cố các cân đối vĩ mô.

Tuy nhiên, bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 khởi nguồn từ thị trường tín dụng dưới chuẩn tại Mỹ đã chỉ ra rủi ro hệ thống bắt nguồn từ việc lạm dụng đòn bẩy tài chính và những lỗ hổng trong quản trị rủi ro. Hoạt động tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm duy trì an toàn thanh khoản và tính bền vững của nền kinh tế. Trong quản trị tài chính ngân hàng, việc xác lập cấu trúc vốn tối ưu giữa nợ phải trả và vốn chủ sở hữu có mối liên hệ mật thiết đến năng lực sinh lời. Hầu hết các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới chủ yếu tiếp cận theo chiều tác động đơn tuyến từ cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động, chưa cung cấp đầy đủ bằng chứng định lượng về mối tương tác qua lại giữa hai yếu tố này.

Khóa luận được xây dựng nhằm giải quyết khoảng trống thực nghiệm trên thông qua hệ thống mục tiêu, câu hỏi và phạm vi nghiên cứu cụ thể:

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích về bằng chứng thực nghiệm và đánh giá tác động của mối quan hệ giữa hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Nhận diện các nhân tố quan trọng tác động đến mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2011 – 2021.
  2. Đánh giá mức độ tác động của các nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động ngân hàng.
  3. Từ kết quả thu được, đề xuất các hàm ý, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng cơ cấu vốn, nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam?
2. Mối quan hệ của cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động được tác động theo mức độ và chiều hướng nào?
3. Các giải pháp và đề xuất nào giúp hoạch định cấu trúc vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới của các NHTMCP Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP tại Việt Nam, cùng các nhân tố tác động đến mối quan hệ này.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, với mẫu khảo sát gồm 30 NHTMCP tiêu biểu (bao gồm 04 ngân hàng do Nhà nước nắm quyền chi phối và 26 ngân hàng cổ phần tư nhân).
  • Thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập liên tục trong 11 năm, từ năm 2011 đến năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa các lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển và đặc thù vận hành của các định chế tài chính trung gian:

• Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M):
  • M&M (1958) trong thị trường vốn hoàn hảo khẳng định cấu trúc vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp.
  • M&M (1963) đưa yếu tố thuế thu nhập doanh nghiệp vào mô hình, chứng minh việc gia tăng nợ vay giúp nâng cao giá trị doanh nghiệp nhờ lợi ích của "lá chắn thuế" từ chi phí lãi vay hợp lý được khấu trừ trước thuế.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - Myers & Majluf, 1984; Myers, 1984): Xuất phát từ hiện tượng thông tin bất đối xứng, các ngân hàng ưu tiên huy động vốn theo thứ tự: nguồn vốn tích lũy nội bộ (lợi nhuận giữ lại), tiếp đến là phát hành nợ, và phương án cuối cùng mới là phát hành cổ phần mới. Các đơn vị có khả năng sinh lời cao thường có xu hướng sử dụng ít nợ hơn do nguồn tài trợ nội bộ dồi dào.
• Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory - Kraus & Litzenberger, 1973): Cấu trúc vốn mục tiêu được xác lập tại điểm cân bằng giữa lợi ích biên của lá chắn thuế và hiện giá của chi phí kiệt quệ tài chính cùng nguy cơ vỡ nợ.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory - Jensen & Meckling, 1976; Fama & Miller, 1972): Phân tích hai mối xung đột lợi ích: giữa cổ đông và nhà quản lý (nợ vay đóng vai trò cơ chế kỷ luật hành vi mở rộng đầu tư kém hiệu quả) và giữa cổ đông với chủ nợ (chủ nợ áp đặt chi phí giám sát và điều khoản khắt khe khi rủi ro tài chính gia tăng).
• Lý thuyết hiệu quả hoạt động ngân hàng: Hiệu quả được xem xét từ góc độ tối ưu hóa lợi nhuận trên cơ sở kiểm soát rủi ro an toàn vốn. Khóa luận chọn tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) làm thước đo chính đại diện cho hiệu quả hoạt động, phản ánh năng lực quản trị nguồn lực nhằm tạo ra giá trị cho cổ đông.

Ký hiệu biến	Tên biến	Đo lường / Diễn giải	Vai trò trong mô hình	Kỳ vọng tác động
LEV	Tỷ lệ đòn bẩy	Tổng nợ phải trả / Tổng tài sản	Biến phụ thuộc (Mô hình 1) / Độc lập (Mô hình 2)	Tác động qua lại
ROE	Tỷ suất sinh lời trên VCSH	Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân	Biến phụ thuộc (Mô hình 2) / Độc lập (Mô hình 1)	Tác động qua lại
SIZE	Quy mô ngân hàng	Logarit tự nhiên của tổng tài sản	Biến kiểm soát	Dương (+)
TANG	Tính hữu hình của tài sản	Tài sản cố định hữu hình / Tổng tài sản	Biến kiểm soát	Âm (-)
NIM	Tỷ lệ thu nhập lãi thuần	Thu nhập lãi thuần / Tổng tài sản sinh lời	Biến kiểm soát	Dương (+)
DEPOSIT	Tỷ lệ tiền gửi	Tổng tiền gửi khách hàng / Tổng tài sản	Biến kiểm soát	Dương (+)
TLA	Tỷ lệ cho vay	Tổng dư nợ cho vay / Tổng tài sản	Biến kiểm soát	Dương (+)
GASSET	Tốc độ tăng trưởng tài sản	(Tổng tài sản năm t - Tổng tài sản năm t-1) / Tổng tài sản năm t-1	Biến kiểm soát	Dương (+)
INF	Tỷ lệ lạm phát	Chỉ số lạm phát vĩ mô hàng năm theo công bố	Biến kiểm soát vĩ mô	Dương (+)

Quy trình nghiên cứu định lượng được xây dựng qua các bước kinh tế lượng:

1. Thu thập dữ liệu: Báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán và báo cáo thường niên của 30 NHTMCP giai đoạn 2011–2021; số liệu lạm phát từ Ngân hàng Thế giới (World Bank). Dữ liệu được tổ chức dưới dạng bảng cân bằng (balanced panel data).
2. Thống kê mô tả và phân tích tương quan: Đánh giá phân phối dữ liệu, xác định hệ số tương quan tuyến tính để nhận diện dấu hiệu cộng tuyến ban đầu.
3. Kiểm định đa cộng tuyến: Kiểm tra hệ số phóng đại phương sai (VIF) trên các biến giải thích.
4. Ước lượng mô hình cơ bản: Tiến hành ước lượng mô hình bình phương bé nhất gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
5. Kiểm định lựa chọn mô hình: Sử dụng kiểm định Hausman để chọn lựa giữa mô hình FEM và REM.
6. Kiểm định khuyết tật: Kiểm tra hiện tượng phương sai sai số thay đổi (heteroskedasticity) và hiện tượng tự tương quan (autocorrelation).
7. Hồi quy hiệu chỉnh FGLS: Áp dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS) để khắc phục triệt để các vi phạm giả định hồi quy, đảm bảo ước lượng thu được không thiên lệch và hiệu quả.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu

Chương mở đầu tập trung trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tài chính Việt Nam sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và trong tiến trình hội nhập quốc tế giai đoạn 2011–2021. Tác giả xác lập rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quát cùng ba mục tiêu cụ thể, đặt ra ba câu hỏi nghiên cứu trọng tâm liên quan đến nhận diện nhân tố, đo lường chiều hướng tác động và đề xuất giải pháp. Đối tượng nghiên cứu được khoanh vùng tại 30 NHTMCP với phạm vi thời gian 11 năm. Đồng thời, chương này giới thiệu khái quát cấu trúc 5 chương của khóa luận, phác thảo phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng và nguồn số liệu phục vụ ước lượng.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết, tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và HQHĐ của các NHTMCP tại Việt Nam

Chương 2 cung cấp hệ thống cơ sở lý luận toàn diện:

• Hệ thống hóa các khái niệm về cấu trúc vốn, cấu trúc vốn tối ưu và các thước đo hiệu quả hoạt động trong ngành ngân hàng (chỉ tiêu kế toán ROA, ROE, ROS và chỉ tiêu thị trường P/E, P/B, Tobin's Q).
• Trình bày chi tiết bốn khối lý thuyết nền tảng: Lý thuyết Modigliani - Miller (1958, 1963), Lý thuyết trật tự phân hạng (Myers & Majluf, 1984), Lý thuyết đánh đổi (Kraus & Litzenberger, 1973), và Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen & Meckling, 1976).
• Lược khảo các nhánh tranh luận thực nghiệm quốc tế và trong nước:
  • Nhánh tác động cùng chiều: M&M (1963), Al-Kayed và cộng sự (2014) trên 85 ngân hàng Hồi giáo, Sudiyatno và cộng sự (2012), Musah (2018), Võ Thị Tường Vân (2021).
  • Nhánh tác động ngược chiều: Awunyo-Vitor & Badu (2012), Berger & Patti (2006) trên 7.320 quan sát ngân hàng Mỹ, Moussa (2018), Phạm Ngọc Lê Na (2015).
  • Nhánh không có mối tương quan đáng kể: Khan (2012), Saeedi & Mahmoodi (2011).
• Tổng hợp bảng so sánh các công trình thực nghiệm trước đây tại Bảng 2.4, làm căn cứ chỉ ra khoảng trống về việc kiểm tra mối liên hệ tương tác hai chiều tại thị trường Việt Nam.

Chương 3. Phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng TMCP tại Việt Nam

Chương 3 xây dựng khung phương pháp luận thực nghiệm:

• Xây dựng sơ đồ nghiên cứu (Hình 3.1) và thiết lập hai mô hình hồi quy đa biến đồng thời xem xét tác động qua lại giữa cấu trúc vốn (LEV) và hiệu quả hoạt động (ROE).
• Định nghĩa chi tiết công thức tính toán và phát triển 5 giả thuyết nghiên cứu chính: giả thuyết H1 về tác động cùng chiều của quy mô ngân hàng (SIZE); giả thuyết H2 về tác động ngược chiều của tính hữu hình tài sản (TANG); giả thuyết H3 về tác động cùng chiều của tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM); giả thuyết H4 về tác động cùng chiều của tỷ lệ tiền gửi (DEPOSIT); giả thuyết H5 về tác động cùng chiều của tỷ lệ cho vay (TLA).
• Mô tả quy trình xử lý dữ liệu bảng, chi tiết hóa các bước kiểm định đa cộng tuyến, phương pháp lựa chọn giữa Pooled OLS, FEM, REM qua kiểm định Hausman, cùng kỹ thuật kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan trước khi áp dụng FGLS.

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng:

• Trình bày kết quả thống kê mô tả mẫu 30 NHTMCP và ma trận tương quan giữa các biến nhằm kiểm tra sơ bộ mối liên hệ tuyến tính.
• Đánh giá hệ số VIF: các chỉ số đều nằm trong ngưỡng an toàn, xác nhận không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng trong cả hai mô hình biến phụ thuộc LEV và ROE.
• Kết quả ước lượng Pooled OLS, FEM và REM cho thấy sự biến động về hệ số giữa các mô hình. Kiểm định Hausman được thực hiện và đưa ra kết luận lựa chọn mô hình phù hợp (mô hình FEM được ưu tiên so với REM).
• Kiểm định chẩn đoán sau hồi quy xác nhận sự tồn tại của hiện tượng phương sai sai số thay đổi và hiện tượng tự tương quan ở các mô hình ban đầu.
• Ước lượng mô hình FGLS được tiến hành để khắc phục các khuyết tật trên. Kết quả FGLS cuối cùng xác nhận:
  • LEV có tác động tiêu cực có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động ROE.
  • SIZE, GASSET và NIM có tác động đáng kể đến mối tương quan giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động.
  • DEPOSIT, TLA và biến vĩ mô INF có mối tương quan thuận chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng.
  • Tác giả đi sâu thảo luận kết quả nghiên cứu, so sánh đối chiếu với các phát hiện thực nghiệm của các học giả trước đây.

Chương 5. Kết luận và giải pháp

Chương cuối cùng đúc kết các kết luận thực nghiệm từ mô hình hồi quy FGLS:

• Đề xuất hệ thống khuyến nghị quản trị vốn cho ban điều hành các NHTMCP và các cơ quan quản lý nhà nước: định hình cơ cấu vốn tối thiểu hợp lý, kiểm soát đòn bẩy nợ nhằm tránh chi phí kiệt quệ tài chính, khai thác lá chắn thuế trong phạm vi an toàn, và điều phối tăng trưởng quy mô tài sản tương xứng với nguồn vốn tự có.
• Trình bày các hạn chế về quy mô dữ liệu, phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động dựa trên số liệu kế toán và gợi ý các hướng mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả thực nghiệm chính

Quá trình hồi quy dữ liệu bảng sau khi hiệu chỉnh khuyết tật bằng phương pháp FGLS đưa ra các kết quả định lượng cụ thể:

• Tỷ lệ đòn bẩy (LEV) tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động (ROE): Việc gia tăng tỷ lệ nợ trên tổng tài sản làm suy giảm tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu của các NHTMCP Việt Nam. Kết quả này phù hợp với Lý thuyết đánh đổi và Lý thuyết chi phí đại diện, phản ánh thực tế việc phụ thuộc quá mức vào vốn vay làm gia tăng chi phí trả lãi và rủi ro kiệt quệ tài chính, lấn át lợi ích thu được từ lá chắn thuế.
• Quy mô ngân hàng (SIZE) và Tốc độ tăng trưởng tài sản (GASSET): Thể hiện tác động đáng kể đến mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng có quy mô lớn sở hữu năng lực đa dạng hóa danh mục, uy tín thương hiệu và tiềm lực tài chính tốt hơn để duy trì hiệu quả hoạt động ổn định.
• Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM): Có tác động tích cực và đáng kể đến mối tương quan nghiên cứu. NIM phản ánh khả năng sinh lời cốt lõi từ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay, đóng góp trực tiếp vào lợi nhuận ròng của ngân hàng.
• Tỷ lệ tiền gửi (DEPOSIT) và Tỷ lệ cho vay (TLA): Cả hai chỉ tiêu đều thể hiện mối tương quan thuận chiều lên hiệu quả hoạt động. Tiền gửi khách hàng cung cấp nguồn vốn đầu vào ổn định với chi phí thấp hơn so với vay mượn từ thị trường liên ngân hàng, trong khi hoạt động cấp tín dụng mở rộng mang lại nguồn thu lãi chủ yếu cho hệ thống NHTMCP.
• Tỷ lệ lạm phát (INF): Kết quả mô hình chỉ ra mối tương quan tích cực giữa lạm phát và hiệu quả hoạt động trong giai đoạn nghiên cứu, phản ánh việc các ngân hàng có khả năng điều chỉnh linh hoạt lãi suất cho vay theo biến động lạm phát để bảo toàn biên lợi nhuận.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Xác lập cơ cấu vốn tối thiểu và kiểm soát đòn bẩy tài chính: Ban điều hành các ngân hàng cần hoạch định tỷ lệ nợ trên tổng tài sản ở ngưỡng an toàn, không lạm dụng nợ vay để tăng trưởng nóng, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn vốn (CAR).
• Cân đối lợi ích lá chắn thuế và an toàn thanh khoản: Ưu tiên bảo vệ nguồn vốn chủ sở hữu, chỉ sử dụng đòn bẩy khi chi phí biên của nợ thấp hơn tỷ suất sinh lời kỳ vọng và không làm suy giảm hệ số tín nhiệm của ngân hàng.
• Quản trị nguồn vốn huy động và danh mục tín dụng: Tận dụng tối đa nguồn tiền gửi dân cư (DEPOSIT) chi phí thấp, tối ưu hóa tỷ lệ cho vay (TLA) đi đôi với tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng nhằm đảm bảo chất lượng tài sản sinh lời và giữ vững chỉ số thu nhập lãi thuần (NIM).
• Kiến nghị đối với cơ quan quản lý: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về an toàn vốn, thiết lập cơ chế giám sát đòn bẩy tài chính đối với từng nhóm ngân hàng có quy mô khác nhau nhằm ngăn ngừa rủi ro hệ thống.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm trực tiếp về mối quan hệ tương tác hai chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động trên mẫu dữ liệu gồm 30 NHTMCP tại Việt Nam trong suốt giai đoạn 11 năm (2011–2021).
• Áp dụng kỹ thuật kinh tế lượng dữ liệu bảng chặt chẽ, kiểm định đầy đủ các khuyết tật về đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, sử dụng FGLS để cung cấp các hệ số ước lượng có độ tin cậy cao.
• Đóng góp thêm cơ sở thực nghiệm cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan hoạch định chính sách trong việc thiết lập chính sách vốn tối ưu trong điều kiện thị trường tài chính đang phát triển.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra một số điểm hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi và nguồn lực nghiên cứu:

• Giới hạn mẫu khảo sát: Nghiên cứu mới dừng lại ở 30 ngân hàng thương mại cổ phần (gồm 4 ngân hàng thương mại nhà nước chi phối và 26 ngân hàng tư nhân), chưa bao quát toàn bộ các ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng tại Việt Nam.
• Thước đo hiệu quả hoạt động: Đề tài tập trung sử dụng tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) dựa trên dữ liệu kế toán. Dù phản ánh rõ góc độ cổ đông nhưng chỉ số kế toán có thể chịu ảnh hưởng bởi chính sách ghi nhận lợi nhuận của ban điều hành; các chỉ số hiệu quả dựa trên thị trường (như Tobin's Q, P/B) chưa được phân tích sâu do mức độ phát triển và tính thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn này còn hạn chế.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu dừng lại ở năm 2021, chưa cập nhật những biến động vĩ mô và chu kỳ tái cơ cấu ngân hàng trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau đại dịch.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng mẫu quan sát cho toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng, kéo dài chuỗi thời gian nghiên cứu sang các năm tiếp theo, và tích hợp thêm các biến số về quản trị công ty hoặc các phương pháp đo lường hiệu quả phi tham số (như DEA) để gia tăng tính toàn diện.

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị ứng dụng và tham khảo học thuật rõ ràng:

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh và Kinh tế học đang thực hiện các đề tài nghiên cứu về cấu trúc tài chính, an toàn vốn và hiệu quả kinh doanh của các định chế tài chính.
  • Các nhà quản trị rủi ro, chuyên viên phân tích tài chính tại các ngân hàng thương mại trong việc xây dựng kế hoạch huy động vốn và cân đối tỷ lệ đòn bẩy.
  • Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước trong việc tham khảo các bằng chứng định lượng về phản ứng của hiệu quả hoạt động trước biến động cơ cấu vốn.
• Nội dung đáng tham khảo:
  • Bảng tổng hợp tổng quan nghiên cứu trước (Bảng 2.4) hệ thống hóa chi tiết các công trình trong và ngoài nước theo phương pháp, mẫu dữ liệu và kết quả nghiên cứu.
  • Khung quy trình kinh tế lượng dữ liệu bảng hoàn chỉnh: kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định Hausman lựa chọn mô hình OLS/FEM/REM, quy trình kiểm định khuyết tật phương sai sai số thay đổi, kiểm định tự tương quan và phương pháp khắc phục bằng FGLS.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những chỉ tiêu nào để đại diện cho cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng?

Cấu trúc vốn được đại diện bởi tỷ lệ đòn bẩy tài chính (ký hiệu là LEV), tính bằng tổng nợ phải trả chia cho tổng tài sản. Hiệu quả hoạt động của ngân hàng được đại diện bởi tỷ suất sinh lời trên tổng vốn chủ sở hữu (ký hiệu là ROE), tính bằng lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu bình quân trong kỳ.

2. Dữ liệu nghiên cứu của khóa luận được thu thập từ những nguồn nào và quy mô mẫu ra sao?

Dữ liệu được thu thập dưới dạng dữ liệu bảng cân bằng từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán hàng năm và báo cáo thường niên của 30 NHTMCP Việt Nam (bao gồm 04 ngân hàng do Nhà nước nắm quyền chi phối và 26 ngân hàng cổ phần tư nhân) trong giai đoạn 11 năm từ năm 2011 đến năm 2021. Dữ liệu lạm phát vĩ mô được thu thập từ Ngân hàng Thế giới (World Bank).

3. Tại sao tác giả phải sử dụng phương pháp hồi quy FGLS thay vì dừng lại ở Pooled OLS, FEM hoặc REM?

Sau khi ước lượng Pooled OLS, FEM và REM, tác giả sử dụng kiểm định Hausman để chọn mô hình phù hợp. Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán sau đó cho thấy mô hình xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và hiện tượng tự tương quan. Do đó, phương pháp hồi quy bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS) được thực hiện nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật này, giúp các ước lượng tham số đạt tính chính xác và không thiên lệch.

4. Kết quả thực nghiệm chỉ ra mối quan hệ giữa tỷ lệ đòn bẩy (LEV) và hiệu quả hoạt động (ROE) diễn ra theo chiều hướng nào?

Mô hình FGLS khẳng định tỷ lệ đòn bẩy (LEV) có tác động tiêu cực (ngược chiều) đến hiệu quả hoạt động (ROE) của các NHTMCP Việt Nam sau khi kiểm soát các biến đặc thù ngân hàng và vĩ mô. Điều này phản ánh việc lạm dụng nợ vay làm tăng chi phí lãi và chi phí kiệt quệ tài chính, gây tổn hại đến khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

5. Những nhân tố nào trong mô hình có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam?

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô ngân hàng (SIZE), tốc độ tăng trưởng tài sản (GASSET), tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM), tỷ lệ tiền gửi khách hàng (DEPOSIT), tỷ lệ cho vay (TLA) và tỷ lệ lạm phát (INF) đều có mối tương quan thuận chiều và thúc đẩy hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại trong mẫu nghiên cứu.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Tống Thị Mỹ Tiên đã phân tích thực nghiệm mối quan hệ hai chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động tại 30 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2011–2021 bằng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng và ước lượng hiệu chỉnh FGLS. Kết quả nghiên cứu xác nhận tỷ lệ đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), trong khi quy mô, tỷ lệ thu nhập lãi thuần, tiền gửi và dư nợ cho vay đóng vai trò tích cực đối với hiệu quả kinh doanh. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ định lượng thực tế, làm cơ sở khoa học để các nhà quản trị ngân hàng thiết lập cơ cấu vốn an toàn, tối ưu hóa lợi ích lá chắn thuế song song với việc kiểm soát chi phí kiệt quệ tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH TỐNG THỊ MỸ TIÊN BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TP. Hồ Chí Minh, năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Họ và tên sinh viên: TỐNG THỊ MỸ TIÊN Mã số sinh viên: 050607190533 Lớp sinh hoạt: HQ7-GE04 BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

BÙI ĐAN THANH TP. Hồ Chí Minh, năm 2023 2 3 iv TÓM TẮT ---------- Bằng phƣơng pháp thu thập dữ liệu, và sử dụng dữ liệu bảng cân bằng. Bài nghiên cứu khám phá ra các yếu tố, và xây dựng mô hình thể hiện mối tƣơng quan giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn từ 2011 đến 2021. Để tìm ra bằng chứng chứng minh tồn tại mối quan hệ giữa cấu trúc và HQHĐ của các ngân hàng tại Việt Nam, bài viết thu thập dữ liệu nghiên cứu từ 30 NHTMCP Việt Nam.

Bên cạnh đó, HQHĐ đƣợc đo lƣờng bằng tỷ suất sinh lợi trên tổng vốn chủ sở hữu (ROE) và cấu trúc vốn đƣợc đại diện bởi tỷ lệ đòn bẩy (LEV). Dựa trên cơ sở kế thừa từ các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc, mô hình đƣợc thiết lập trong nghiên cứu có tính hiệu chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế tại Việt Nam, kết hợp cùng với các lý thuyết, kết quả nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động để hoàn thiện mô hình nghiên cứu. Sau thu thập dữ liệu, tác giả sử dụng phƣơng pháp hồi quy OLS, FEM, REM để chọn ra mô hình phù hợp với nghiên cứu trong giai đoạn 2011 - 2021. Tác giả tiến hành hồi quy hiệu chỉnh (FGLS) một lần nữa để kết quả nghiên cứu đạt chính xác nhất và có tính ứng dụng cao trong thực tế.

Kết quả cho thấy Quy mô ngân hàng (SIZE), tốc độ tăng trƣởng tài sản (GASSET) và tỷ lệ thu nhập thuần (NIM) có tác động đáng kể đến mối tƣơng quan giữa cấu trúc vốn và HQHĐ của các NHTMCP Việt Nam. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (LEV) có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động sau khi kiểm soát các biến tính hữu hình của tài sản (TANG) và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (Biến độc lập đại diện cho hiệu quả hoạt động trong mô hình nghiên cứu). Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu còn chỉ ra mối tƣơng quan tích cực giữa tỷ lệ tiền gửi (DEPOSIT), tỷ lệ cho vay (TLA) và tỷ lệ lạm phát (INF) lên hiệu quả hoạt động của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2011-2021, bài viết đƣa ra các đề nghị về việc thiết lập cơ cấu vốn tối thiểu cho các ngân hàng và tổ chức nhà nƣớc, ƣu tiên lợi ích của lá chắn thuế, đồng thời đảm bảo an toàn hoạt động trong kinh doanh, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng.