Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế nông dân qua mô hình tôm lúa tại An Minh, ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh biến đổi khí hậu và thay đổi sinh kế của hộ nông dân nghiên cứu mô hình tôm lúa tại huyện an, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lý Trung Dũng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Trọng Hoài
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Biến Đổi Khí Hậu Và Thay Đổi Sinh Kế Của Hộ Nông Dân: Nghiên Cứu Mô Hình Tôm Lúa Tại Huyện An Minh, Tỉnh Kiên Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (BĐKH)
• 2.1.1. Khái niệm BĐKH
• 2.1.2. Một số nguyên nhân biến đổi khí hậu
• 2.1.3. Biến đổi khí hậu ở đồng bằng Sông Cửu Long
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN AN MINH
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TÔM LÚA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN MINH
• 3.3. NGUỒN VỐN SINH KẾ
• 3.3.1. Nguồn vốn con người
• 3.3.2. Nguồn vốn tự nhiên
• 3.3.3. Nguồn vốn tài chính
• 3.3.4. Nguồn vốn vật chất
• 3.3.5. Nguồn vốn xã hội
• 3.4. BỐI CẢNH TỔN THƯƠNG
• 3.5. CHIẾN LƯỢC SINH KẾ
• 3.6. KẾT QUẢ SINH KẾ
• 4. CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. Đối với UBND tỉnh Kiên Giang
• 5.1.2. Đối với UBND huyện An Minh
• 5.1.3. Đối với hộ nông dân
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC SỐ LIỆU

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tôm lúa và biến đổi khí hậu

Mô hình tôm lúa tại huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang, đã trở thành một giải pháp sản xuất nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng. Mô hình này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn giảm thiểu rủi ro do thời tiết cực đoan. Biến đổi khí hậu đã tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong việc cung cấp nước và điều kiện sinh trưởng của cây trồng.

1.1. Khái niệm mô hình tôm lúa và lợi ích

Mô hình tôm lúa là sự kết hợp giữa nuôi tôm và trồng lúa, giúp tối ưu hóa sử dụng đất và nước. Mô hình này không chỉ tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng môi trường sống cho các loài thủy sản.

1.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến mô hình tôm lúa

Biến đổi khí hậu gây ra tình trạng xâm nhập mặn và hạn hán, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Nông dân cần có những biện pháp thích ứng để duy trì sản xuất hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất tôm lúa

Sản xuất tôm lúa tại An Minh đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Những vấn đề như xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt và thời tiết cực đoan đã làm giảm năng suất và thu nhập của nông dân. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Xâm nhập mặn và ảnh hưởng đến sản xuất

Xâm nhập mặn làm giảm diện tích đất canh tác và ảnh hưởng đến chất lượng nước, gây khó khăn cho việc trồng lúa và nuôi tôm.

2.2. Thiếu nước ngọt và giải pháp

Thiếu nước ngọt là một trong những thách thức lớn nhất. Nông dân cần áp dụng các biện pháp tiết kiệm nước và sử dụng công nghệ tưới tiêu hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu mô hình tôm lúa

Nghiên cứu mô hình tôm lúa tại An Minh được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân. Phương pháp này giúp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế của nông dân và tìm ra các giải pháp thích ứng hiệu quả.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát và phỏng vấn sâu để thu thập thông tin từ 120 hộ nông dân tham gia mô hình tôm lúa.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế của hộ nông dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình tôm lúa đã giúp nông dân An Minh cải thiện thu nhập và giảm thiểu rủi ro do biến đổi khí hậu. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể được áp dụng rộng rãi trong các vùng khác.

4.1. Hiệu quả kinh tế của mô hình tôm lúa

Mô hình tôm lúa đã chứng minh được hiệu quả kinh tế cao hơn so với các mô hình sản xuất truyền thống, giúp nông dân tăng thu nhập.

4.2. Chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu

Nông dân cần áp dụng các chiến lược như cải thiện hệ thống tưới tiêu và chọn giống cây trồng phù hợp để thích ứng với điều kiện khí hậu mới.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Mô hình tôm lúa tại An Minh không chỉ là một giải pháp sản xuất bền vững mà còn là một hướng đi cần thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền để phát triển mô hình này trong tương lai.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ nông dân

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và đào tạo để giúp nông dân phát triển mô hình tôm lúa hiệu quả hơn.

5.2. Tương lai của mô hình tôm lúa

Mô hình tôm lúa có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai, góp phần nâng cao sinh kế bền vững cho nông dân An Minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH) với diện tích khoảng 40.000 km², chiếm 12,3% diện tích cả nước và dân số khoảng 18 triệu người, trong đó 88% sống ở vùng nông thôn. Tình trạng ngập lũ kéo dài 3-4 tháng mỗi năm và xâm nhập mặn sâu đã làm giảm diện tích đất canh tác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của người dân. Tỉnh Kiên Giang, đặc biệt huyện An Minh, nằm ở cuối nguồn sông Hậu và giáp biển Tây, chịu tác động trực tiếp của nước biển dâng, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Mô hình tôm lúa được xem là giải pháp sản xuất thông minh, bền vững, giúp giảm rủi ro so với các mô hình nuôi trồng thủy sản khác. Nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của BĐKH đến sinh kế hộ nông dân sản xuất theo mô hình tôm lúa tại huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang, trong giai đoạn 2011-2016. Mục tiêu chính là phân tích sự thay đổi sinh kế và đề xuất chính sách ổn định sinh kế cho hộ nông dân trong bối cảnh BĐKH. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao thu nhập và khả năng thích ứng của người dân với biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung phân tích sinh kế bền vững của DFID, tập trung vào năm nguồn vốn sinh kế: vốn con người, vốn tự nhiên, vốn tài chính, vốn vật chất và vốn xã hội.

• Biến đổi khí hậu (BĐKH) được định nghĩa là sự thay đổi hệ thống khí hậu do các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo, gây ra các hiện tượng như nước biển dâng, xâm nhập mặn, hạn hán, lũ lụt và thay đổi thời tiết thất thường.
• Sinh kế bền vững là khả năng duy trì và phục hồi sinh kế sau các cú sốc, đồng thời cải thiện năng lực và tài sản để đảm bảo cuộc sống lâu dài cho các thế hệ.
• Chiến lược sinh kế là các phương thức và quyết định của hộ gia đình trong việc sử dụng các nguồn lực để thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu, như chuyển đổi mô hình sản xuất từ trồng lúa sang mô hình tôm lúa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của UBND huyện An Minh, Phòng Nông nghiệp & PTNT và Niên giám Thống kê tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2011-2015. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 120 hộ nông dân sản xuất theo mô hình tôm lúa tại hai xã Đông Thạnh và Đông Hòa trong tháng 11-12/2016, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata 12 với các kỹ thuật: thống kê mô tả, kiểm định trung bình hai mẫu độc lập (t-test) và kiểm định chi-squared để đánh giá sự khác biệt và mối liên hệ giữa các biến. Quy trình nghiên cứu gồm bốn bước: thu thập thông tin, thiết kế bảng câu hỏi, lấy mẫu và thu thập số liệu, xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn vốn sinh kế của hộ nông dân:

   • 93% chủ hộ là nam giới, đa số có trình độ học vấn dưới THPT.
   • Quy mô hộ gia đình trung bình từ 2-4 người, số lao động trong hộ giảm ở nhóm từ 3 người trở lên.
   • Diện tích đất sản xuất tôm lúa tăng trung bình 0,39 nghìn m²/hộ trong khi diện tích đất vườn và trồng màu giảm.
   • Tỷ lệ hộ có giấy tờ đất hợp pháp tăng từ 74,17% lên 81,67%.
   • Tiết kiệm bình quân hộ tăng 0,86 triệu đồng/năm, số hộ vay vốn tín dụng tăng 2,25 hộ so với năm trước.
   • Tỷ lệ nhà kiên cố tăng lên 55%, thiết bị truyền thông và phương tiện đi lại cũng được cải thiện đáng kể.

2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu:

   • Xâm nhập mặn và hạn hán làm giảm diện tích trồng lúa hai vụ, gây thất mùa và thiếu nước sinh hoạt.
   • Năng suất tôm lúa có cải tiến cao hơn mô hình tôm lúa tự nhiên, với sản lượng tôm lúa cải tiến đạt 4.046 tấn trên diện tích 7.356 ha.
   • Chi phí sản xuất mô hình tôm lúa giảm so với trồng lúa hai vụ truyền thống, thu nhập hộ gia đình tăng, chi tiêu giảm.

3. Chiến lược sinh kế thích ứng:

   • Hộ nông dân chuyển đổi từ mô hình trồng lúa sang mô hình tôm lúa để thích ứng với điều kiện BĐKH.
   • Chính quyền địa phương hỗ trợ về vốn, giống, kỹ thuật và xây dựng hệ thống thủy lợi, đê bao ngăn mặn.
   • Hộ gia đình tham gia các hội đoàn thể để tiếp cận thông tin, vay vốn và hỗ trợ kỹ thuật.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mô hình tôm lúa là giải pháp hiệu quả giúp hộ nông dân huyện An Minh thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiệt hại do xâm nhập mặn và hạn hán. Việc tăng diện tích và năng suất mô hình tôm lúa cải tiến so với mô hình truyền thống phản ánh sự chuyển dịch sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội địa phương. Các số liệu về tăng thu nhập, giảm chi phí và cải thiện điều kiện vật chất, xã hội của hộ gia đình minh chứng cho hiệu quả của mô hình.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực ĐBSCL, kết quả phù hợp với xu hướng chuyển đổi mô hình sản xuất để thích ứng với BĐKH, đồng thời nhấn mạnh vai trò của chính sách hỗ trợ và nâng cao nhận thức cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh diện tích đất sản xuất, sản lượng tôm lúa và thu nhập hộ gia đình trước và sau chuyển đổi mô hình, cũng như bảng thống kê các nguồn vốn sinh kế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi cho hộ nông dân sản xuất theo mô hình tôm lúa nhằm nâng cao năng lực đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất. Thời gian thực hiện: 1-3 năm, chủ thể: UBND huyện, Ngân hàng chính sách.

2. Đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ thuật về mô hình tôm lúa cải tiến, quản lý dịch bệnh và ứng phó biến đổi khí hậu cho nông dân. Thời gian: liên tục hàng năm, chủ thể: Sở Nông nghiệp, các tổ chức hội đoàn thể.

3. Hoàn thiện hệ thống thủy lợi, đê bao ngăn mặn để kiểm soát nguồn nước, bảo vệ diện tích sản xuất tôm lúa, giảm thiệt hại do xâm nhập mặn. Thời gian: 3-5 năm, chủ thể: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp.

4. Khuyến khích liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã để nâng cao giá trị sản phẩm, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Thời gian: 2-4 năm, chủ thể: UBND huyện, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước: để xây dựng và điều chỉnh chính sách hỗ trợ phát triển mô hình tôm lúa, ứng phó biến đổi khí hậu hiệu quả.

2. Hộ nông dân và các tổ chức nông nghiệp: nhằm nâng cao nhận thức, áp dụng kỹ thuật sản xuất bền vững, đa dạng hóa sinh kế và tăng thu nhập.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và biến đổi khí hậu: cung cấp dữ liệu thực tiễn và khung phân tích sinh kế bền vững để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế: hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và xây dựng chương trình phát triển nông thôn thích ứng với biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình tôm lúa có ưu điểm gì so với mô hình trồng lúa truyền thống?
   Mô hình tôm lúa giúp giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất tôm, giảm rủi ro do xâm nhập mặn và hạn hán, đồng thời tạo ra sản phẩm sạch, thân thiện môi trường.

2. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến sinh kế của hộ nông dân?
   BĐKH gây ra hạn hán, xâm nhập mặn, làm giảm diện tích đất canh tác, thất mùa, thiếu nước sinh hoạt và giảm thu nhập của người dân.

3. Các nguồn vốn sinh kế nào quan trọng nhất trong nghiên cứu này?
   Nguồn vốn con người và vốn tài chính được đánh giá là quan trọng nhất, vì ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích ứng và đầu tư sản xuất của hộ gia đình.

4. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ gì cho người dân?
   Hỗ trợ vốn vay, giống cây trồng, tập huấn kỹ thuật, xây dựng hệ thống thủy lợi và đê bao ngăn mặn nhằm giảm thiệt hại do BĐKH.

5. Làm thế nào để mở rộng mô hình tôm lúa hiệu quả?
   Cần tăng cường đào tạo kỹ thuật, hoàn thiện hạ tầng thủy lợi, hỗ trợ vốn và xây dựng liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm để nâng cao hiệu quả và bền vững.

Kết luận

• Mô hình tôm lúa tại huyện An Minh là giải pháp thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, giúp giảm chi phí và tăng thu nhập cho hộ nông dân.
• Nguồn vốn sinh kế của hộ gia đình được cải thiện, đặc biệt là vốn tài chính và vật chất, góp phần nâng cao khả năng thích ứng.
• Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi cơ cấu sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi từ trồng lúa sang mô hình tôm lúa bền vững.
• Chính sách hỗ trợ của chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định và phát triển sinh kế cho người dân.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, ổn định sinh kế và phát triển kinh tế xã hội địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Khuyến khích các cơ quan chức năng triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình và đánh giá tác động lâu dài của biến đổi khí hậu đến sinh kế nông dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- LÝ TRUNG DŨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ THAY ĐỔI SINH KẾ CỦA HỘ NÔNG DÂN: NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH TÔM LÚA TẠI HUYỆN AN MINH, TỈNH KIÊN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- LÝ TRUNG DŨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ THAY ĐỔI SINH KẾ CỦA HỘ NÔNG DÂN: NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH TÔM LÚA TẠI HUYỆN AN MINH, TỈNH KIÊN GIANG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60340410 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. NGUYỄN TRỌNG HOÀI TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận văn này là hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và nguồn số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc trích nguồn và có độ chính xác cao nhất trong khả năng hiểu biết của tôi. Luận văn là bài nghiên cứu chính sách của cá nhân, do đó không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 7 năm 2017 Học viên thực hiện Lý Trung Dũng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƢƠNG 1 . 1 GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU . LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI . MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu chung . Mục tiêu cụ thể . CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU . Đối tƣợng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . KẾT CẤU LUẬN VĂN . BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (BĐKH) . Một số nguyên nhân biến đổi khí hậu . Biến đổi khí hậu ở đồng bằng Sông Cửu Long . SINH KẾ BỀN VỮNG . Khái niệm sinh kế . Sinh kế bền vững . Khung phân tích sinh kế bền vững .1 Bối cảnh dễ bị tổn thương . Tài sản sinh kế . Chiến lược sinh kế . 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả của sinh kế. CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC. Các nghiên cứu ngoài nƣớc . Các nghiên cứu trong nƣớc. 15 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 . 18 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . KHUNG PHÂN TÍCH . QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU . THIẾT KẾ BẢNG CÂU HỎI . DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU . Dữ liệu thứ cấp . Dữ liệu sơ cấp . PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỐ LIỆU . Quy trình sàng lọc và xử lý dữ liệu . Phân tích thống kê mô tả . Kiểm định trung bình hai mẫu độc lập (t-test) . 21 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 . 23 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN AN MINH . Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội . Tình hình sản xuất nông nghiệp . ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TÔM LÚA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN AN MINH . NGUỒN VỐN SINH KẾ . Nguồn vốn con ngƣời . Nguồn vốn tự nhiên . Nguồn vốn tài chính . Nguồn vốn vật chất . Nguồn vốn xã hội . BỐI CẢNH TỔN THƢƠNG . CHIẾN LƢỢC SINH KẾ . KẾT QUẢ SINH KẾ . 41 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 . 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 5 . 44 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH . HÀM Ý CHÍNH SÁCH . Đối với UBND tỉnh Kiên Giang . Đối với UBND huyện An Minh . Đối với hộ nông dân . HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO . 48 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHIẾU KHẢO SÁT PHỤ LỤC SỐ LIỆU LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT BĐKH: Biến đổi khí hậu ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long GDP: Tốc độ tăng trƣởng IPCC: Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu LN: Lợi nhuận TCP: Tổng chi phí TDT: Tổng doanh thu TNMT: Tài nguyên môi trƣờng UBND: Ủy ban nhân dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Dân tộc chủ hộ 30 Bảng 4.2: Số lao động trong hộ 32 Bảng 4.3: Học vấn chủ hộ 32 Bảng 4.4: Diện tích đất sản xuất 33 Bảng 4.5: Giấy tờ đất 34 Bảng 4.6: Nguồn vốn tài chính 35 Bảng 4.8: Thiết bị truyền thông 36 Bảng 4.9: Phƣơng tiện đi lại 37 Bảng 4.10: Tài sản sản xuất 37 Bảng 4.11: Tham gia hội đoàn thể 38 Bảng 4.12: Kết quả sinh kế 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 2.1: Khung sinh kế 9 Sơ đồ 3.1: Khung phân tích 18 Sơ đồ 3.2: Quy trình nghiên cứu 19 Biểu đồ 4.1: Dân số theo khu vực 23 Biểu đồ 4.2: Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp 24 Biểu đồ 4.3: Sản lƣợng khai thác thủy sản 24 Biểu đồ 4.4: Sản lƣợng nuôi trồng thủy sản 25 Biểu đồ 4.5: Diện tích và sản lƣợng tôm lúa 25 Biểu đồ 4.6: Giới tính chủ hộ 30 Biểu đồ 4.7: Quy mô hộ gia đình 31 Biểu đồ 4.8: Hỗ trợ sản xuất 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT LUẬN VĂN Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, mô hình tôm lúa đƣợc xem là mô hình sản xuất thông minh trên địa bàn huyện An Minh. Luân canh tôm lúa đã đƣợc nhận diện là mô hình thủy sản bền vững và hạn chế rủi ro so với các mô hình nuôi trồng thủy sản khác. Mô hình tôm lúa là mô hình chủ lực trong định hƣớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại địa phƣơng. Thành công của việc chuyển đổi mô hình này hoàn hoàn phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh trong bối cảnh Chƣơng trình ngọt hóa vùng bán đảo Cà Mau chƣa đƣợc thực hiện. Tác giả chọn mẫu 120 hộ nông dân sản xuất theo mô hình tôm lúa bằng phƣơng pháp chọn mẫu thuận tiện, thu thập các thông tin phục vụ cho việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế của hộ gia đình. Phân tích các nguồn vốn sinh kế của hộ gia đình bao gồm nguồn vốn con ngƣời, nguồn vốn tự nhiên, nguồn vốn tài chính, nguồn vốn vật chất và nguồn vốn xã hội. Kết quả cho thấy, các nguồn vốn của hộ gia đình trên địa bàn huyện An Minh có tỷ lệ tƣơng đối cao, điều này cho thấy hộ gia đình sẽ thích ứng đƣợc với những tác động của điều kiện BĐKH. Đánh giá bối cảnh tổn thƣơng, cho thấy tác động của BĐKH làm giảm diện tích sản xuất trồng lúa, gây thất mùa, thiếu nƣớc sinh hoạt, giảm thu nhập của ngƣời dân. Từ bối cảnh đó, hộ gia đình trên địa bàn huyện An Minh đã tìm đƣợc chiến lƣợc sinh kế bằng việc chuyển đổi mô hình trồng lúa hai vụ sang mô hình tôm lúa. Kết quả ban đầu cho thấy, mô hình này đã làm giảm chi phí sản xuất so với lúa hai vụ trƣớc đây, năng suất tôm cao hơn so với mô hình nuôi tôm quảng canh và tác động môi trƣờng cũng giảm hơn. Từ sản xuất mô hình tôm lúa cũng làm cho thu nhập của ngƣời dân ngày càng đƣợc cải thiện, chi tiêu của hộ cũng giảm hơn so với trƣớc đây. Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy đƣợc hiệu quả sản xuất của mô hình tôm lúa trên địa bàn huyện An Minh. Đánh giá tổng quát nguồn vốn sinh kế của hộ gia đình, ảnh hƣởng của BĐKH, chuyển đổi mô hình sản xuất của hộ gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đây là những cơ sở quan trọng để tác giả đề tài đề xuất các giải pháp nhằm giúp hộ nông dân huyện An Minh nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện thu nhập, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phƣơng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đồng bằng sông Cửu Long gồm 13 tỉnh và thành phố, trong đó có 11 tỉnh sát biển. ĐBSCL có diện tích khoảng 40.000km², chiếm 12,3% diện tích của cả nƣớc. Hàng năm, 50% diện tích vùng ĐBSCL bị ngập lũ từ 3-4 tháng, 40% diện tích bị ảnh hƣởng xâm nhập mặn. Dân số vùng ĐBSCL là 18 triệu ngƣời, chiếm 20% dân số cả nƣớc, trong đó có trên 80% dân số sống ở vùng nông thôn. ĐBSCL có địa hình thấp và bằng phẳng, phần lớn có cao độ trung bình từ 0,7- 1,2m so với mực nƣớc biển và là vùng bị ảnh hƣởng nặng nề bởi BĐKH, chịu ảnh hƣởng trực tiếp bởi triều và xâm nhập mặn (Báo cáo của Tổng cục Thống kê, 2016). Những năm gần đây, trong điều kiện BĐKH, nƣớc biển dâng, vấn đề khan hiếm nƣớc sinh hoạt nông thôn xảy ra ở hầu hết các địa phƣơng thuộc vùng ĐBSCL do ảnh hƣởng xâm nhập mặn sâu, lũ lụt và hạn hán kéo dài, chất lƣợng nguồn nƣớc suy giảm. Đối với Kiên Giang là một tỉnh ven biển của ĐBSCL với bờ biển dài trên 200km, với 137 hòn/đảo lớn nhỏ cùng với hệ sinh thái đa dạng, phong phú đƣợc xác định là khu dự trữ sinh quyển thế giới (Báo cáo của UBND tỉnh Kiên Giang, 2015). Mặt khác tỉnh nằm ở cuối nguồn của sông Hậu, nơi thoát nƣớc ra biển nhƣng là đầu nguồn của triều biển Tây. Do đó BĐKH sẽ ảnh hƣởng rất nặng nề đối với tỉnh Kiên Giang đặc biệt là nƣớc biển dâng, xâm nhập mặn và các yếu tố thời tiết cực đoan đối với khu vực ven biển, các đảo có dân cƣ sinh sống. Nhận thấy những khó khăn, thách thức của BĐKH tác động đến tỉnh, đặt biệt đối với dải ven biển, vùng trũng thấp và các hải đảo; UBND tỉnh đã phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH giai đoạn 2012-2020 và tầm nhìn đến năm 2050. Theo Kế hoạch đề ra trong thời gian đầu tập trung cho công tác nâng cao nhận thức cộng đồng về BĐKH, làm sao đến cuối năm 2015 có khoảng 30% cộng đồng dân cƣ và trên 65% công chức, viên chức nhà nƣớc có hiểu biết cơ bản về LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 BĐKH và các tác động của nó. Đến cuối năm 2020 có trên 80% cộng đồng dân cƣ và 100% công chức, viên chức nhà nƣớc có hiểu biết về BĐKH (Báo cáo của Sở Công thƣơng Kiên Giang, 2015). Huyện An Minh là huyện vùng sâu của tỉnh Kiên Giang, kinh tế chủ yếu là Nông - Lâm - Ngƣ nghiệp. Huyện An Minh phía bắc giáp huyện An Biên, nam giáp tỉnh Cà Mau, tây giáp vịnh Thái Lan, đông- giáp huyện U Minh Thƣợng. Huyện có 10 xã và 1 thị trấn. Diện tích 590,56 km2, dân số: 119. Diện tích dùng để nuôi trồng thủy sản chiếm trên 50% (Niên giám thống kê tỉnh Kiên Giang, 2015).