Nghiên Cứu Lựa Chọn Loài Cây Chống Chịu Lửa Tại Huyện Lâm Bình, Tỉnh Tuyên Quang

Cháy rừng là một thảm họa toàn cầu, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường, kinh tế và xã hội. 59 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam · 2022.

• Tác giả: Phúc Thị Kim Tuyến
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Dương
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Lựa Chọn Loài Cây Chống Chịu Lửa Tại Huyện Lâm Bình, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Cơ sở khoa học
• 1.3. Tổng quan về cháy rừng và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cháy của rừng
• 1.3.1. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG II: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập thông tin ngoài nghiệp
• 2.5.2. Phương pháp tính toán nội nghiệp
• 3. CHƯƠNG III: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vị trí địa lý, địa giới hành chính
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 3.3.1. Tình hình Kinh tế
• 3.3.2. Dân số, lao động và dân tộc
• 3.4. Điều kiện cơ sở hạ tầng
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng tài nguyên rừng tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Một số đặc điểm cấu trúc rừng tại khu vực nghiên cứu
• 4.3. Một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 4.4. Đặc điểm cây tái sinh tại các ô tiêu chuẩn
• 4.5. Kết quả điều tra cây bụi, thảm tươi trên các ô tiêu chuẩn
• 4.6. Kết quả điều tra nghiên cứu loài cây chống chịu lửa tại khu vực nghiên cứu
• 4.7. Các loài cây chống chịu lửa theo ý kiến phỏng vấn
• 4.8. Nghiên cứu đặc tính cháy của một số loài cây có khả năng chống, chịu lửa tại khu vực nghiên cứu
• 4.9. Lựa chọn những loài cây có khả năng chống, chịu lửa phục hồi cho công tác phòng cháy chữa cháy tại khu vực nghiên cứu
• 4.10. Đề xuất giải pháp ứng dụng các loài cây chống chịu trong phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ, TỒN TẠI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về Cây Chịu Lửa Lâm Bình

Cháy rừng là một thảm họa toàn cầu, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường, kinh tế và xã hội. Huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang, với diện tích rừng tự nhiên lớn, phải đối mặt với nguy cơ cháy rừng cao. Do đó, việc nghiên cứu khoa học về cây chống cháy và lựa chọn các loài cây có khả năng chống chịu lửa là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn có giá trị thực tiễn cao trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) tại địa phương. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về nghiên cứu lựa chọn loài cây chống cháy rừng tại Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản Về Khoa Học Lửa Rừng

Khoa học lửa rừng nghiên cứu các nguyên lý về sự hình thành và phát triển của lửa trong rừng, cũng như các kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy và sử dụng lửa một cách an toàn. Cháy rừng được định nghĩa là những đám cháy lan tràn và tiêu hủy sinh vật trong rừng, không có sự kiểm soát của con người. Quản lý lửa rừng bao gồm các hoạt động bảo vệ rừng khỏi cháy, sử dụng lửa có kiểm soát và phục hồi rừng sau cháy. Cần hiểu rõ các khái niệm này để có những biện pháp phòng cháy rừng Lâm Bình phù hợp và hiệu quả. Kiến thức về khoa học lửa rừng là nền tảng để xây dựng các chiến lược PCCCR bền vững.

1.2. Cơ Sở Khoa Học Về Đa Dạng Sinh Học Cây Chống Cháy

Khả năng chống chịu lửa của các loài cây khác nhau phụ thuộc vào đặc điểm sinh học của chúng. Lá và vỏ cây có khả năng bén lửa ảnh hưởng lớn đến tốc độ lan truyền của đám cháy. Nghiên cứu các chỉ tiêu về khả năng chống chịu lửa của lá, vỏ và lượng hóa chúng là cơ sở để lựa chọn các loài cây tạo băng cản lửa hiệu quả. Thực vật có khả năng chịu nhiệt độ cao nhất định, với các cơ chế tự vệ đặc trưng để thích ứng với điều kiện nhiệt độ cao. Các yếu tố như hàm lượng nước, thành phần hóa học trong lá và vỏ cây đóng vai trò quan trọng. Nghiên cứu các đặc điểm này giúp xác định tiêu chí lựa chọn cây chống cháy phù hợp.

1.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Cháy Rừng

Cháy rừng là hiện tượng oxy hóa vật liệu hữu cơ ở nhiệt độ cao, khi có đủ nguồn nhiệt, oxy và vật liệu cháy. Tốc độ và loại cháy (mặt đất, tán, ngầm) phụ thuộc vào các yếu tố này. Ba yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển cháy rừng là thời tiết, loại rừng và hoạt động kinh tế - xã hội của con người. Thời tiết (lượng mưa, nhiệt độ, độ ẩm) ảnh hưởng đến độ ẩm vật liệu cháy. Loại rừng ảnh hưởng đến tính chất vật lý, hóa học của vật liệu cháy. Hoạt động của con người ảnh hưởng đến nguồn lửa. Các biện pháp phòng cháy rừng cần được xây dựng dựa trên việc phân tích các yếu tố này.

II. Thách Thức Cháy Rừng Và Giải Pháp Từ Cây Xanh Tuyên Quang

Huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang, là một khu vực có nguy cơ cháy rừng cao do điều kiện tự nhiên và hoạt động của con người. Cháy rừng gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế, môi trường và xã hội. Để giải quyết vấn đề này, việc nghiên cứu và lựa chọn các loài cây bản địa chống cháy là một giải pháp hiệu quả và bền vững. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá khả năng chống chịu lửa của các loài cây, từ đó đề xuất các giải pháp trồng cây phòng cháy phù hợp với điều kiện địa phương.

2.1. Thực Trạng Cháy Rừng Tại Huyện Lâm Bình

Lâm Bình là huyện vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, với diện tích đất lâm nghiệp lớn. Huyện được xác định là trọng điểm về công tác phòng chống cháy rừng và bảo vệ rừng. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác phòng cháy, số vụ cháy rừng vẫn xảy ra do thời tiết diễn biến phức tạp và hoạt động của con người. Để công tác phòng chống cháy rừng hiệu quả, việc xác định các loài cây chịu lửa Lâm Bình và xây dựng phương án quản lý, gây trồng và phát triển chúng là rất cần thiết. Việc nâng cao ý thức người dân cũng đóng vai trò then chốt.

2.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Về Cây Chống Cháy

Nghiên cứu này có mục tiêu xác định các loài cây có khả năng chống chịu lửa tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang. Mục tiêu cụ thể bao gồm điều tra thực trạng tài nguyên rừng, đánh giá đặc điểm cấu trúc rừng, điều tra các loài cây bụi, thảm tươi, nghiên cứu đặc tính cháy của một số loài cây và đề xuất giải pháp ứng dụng các loài cây chống chịu lửa trong phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khu vực rừng có nguy cơ cháy cao tại huyện Lâm Bình.

2.3. Phương Pháp Nghiên Cứu Lựa Chọn Cây Phò Hợp

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập thông tin ngoại nghiệp (khảo sát thực địa, phỏng vấn người dân, cán bộ lâm nghiệp) và phương pháp tính toán nội nghiệp (xử lý số liệu, phân tích thống kê). Các mẫu bảng phỏng vấn được thiết kế để thu thập thông tin về kinh nghiệm của người dân địa phương và cán bộ lâm nghiệp về các loài cây có khả năng chống chịu lửa. Các bảng điều tra được sử dụng để thu thập thông tin về đặc điểm cấu trúc rừng và đặc tính cháy của các loài cây. Việc sử dụng kết hợp các phương pháp giúp đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu.

III. Hướng Dẫn Chọn Cây Phòng Cháy Chữa Cháy Tuyên Quang

Việc lựa chọn cây chịu lửa Tuyên Quang cho mục đích phòng cháy chữa cháy rừng đòi hỏi phải xem xét nhiều yếu tố, bao gồm đặc điểm sinh học của cây, điều kiện khí hậu và đất đai của khu vực, cũng như khả năng thích ứng của cây với môi trường. Nghiên cứu này cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách lựa chọn các loài cây phù hợp, dựa trên các tiêu chí khoa học và kinh nghiệm thực tiễn.

3.1. Tiêu Chí Lựa Chọn Loài Cây Chống Cháy Rừng Hiệu Quả

Các tiêu chí lựa chọn cây chống cháy rừng bao gồm khả năng chịu nhiệt cao, hàm lượng nước trong lá cao, hàm lượng tro thô trong vật liệu cháy cao, thời gian cháy chậm, độ dày vỏ lớn và khả năng tái sinh tốt. Ngoài ra, cần xem xét khả năng thích ứng của cây với điều kiện khí hậu và đất đai địa phương, cũng như khả năng sinh trưởng và phát triển nhanh chóng. Các đặc điểm sinh học của cây chống cháy cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định lựa chọn.

3.2. Danh Sách Cây Chống Cháy Cho Rừng Sản Xuất

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số loài cây được khuyến nghị sử dụng cho rừng sản xuất tại huyện Lâm Bình bao gồm... (liệt kê các loài cây cụ thể). Các loài cây này có khả năng chống chịu lửa tốt, đồng thời có giá trị kinh tế cao, giúp tăng thu nhập cho người dân địa phương. Cần có phương pháp trồng cây chống cháy hiệu quả để đảm bảo sự thành công của việc trồng rừng phòng cháy.

3.3. Gợi Ý Cây Chống Cháy Cho Khu Dân Cư Lâm Bình

Ngoài việc trồng cây trong rừng, việc trồng cây chống cháy xung quanh khu dân cư cũng là một biện pháp quan trọng để bảo vệ cộng đồng khỏi nguy cơ cháy rừng. Một số loài cây được khuyến nghị sử dụng cho khu dân cư bao gồm... (liệt kê các loài cây cụ thể). Các loài cây này có khả năng tạo bóng mát, cải thiện chất lượng không khí và chống chịu lửa tốt. Đồng thời, các loại cây này cũng phải đảm bảo không gây độc hại cho người dân và vật nuôi.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thực Vật Chịu Nhiệt Tuyên Quang

Nghiên cứu này đã thu thập và phân tích dữ liệu về các loài thực vật chịu nhiệt Tuyên Quang, đánh giá khả năng chống chịu lửa của chúng dựa trên các tiêu chí khoa học. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho việc lựa chọn và ứng dụng các loài cây phòng cháy chữa cháy rừng tại huyện Lâm Bình.

4.1. Phân Tích Đặc Tính Cháy Của Các Loài Cây Nghiên Cứu

Các đặc tính cháy của các loài cây nghiên cứu được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như hàm lượng nước trong lá, hàm lượng tro thô trong vật liệu cháy và thời gian cháy. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về khả năng chống chịu lửa giữa các loài cây. Một số loài cây có hàm lượng nước trong lá cao và thời gian cháy chậm, cho thấy khả năng chống chịu lửa tốt hơn. Các thông số này là cơ sở để xếp hạng cây chống cháy theo mức độ hiệu quả.

4.2. Xếp Hạng Khả Năng Chống Cháy Của Các Loài Cây

Dựa trên kết quả phân tích đặc tính cháy và các tiêu chí lựa chọn, các loài cây nghiên cứu được xếp hạng theo khả năng chống chịu lửa. Các loài cây có khả năng chống chịu lửa tốt được ưu tiên sử dụng cho việc trồng rừng phòng cháy. Bảng xếp hạng cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý rừng và người dân địa phương trong việc lựa chọn các loài cây phù hợp. Cần có sự kết hợp cây chống cháy và bảo vệ môi trường để tạo ra hệ sinh thái rừng bền vững.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Ứng Dụng Các Loài Cây Chống Cháy

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp ứng dụng các loài cây chống chịu lửa trong phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương, bao gồm xây dựng các đường băng xanh, trồng cây phòng cháy xung quanh khu dân cư và trồng rừng hỗn loài. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách khoa học và có sự tham gia của cộng đồng địa phương. Việc ứng dụng các loài cây chống cháy cần được tích hợp vào kế hoạch quản lý rừng bền vững của địa phương.

V. Kết Luận Và Kiến Nghị Về Phòng Cháy Rừng Lâm Bình

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về các loài cây chống cháy Lâm Bình, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương. Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số kiến nghị được đưa ra để cải thiện công tác quản lý và bảo vệ rừng.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã xác định được một số loài cây có khả năng chống chịu lửa tốt tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang. Các loài cây này có tiềm năng lớn trong việc sử dụng cho công tác phòng cháy chữa cháy rừng. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài cây này để có thể sử dụng chúng một cách hiệu quả nhất.

5.2. Kiến Nghị Cho Công Tác Quản Lý Rừng Bền Vững

Kiến nghị tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân về phòng cháy chữa cháy rừng. Xây dựng và triển khai các mô hình trồng rừng phòng cháy hiệu quả. Tăng cường đầu tư cho công tác nghiên cứu và phát triển các loài cây chống cháy. Đảm bảo sự tham gia của cộng đồng địa phương trong công tác quản lý và bảo vệ rừng.

5.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Biện Pháp Phòng Cháy Rừng

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các mô hình trồng rừng phòng cháy khác nhau, nghiên cứu về tác động của cháy rừng đến môi trường và xã hội, và phát triển các phương pháp phòng cháy chữa cháy rừng tiên tiến hơn. Cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà quản lý rừng và cộng đồng địa phương để thực hiện các nghiên cứu này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cháy rừng là thảm họa sinh thái gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, tài sản, tài nguyên rừng và môi trường sống trên phạm vi toàn cầu. Huyện Lâm Bình là huyện vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, sở hữu diện tích đất lâm nghiệp lớn với tổng diện tích có rừng đạt 76.773,89 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt từ 72% đến 78,9% (theo số liệu theo dõi diễn biến rừng đến ngày 31/12/2021). Do địa hình chia cắt mạnh, núi cao hiểm trở cùng điều kiện thời tiết mùa khô kéo dài từ tháng 2 đến hết tháng 5, kết hợp tác động của gió Tây khô nóng với vận tốc trung bình 1,8 m/s, khu vực này tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng rất cao.

Ủy ban nhân dân huyện Lâm Bình đã triển khai công tác phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) theo phương châm "4 tại chỗ" và "Phòng cháy là chủ đạo, chữa cháy phải kịp thời", cụ thể hóa qua Kế hoạch số 31/KH-UBND ngày 25/02/2022. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả phòng chống cháy rừng bằng biện pháp sinh học, việc nghiên cứu xác định các loài cây bản địa có khả năng chống chịu lửa nhằm xây dựng đường băng xanh cản lửa là yêu cầu cấp thiết.

Đề tài xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Lựa chọn được một số loài cây có khả năng chống chịu lửa tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.
   • Đề xuất hướng ứng dụng những loài cây có khả năng chống chịu lửa vào công tác phòng cháy chữa cháy rừng ở khu vực nghiên cứu.
3. Nhiệm vụ/Nội dung nghiên cứu:
   • (1) Nghiên cứu tình hình cháy rừng và công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.
   • (2) Nghiên cứu lựa chọn các loài cây chống chịu lửa tại khu vực nghiên cứu.
   • (3) Đề xuất giải pháp ứng dụng các loài cây chống chịu trong phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương.

• Đối tượng nghiên cứu: Rừng tự nhiên phục hồi, nương rẫy bị bỏ hóa sau khi đã xử lý thực bì bằng lửa và rừng trồng tại huyện Lâm Bình.
• Phạm vi nghiên cứu: Không gian tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang; thời gian thực hiện từ tháng 01/2022 đến tháng 06/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống lý thuyết chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng và Khoa học lửa rừng:

• Khái niệm then chốt: Khoa học lửa rừng (Bế Minh Châu, 2012; Trần Văn Mão, 1998); Cháy rừng (Phạm Ngọc Hưng, 1994; FAO / Heikkila et al., 2007); Quản lý lửa rừng (Schweithelm, 1999; FAO); Đường băng xanh cản lửa bằng các loài cây lá rộng chống chịu nhiệt.
• Cơ sở sinh lý - sinh hóa học: Khả năng chịu nhiệt của thực vật liên quan đến hàm lượng protein sốc nhiệt (HSPs - heat shock proteins), độ nhớt nguyên sinh chất, hàm lượng phức hợp nucleoprotein và lipoprotein. Tác động của nhiệt độ vượt ngưỡng sinh lý (35–40°C và trên 50°C) dẫn đến đông kết protein, phá hủy ty thể, lục lạp, làm mất cân bằng giữa quang hợp và hô hấp, tích tụ độc chất $NH_3$.
• Kế thừa nghiên cứu: Các công trình chọn loài cây phòng cháy trên thế giới (Đức, Nga, Trung Quốc, Thụy Điển...) và tại Việt Nam của Ngô Quang Đê và Phạm Ngọc Hưng (1983), Hoàng Kim Ngũ (1992), Bế Minh Châu (1999, 2001, 2009), Nguyễn Đình Thành (2008), Trần Minh Cảnh (2019), Trần Quang Bảo và cộng sự (2019).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp thu thập ngoại nghiệp và phân tích nội nghiệp:

• Phương pháp thu thập thông tin ngoại nghiệp:
  • Kế thừa số liệu, tài liệu từ Hạt Kiểm lâm huyện Lâm Bình.
  • Phỏng vấn đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (RRA) đối với 10 người dân địa phương (Mẫu bảng 01) và 10 cán bộ lâm nghiệp (Mẫu bảng 02).
  • Điều tra lâm học trên 03 ô tiêu chuẩn (OTC) diện tích $500\text{ m}^2$ ($20\text{ m} \times 25\text{ m}$): OTC 1 (rừng trồng Mỡ), OTC 2 và OTC 3 (rừng tự nhiên thứ sinh nghèo kiệt). Điều tra tầng cây cao (Mẫu bảng 03), tầng cây tái sinh (Mẫu bảng 04), độ tàn che, độ che phủ thảm tươi và thảm mục (Mẫu bảng 05).
  • Phương pháp lấy mẫu vật liệu cháy (VLC): Lấy mẫu trên các cây có đường kính $D_{1.3} > 10\text{ cm}$. Thu 04 mẫu lá bánh tẻ ở 3 tầng tán (trên, giữa, dưới) và 03 mẫu vỏ tại vị trí $1,3\text{ m}$ cho mỗi loài, bảo quản trong túi ni lông kín ở ngăn mát trước khi chuyển về phòng thí nghiệm.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm và tính toán nội nghiệp:
  • Hàm lượng nước tổng số trong lá (% WC): Xác định bằng phương pháp sấy khô ở 105°C (>10 giờ) trên cân điện tử độ chính xác 0,01 g đến khi chênh lệch giữa 2 lần cân cuối $\le 3%$, tính theo công thức độ ẩm của Phạm Ngọc Hưng (2004).
  • Hàm lượng tro thô (%): Cân lượng tro khoáng còn lại sau khi đốt cháy hoàn toàn mẫu vật liệu khô kiệt.
  • Thời gian cháy của lá (giây): Đốt mẫu khô kiệt trên lưới sắt lót giấy bạc, bấm giờ từ lúc bắt lửa đến khi cháy thành tro hoàn toàn, quy đổi về đơn vị giây/100 g VLC khô kiệt.
  • Độ dày vỏ (mm): Đo mẫu vỏ lấy ở vị trí $1,3\text{ m}$ dưới kính hiển vi độ phóng đại $8 \times 7$ gắn thước đo thị kính (hệ số 21,3).
  • Lượng hóa tiêu chuẩn và xếp hạng: Cho điểm theo 7 tiêu chí gồm Hàm lượng nước trong VLC (1–3 điểm), Thời gian cháy/100 g VLC (1–3 điểm), Tỷ lệ phần trăm tro thô (1–3 điểm), Độ dày vỏ (1–3 điểm), Kết cấu tán (1–3 điểm), Tính đa công dụng (1–3 điểm), Mức độ thường gặp tại địa phương (1–2 điểm).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan nghiên cứu

Chương này hệ thống hóa cơ sở lý luận về khoa học lửa rừng, định nghĩa cháy rừng, quản lý lửa rừng và vai trò của băng xanh cản lửa trong phòng chống cháy rừng sinh học. Tác giả phân tích cơ chế sinh lý thực vật khi chịu nhiệt độ cao, tác động phá hủy cấu trúc màng tế bào và protein khi nhiệt độ vượt quá 35–40°C và trên 50°C.

Chương tổng thuật các công trình nghiên cứu chọn loài cây phòng cháy trên thế giới từ đầu thế kỷ XX (Voigt năm 1922 tại Đức; các đai rừng hỗn giao lá rộng - lá kim tại Nga năm 1930; các nghiên cứu chọn loài Vối thuốc, Giổi, Sau sau tại Trung Quốc từ thập niên 1980; các phương pháp dự báo nguy cơ cháy rừng tại Mỹ, Pháp, Thụy Điển). Tại Việt Nam, tác giả tổng hợp các nghiên cứu của Ngô Quang Đê, Phạm Ngọc Hưng, Hoàng Kim Ngũ và Bế Minh Châu (nghiên cứu 37 loài cây phòng cháy, lập bản đồ phân bố 12 loài tiêu biểu tại miền Bắc), cùng các nghiên cứu về ảnh hưởng của nhiệt độ trung bình (15,5–19°C), lượng mưa và gió Tây khô nóng ($1,8\text{ m/s}$) tới độ ẩm vật liệu cháy.

Chương II: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương II thiết lập hệ thống mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể và 3 nội dung nghiên cứu chính. Tác giả xác định đối tượng nghiên cứu gồm rừng tự nhiên phục hồi, nương rẫy bỏ hóa sau xử lý thực bì và rừng trồng tại huyện Lâm Bình trong thời gian từ tháng 01 đến tháng 06 năm 2022.

Chương trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu ngoại nghiệp (kế thừa tài liệu kiểm lâm, 20 phiếu phỏng vấn RRA, lập 3 ô tiêu chuẩn diện tích $500\text{ m}^2$, quy trình thu mẫu lá và vỏ) và phương pháp nội nghiệp (sấy mẫu ở 105°C, đốt đo thời gian cháy, xác định tỷ lệ tro thô, đo độ dày vỏ bằng kính hiển vi). Cuối chương, tác giả xây dựng bảng tiêu chí lượng hóa 7 chỉ tiêu định tính và định lượng thành thang điểm số học để làm căn cứ xếp hạng các loài cây.

Chương III: Điều kiện tự nhiên – kinh tế – xã hội của khu vực nghiên cứu

Chương III mô tả các đặc điểm địa bàn nghiên cứu tại huyện Lâm Bình:

• Vị trí địa lý & Địa hình: Cách trung tâm thành phố Tuyên Quang 150 km, diện tích tự nhiên $917,55\text{ km}^2$, tiếp giáp các huyện Na Hang, Chiêm Hóa (Tuyên Quang) và Vị Xuyên, Bắc Quang, Bắc Mê (Hà Giang). Địa hình chia cắt mạnh bởi các dãy núi đá vôi và núi đất thuộc vòng cung sông Gâm, đỉnh Phia Choóng cao nhất đạt trên 1.000 m.
• Khí hậu & Thủy văn: Vùng cao trên 800 m mang khí hậu á nhiệt đới; nhiệt độ trung bình năm đạt 22°C, độ ẩm không khí trung bình 85%, mùa mưa hay xuất hiện lũ quét ngắn, mùa đông nhiều sương muối và đầu hè có mưa đá. Diện tích mặt nước hồ thủy điện Na Hang/Tuyên Quang trên địa bàn đạt hơn 3.500 ha.
• Kinh tế - Xã hội & Hạ tầng: Dân số năm 2020 là 51.421 người (mật độ 56 người/$\text{km}^2$) với hơn 10 dân tộc cùng sinh sống. Toàn huyện có 68.969,78 ha đất lâm nghiệp, độ che phủ rừng trên 70%. Hạ tầng giao thông đường bộ còn chia cắt, gây trở ngại cho việc cơ động phương tiện khi xảy ra cháy rừng.

Chương IV: Kết quả nghiên cứu

Chương IV trình bày các kết quả điều tra thực địa, phân tích phòng thí nghiệm và đánh giá lựa chọn loài cây chống chịu lửa:

1. Thực trạng tài nguyên rừng: Theo báo cáo của Hạt Kiểm lâm huyện Lâm Bình đến ngày 31/12/2021, diện tích có rừng đạt 76.773,89 ha (rừng tự nhiên chiếm 67.xxx ha; rừng phòng hộ 48.xxx ha; rừng sản xuất 28.xxx ha), tỷ lệ che phủ rừng đạt 78,9%. Giai đoạn từ tháng 02/2021 đến 31/5/2021 có thời tiết nắng nóng, khô hanh kéo dài dẫn đến nguy cơ cháy rừng ở mức cao.
2. Cấu trúc lâm phần tại 3 ô tiêu chuẩn:
   • Tầng cây cao: OTC 1 (Rừng trồng Mỡ) có mật độ 1.600 cây/ha, chiều cao vút ngọn trung bình $H_{vn} = 16,7\text{ m}$, tỷ lệ phẩm chất tốt đạt 80%, trung bình 20%. OTC 2 và OTC 3 (rừng tự nhiên thứ sinh nghèo kiệt) có mật độ lần lượt là 460 cây/ha và 600 cây/ha, $H_{vn}$ đạt 10,5 m và 9,7 m; đường kính thân cây phần lớn chưa đạt 10 cm, nhưng tỷ lệ cây phẩm chất tốt và trung bình đạt trên 80%.
   • Tầng cây tái sinh: Mật độ dao động từ 200 đến 250 cây/ha với 8–10 loài; cây tái sinh nguồn gốc từ hạt chiếm 50–60%, nguồn gốc chồi chiếm 40–50%.
   • Cây bụi, thảm tươi và thảm mục: Rừng tự nhiên có độ che phủ thảm tươi trên 90% do độ tàn che thấp; rừng trồng Mỡ có độ tàn che 88,3% nên thảm tươi chiếm 70%. Thảm mục tích tụ dày đặc, tiềm ẩn nguy cơ chuyển từ cháy mặt đất thành cháy tán.
3. Kết quả phỏng vấn và lựa chọn loài cây: Qua phỏng vấn ghi nhận 11 loài cây có tiềm năng chịu lửa gồm Mỡ (25% ý kiến), Vả (20%), Tếch (20%), Phay (15%), Sữa (10%), Xoan ta (10%), Dâu gia xoan (10%), Chuối (10%), Sổ bà (10%), Bằng lăng nước (10%), Lộc vừng (5%). Đề tài tuyển chọn 06 loài để phân tích phòng thí nghiệm: Mỡ, Vả, Dâu gia xoan, Sổ bà, Phay sừng, Bằng lăng nước.
4. Đặc tính cháy của 06 loài nghiên cứu: Phân tích 4 chỉ tiêu thực nghiệm (hàm lượng nước, tỷ lệ tro thô, thời gian cháy khô kiệt, độ dày vỏ) và tổng hợp kết quả lượng hóa cho điểm để xếp hạng các loài cây phục vụ xây dựng đường băng xanh.
5. Giải pháp ứng dụng: Đề xuất kỹ thuật trồng băng cản lửa bằng các loài cây chịu lửa bản địa kết hợp mục tiêu kinh tế và cải thiện cấu trúc rừng nghèo kiệt.

Chương V: Kết luận, kiến nghị, tồn tại

Chương tổng kết các kết quả đạt được về việc xác định các loài cây bản địa có chỉ số chịu lửa cao tại huyện Lâm Bình; đưa ra các kiến nghị đối với công tác quy hoạch băng xanh phòng cháy và nêu rõ các giới hạn còn tồn tại của đề tài.

---

Kết quả và đóng góp

1. Số liệu thực nghiệm đặc tính cháy của các loài cây nghiên cứu

Kết quả phân tích phòng thí nghiệm đối với 06 loài cây gỗ bản địa tại huyện Lâm Bình được tổng hợp trong bảng sau:

STT	Tên địa phương	Tên khoa học	Đường kính tán ($D_t$, m)	Bề dày tán (m)	Hàm lượng nước TB trong lá (%)	Tỷ lệ tro thô TB (%)	Thời gian cháy TB (s/100g VLC khô kiệt)	Độ dày vỏ TB ($D_{1.3}$, mm)
1	Phay (Phay sừng)	Duabanga sonneratioides Ham	4,05	—	72,22	3,56	581,90	9,00
2	Sổ bà	Dillenia indica L.	4,30	—	73,00	3,98	999,54	4,75
3	Vả	Ficus auriculata	3,50	—	64,00	> 11,00	683,31	7,00
4	Dâu gia xoan	Clausena excavata Burm.	4,50	—	69,00	3,97	214,63	4,75
5	Bằng lăng nước	Lagerstroemia speciosa (L.) Pers.	3,00	4,5	65,00	2,97	189,54	4,75
6	Mỡ	Manglietia conifera Dandy	2,30	4,0	60,00	2,75	188,72	7,00

Các phát hiện cụ thể từ số liệu thực nghiệm:

• Thời gian cháy của vật liệu khô kiệt: Loài Sổ bà có thời gian cháy lâu nhất, đạt trung bình 999,54 giây/100 g VLC (mẫu M03 đạt 1.145,00 giây); khi đốt, lá Sổ bà rất khó bắt lửa, không cháy lan trên bề mặt và phải châm lửa nhiều lần. Đứng thứ hai là loài Vả (683,31 giây) và Phay sừng (581,90 giây). Loài Mỡ có thời gian cháy ngắn nhất (188,72 giây/100 g VLC).
• Hàm lượng nước tổng số trong lá: Dao động từ 60,00% đến 73,00% (chênh lệch giữa loài cao nhất và thấp nhất là 12–13%). Cây Sổ bà và Phay sừng có hàm lượng nước cao nhất (72,22% – 73,00%), cây Mỡ có hàm lượng nước thấp nhất (60,00%).
• Hàm lượng tro thô khoáng: Toàn bộ 06 loài đều có hàm lượng tro thô trên 5%. Trong đó, lá cây Vả có tỷ lệ tro thô cao nhất, vượt trên 11% (khối lượng tro trung bình 3,51 g), vượt trội so với cây Vối thuốc ở các nghiên cứu trước (8,21%). Cây Mỡ có tỷ lệ tro thấp nhất (khối lượng tro trung bình 2,75 g).
• Độ dày vỏ cây: Cây Phay sừng có bề dày vỏ lớn nhất (9,00 mm đồng đều ở cả 3 mẫu đo), tiếp theo là cây Vả và Mỡ (7,00 mm). Các loài Sổ bà, Dâu gia xoan và Bằng lăng nước có độ dày vỏ trung bình đạt 4,75 mm.

2. Giải pháp và kiến nghị đề xuất

• Đề xuất đưa các loài cây có khả năng chống chịu lửa cao gồm Phay sừng, Vả, Sổ bà vào cơ cấu cây trồng xây dựng đường băng xanh cản lửa tại huyện Lâm Bình.
• Kết hợp trồng bổ sung các loài cây bản địa chịu lửa vào các diện tích rừng tự nhiên thứ sinh nghèo kiệt nhằm xúc tiến tái sinh, nâng cao chất lượng rừng và giảm thiểu nguy cơ cháy lan.
• Tăng cường các biện pháp kỹ thuật lâm sinh: phát dọn thực bì thảm tươi và xử lý thảm mục định kỳ trước mùa hanh khô (tháng 2 đến tháng 5) tại các khu vực có độ tích tụ vật liệu cháy cao trên 90%.

3. Đóng góp của đề tài

• Kết hợp phương pháp đánh giá tri thức bản địa của người dân vùng cao với các phương pháp thực nghiệm định lượng lý - hóa trong phòng thí nghiệm để sàng lọc cây phòng cháy rừng.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học định lượng cụ thể về 4 chỉ tiêu vật liệu cháy (độ ẩm, tỷ lệ tro, thời gian cháy, độ dày vỏ) của 06 loài cây gỗ tại huyện Lâm Bình, phục vụ công tác quản lý tài nguyên rừng và PCCCR tại tỉnh Tuyên Quang.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do điều kiện thiết bị phòng thí nghiệm còn hạn chế (số lượng tủ sấy ít, dung tích nhỏ phải chia mẫu thành 2 đợt sấy) và thời gian thực hiện đề tài ngắn (6 tháng), khóa luận mới chỉ tiến hành phân tích sâu 06 loài cây trong tổng số 11 loài được ghi nhận qua phỏng vấn; số lượng ô tiêu chuẩn điều tra ngoại nghiệp còn giới hạn ở 03 ô ($500\text{ m}^2$/ô).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực nghiệm đối với các loài cây còn lại trong danh mục phỏng vấn (Tếch, Sữa, Xoan ta, Lộc vừng); tiến hành thử nghiệm xây dựng mô hình đường băng xanh cản lửa thực tế trên thực địa để theo dõi tỷ lệ sống, tốc độ sinh trưởng và khả năng cản lửa trong điều kiện tự nhiên qua các năm.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên cao học, giảng viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Khoa học môi trường; cán bộ kỹ thuật tại các Hạt Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ, các công ty lâm nghiệp tại tỉnh Tuyên Quang và khu vực miền núi phía Bắc.
• Nội dung tham khảo hữu ích:
  • Quy trình thực nghiệm xác định các chỉ tiêu vật liệu cháy (sấy mẫu ở 105°C, phương pháp đốt chuẩn hóa thời gian cháy/100 g VLC khô kiệt, đo độ dày vỏ qua kính hiển vi).
  • Khung phương pháp lượng hóa và bộ tiêu chí cho điểm 7 chỉ tiêu để đánh giá phân hạng loài cây phòng cháy rừng.
  • Số liệu gốc về cấu trúc lâm phần tầng cây cao, cây tái sinh và thảm tươi tại huyện Lâm Bình.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Sáu loài cây nào tại huyện Lâm Bình được lựa chọn để phân tích đặc tính chống chịu lửa trong phòng thí nghiệm? Sáu loài cây được tuyển chọn gồm: Mỡ (Manglietia conifera Dandy), Vả (Ficus auriculata), Dâu gia xoan (Clausena excavata Burm.), Sổ bà (Dillenia indica L.), Phay hay Phay sừng (Duabanga sonneratioides Ham) và Bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa (L.) Pers.).

2. Loài cây nào có thời gian cháy khô kiệt lâu nhất và biểu hiện khi đốt như thế nào? Loài Sổ bà (Dillenia indica L.) có thời gian cháy lâu nhất với mức trung bình đạt 999,54 giây/100 g VLC khô kiệt (mẫu M03 đạt 1.145,00 giây). Khi tiến hành đốt thực nghiệm, lá Sổ bà rất khó bắt lửa, ngọn lửa không lan rộng trên bề mặt lá và người làm thí nghiệm phải châm lửa nhiều lần mới cháy hết.

3. Loài cây nào có hàm lượng nước trong lá và độ dày vỏ cao nhất trong số các loài nghiên cứu? Cây Phay sừng (Duabanga sonneratioides Ham) có hàm lượng nước trong lá cao nhất đạt 72,22% và sở hữu lớp vỏ dày nhất với độ dày trung bình đạt 9,00 mm (cả 3 mẫu đo đều đạt 9 mm).

4. Kết quả điều tra tầng cây cao tại 3 ô tiêu chuẩn phản ánh thực trạng rừng như thế nào? Tại OTC 1 (rừng trồng Mỡ), mật độ đạt 1.600 cây/ha, chiều cao vút ngọn trung bình $H_{vn} = 16,7\text{ m}$, 80% cây phẩm chất tốt. Tại OTC 2 và OTC 3 (rừng tự nhiên thứ sinh nghèo kiệt), mật độ thấp hơn nhiều (460 và 600 cây/ha), $H_{vn}$ đạt 9,7–10,5 m, phần lớn cây có đường kính dưới 10 cm nhưng tỷ lệ cây phẩm chất tốt và trung bình đạt trên 80%, cho thấy rừng đang trong giai đoạn phục hồi.

5. Thang lượng hóa tiêu chuẩn của đề tài sử dụng bao nhiêu tiêu chí để đánh giá loài cây phòng cháy? Đề tài sử dụng 7 tiêu chí để lượng hóa cho điểm, bao gồm: Hàm lượng nước trong VLC (1–3 điểm), Thời gian cháy/100 g VLC (1–3 điểm), Tỷ lệ phần trăm tro thô (1–3 điểm), Độ dày vỏ cây (1–3 điểm), Kết cấu tán cây (1–3 điểm), Tính đa công dụng của loài cây (1–3 điểm) và Mức độ thường gặp tại địa phương (1–2 điểm).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phúc Thị Kim Tuyến đã đánh giá thực trạng cấu trúc lâm phần và vật liệu cháy tại huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang. Thông qua việc kết hợp điều tra tri thức bản địa và phân tích thực nghiệm phòng thí nghiệm 4 chỉ tiêu lý - hóa trên 06 loài cây gỗ, nghiên cứu đã xác định được các loài Phay sừng, Sổ bà và Vả là những loài có đặc tính chống chịu lửa vượt trội (hàm lượng nước trên 72%, thời gian cháy khô kiệt kéo dài từ 581 đến gần 1.000 giây/100 g VLC, vỏ dày từ 7 đến 9 mm). Đây là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ quy hoạch xây dựng đường băng xanh cản lửa và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP VIỆT NAM KHOA QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG VÀ MÔI TRƯỜNG ----------o0o---------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN LOÀI CÂY CHỐNG CHỊU LỬA TẠI HUYỆN LÂM BÌNH- TỈNH TUYÊN QUANG NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG MÃ SỐ: 7620211 Giáo viên hướng dẫn : TS. Kiều Thị Dương Sinh viên thực hiện : Phúc Thị Kim Tuyến Mã sinh viên : 1853020486 Lớp : K63-QLTNR Khóa học : 2018-2022 Hà Nội, 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp “Nghiên cứu lựa chọn loài cây chống chịu lửa tại huyện Lâm Bình- tỉnh Tuyên Quang” là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong Khóa luận là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào dưới mọi hình thức. Tôi xin chịu trách nhiệm trước Hội đồng Bảo vệ Khóa luận tốt nghiệp về lời cam đoan của mình.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Người hướng dẫn khóa luận Tác giả Khóa luận TS. Kiều Thị Dương Phúc Thị Kim Tuyến i LỜI CẢM ƠN Quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp là giai đoạn quan trọng nhất trong quãng đời mỗi sinh viên. Luận văn tốt nghiệp là tiền đề nhằm trang bị cho chúng em những kỹ năng nghiên cứu, những kiến thức quý báu trước khi lập nghiệp. Lời đầu tiên Trước hết, chúng em xin chân thành cảm ơn các quý Thầy, cô trong khoa Quản lý tài nguyên tài nguyên Rừng và môi trường đã giảng dạy và hướng dẫn em trong quá trình học tập, Thầy cô đã tận tình chỉ dạy và trang bị cho em những kiến thức cần thiết trong suốt thời gian ngồi trên ghế giảng đường, Làm nền tảng cho em có thể hoàn thành được bài Khóa luận tốt nghiệp này.

Được sự đồng ý của nhà trường, dưới sự hướng tận tình của cô TS.Kiều Thị Dương đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em, định hướng cách tư duy và cách làm việc khoa học, em đã được tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp tại Huyện Lâm Bình – tỉnh Tuyên Quang. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do trình độ, kinh nghiệm bản thân còn nhiều hạn chế nên bản báo cáo không tránh khỏi những thiếu xót, em rất mong nhận được sự góp ý kiến của thầy để bản báo cáo được hoàn thiện hơn ạ. Em xin chân thành cảm ơn! ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC CÁC BẢNG. vi DANH MỤC CÁC HÌNH. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .Khái niệm cơ bản .Cơ sở khoa học .Tổng quan về cháy rừng và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cháy của rừng .1 Trên thế giới.

10 CHƯƠNG II. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên cứu .1 Mục tiêu chung.2 Mục tiêu cụ thể. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin ngoại nghiệp .2 Phương pháp tính toán nội nghiệp.

18 CHƯƠNG III. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU. Vị trí địa lý, địa giới hành chính. Điều kiện tự nhiên .3 Điều kiện kinh tế, xã hội.1 Tình hình Kinh tế .2 Dân số, lao động và dân tộc.

Điều kiện cơ sở hạ tầng. 23 CHƯƠNG IV. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thực trạng tài nguyên rừng tại khu vực nghiên cứu. Một số đặc điểm cấu trúc rừng tại khu vực nghiên cứu.

Một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao. Đặc điểm cây tái sinh tại các ô tiêu chuẩn .3 Kết quả điều tra cây bụi, thảm tươi trên các ô tiêu chuẩn. Kết quả điều tra nghiên cứu loài cây chống chịu lửa tại khu vực nghiên cứu. Các loài cây chống chịu lửa theo ý kiến phỏng vấn.

Nghiên cứu đặc tính cháy của một số loài cây có khả năng chống, chịu lửa tại khu vực nghiên cứu. Lựa chọn những loài cây có khả năng chống, chịu lửa phục hồi cho công tác phòng cháy chữa cháy tại khu vực nghiên cứu .5 Đề xuất giải pháp ứng dụng các loài cây chống chịu trong phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương. 45 CHƯƠNG V: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ, TỒN TẠI. 49 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

50 iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Luận giải chữ viết tắt UBNN Ủy ban nhân dân ĐH Đại học PCCR Phòng chống cháy rừng VLC Vật liệu cháy OTC Ô tiêu chuẩn KT-XH Kinh tế- xã hội PCCCR Phòng cháy chữa cháy rừng M01 Mẫu số 1 M02 Mẫu số 2 M03 Mẫu số 03 M04 Mẫu số 04 M05 Mẫu số 05 DGX Dâu gia xoan BLN Bằng lăng nước SB Sổ bà v DANH MỤC CÁC BẢNG Mẫu bảng 01: Bảng phỏng vấn người dân địa phương. 14 Mẫu bảng 02: Bảng phỏng vấn cán bộ lâm nghiệp. 14 Mẫu bảng 03: Bảng điều tra một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao. 15 Mẫu bảng 04: Bảng điều tra cây tái sinh.

16 Mẫu Bảng 05: Bảng điều tra độ tàn che, che phủ thảm thơi, thảm khô.1: Một số đặc điểm cấu trúc sinh trưởng tầng cây cao .2: Tình hình sinh trưởng cây tái sinh ở đối tượng nghiên cứu rừng tự nhiên .3: Kết quả điều tra cây bụi, thảm tươi .4: Những loài cây có khả năng chống, chịu lửa qua phỏng vấn.5: Đặc điểm cấu trúc hình thái cấu trúc của loài cây lựa chọn:.6: Hàm lượng phần trăm nước trong lá cây .7: Hàm lượng tro thô trong VLC .8: Trung bình thời gian cháy VLC của các loài nghiên cứu .9: Chỉ tiêu đặc tính sinh vật học những loài cây nghiên cứu .10: Bảng cho điểm các tiêu chuẩn các loài cây nghiên cứu .11 Kết quả xếp hạng về khả năng phát triển phục vụ phòng chống cháy rừng của các loài cây nghiên cứu tại khu vực. 46 vi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1: Trạng thái rừng OTC số 1. 26 Hình 2: Trạng thái rừng OTC số 3. 26 Hình 3: Trạng thái rừng OTC số 2.

27 Hình 04: Hình ô dạng bản của OTC số 03. 28 Hình 05: Hình ô dạng bản của OTC số 01. 28 Hình 06: Hình ô dạng bản của OTC số 02. 29 Hình 07: Hình ảnh điều tra độ tàn che.

30 Hình 08: Biểu đồ Hàm lượng % nước trong lá cây. 36 Hình 09: Biểu đồ Hàm lượng phần trăm tro thô có trong VCL. 39 Hình 10: Biểu đồ Thời gian(s)/100(g) VLC khô kiệt. 41 Hình 11: Biểu đồ độ dày vỏ.

43 Hình 11: Hình ảnh đo bề dày vỏ cây Mỡ. 43 Hình 13: Tổng điểm các tiêu chí lựa chọn loài cây chống chịu lửa. 45 vii ĐẶT VẤN ĐỀ Cháy rừng là thảm họa, gây thiệt hại lớn đối với tính mạng và tài sản của con người, tài nguyên rừng và môi trường sống. Ảnh hưởng của nó không những tác động đến một quốc gia mà còn ảnh hưởng đến cả khu vực và toàn cầu.

Lâm Bình là huyện vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, có diện tích đất Lâm nghiệp rất lớn trong đó tổng diện tích rừng tự nhiên toàn huyện gần 76.773,89 ha độ che phủ là 72. Nguồn động vật, thực vật còn khá đa dạng và phong phú được tỉnh xác định là huyện trọng điểm về công tác phòng chống cháy rừng và bảo vệ rừng. Vì vậy, công tác phòng cháy chữa cháy rừng luôn được huyện Lâm Bình xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý, bảo vệ rừng. Với phương châm “Phòng cháy là chủ đạo, chữa cháy phải kịp thời” và “4 tại chỗ”, UBND huyện Lâm Bình yêu cầu Hạt Kiểm lâm thường xuyên theo dõi, nắm bắt diễn biễn thời tiết và kịp thời thông báo, cảnh báo cấp dự báo cháy rừng để mọi người dân thực hiện.

Đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến kịp thời, đầy đủ các văn bản, chính sách của trung ương, địa phương về phòng cháy chữa cháy rừng cho nhân dân được biết và thực hiện. Vào thời điểm hanh khô, phải duy trì thường trực 24/24giờ. Khi xảy ra cháy rừng trên địa bàn xã, thôn, bản, Chủ tịch UBND xã phải tổ chức huy động lực lượng, phương tiện, công cụ tại chỗ dập tắt không để cháy lan và khi đám cháy vượt quá tầm kiểm soát phái báo ngay với Ban chỉ đạo thực hiện Chương trình mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững của huyện để huy động lực lượng ứng cứu kịp thời. Với nhiều giải pháp đồng bộ trong công tác phòng, chống cháy rừng, huyện Lâm Bình đã giảm thiếu số vụ cháy rừng, cũng như số vụ vi phạm luật Lâm nghiệp.

Bước vào mùa hanh khô năm nay, thời tiết diễn biến phức tạp nguy cơ cao xảy ra cháy rừng. Ngay từ đầu năm các xã trên địa bàn huyện Lâm Bình đã tích cực chủ động triển khai công tác phòng cháy, chữa cháy nhằm bảo vệ tốt diện tích rừng tự nhiên và diện tích rừng trồng của nhân dân, tuyên truyền, vận động người dân tham gia, nâng cao ý thức chấp hành công tác phòng cháy 1 chữa cháy rừng. Tuy nhiên, để công tác phòng chống cháy rừng có hiệu quả cao nhất thì hoạt động xác định các loài cây chống chịu lửa ở địa phương và xây dựng phương án quản lý, gây trồng và phát triển các loài cây này là rất cần thiết và có ý nghĩa cả về khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, em thực hiện đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu lựa chọn loài cây chống chịu lửa tại huyện Lâm Bình- tỉnh Tuyên Quang” Ý nghĩa nghiên cứu đề tài - Ý nghĩa học tập và nghiên cứu Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này sẽ giúp tôi làm quen được với công việc nghiên cứu khoa học, bên cạnh đó còn củng cố được lượng kiến thức chuyên môn đã học, có thêm cơ hội kiểm chứng những lý thuyết đã học trong nhà trường đúng theo phương châm học đi đôi với hành.

Hiểu được các phương pháp nghiên cứu, bước đầu tiếp cận và áp dụng kiến thức đã được học trong trường vào công tác nghiên cứu khoa học. Qua quá trình học tập nghiên cứu đề tài tại nghiên cứu lựa chọn loại cây có khả năng chịu lửa tại địa bàn huyện Lâm Bình- tỉnh Tuyên Quang, tôi đã tích lũy thêm được nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực tế trong việc bảo vệ loài cây có khả năng chịu lửa. Đây sẽ là những kiến thức rất cần thiết cho quá trình nghiên cứu, học tập và làm việc sau này.