CHƯƠNG 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HOAT ĐỘNG HUY ĐỘNG VON TẠI NGAN HÀNG THUONG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu 1. Tổng quan tinh hình nghiên cứu 111.1, Tổng quan nghiên cứu nước ngoài Từ trước đến nay, có nhiều đề tài nghiên cứu về hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mai.
Có thé kế đến một số dé tài và công trình nghiên cứu tiêu biểu như sau: Lee Jonathan (2008) đã khái quát và nêu định nghĩa về huy động vốn ngân hàng thương mại, đưa ra các chỉ tiêu định lượng cũng như định tính về hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại và trong trình nghiên cứu của mình, tác giả đã nếu lên một số ví dụ về hiệu quả huy động vốn tại một số ngân hàng thương mại của nước Mỹ. Tuy nhiên, trong công trình này, tác giả không nêu lên các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại. Do đó, công trình nghiên cứu chưa đầy đủ và tính áp dụng chưa cao. Dranmoran (2010) đề cập tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại, đưa ra các chỉ tiêu đánh giá huy động vốn từ phía ngân hàng thương mại như: lượng vốn huy động, năng suất huy động vốn, chi phí huy động vốn, tông lượng vốn huy động so với tổng dư nợ.
Đề tài phân tích khá đầy đủ hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại qua các chỉ tiêu định lượng, tuy nhiên, đề tài không nêu được các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn. Do đó, tính thực tiễn trong áp dụng không cao. Mathew Adam (2012) nêu lên cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại và các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, tác giả chỉ đề cập nhiều đến các chỉ tiêu định tính và không đề cập đến chỉ tiêu định lượng.
Do đó, thiếu tính thuyết phục về mặt lí luận và thực tiễn. Tổng quan nghiên cứu trong nước Nguyễn Văn Định (2013) nêu lên khái niệm về hiệu quả huy động vốn của các ngân hàng thương mại Việt Nam, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại. Nhưng các vấn đề tác giả nêu và đánh giá quá rộng và dàn trải, do đó, khó có tính thực tiễn cao. Nguyễn Văn Hòa (2014) đề cập đến cơ sở lý luận về hiệu quả huy động vốn, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng, tuy nhiên, tác giả đã không dé cập đến các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động của ngân hàng và các giải pháp đề xuất trong đề tài cũng không có tính thực tế áp dụng cao.
Nguyễn Minh Tiến (2015) đã nêu được nổi bật các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng, từ đó, đưa ra các giải pháp dé nâng cao hiệu quả huy động vốn của ngân hàng, nhưng một số giải pháp tác giả đưa ra còn chung chung, khó áp dụng được vào thực tế. Nguyễn Như Tuấn (2015) trình bày những chỉ tiêu về hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng, tuy nhiên, các nhân tố tác động tới hiệu quả huy động động vốn của ngân hàng luận văn chưa trình bày được, do đó, tính thực tiễn của đề tài trong thực tế chưa cao. Lê Vân Hương (2017), đề tài trình chung về hoạt động và các chính sách huy động vốn tại các ngân hàng thương mại. Căn cứ trên cơ sở lý thuyết để đưa ra những phân tích, đánh giá thực trạng huy động vốn tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam.
Từ đó, tác giả đưa ra một số giải pháp hoàn thiện chính sách huy động vốn áp dụng cho các ngân hàng thương mại. Duong Minh Tuan (2019) đã trình bay cơ sở lý luận về hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại, những chỉ tiêu và các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu qua huy động vốn của ngân hàng. Tuy nhiên, phan các nhân tô ảnh hưởng chi mời dừng lại ở phần lý thuyết mà không dé cập sâu trong phan thực trang của luận văn. Do đó, phần giải pháp của luận văn còn hạn chế so với yêu cầu của đề tài.
Nguyễn Bá Nguyệt (2019 nghiên cứu định lượng các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng bao gồm các yếu tố chính trị, văn hóa, quy mô của ngân hàng và tìm ra được yếu tố về quy mô của ngân hàng và yếu tố chính trị ảnh hưởng lớn tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng, tuy nhiên, như thế chưa day đủ, các yêu tô ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn còn có các yếu tố khác như: Yếu tô về kinh tế, pháp luật, con người, tâm lý thói quen, do đó, luận văn chưa nói lên được đầy đủ các yếu tô tác động. Hoàng Văn Hoa (2020) trình bày các nhân tố tác động tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng bao gồm yé tố về kinh tế, xã hội, cong người, cơ sở vật chất và công nghệ của ngân hàng, tuy nhiên tác giả chưa nói rõ được nhân tố nào tác động mạnh nhất tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng, do đó, giải pháp tác giả nêu ra để nâng cao hiệu quả huy động vốn của ngân hàng chưa có tính thực tiễn cao. Nguyễn Minh Nguyệt (2021) trình bày những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn của ngân hàng bao gồm quy mô huy động vốn, năng suất huy động vốn, tỷ lệ vốn huy động so với tổng vốn, các yếu tố tác động tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng bao gồm yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, tuy nhiên, các chỉ tiêu này tác giả mới chỉ đánh giá sơ sài và chủ yếu là lý thuyết nên luận văn không có tính khả thi về mặt giải pháp ứng dụng vào trong thực tiễn. Khoảng trỗng nghiên cứu Nhìn chung, đã có không ít những công trình nghiên cứu đề cập đến công tác huy động vốn tại ngân hàng thương mại trong các doanh nghiệp, tô chức, góp phan làm rõ hơn quan niệm về huy động vốn và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn của các ngân hàng thương mại.
Những kết quả nghiên cứu đó có những giá tri nhất định làm cơ sở cho việc đổi mới và hoàn thiện công tác huy động vốn. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu toàn bộ các nội dung về vấn đề hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. Luận văn này xin kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã công bồ có liên quan dé phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình. Đồng thời, có thé khang định đây là luận văn đầu tiên đi sâu nghiên cứu về Hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam một cách có hệ thống và cập nhật 1.
Cơ sở lý luận về hoạt động huy động vốn tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm, đặc điểm, cơ cấu và vai trò của ngân hàng thương mai 1. Khái niệm hoạt động huy động vốn tại ngân hàng thương mại Khái niệm vốn tại ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng ngân hàng, được phép thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của pháp luật. Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số nghiệp vụ sau đây: (1) nhận tiền gửi; (2) cấp tín dụng; và (3) cung ứng dich vụ thanh toán qua tài khoản.
Các ngân hàng thương mại muốn hoạt động một cách bình thường thì phải có vốn. Vốn của ngân hàng thương mại gồm có nhiều loại khác nhau. Mỗi loại có đặc điểm, phương thức sử dụng và biện pháp quản lí khác nhau. về mặt học thuật, có thể gặp nhiều định nghĩa về vốn ngân hàng, đặc trưng cho các hình thái biéu hiện của nó.
Một số tác giả cho rằng vốn ngân hàng bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn huy động; Một số khác thì đồng nhất khái niệm vốn ngân hàng với thuật ngữ “vốn chủ sở hữu”; Những người khác thì lại cho rằng vốn ngân hàng là “các nguồn lực của ngân hàng”. Nhiều nhà khoa học khi định nghĩa vốn ngân hàng thường nhấn mạnh đến đặc điểm, đó là các tài sản tiền tệ, một phần tài sản của ngân hàng được biểu hiện bằng tiền do ngân hàng quản lí và sử dụng. Khái niệm hoạt động huy động vốn Vốn là yếu tố quyết định quá trình hoạt động kinh doanh của NHTM. Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, vốn là yếu tố đầu vào, nhưng cũng là sản phẩm dau ra quan trọng mà ngân hàng cung cấp cho nền kinh tế.
Do vậy việc huy động và sử dụng vốn phải được tiến hành như thế nào cho phù hợp, thoả mãn tối đa nhu cầu của nền kinh tế, cũng như tối đa lợi nhuận của ngân hàng trên cơ sở chi phí thấp nhất. Huy động vốn và sử dụng vốn đều nằm trong một phương thức quản lý, một trong những công tác cơ bản và đặc biệt quan trọng trong hoạt động kinh doanh của NHTM. Huy động vốn là sự tác động của các nhà quản lý tới các hoạt động huyđộng, tạo lập và sử dụng vốn,nó được thực hiện thông qua hệ thống các chính sách, các hình thức và công cụ được vận dụng để quản lý vốn của ngân hàng trong những điều kiện cụ thé nhằm dat được những mục tiêu nhất định. Hệ thống các loại công việc và hoạt động cụ thể của các nhà quản trị, được tiến hành thường xuyên, liên tục, nhất quán như: lập kế hoạch về vốn, xây dựng mạng lưới, xác định biên chế nhân viên trực tiếp tham gia vào hoạt động huy động và sử dụng vốn, xây dựng cơ chế nghiệp vụ, chính sách khách hàng, chỉ đạo và kiểm tra.
Do đó, những nhà nghiên cứu về quản trị (quản lý và điều hành) thường coi chúng là những chức năng của những nhà quản lý và điều hành hoạt động huy động và sử dụng vốn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đặc điểm nguôn vốn ngân hàng thương mại Nguồn vốn ngân hàng thương mại là một phạm trù kinh tế. Về bản chất là một khái niệm rất rộng và nhiều phương diện, biểu hiện lợi ích của nhiều chủ thé trong các quan hệ kinh tế, được quy định bởi những đặc điểm vốn có và các chức năng đặc thù của ngân hàng.