Luận án tiến sĩ sinh học nghiên cứu phát triển các kỹ thuật mới ứng dụng để phát hiện vi khuẩn burkholderia pseudomallei trong các mẫu bệnh phẩm lâm sàng và ngoài môi trường

Luận án tiến sĩ nghiên cứu sinh học nghiên cứu phát triển các kỹ thuật mới ứng dụng để phát hiện vi khuẩn burkholderia, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Trần Thị Lệ Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thành Trung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Vi sinh vật học
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển các kỹ thuật mới ứng dụng để phát hiện vi khuẩn Burkholderia pseudomallei trong các mẫu bệnh phẩm lâm sàng và ngoài môi trường
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1.3. DANH MỤC BẢNG
• 2. VI KHUẨN Burkholderia pseudomallei VÀ BỆNH NHIỄM TRÙNG MELIOIDOSIS
• 2.1. Giới thiệu về chi vi khuẩn Burkholderia và loài B. pseudomallei
• 2.2. Đặc điểm sinh học của vi khuẩn B. pseudomallei
• 2.3. Bệnh nhiễm trùng melioidosis
• 2.4. Phân bố vi khuẩn B. pseudomallei và ca nhiễm melioidosis
• 3. NGHIÊN CỨU VỀ B. pseudomallei VÀ MELIOIDOSIS TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Nghiên cứu về B. pseudomallei
• 3.2. Nghiên cứu điều tra ca nhiễm melioidosis
• 4. CÁC PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM VI KHUẨN B. pseudomallei TỪ MẪU BỆNH PHẨM LÂM SÀNG
• 4.1. Các phương pháp xét nghiệm phụ thuộc nuôi cấy
• 4.2. Các phương pháp xét nghiệm không phụ thuộc nuôi cấy
• 5. CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN B. pseudomallei NGOÀI MÔI TRƯỜNG
• 5.1. Phương pháp nuôi cấy
• 5.2. Phương pháp sinh học phân tử
• 6. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 6.1. Cách tiếp cận của nghiên cứu phát triển kỹ thuật xét nghiệm nhanh melioidosis
• 6.2. Các tiếp cận của nghiên cứu phát triển kỹ thuật phát hiện vi khuẩn B. pseudomallei
• 7. NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7.1. Nguyên vật liệu
• 7.2. Hóa chất và thiết bị
• 7.3. Phương pháp nghiên cứu
• 7.3.1. Kỹ thuật ELISA xét nghiệm nhanh melioidosis
• 7.3.2. Kỹ thuật nuôi cấy làm giàu phát hiện B. pseudomallei ngoài môi trường
• 7.3.3. Định lượng vi khuẩn B. pseudomallei từ mẫu môi trường
• 7.3.4. Phương pháp phân tích đa hình trình tự các kiểu gen MLST
• 7.3.5. Thống kê xử lý số liệu
• 8. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8.1. Phát triển kỹ thuật ELISA xét nghiệm nhanh melioidosis
• 8.2. Đánh giá hiệu quả xét nghiệm melioidosis của WC/Hcp1-ELISA
• 8.3. Phát triển kỹ thuật nuôi cấy phát hiện B. pseudomallei ngoài môi trường
• 8.4. Ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy làm giàu hai bước trong điều tra sự có mặt của B. pseudomallei ngoài môi trường
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về vi khuẩn Burkholderia pseudomallei

Vi khuẩn Burkholderia pseudomallei là một trong những tác nhân gây bệnh melioidosis, một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Vi khuẩn này thường sống trong đất và nước ở các vùng nhiệt đới. Theo các nghiên cứu, Việt Nam nằm trong khu vực có nguy cơ cao về melioidosis, với ước tính hàng ngàn ca nhiễm mỗi năm. Tuy nhiên, số ca được ghi nhận thực tế lại rất thấp, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện các phương pháp phát hiện vi khuẩn này. Việc phát hiện sớm và chính xác vi khuẩn này là rất quan trọng để điều trị kịp thời cho bệnh nhân. Các phương pháp hiện tại như nuôi cấy vi sinh và xét nghiệm PCR có những hạn chế nhất định, đặc biệt là về thời gian và độ nhạy. Do đó, nghiên cứu phát triển các kỹ thuật mới để phát hiện Burkholderia pseudomallei là rất cần thiết.

II. Các phương pháp phát hiện vi khuẩn Burkholderia pseudomallei

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có hai phương pháp chính để phát hiện Burkholderia pseudomallei: nuôi cấy vi sinh và xét nghiệm PCR. Phương pháp nuôi cấy vi sinh được coi là tiêu chuẩn vàng nhưng thường kéo dài từ 3 đến 5 ngày, trong khi bệnh nhân có thể tử vong trong vòng 48 giờ nếu không được điều trị kịp thời. Ngược lại, xét nghiệm PCR cho kết quả nhanh hơn nhưng không thể thay thế cho nuôi cấy vi sinh. Do đó, việc phát triển các kỹ thuật xét nghiệm nhanh như ELISA là cần thiết. Kỹ thuật này không chỉ giúp phát hiện nhanh mà còn có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp cải thiện khả năng chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân melioidosis.

III. Phát triển kỹ thuật ELISA trong phát hiện melioidosis

Luận án đã phát triển thành công kỹ thuật ELISA sử dụng kháng nguyên từ Burkholderia pseudomallei với độ nhạy lên tới 98,4% và độ đặc hiệu 95,1%. Kỹ thuật này cho phép phát hiện nhanh melioidosis từ mẫu bệnh phẩm lâm sàng trong thời gian dưới 2 giờ. Việc ứng dụng kỹ thuật này tại các bệnh viện như Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh và Bệnh viện Trung ương Huế đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc chẩn đoán sớm bệnh. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ tử vong mà còn nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Kỹ thuật ELISA này có thể được coi là một bước tiến quan trọng trong việc phát hiện và điều trị melioidosis.

IV. Kỹ thuật nuôi cấy làm giàu trong phát hiện vi khuẩn ngoài môi trường

Nghiên cứu cũng đã phát triển kỹ thuật nuôi cấy làm giàu hai bước để phát hiện Burkholderia pseudomallei trong môi trường. Kỹ thuật này cho thấy tỷ lệ phát hiện cao hơn gần 2 lần so với phương pháp nuôi cấy chuẩn. Việc áp dụng kỹ thuật này trong điều tra sự có mặt của vi khuẩn tại các khu vực như Triệu Sơn và Sóc Sơn đã cho kết quả khả quan. Điều này không chỉ giúp nâng cao khả năng phát hiện vi khuẩn mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nghiên cứu về dịch tễ học và độc lực của Burkholderia pseudomallei. Kỹ thuật này có thể được áp dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về vi sinh vật và sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

This request was blocked by Gemini's filters. They can occasionally trigger by mistake on safe coding, security, or biology-related queries. Please try rephrasing your prompt. You can send feedback or read more about our policies here.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Burkholderia pseudomallei là trực khuân Gram âm sống hoại sinh trong đất và trong nước ở các vùng nhiệt đới. Loài vi khuẩn này là căn nguyên gây nhiễm trùng melioidosis - bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong cao (40%) và nhanh. Việt Nam được coi là nước nam trong tam điểm lưu hành của melioidosis ở cấp báo động đỏ (cấp cao nhất) trên bản đồ dịch tễ học toàn cầu với dự đoán 10.430 ca nhiễm mỗi năm, trong đó 4.703 ca tử vong. Tuy nhiên, theo số liệu điều tra trong 7 tháng năm 2015 tại 5 bệnh viện ở Bắc Trung Bộ, chỉ có 70 ca nhiễm melioidosis được ghi nhận.

Số liệu này phản ánh tỷ lệ phát hiện melioidosis tại nước ta còn rất xa so với số ca nhiễm dự đoán (chỉ bằng khoảng 1,5%). Trong chân đoán melioidosis, nuôi cấy vi sinh được xem là “tiêu chuẩn vàng”. Tuy nhiên, xét nghiệm vi sinh tại các bệnh viện gap rất nhiều khó khăn và đòi hỏi người xét nghiệm phải được dao tạo và có nhiều kinh nghiệm trong việc nhận dạng khuẩn lạc B. Hơn nữa, xét nghiệm B.

pseudomallei theo quy trình nuôi cấy và phân loại thường quy thường kéo dài từ 3 đến 5 ngày, trong khi đó các bệnh nhân melioidosis sốc nhiễm khuẩn huyết có thể tử vong trong 48 giờ nhập viện nếu không được điều tri kịp thời và đúng phác đồ kháng sinh. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cần phải có các quy trình xét nghiệm nhanh vi khuẩn B. pseudomallei dé phục vụ cho điều trị bệnh nhân kịp thời. Bên cạnh đó, do B.

pseudomallei tồn tại tự nhiên ngoài môi trường nên việc hiểu về dịch tễ học vi khuẩn rất có ý nghĩa với sức khỏe cộng đồng. Hiện nay, hai phương pháp chính được dùng trong điều tra B. pseudomallei ngoài môi trường là nuôi cấy phân lập và real-time PCR gen đặc hiệu vi khuẩn B. Trong đó, phương pháp nuôi cấy phân lập theo hướng dẫn chuẩn tuy đã có những thành công trong việc phát hiện B.

pseudomallei từ đất, nhưng độ nhạy của phương pháp chưa cao và không đồng đều ở các địa điểm nghiên cứu. Trong khi đó, phương pháp real-time PCR cho độ nhạy cao hơn so với nuôi cấy phân lập, nhưng kết quả đương tính chỉ là nhận định ban đầu về khu vực nguy cơ 6 nhiễm vi khuẩn mà không thé thay thế cho nuôi cay phan lập được chung vi khuẩn vừa dé khẳng định sự có mặt của vi khuẩn ngoài môi trường vừa dé phục vụ cho các nghiên cứu về độc lực và dịch tễ học. Vì vậy, việc phát triển phương pháp nuôi cấy phân lập có độ nhạy cao trong điều tra vi khuan B. pseudomallei ngoài môi trường vẫn được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu.

Đề tài “Nghiên cứu phát triển các kỹ thuật mới ứng dụng để phát hiện vi khuẩn Burkholderia pseudomallei trong các mẫu bệnh phẩm lâm sàng và ngoài môi trường” được thực hiện nhằm phát triển kỹ thuật mới phục vụ xét nghiệm nhanh melioidosis trong lâm sàng, và điều tra vi khuẩn B. pseudomallei ngoài môi trường với độ nhạy cao. Mục tiêu của nghiên cứu: - Phát triển và ứng dụng được kỹ thuật miễn dịch xét nghiệm nhanh melioidosis từ mẫu bệnh phẩm lâm sàng. - Phát triển và ứng dụng được kỹ thuật nuôi cấy có độ nhạy cao đề điều tra vi khuẩn B.

pseudomallei ngoài môi trường. Tính mới của luận án: - Phát triển thành công kỹ thuật WC/Hcp1-ELISA sử dụng kháng nguyên chủng B. pseudomallei VTCC 70157 thuộc ST46 phổ biến ở Việt Nam để xét nghiệm melioidosis ở người Việt có độ nhạy và độ đặc hiệu cao (tương ứng 98,4% và 95,1%) với thời gian xét nghiệm nhanh dưới 2 giờ.