CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lý luận chung về mở rộng dịch vụ phát hành thẻ tại ngân hàng thương mại 1.1 Những vấn đề cơ bản về thẻ ngân hàng: * Một số khái niệm về thẻ ngân hàng Khái niệm 1: Thẻ ngân hàng là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà người chủ thẻ có thẻ sử dụng để rút tiền mặt tại các ngân hàng đại lý, các máy ATM hoặc thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ. Đối với ngân hàng việc phát hành và thanh toán thẻ thanh toán là hoạt động bao gồm các nghiệp vụ cho vay, huy động vốn, thanh toán trong và ngoài nước. Khái niệm 2: Thẻ ngân hàng là một thẻ giao dịch tài chính được phát hành bởi ngân hàng, các định chế tài chính hay các công ty.
* Phân loại thẻ thanh toán Theo tính chất thanh toán thẻ Thẻ tín dụng (Credit Card): Đây là loại thẻ được sử dụng phổ biến nhất, theo đó người chủ thẻ được phép sử dụng một hạn mức tín dụng qui định không phải trả lãi (nếu chủ thẻ hoàn trả số tiền đã sử dụng đúng kỳ hạn) để mua sắm hàng hoá, dịch vụ tại những cơ sở kinh doanh, cửa hàng, khách sạn. chấp nhận loại thẻ này. Thẻ ghi nợ (Debit Card): là loại thẻ có quan hệ trực tiếp và gắn liền với tài khoản tiền gửi của chủ thẻ. Loại thẻ này khi mua hàng hoá, dịch vụ, giá trị những giao dịch sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản của chủ thẻ và đồng thời ghi có ngay (chuyển ngân ngay) vào tài khoản của cửa hàng, khách sạn đó.
Thẻ ghi nợ có hai loại cơ bản: * Thẻ on-line là thẻ ghi nợ mà giá trị những giao dịch được khấu trừ ngay lập tức vào tài khoản chủ thẻ. * Thẻ off-line là thẻ ghi nợ mà giá trị những giao dịch sẽ được khấu trừ vào tài khoản chủ thẻ sau đó vài ngày. Luan van 6 Thẻ rút tiền mặt (Cash Card): là loại thẻ được dùng để rút tiền mặt tại các máy rút tiền tự động (ATM) hoặc ở Ngân hàng. Với chức năng chuyên biệt chỉ dùng để rút tiền, số tiền rút ra mỗi lần sẽ được trừ dần vào số tiền ký quỹ, gồm hai loại: * Loại 1: chỉ dùng để rút tiền mặt tại những máy rút tiền tự động của Ngân hàng phát hành.
* Loại 2: được sử dụng không chỉ để rút tiền ở Ngân hàng phát hành mà còn được sử dụng để rút tiền ở các Ngân hàng cùng tham gia tổ hợp thanh toán với Ngân hàng phát thẻ. Theo hạn mức tín dụng Thẻ vàng (Gold Card): là loại thẻ được phát hành cho những đối tượng có uy tín, khả năng tài chính lành mạnh, nhu cầu chi tiêu lớn. Loại thẻ này có thể có những điểm khác nhau tuỳ thuộc vào tập quán, trình độ phát triển của mỗi vùng, nhưng chung nhất vẫn là thẻ có hạn mức tín dụng cao (trên 5000USD) hơn thẻ thường. Thẻ thường (Standard card): Đây là loại thẻ căn bản nhất, là loại thẻ mang tính chất phổ biến, đại chúng, được hơn 142 triệu người trên thế giới sử dụng mỗi ngày.
Hạn mức tối thiểu tuỳ theo Ngân hàng phát hành qui định (thông thường khoảng 1000USD). Theo phạm vi sử dụng của thẻ Thẻ dùng trong nước: Có 2 loại: * (Local use only card) là loại thẻ do Tổ chức tài chính hoặc Ngân hàng trong nước phát hành, chỉ được dùng trong nội bộ hệ thống Tổ chức đó mà thôi. * (Domestic use only card) là thẻ thanh toán mang thương hiệu của Tổ chức thẻ quốc tế được phát hành để sử dụng trong nước. Thẻ quốc tế (International card) là loại thẻ không chỉ dùng tại Quốc gia nó được phát hành mà còn dùng được trên phạm vi Quốc tế.
*Các đối tượng liên quan đến việc phát hành và thanh toán thẻ Tổ chức thẻ thanh toán Quốc tế: là tổ chức đứng ra liên kết với các thành viên, đặt ra các quy định bắt buộc thành viên phải áp dụng và tuân theo thống nhất thành một hệ thống toàn cầu. Luan van 7 Ngân hàng phát hành thẻ (Issuer): Là ngân hàng phát hành thẻ cho khách hàng.Chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ xin cấp thẻ, xử lý và phát hành thẻ, mở và quản lý tài khoản thẻ, đồng thời thực hiện việc thanh toán cuối cùng với chủ thẻ. Ngân hàng thanh toán thẻ (Acquier): Ngân hàng thanh toán hay còn gọi là ngân hàng đại lý thành viên tổ chức thẻ thực hiện dịch vụ thanh toán thẻ theo hợp đồng, là ngân hàng trực tiếp ký hợp đồng với cơ sở chấp nhận để tiếp nhận và xử lý các giao dịch về thẻ tại đơn vị chấp nhận thẻ, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho đợn vị chấp nhận thẻ. Cơ sở hay đại lý chấp nhận thẻ: là đơn vị bán hàng hóa dịch vụ có ký kết với ngân hàng thanh toán về việc chấp nhận thanh toán bằng thẻ như: cửa hàng, khách sạn, nhà hàng, siêu thị, sân bay…các đơn vị này được ngân hàng thanh toán trang bị máy móc thiết bị để tiếp nhận thẻ thanh toán thay cho tiền mặt.
Dịch vụ ngân hàng trong đó dịch vụ phát hành thẻ là một dạng hoạt động, một quá trình được cung ứng bởi ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu và mong muốn của khách hàng mục tiêu. Ngân hàng sẽ thiết kế một sản phẩm dựa trên quan niệm đó là một tập hợp các lợi ích mang đến sự thỏa mãn của khách hàng mục tiêu. Sản phẩm ngân hàng thường chia thành nhiều cấp độ khác nhau, mỗi cấp độ sẽ tăng thêm giá trị cho khách hàng và được dùng để tạo sự khác biệt so với các sản phẩm và nhã hiệu khác nhau của ngân hàng đối thủ. Từ cơ sở này, các ngân hàng sẽ tiến hành các hoạt động marketing khác nhau để khai thác hiệu quả sản phẩm của mình.
Đứng trên góc độ thỏa dụng nhu cầu khách hàng thì có thể hiểu: dịch vụ thẻ ngân hàng là tổng hợp những đặc điểm, tính năng, công dụng của thẻ do ngân hàng phát hành cung cấp cho khách hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng trong việc sử dụng thẻ. Còn đứng trên góc độ của ngân hàng phát hành thẻ, dịch vụ thẻ là một phần dịch vụ của ngân hàng. Do đó, ngoài việc cung cấp dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, ngân hàng còn thu phí thông qua phát hành thẻ và các loại dịch vụ gia tăng khác. Như vậy, có thể hiểu dịch vụ thẻ ngân hàng là tập hợp những tính năng, tiện ích mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng sử dụng thẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu của Luan van 8 khách hàng như: rút tiền mặt, chuyển khoản, thanh toán hóa đơn, thanh toán hàng hóa dịch vụ và các nhu cầu khác.2 Dịch vụ phát hành thẻ: * Quy trình phát hành thẻ: Nhận hồ sơ: Các hồ sơ về thông tin khách hàng được lập ngay tại chi nhánh mà khách hàng đến giao dịch khi được lập tại trung tâm thẻ (TTT).
Tùy theo quy định của từng ngân hàng mà có hồ sơ, có yêu cầu về thông tin khách hàng khác nhau. Về cơ bản hồ sơ bao gồm mốt số thông tin cơ bản sau: + Đối với thẻ ghi nợ: Giấy đề nghị cấp thẻ theo mẫu Bản sao CMT (đối với người Việt Nam) hoặc bản sao hộ chiếu/visa/giấy phép cư trú( đối với người nước ngoài). Số tiền ban đầu trong tài khoản thẻ (nếu ngân hàng yêu cầu duy trì số dư tối thiểu trong tài khoản thẻ) + Đối với thẻ tín dụng: Giấy đề nghị cấp thẻ và hợp đồng sử dụng thẻ theo mẫu của ngân hàng. Bản sao CMT (đối với người Việt Nam) hoặc bản sao hộ chiếu/visa/giấy phép cư trú (đối với người nước ngoài).
Sau khi hoàn tất thủ tục với khách hàng với khách hàng,nhân viên phòng thẻ sẽ kiểm tra lại tính chính xác, đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ đề nghị cấp thẻ và tiến hành làm thủ tục cầm cố sổ tiết kiệm hoặc mở tài khoản đảm bảo bao thanh toán thẻ đối với các trường hợp ký quỹ. Cuối cùng nhân viên sẽ lập phiếu nhận hồ sơ giao cho khách hàng cùng với phiếu nhận gioa thẻ. Thẩm định hồ sơ: + Đối với thẻ ghi nợ: Không cần thẩm định mà chỉ cần hoàn tất hồ sơ để chuẩn bị geir lên trung tâm thẻ + Đối với thẻ tín dụng: Phòng thẻ tại mỗi chi nhánh sẽ tập hợp các hồ sơ đề nghị cấp thẻ đã hoàn tất thủ tục, tiến hành lập tờ trình thẩm định cấp thẻ và trình tại Luan van 9 Ban tín dụng của chi nhánh đó. Nội dung công tác thẩm định phát hành thẻ tương tự như nội dung thẩm định cho vay, bao gồm các nội dung thẩm định theo thứ tự như sau: + Tư cách của chủ thẻ (đối với thẻ các nhân) hoặc uy tín công ty (đối với thẻ Công ty) + Khả năng thanh toán của chủ thẻ hoặc Công ty + Tiềm lực tài chính của chủ thẻ hoặc Công ty + Tài sản đảm bảo + Các yếu tố ảnh hưởng khác Sau khi có kết quả thẩm định: + Đối với hồ sơ được chấp nhận: Nhân viên phòng thẻ sẽ ghi các thông tin cần thiết vào phẩn “ Phần dành riêng cho ngân hàng” ở mặt sau.
Đơn đề nghị cấp thẻ và ghi các thông tin cần thiết vào hợp đồng sử dụng thẻ. Sau đó ban tín dụng chi nhánh ký tờ trình thẩm định, đơn đề nghị cấp thẻ,hợp đồng sử dụng thẻ, đồng thời quyết định hạn mức tín dụng cho thẻ + Đối với hồ sơ không được chấp nhận: phòng thẻ sẽ lập thông báo từ chối gửi * Vai trò của dịch vụ thẻ: Đối với ngân hàng, dịch vụ thẻ đóng một vai trò hết sức quan trọng, vai trò này được thể hiện ở các điểm sau: Thứ nhất, tăng doanh thu và lợi nhuận cho Ngân hàng: Dịch vụ thẻ về mặt nghiệp vụ là một loại thẻ ghi nợ, thực hiện các chức năng của thẻ trên cơ sở tài khoản của cá nhân, tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng: gửi, rút tiền, chuyển tiền, thanh toán, dịch vụ.Yêu cầu này đòi hỏi khách hàng muốn sử dụng dịch vụ, trước hết phải thực hiện thủ tục mở tài khoản cá nhân và gửi tiền trên tài khoản. Quá trình này mang lại lợi ích cho các NHTM mở rộng và tăng trưởng nguồn vốn huy động được từ nền kinh tế. Bên cạnh đó khi phát triển dịch vụ thẻ Ngân hàng sẽ thu được một khoản phí giao dịch lớn.
Thứ hai, làm phong phú các dịch vụ Ngân hàng, tăng cường quan hệ thương mại, thỏa mãn tốt hơn nhu cầu của khách hàng.