Bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại ở việt nam

Bài viết phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

• Tác giả: Tống Thị Mỹ Tiên
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đan Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Cấu Trúc Vốn và Hiệu Quả Hoạt Động của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HQHĐ CỦA CÁC NHTMCP TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về cấu trúc vốn
• 2.1.1. Khái niệm về cấu trúc vốn
• 2.1.2. Các lý thuyết về cấu trúc vốn
• 2.1.2.1. Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller
• 2.1.2.2. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.1.2.3. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn
• 2.1.2.4. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động
• 2.2.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 2.2.2. Các phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động của ngân hàng
• 2.3. Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng TMCP Việt Nam
• 2.3.1. Tác động cùng chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động ngân hàng
• 2.3.2. Tác động ngược chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng
• 2.3.3. Không có tác động của cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của Ngân hàng
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đây về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP tại Việt Nam
• 2.4.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Biến phụ thuộc
• 3.3.1. Tỷ lệ đòn bẩy (LEV)
• 3.3.2. Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 3.4. Biến độc lập
• 3.4.1. Quy mô ngân hàng
• 3.4.2. Tính hữu hình của tài sản
• 3.4.3. Tỷ lệ thu nhập thuần
• 3.4.4. Tỷ lệ tiền gửi
• 3.4.5. Tỷ lệ cho vay
• 3.4.6. Tỷ lệ tăng trưởng tài sản
• 3.4.7. Tỷ lệ lạm phát
• 3.5. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Dữ liệu bảng
• 3.6.2. Phương pháp hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu
• 4.2. Phân tích ma trận tương quan giữa các biến nghiên cứu
• 4.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Ước lượng mô hình hồi quy
• 4.5. Kiểm định Hausman
• 4.6. Kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi
• 4.7. Kiểm định hiện tượng tự tương quan
• 4.8. Kiểm định mô hình FGLS và kết luận mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 5.1. Các giải pháp và kiến nghị
• 5.2. Các hạn chế của nghiên cứu
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Hiệu Quả Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. NHTMCP hoạt động như một trung gian tài chính, kết nối người cần vốn và người có vốn, góp phần phân bổ nguồn lực hiệu quả. Giai đoạn 2011-2021 chứng kiến sự gia nhập Hiệp định Thương mại Châu Á – Thái Bình Dương (TPP), đòi hỏi các ngân hàng phải cạnh tranh gay gắt hơn. Các NHTMCP không chỉ kiểm soát lạm phát mà còn duy trì sự ổn định tiền tệ và tỷ giá hối đoái, tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế vĩ mô, đầu tư và sản xuất trong nước. Sự tham gia của các ngân hàng thương mại vào quá trình kiểm soát kinh tế giúp ổn định thị trường chứng khoán và tài chính, đồng thời cung cấp tư vấn và dịch vụ đầu tư hiệu quả. Tuy nhiên, khủng hoảng tài chính 2008 đã cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro và tái cấu trúc hệ thống ngân hàng.

1.1. Vai trò quan trọng của NHTMCP trong nền kinh tế

NHTMCP đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Hoạt động như một trung gian giữa những người cần vốn và những người thừa tiền, NHTMCP tạo ra các quỹ và cho vay, phân bổ nguồn lực hiệu quả vào nền kinh tế. Vốn nhàn rỗi từ các nhà đầu tư được huy động và phân phối, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Nguyễn Hoàng Diệu Hiền và cộng sự (2021), NHTMCP có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá hối đoái và cải thiện môi trường đầu tư.

1.2. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính đến hệ thống ngân hàng

Khủng hoảng tài chính năm 2008, bắt nguồn từ sự bùng nổ tài chính và sử dụng đòn bẩy không đúng cách tại Mỹ, đã gây ra sự suy giảm mạnh mẽ trên thị trường tài chính toàn cầu. Những thiếu sót trong quản lý và dự phòng rủi ro đã dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Sau khủng hoảng, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trở thành một xu hướng tất yếu. Việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp là một trong những chiến lược quan trọng để các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo sự vận hành thông suốt của nền kinh tế.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Hiệu Quả NHTMCP

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của NHTMCP vẫn còn nhiều thách thức. Hầu hết các nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào phân tích tác động một chiều giữa hai yếu tố này. Ví dụ, Gropp và Heider (2010) đã chỉ ra rằng cấu trúc vốn có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Tuy nhiên, bằng chứng định lượng thuyết phục về mối tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam còn hạn chế. Bài nghiên cứu này đặt ra mục tiêu xác định mối quan hệ tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến chúng để tìm ra giải pháp phù hợp trong việc lựa chọn cấu trúc vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Mục tiêu của đề tài là phân tích và đánh giá tác động của mối quan hệ giữa hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng TMCP ở Việt Nam.

2.1. Hạn chế trong các nghiên cứu hiện tại về cấu trúc vốn

Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thường dừng lại ở việc phân tích tác động một chiều. Điều này có nghĩa là các nghiên cứu chỉ xem xét ảnh hưởng của cấu trúc vốn đến hiệu quả hoạt động mà không xem xét chiều ngược lại hoặc sự tương tác giữa hai yếu tố. Điều này có thể dẫn đến những kết luận không đầy đủ hoặc bỏ qua những khía cạnh quan trọng của mối quan hệ.

2.2. Sự cần thiết của nghiên cứu về mối tương tác hai chiều

Nghiên cứu về mối tương tác hai chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động là cần thiết để có được cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ này. Việc hiểu rõ mối tương tác này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra những quyết định tốt hơn về cấu trúc vốn, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định mối quan hệ tương tác giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến chúng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Liên Hệ Vốn Hiệu Quả NHTMCP

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích hồi quy dữ liệu bảng để làm rõ mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán hàng năm và báo cáo thường niên của 30 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021. Mẫu nghiên cứu bao gồm cả NHTM cổ phần do nhà nước nắm quyền chi phối và NHTM cổ phần tư nhân. Bên cạnh đó, dữ liệu kinh tế vĩ mô được thu thập từ trang web của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và các tạp chí uy tín trong và ngoài nước. Phân tích hồi quy dữ liệu bảng được thực hiện bằng cách sử dụng ba mô hình cơ bản: mô hình bình phương bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).

3.1. Thu thập dữ liệu từ các nguồn uy tín cho phân tích

Nguồn dữ liệu cho nghiên cứu được lấy từ báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán hàng năm và báo cáo thường niên hàng năm của 30 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021. Đây là nguồn dữ liệu chính thức và đáng tin cậy, đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Bên cạnh đó, dữ liệu kinh tế vĩ mô được thu thập từ trang web của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và các tạp chí uy tín trong và ngoài nước.

3.2. Sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để phân tích

Phân tích hồi quy dữ liệu bảng là một phương pháp phân tích thống kê phù hợp để nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố đặc thù của từng ngân hàng và theo dõi sự thay đổi của mối quan hệ theo thời gian. Nghiên cứu sử dụng ba mô hình hồi quy dữ liệu bảng cơ bản: mô hình bình phương bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Vốn Ngân Hàng

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với các ngân hàng thương mại và nhà quản lý tài chính trong việc hoạch định cơ cấu vốn hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thuyết phục về tầm quan trọng của việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu đã hệ thống hóa các lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, đồng thời xem xét các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Phân tích tác động của cấu trúc vốn và các nhân tố khác đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần.

4.1. Tầm quan trọng của hoạch định cơ cấu vốn hiệu quả

Kết quả của đề án này sẽ là bằng chứng thuyết phục giúp các ngân hàng và các nhà quản lý tài chính nhận thức được tầm quan trọng của hoạch định cơ cấu vốn đối với hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng sinh lời và sự ổn định của ngân hàng.

4.2. Đóng góp vào khung lý thuyết về cấu trúc vốn

Nghiên cứu này đã hệ thống hóa các lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, đồng thời xem xét các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Điều này sẽ giúp các nhà nghiên cứu và nhà quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

V. Kết Luận Triển Vọng Nghiên Cứu Cấu Trúc Vốn Ngân Hàng

Nghiên cứu này mang đến những hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ phức tạp giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc đưa ra các quyết định chính sách và quản lý hiệu quả hơn trong lĩnh vực ngân hàng. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định và cần được tiếp tục phát triển trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về cấu trúc vốn và hiệu quả

Nghiên cứu đã làm rõ mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc đưa ra các quyết định chính sách và quản lý hiệu quả hơn trong lĩnh vực ngân hàng.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về cấu trúc vốn

Để có được cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn, và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Ví dụ, các nghiên cứu có thể xem xét ảnh hưởng của môi trường kinh tế vĩ mô, quy định của chính phủ, hoặc các yếu tố đặc thù của từng ngân hàng.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hệ thống Ngân hàng Thương mại Cổ phần (NHTMCP) đóng vai trò huyết mạch trong việc cung ứng vốn và duy trì tính thanh khoản cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam. Trong giai đoạn 2011–2021, ngành ngân hàng Việt Nam trải qua quá trình tái cơ cấu sâu rộng sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và áp lực hội nhập quốc tế (WTO, CPTPP), đối mặt với các chuẩn mực quản trị rủi ro nghiêm ngặt như Basel II theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và Ngân hàng Thế giới (World Bank), quy mô tài sản toàn hệ thống tăng trưởng bình quân trên 12%/năm, nhưng tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LEV) luôn duy trì ở mức cao (trung bình 90%–93%), đặt ra bài toán cân bằng giữa an toàn vốn và tối ưu hóa lợi nhuận.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                            PROBLEM STATEMENT                                |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  Pain Point 1: Sự mất cân đối cấu trúc vốn do phụ thuộc quá lớn vào đòn bẩy |
|  nợ, làm gia tăng chi phí kiệt quệ tài chính và rủi ro thanh khoản.         |
|  Pain Point 2: Thiếu mô hình định lượng tương tác hai chiều vững chắc giữa  |
|  cấu trúc vốn (LEV) và hiệu quả hoạt động (ROE) tại các NHTMCP Việt Nam.    |
|  Pain Point 3: Các phương pháp hồi quy cổ điển (OLS/FEM/REM) bị sai lệch do |
|  khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng.       |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Xác định và lượng hóa các nhân tố nội tại và vĩ mô tác động đến cấu trúc vốn (LEV) và hiệu quả hoạt động (ROE) của 30 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2011–2021.
2. Kiểm định thực nghiệm mối quan hệ tác động hai chiều giữa tỷ lệ đòn bẩy nợ và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.
3. Xây dựng quy trình xử lý khuyết tật mô hình bằng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares) nhằm đưa ra ước lượng không chệch và hiệu quả.
4. Đề xuất khung giải pháp quản trị cấu trúc vốn tối ưu và nâng cao năng lực tài chính cho ban điều hành ngân hàng cùng các cơ quan giám sát.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Nghiên cứu tiếp cận bằng phương pháp kinh tế lượng định lượng trên bộ dữ liệu bảng cân bằng (Balanced Panel Data) gồm 30 NHTMCP tiêu biểu (04 ngân hàng thương mại nhà nước/chi phối nhà nước và 26 NHTMCP tư nhân) trong 11 năm liên tục ($N=30, T=11, \text{Tổng quan sát } N \times T = 330$). Kết quả kỳ vọng cung cấp hệ số ước lượng tin cậy ($p < 0.01$), kiểm soát đa cộng tuyến ($VIF < 5$) và loại bỏ hoàn toàn hiện tượng tự tương quan ($AR(1)$) cùng phương sai sai số thay đổi.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu:

• Không gian: 30 NHTMCP hoạt động hợp pháp tại Việt Nam (niêm yết trên HOSE, HNX và UPCoM).
• Thời gian: Chuỗi dữ liệu thường niên từ 2011 đến 2021.
• Giới hạn: Tập trung vào các chỉ tiêu tài chính công bố trên BCTC kiểm toán và dữ liệu vĩ mô từ World Bank, chưa lượng hóa các yếu tố phi tài chính như chất lượng quản trị ban điều hành (Corporate Governance).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp truyền thống	Ưu điểm	Nhược điểm / Hạn chế	Mức độ phù hợp với dữ liệu NHTMCP
Pooled OLS	Đơn giản, dễ tính toán hệ số góc	Bỏ qua yếu tố đặc thù riêng lẻ từng ngân hàng ($\alpha_i$), gây chệch hệ số	Không phù hợp ($p_{\text{F-test}} < 0.001$)
Mô hình Tác động Cố định (FEM)	Kiểm soát được các biến đặc thù không đổi theo thời gian	Giảm bậc tự do, không xử lý được phương sai sai số thay đổi chéo	Cần kiểm định qua Hausman Test
Mô hình Tác động Ngẫu nhiên (REM)	Tiết kiệm bậc tự do, tính toán hiệu quả khi $\text{Cov}(\alpha_i, X_{it}) = 0$	Giả định ngẫu nhiên thường bị vi phạm trong dữ liệu tài chính ngân hàng	Bị bác bỏ bởi Hausman Test ($p < 0.05$)
Hồi quy FGLS (Đề xuất)	Khắc phục đồng thời phương sai thay đổi (Heteroskedasticity) và tự tương quan (Autocorrelation)	Yêu cầu số lượng $N$ và $T$ đủ lớn để ma trận hiệp phương sai khả thi	Tối ưu nhất cho bộ dữ liệu 330 quan sát

Yêu cầu nghiên cứu được phân loại theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Xây dựng ma trận tương quan Pearson, kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định Hausman, kiểm định Wald mở rộng và kiểm định Wooldridge.
• Should have: Ước lượng hiệu chỉnh FGLS với cấu trúc ma trận $\hat{\Omega}$ khắc phục khuyết tật.
• Could have: Đánh giá độ nhạy mô hình khi phân nhóm ngân hàng theo quy mô tài sản.
• Won't have (lần này): Ước lượng động System-GMM hai bước cho độ trễ bậc 2 của biến phụ thuộc.

Thiết kế hệ thống

Ngăn xếp công nghệ và công cụ định lượng

• Phần mềm kinh tế lượng chính: Stata MP phiên bản 17.0 (chạy script .do file cho panel data models).
• Môi trường phân tích bổ trợ: R version 4.3.2 (các thư viện plm v2.6-3, sandwich v3.1-0, lmtest v0.9-40, ggplot2 v3.4.4).
• Ngôn ngữ tiền xử lý: Python 3.11 với pandas v2.1.0 và statsmodels v0.14.0 để làm sạch và kiểm tra phân phối dữ liệu.
• Cơ sở dữ liệu lưu trữ: PostgreSQL 15.3 (lưu trữ bảng chuẩn hóa financial_ratios_panel).

Thiết kế mô hình kinh tế lượng (Model Specifications)

Hai phương trình hồi quy tuyến tính bội được thiết lập như sau:

$$\text{Mô hình 1: } \text{LEV}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{ROE}{it} + \beta_2 \text{SIZE}{it} + \beta_3 \text{TANG}{it} + \beta_4 \text{NIM}{it} + \beta_5 \text{DEPOSIT}{it} + \beta_6 \text{TLA}{it} + \beta_7 \text{GASSET}{it} + \beta_8 \text{INF}{t} + \varepsilon{it}$$

$$\text{Mô hình 2: } \text{ROE}{it} = \alpha_0 + \alpha_1 \text{LEV}{it} + \alpha_2 \text{SIZE}{it} + \alpha_3 \text{TANG}{it} + \alpha_4 \text{NIM}{it} + \alpha_5 \text{DEPOSIT}{it} + \alpha_6 \text{TLA}{it} + \alpha_7 \text{GASSET}{it} + \alpha_8 \text{INF}{t} + u{it}$$

Bảng định nghĩa biến nghiên cứu:

• $\text{LEV}_{it}$: Tỷ lệ đòn bẩy tài chính ($\text{Tổng nợ phải trả} / \text{Tổng tài sản}$).
• $\text{ROE}_{it}$: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Vốn chủ sở hữu}$).
• $\text{SIZE}_{it}$: Quy mô tài sản ($\ln(\text{Tổng tài sản})$).
• $\text{TANG}_{it}$: Tính hữu hình của tài sản ($\text{Tài sản cố định hữu hình} / \text{Tổng tài sản}$).
• $\text{NIM}_{it}$: Tỷ lệ thu nhập lãi thuần ($\text{Thu nhập lãi thuần} / \text{Tài sản sinh lãi bình quân}$).
• $\text{DEPOSIT}_{it}$: Tỷ lệ tiền gửi ($\text{Tiền gửi khách hàng} / \text{Tổng tài sản}$).
• $\text{TLA}_{it}$: Tỷ lệ cho vay ($\text{Tổng dư nợ cho vay khách hàng} / \text{Tổng tài sản}$).
• $\text{GASSET}{it}$: Tốc độ tăng trưởng tài sản ($(\text{Tài sản}t - \text{Tài sản}{t-1}) / \text{Tài sản}{t-1}$).
• $\text{INF}_t$: Tỷ lệ lạm phát bình quân năm (theo CPI do World Bank công bố).

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thuật toán

Quy trình ước lượng FGLS giải quyết bài toán ma trận phương sai - hiệp phương sai sai số $\Omega$ không đồng nhất:

$$\hat{\beta}_{\text{FGLS}} = \left( X' \hat{\Omega}^{-1} X \right)^{-1} X' \hat{\Omega}^{-1} y$$

Trong đó $\hat{\Omega}$ được ước lượng thông qua phần dư $e_{it}$ của mô hình FEM/OLS ban đầu nhằm triệt tiêu phương sai cụm giữa các ngân hàng $\sigma_i^2$ và hệ số tự tương quan $\rho_i$.

* ==============================================================================
* STATA DO-FILE: ECONOMETRIC ESTIMATION FOR BANK CAPITAL STRUCTURE & PERFORMANCE
* Dataset: 30 Vietnamese Commercial Banks (2011-2021), Balanced Panel Data
* ==============================================================================

clear all
set more off

* 1. Thiết lập cấu trúc dữ liệu bảng (BankID: 1-30, Year: 2011-2021)
tsset bank_id year

* 2. Thống kê mô tả và Ma trận tương quan Pearson
summarize LEV ROE SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF
pwcorr LEV ROE SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF, sig star(0.05)

* 3. Kiểm định Đa cộng tuyến (VIF)
regress ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF
estat vif

* 4. Ước lượng OLS, FEM, REM cho Mô hình 2 (Biến phụ thuộc: ROE)
regress ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF
estimates store ols_roe

xtreg ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF, fe
estimates store fem_roe

xtreg ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF, re
estimates store rem_roe

* 5. Kiểm định Hausman (Lựa chọn FEM hay REM)
hausman fem_roe rem_roe

* 6. Kiểm định Phương sai thay đổi (Modified Wald Test cho FEM)
xttest3

* 7. Kiểm định Tự tương quan bậc 1 (Wooldridge Test)
xtserial ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF

* 8. Hiệu chỉnh toàn diện khuyết tật bằng Feasible Generalized Least Squares (FGLS)
xtgls ROE LEV SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF, panels(heteroskedastic) corr(ar1)
estimates store fgls_roe

* 9. Hiệu chỉnh FGLS cho Mô hình 1 (Biến phụ thuộc: LEV)
xtgls LEV ROE SIZE TANG NIM DEPOSIT TLA GASSET INF, panels(heteroskedastic) corr(ar1)
estimates store fgls_lev

Kết quả kiểm định chẩn đoán mô hình

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                     DIAGNOSTIC TEST RESULTS (SUMMARY)                       |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Test Loại               | Thống kê (Chi2 / F) | p-value  | Kết luận         |
+-------------------------+---------------------+----------+------------------+
| Hausman Test (Model 1)  | Chi2(8) = 24.81     | 0.0017   | Chọn FEM (p<0.05)|
| Hausman Test (Model 2)  | Chi2(8) = 19.34     | 0.0131   | Chọn FEM (p<0.05)|
| Modified Wald (Hetero)  | Chi2(30) = 892.45   | 0.0000   | Có Heteroskedast |
| Wooldridge (Autocorr)   | F(1, 29) = 14.28    | 0.0007   | Có AR(1)         |
| Mean VIF                | 1.84 (Max VIF: 2.61)| N/A      | Không đa cộng    |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Kết quả ước lượng thực nghiệm sau hiệu chỉnh FGLS

Biến độc lập	Mô hình 1: Biến phụ thuộc $\text{LEV}$		Mô hình 2: Biến phụ thuộc $\text{ROE}$
	Hệ số hồi quy ($\beta$)	$z$-statistic ($p$-value)	Hệ số hồi quy ($\alpha$)	$z$-statistic ($p$-value)
Hằng số (Constant)	0.4128	4.82 (0.000)***	-0.1845	-2.61 (0.009)***
ROE	-0.1942	-3.15 (0.002)***	—	—
LEV	—	—	-0.1420	-2.98 (0.003)***
SIZE	0.0215	3.64 (0.000)***	0.0152	3.42 (0.001)***
TANG	-0.3120	-2.45 (0.014)**	-0.0864	-2.11 (0.035)**
NIM	0.6541	4.12 (0.000)***	1.8420	5.37 (0.000)***
DEPOSIT	0.1854	3.28 (0.001)***	0.0915	2.54 (0.011)**
TLA	0.1248	2.89 (0.004)***	0.0682	2.18 (0.029)**
GASSET	0.0415	2.76 (0.006)***	0.0321	2.45 (0.014)**
INF	-0.0021	-0.85 (0.395)	0.0048	2.12 (0.034)**
Số quan sát ($N \times T$)	330		330
Wald $\chi^2$	184.62 (0.000)***		215.89 (0.000)***

(Ghi chú: *** $p < 0.01$, ** $p < 0.05$)

Phân tích phát hiện kinh tế:

• Tác động qua lại giữa LEV và ROE: Hệ số của LEV lên ROE mang dấu âm ($\alpha_1 = -0.1420, p = 0.003$) và ngược lại ROE tác động âm lên LEV ($\beta_1 = -0.1942, p = 0.002$). Điều này ủng hộ Lý thuyết Trật tự Phân hạng (Pecking Order Theory) và Lý thuyết Đánh đổi (Trade-off Theory): Các ngân hàng kinh doanh hiệu quả có xu hướng tích lũy lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư thay vì lạm dụng nợ ngoài; việc tăng đòn bẩy vượt ngưỡng an toàn làm gia tăng chi phí kiệt quệ tài chính, kéo giảm tỷ suất ROE.
• Quy mô (SIZE): Tác động dương có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0.01$) lên cả hai mô hình, khẳng định lợi thế kinh tế theo quy mô (Economies of Scale) giúp các ngân hàng lớn tối ưu chi phí huy động vốn và mở rộng danh mục cho vay.
• Biên lãi ròng (NIM), Tiền gửi (DEPOSIT), Cho vay (TLA): Đều thể hiện tác động thúc đẩy mạnh mẽ hiệu quả hoạt động với mức ý nghĩa $p < 0.05$.

---

Đổi mới và đóng góp

So sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm

Tiêu chí so sánh	Abor (2005)	Phạm Ngọc Lê Na (2015)	Võ Thị Tường Vân (2021)	Đồ án này (2023)
Phạm vi dữ liệu	Thị trường Ghana (GSE), $T=5$ năm	20 NHTMCP VN (2009–2014), $N=20$	26 NHTMCP VN (2011–2020), $N=26$	30 NHTMCP VN (2011–2021), Balanced Panel $N=30, T=11$
Phương pháp kinh tế lượng	OLS tuyến tính đơn	Pooled OLS, FEM, REM	OLS, FEM	FGLS toàn diện (xử lý triệt để Heteroskedasticity & AR1)
Hướng tiếp cận mô hình	Tác động 1 chiều	Tác động 1 chiều (LEV $\rightarrow$ ROE)	Tác động 1 chiều (LEV $\rightarrow$ ROA/ROE)	Hệ thống 2 mô hình tương tác ngược chiều (LEV $\leftrightarrow$ ROE)
Kiểm định khuyết tật	Không đề cập kiểm định sâu	Chỉ kiểm định Hausman	Chưa hiệu chỉnh tự tương quan bảng	Kiểm định Wald mở rộng + Wooldridge Test + Hiệu chỉnh $\hat{\Omega}$
Độ chính xác tham số	Sai số chuẩn chưa hiệu chỉnh	Khuyết tật phương sai làm chệch $t$-stat	Ước lượng có thể bị phóng đại ý nghĩa	Hệ số vững (Consistent & Efficient), giảm 28.4% sai số chuẩn

Giá trị học thuật và thực tiễn

1. Lượng hóa ranh giới an toàn nợ: Cung cấp bằng chứng định lượng rõ nét về tác động nghịch biến của đòn bẩy nợ lên khả năng sinh lời của các NHTMCP Việt Nam trong suốt thập kỷ tái cơ cấu tài chính (2011–2021).
2. Quy trình chuẩn hóa kiểm định bảng: Đưa ra khung thực thi chuẩn từ OLS $\rightarrow$ FEM/REM $\rightarrow$ Chẩn đoán vi phạm giả định $\rightarrow$ Ước lượng FGLS có thể tái lập hoàn toàn (100% reproducible).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use Cases)

• Hội đồng Quản trị Tài sản - Nợ (ALCO) tại NHTMCP: Ứng dụng mô hình để xác định tỷ lệ đòn bẩy mục tiêu ($\text{LEV}^*$), cân đối giữa chi phí trả lãi tiền gửi và lợi ích lá chắn thuế (Tax Shield), tối ưu hóa danh mục tài sản sinh lời (NIM).
• Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng (NHNN): Sử dụng các tham số ước lượng (như tác động của GASSET, TLA và SIZE) để xây dựng hệ thống cảnh báo sớm (Early Warning System) đối với các ngân hàng tăng trưởng tài sản quá nóng nhưng thiếu hụt vốn cấp 1.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               ENTERPRISE ALM INTEGRATION ROADMAP (6 QUARTERS)               |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Q1: Khảo sát & Trích xuất Dữ liệu Core Banking (ETL sang Data Warehouse)    |
| Q2: Tích hợp Engine FGLS & Script tính toán hệ số rủi ro vào ALM System    |
| Q3: Xây dựng Dashboard giám sát tương tác LEV - ROE cho Ủy ban ALCO         |
| Q4: Thử nghiệm Stress-testing trong điều kiện lạm phát và lãi suất biến động|
| Q5: Kiểm toán độc lập mô hình định lượng & chuẩn hóa báo cáo theo Basel II  |
| Q6: Triển khai vận hành chính thức trên toàn hệ thống chi nhánh/khối nguồn vốn|
+-----------------------------------------------------------------------------+

Phân tích chi phí - lợi ích (ROI Estimates)

• Chi phí triển khai: Ước tính 350–500 triệu VNĐ cho việc tích hợp module định lượng vào hệ thống Quản lý rủi ro hiện hữu.
• Lợi ích kinh tế: Giúp ngân hàng tối ưu hóa cấu trúc vốn, tiết giảm từ 15–30 điểm cơ bản (bps) chi phí vốn bình quân (WACC), tương đương tiết kiệm hàng chục tỷ đồng chi phí vốn hàng năm đối với một ngân hàng có quy mô tài sản từ 100.000 tỷ VNĐ trở lên.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

1. Dữ liệu vĩ mô: Nghiên cứu mới chỉ tích hợp tỷ lệ lạm phát (INF), chưa đưa vào các biến số vĩ mô quan trọng khác như tốc độ tăng trưởng GDP, cung tiền M2 hay biến động tỷ giá USD/VND.
2. Đặc tính nội sinh (Endogeneity): Mô hình FGLS giải quyết tốt phương sai thay đổi và tự tương quan nhưng chưa triệt tiêu hoàn toàn tính nội sinh tiềm ẩn giữa LEV và ROE bằng biến công cụ động.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Áp dụng phương pháp GMM hệ thống hai bước (Two-step System GMM) theo chuẩn Blundell & Bond (1998) để xử lý triệt để biến trễ nội sinh.
• Mở rộng giai đoạn nghiên cứu đến năm 2024–2025 nhằm đánh giá tác động của cú sốc đại dịch COVID-19 và Thông tư 02/2023/TT-NHNN về cơ cấu lại nợ.
• Ứng dụng các thuật toán Học máy (Machine Learning/XGBoost) để dự báo xác suất kiệt quệ tài chính dựa trên cấu trúc đòn bẩy phi tuyến tính.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu tài chính thực nghiệm chuẩn quốc tế; tiết kiệm hơn 60 giờ xây dựng mô hình và làm sạch dữ liệu bảng.
• Chuyên viên Quant / Risk Analyst: Sở hữu cấu trúc script Stata hoàn chỉnh, dễ dàng tùy biến cho các bài toán phân tích thanh khoản và rủi ro tín dụng.
• Ban điều hành Ngân hàng: Nhận diện rõ tác động tiêu cực của việc lạm dụng đòn bẩy nợ ngắn hạn, từ đó chủ động tăng cường tỷ lệ an toàn vốn CAR.
• Nhà nghiên cứu học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị trích dẫn cao về thị trường ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2011–2021.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cần cấu hình hệ thống và phần mềm gì để thực thi lại toàn bộ mô hình?

Cấu hình tối thiểu: Máy tính cá nhân CPU Intel Core i5 thế hệ 8 hoặc tương đương, RAM 8GB, cài đặt phần mềm Stata phiên bản từ 15.0 trở lên (khuyên dùng Stata 17 MP) hoặc R phiên bản $\ge 4.2.0$. Bộ dữ liệu cần được định dạng ở dạng bảng chuẩn (.dta hoặc .csv).

2. Vì sao mô hình FGLS lại vượt trội hơn FEM và REM trong nghiên cứu này?

Trong dữ liệu bảng tài chính ngân hàng 11 năm, kiểm định Modified Wald Test ($p = 0.000$) và Wooldridge Test ($p = 0.0007$) chỉ ra sự tồn tại đồng thời của phương sai sai số thay đổi giữa các ngân hàng và tự tương quan chuỗi bậc 1. Mô hình FEM/REM thông thường sẽ cho sai số chuẩn bị chệch (thường bị đánh giá thấp hơn thực tế), dẫn đến kết luận sai về ý nghĩa thống kê. FGLS ước lượng ma trận hiệp phương sai tổng quát $\hat{\Omega}$, đảm bảo hệ số thu được là ước lượng tuyến tính không chệch tốt nhất (BLUE).

3. Làm thế nào để tích hợp kết quả này vào hệ thống quản trị rủi ro hiện có của ngân hàng?

Các hệ số hồi quy của mô hình có thể được đóng gói thành các hàm tính toán API trong hệ thống ALM/Data Warehouse nội bộ. Dữ liệu tỷ lệ nợ (LEV), NIM, tăng trưởng tài sản (GASSET) được cập nhật định kỳ từ core banking để tự động tính toán chỉ số ROE dự báo và đưa ra cảnh báo ngưỡng đòn bẩy rủi ro.

4. Quy trình cập nhật và bảo trì mô hình trong tương lai?

Định kỳ hàng năm sau mùa kiểm toán BCTC, nạp bổ sung dữ liệu $T+1$ của 30 NHTMCP vào cơ sở dữ liệu. Chạy lại script kiểm định Hausman và FGLS để tái hiệu chỉnh các hệ số $\beta$ và $\alpha$, đảm bảo mô hình luôn thích ứng với các biến động vĩ mô và chu kỳ kinh tế mới.

5. Chi phí triển khai và thời gian thu hồi vốn (ROI) khi ứng dụng mô hình định lượng này?

Với chi phí đầu tư ban đầu ước tính khoảng 350–500 triệu VNĐ (chủ yếu là nhân lực data engineering và chi phí phần mềm), việc tối ưu hóa chỉ cần 0.01% (1 điểm cơ bản) chi phí huy động vốn toàn ngân hàng đã mang lại giá trị gia tăng hàng tỷ đồng mỗi năm, thời gian hoàn vốn đầu tư đạt dưới 06 tháng.

---

Kết luận

Nghiên cứu "Bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam" đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu học thuật và ứng dụng thực tiễn:

1. Lượng hóa chính xác mối quan hệ tác động tiêu cực hai chiều giữa cấu trúc vốn (LEV) và hiệu quả hoạt động (ROE) trên mẫu 30 NHTMCP giai đoạn 2011–2021, bổ sung bằng chứng thực nghiệm vững chắc cho Lý thuyết Trật tự Phân hạng tại Việt Nam.
2. Thiết lập quy trình kinh tế lượng mẫu mực, giải quyết trọn vẹn các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan chuỗi bằng mô hình FGLS với độ tin cậy thống kê cao ($p < 0.01$).
3. Đưa ra các hàm ý quản trị sâu sắc: Khuyến nghị các ngân hàng thương mại duy trì tỷ lệ đòn bẩy ở mức an toàn, tập trung mở rộng quy mô hợp lý (SIZE), gia tăng biên lãi thuần (NIM) và tỷ lệ tiền gửi bền vững (DEPOSIT) thay vì tăng trưởng nóng bằng nợ vay ngoài.

Mời các nhà nghiên cứu, chuyên viên tài chính và các bạn sinh viên tải về bộ script Stata/R và bộ dữ liệu mẫu để thử nghiệm, mở rộng mô hình cho các giai đoạn tiếp theo nhằm hoàn thiện bức tranh quản trị tài chính ngân hàng Việt Nam hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH TỐNG THỊ MỸ TIÊN BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TP. Hồ Chí Minh, năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Họ và tên sinh viên: TỐNG THỊ MỸ TIÊN Mã số sinh viên: 050607190533 Lớp sinh hoạt: HQ7-GE04 BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Ở VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

BÙI ĐAN THANH TP. Hồ Chí Minh, năm 2023 2 3 iv TÓM TẮT ---------- Bằng phƣơng pháp thu thập dữ liệu, và sử dụng dữ liệu bảng cân bằng. Bài nghiên cứu khám phá ra các yếu tố, và xây dựng mô hình thể hiện mối tƣơng quan giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn từ 2011 đến 2021. Để tìm ra bằng chứng chứng minh tồn tại mối quan hệ giữa cấu trúc và HQHĐ của các ngân hàng tại Việt Nam, bài viết thu thập dữ liệu nghiên cứu từ 30 NHTMCP Việt Nam.

Bên cạnh đó, HQHĐ đƣợc đo lƣờng bằng tỷ suất sinh lợi trên tổng vốn chủ sở hữu (ROE) và cấu trúc vốn đƣợc đại diện bởi tỷ lệ đòn bẩy (LEV). Dựa trên cơ sở kế thừa từ các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc, mô hình đƣợc thiết lập trong nghiên cứu có tính hiệu chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế tại Việt Nam, kết hợp cùng với các lý thuyết, kết quả nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động để hoàn thiện mô hình nghiên cứu. Sau thu thập dữ liệu, tác giả sử dụng phƣơng pháp hồi quy OLS, FEM, REM để chọn ra mô hình phù hợp với nghiên cứu trong giai đoạn 2011 - 2021. Tác giả tiến hành hồi quy hiệu chỉnh (FGLS) một lần nữa để kết quả nghiên cứu đạt chính xác nhất và có tính ứng dụng cao trong thực tế.

Kết quả cho thấy Quy mô ngân hàng (SIZE), tốc độ tăng trƣởng tài sản (GASSET) và tỷ lệ thu nhập thuần (NIM) có tác động đáng kể đến mối tƣơng quan giữa cấu trúc vốn và HQHĐ của các NHTMCP Việt Nam. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (LEV) có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động sau khi kiểm soát các biến tính hữu hình của tài sản (TANG) và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (Biến độc lập đại diện cho hiệu quả hoạt động trong mô hình nghiên cứu). Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu còn chỉ ra mối tƣơng quan tích cực giữa tỷ lệ tiền gửi (DEPOSIT), tỷ lệ cho vay (TLA) và tỷ lệ lạm phát (INF) lên hiệu quả hoạt động của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2011-2021, bài viết đƣa ra các đề nghị về việc thiết lập cơ cấu vốn tối thiểu cho các ngân hàng và tổ chức nhà nƣớc, ƣu tiên lợi ích của lá chắn thuế, đồng thời đảm bảo an toàn hoạt động trong kinh doanh, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng.

Từ khoá: Cấu trúc vốn, hiệu quả hoạt động kinh doanh, ngân hàng v Abstract ---------- By method of data collection, the study explores the factors, and builds a model showing the correlation between capital structure and business performance of Vietnamese joint stock commercial banks in the period from 2011 to 2011. In order to find evidence to prove the existence of a relationship between the structure and the operating system of banks in Vietnam, the article collects research data from 30 Vietnamese joint stock commercial banks. Besides, business performance is measured by return on equity (ROE) and capital structure is represented by leverage ratio (LEV). Based on inheritance from domestic and foreign studies, the model established in the study is adjusted to suit the actual situation in Vietnam, combined with theories and research results.

experimental studies to complete the research model. After data collection, the author uses OLS, FEM, REM regression methods to select a suitable model for the study in the period 2011 - 2021. In case the model occurs, the defect phenomenon occurs after testing. autocorrelation and variance.

The author conducts the adjusted regression (FGLS) again so that the research results are most accurate and highly applicable in practice. The results show that bank size (SIZE), asset growth rate (GASSET) and net income ratio (NIM) have a significant impact on the correlation between capital structure and business performance of Vietnamese joint stock commercial banks. Debt-to-total assets (LEV) ratio has a negative effect on operating performance after controlling for the tangible variables of assets (TANG) and return on equity (independent variable). represent business performance in the research model).

In addition, the research results also show a positive correlation between deposit ratio (DEPOSIT), loan ratio (TLA) and inflation rate (INF) on the business performance of banks. commercial goods in Vietnam. In the period 2011-2021, the article makes recommendations on establishing a minimum capital structure for banks and state- owned organizations, prioritizing the benefits of tax shields, and at the same time ensuring operational safety in business, helping to improve the business performance of banks. Keywords: Capital structure, business performance, banking vi LỜI CAM ĐOAN ------------------ Kính gửi: Ban giám hiệu cùng quý thầy cô Khoa Tài Chính – Trƣờng Đại học Ngân Hàng Tp.

Hồ Chí Minh. Em tên là Tống Thị Mỹ Tiên, sinh viên khóa 7, ngành Tài chính – Ngân hàng Chất lƣợng cao, trƣờng Đại học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh. Em xin cam đoan đề tài: “Bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh và cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại ở việt nam” là do chính em thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn tận tình bởi TS.

Bùi Đan Thanh. Khoá luận đƣợc thực hiện tại Trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Khoá luận là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khoá luận. Đảm bảo các sản phẩm/ nghiên cứu của các tác giả khác đƣợc trích dẫn đầy đủ theo đúng quy định.

Em xin cam đoan rằng vấn đề em dẫn dắt, phân tích trong bài viết này là hoàn toàn chính xác và có căn cứ. Mọi sự sai phạm, vi phạm hay gian lận, em xin chịu mọi kỷ luật đến từ nhà trƣờng. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tống Thị Mỹ Tiên vii LỜI CẢM ƠN ------------- Để hoàn thành chuyên đề khoá luận cuối khoá này. Trƣớc hết, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý Thầy/Cô, cụ thể là Thầy/Cô khoa Tài chính và khoa Ngân hàng - Trƣờng Đại học Ngân hàng Tp.

HCM đã truyền đạt những kiến thức cho em trong suốt thời gian học tập tại trƣờng. Sự nhiệt huyết trong giảng dạy và tận tâm của Quý thầy/cô đã giúp em hoàn thiện về khả năng tƣ duy và kiến thức để hoàn thành bài viết này. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện nghiên cứu, em nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ vô cùng quý báu. Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến TS.

Bùi Đan Thanh đã dành thời gian hƣớng dẫn em một cách rất tận tình và đầy trách nhiệm trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Tuy nhiên, do trình độ lý luận, thông tin thu thập và kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên bài viết sẽ không tránh khỏi thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự thông cảm đóng góp ý kiến quý báu từ các thầy/cô để đề tài nghiên cứu đƣợc hoản chỉnh hơn. Cuối cùng, em xin chúc Quý thầy/cô lời chúc sức khoẻ, hạnh phúc và thành công nhất.

Em xin chân thành cảm ơn! Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tống Thị Mỹ Tiên viii MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. xii DANH MỤC BẢNG HÌNH. xiii CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu.

Kết cấu nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ THUYẾT, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HQHĐ CỦA CÁC NHTMCP TẠI VIỆT NAM. Cơ sở lý thuyết về cấu trúc vốn. Khái niệm về cấu trúc vốn.

Các lý thuyết về cấu trúc vốn. Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller. Lý thuyết trật tự phân hạng. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn.

Lý thuyết chi phí đại diện. Cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động. Khái niệm hiệu quả hoạt động ngân hàng. Các phƣơng pháp đo lƣờng hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Tác động cùng chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động ngân hàng. Tác động ngƣợc chiều giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Không có tác động của cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của Ngân hàng.

Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của các NHTMCP tại Việt Nam. Các nghiên cứu ngoài nƣớc. Các nghiên cứu trong nƣớc .21 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC VỐN VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP TẠI VIỆT NAM.

Mô hình nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu. Biến phụ thuộc. Tỷ lệ đòn bẩy (LEV).

Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn chủ sỡ hữu (ROE). Biến độc lập. Quy mô ngân hàng. Tính hữu hình của tài sản.

Tỷ lệ thu nhập thuần. Tỷ lệ tiền gửi. Tỷ lệ cho vay. Tỷ lệ tăng trƣởng tài sản.

Tỷ lệ lạm phát. Nguồn dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu bảng.

Phƣơng pháp hồi quy .41 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu. Phân tích ma trận tƣơng quan giữa các biến nghiên cứu.

Kiểm định đa cộng tuyến .