Chương 1: TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sớ khoa học cúa việc rứa tay 1. Các khái niệm về vệ sinh tay lẹ sinh tay (Hand hygiene): Là lảm sạch lay bảng nước với xà phông có hay không có chất sát khuẩn và sát khuẩn tay với dung dịch có chứa cồn.9 Theo WHO (2009) vệ sinh tay là nen tang trong việc phòng chổng nhiễm trúng vá kiêm soát nhiễm khuẩn.10 Rưa tay (Hand washing): Là rưa tay với nước và xả phỏng. Rữa tay khử khuẩn (Antiseptic handwash): Là rữa tay với nước và xà phòng khư khuân.
Chà tay khứ khuẩn (Antiseptic handrub): Là chà toàn bộ bân tay bằng dung dịch vệ sinh tay chứa cồn (không dũng nước) nhằm làm giam lượng vi khuân có trên bàn tay. Những chế phẩm vệ sinh tay chứa cồn thưởng chửa 60% den 90% cồn ethanol hoặc isopropanol hoặc kết họp các loại cồn trên với một chất khứ khuẩn khác. Xà phòng khứ khuân (Antimicrobial soap): Là xã phòng ơ dạng bánh hoặc dung dịch có chửa chất khư khuân. Xà phòng thưởng (XormaƯPlain soap): Là hợp chất có hoạt tinh lãm sạch, không chứa chài khư khuân.
Dung dịch vệ sinh tay chữa cồn (Alcohol-based handrub): Là chế phẩm vệ sinh tay dạng dung dịch, dạng gel hoặc dạng bọt chứa cồn isopropanol. ethanol hoặc n-propanol. hoặc kết họp hai trong nhừng thành phan này hoặc với một chất khư khuân và dược bô sung chất làm âm. dược sư dụng bang cách chà tay cho tới khi cồn bay hơi hết.
không sư dụng nước. Tuân thù vệ sinh tay: rửa tay với nước và xà phòng hoặc dung dịch sát khuân lay chứa cồn/cồn lại các thời diem cần vệ sinh lay. Tầm quan trọng cùa việc rứa tay vái xà phòng Bàn lay cùa chúng ta có vai trò rất quan trọng, là bộ phận chinh để chủng ta lao động, sinh hoạt, liếp xúc với dồ vật. Có the nói hầu hết các hoạt động hang ngày cua chúng ta có liên quan tới bàn tay.
vì the dồng thời với sự quan trọng cua bàn tay là rất nhiều bệnh truyền nhiễm gây bệnh nguy hiềm với sự lây nhiễm có liên quan tới bân tay (bệnh ta. thương hàn. tay chân miệng, sói.), vậy nên bàn tay dược coi như là yếu tô trung gian truyền bệnh.ỉl Rửa tay thường xuyên lã một trong những cách tốt nhắt de loại bo vi trùng, tránh bị bệnh và ngân ngừa lây lan vi trùng cho người khác.' Vi trùng có the lây lan từ người khác hoặc bê mặt khi bạn chạm vào mat. mũi vã miệng cúa bạn bảng tay chưa rưa.
chuẩn bị hoặc ăn thức ăn và dỗ uổng bằng tay chưa rưa. chạm vào bề mặt hoặc dồ vật bị ó nhiễm, hi mùi. ho hoặc hat hơi vào tay và sau dõ chạm vào tay người khác hoặc do vật thông thưởng.12 Thói quen rưa lay với xà phòng giúp loại bo mầm bệnh trên bân lay. từ đó giam kha năng lây truyền vi sinh vật lừ người này sang người khác.
rữa tay với xã phòng dược coi lã cách phòng bệnh có chi phi thắp nhưng lại mang lại hiệu quá phông bệnh cao.5 Theo một nghiên cứu về mối liên quan giừa việc rữa tay và sự tăng trương và phát triền cùa tre em cho thấy rằng khuyến khích rứa tay có the cai thiện sức khoe và nâng suất xà hội cùa ire.1' Ben cạnh dó, rửa tay bằng xã phông cỏ the làm giam 42-47% nguy cơ mấc bệnh vã ngân ngừa gần 1 triệu ca lư vong do tiêu chay.-4 Ngoài ra một nghiên cứu ớ 60 trưởng học tại Cairo. Ai Cập dà chi ra rang tre em trong các trường được yêu cằu rứa tay it nhất hai lần mồi ngày và các thông diệp về sức khoe dược cung cấp thông qua các hoạt dộng giai tri thi tỳ lệ học sinh nghi học do mắc các bệnh giống cúm. tiêu cháy, viêm kềt mạc đă giam lần lượt lã 40%.1? TWiliwwmiir 5 Theo một nghiên cứu có đối chứng về anh hương cua việc rửa tay đỗi với sức khoe tre em lại Pakistan dã cho kết qua tre em dưới 5 luỏi trong các hộ gia dinh được khuyến khích RTVXP có tý lộ mắc bệnh viêm phổi thấp hon 50% so vói nhóm chứng, ('ùng so với nhóm chửng, trc cm dưới 15 tuôi ớ các hộ gia đinh cỏ xà phòng có ty lệ mắc bệnh tiêu cháy thấp hem 53% và ty lệ bệnh chốc lờ thấp hơn 34%. vệ sinh lay lã một thực hành vệ sinh quan trọng và thiết yếu dược giới thiệu đến hục sinh lừ lứa tuổi mẩm non.
Thực hành vệ sinh tay cần phái dược duy trì thường xuycn, đúng thời diêm, dũng cách mới thực sự dạl mục đích bao vệ sức khoe, dự phòng bệnh tật, đặc biệt là các bệnh truyền nhiêm qua dường tiêu hóa vả hỏ hấp. Đối với lửa tuổi học sinh trung học cư sớ (THCS). việc hình thành và duy tri các hành vi tổt cho sức khoe, như thực hành nra tay. là rất cần thiết.11 Mặc dũ gião dục vệ sinh câ nhân dưực đưa vào sách giáo khoa giang dạy trong nhà trường về việc khuyến khích vệ sinh lay với xà phòng sau khi di lieu tiện và dại tiện, chi cô 36% trường học cỏ khu rưa lay và chi có 5% cỏ sần xà phòng cho việc rữa tay.
con số này cho thấy nguy co mắc các bệnh nhiễm khuấn ở nước ta rất lớn.1 Trong một nghiên cứu về hành vi vệ sinh cua học sinh tụi 24 trường học tại 4 tinh Hái Phòng. Kon Turn, Can Thơ cua ('ục Y lề dự phỏng. Bộ Y te năm 2007, liến hãnh quan sât tại những diem trường có khu rữa tay và có học sinh đi vệ sinh lại thời diêm quan sát thu được kết quã: 60.8% sỗ học sinh THCS nia tay sau khi di vệ sinh và 23,6% rứa tay trước khi ủn ơ trường. Tình trạng thiều xã phòng cũng làm giam tý lệ học sinh vệ sinh lay bằng xà phông.
Tại các diêm trường có xà phòng thi lý lệ hục sinh vệ sinh lay bằng xà phòng khá cao 30.5% tại 2 thời diêm tương tự.11 Theo thống ké cua Bộ Y tế: gần một nửa các bệnh truyền nhiễm có tý lệ mắc cao (tren 100. tiêu cháy, sốt xuất huyết, lay chân miệng. là nhừng bệnh liên quan tới nước sạch, vệ sinh mói tnrởng. Kết quá nghiên cứu cùa giới y học cho thấy: lira tay vói xà phỏng ở các thời diêm quan trọng như trước bừa ãn hoặc sau khi di vệ sinh có thè ngân chặn sự lan truyền mâm bệnh.
Rưa tay vói xà phòng cùng làm giam tới gan 50% tnrừng hợp mắc ticu cháy, lum 25% các trưởng hợp nhiễm khuấn đường hô hấp vã giam 15% trường hợp suy dinh dường thố thấp còi ờ trê dưới 5 tuồi. Rữa tay với xà phòng cùng làm giam nguy cơ mắc các bệnh tay chân miệng. Các thời điếm quan trọng đế rua tay' Sau khi di vệ sinh Trước và sau khi ãn Trước, trong và sau khi chuẩn bị thức ăn Khi bân tay cua bạn bị bấn Trước và sau khi diều trị vết cắt hoặc vết thương Sau klũ xì mùi, ho hoặc hắt hơi Sau khi chạm vào động vật. thức ăn gia súc hoặc chắt thái động vật Sau khi chạm vào rác 1.
Các bước rữa tay đúng cách theo khuyến cáo cùa WHO19 Bước 1 Lâm ướt tay băng nưởc và xả phòng Chà hai lỏng bán tay vảo nhau Chã lòng bản tay này lên mu và kẽ ngoài các ngón tay cùa bàn tay kia Bước 2 và ngược lại. Bước 3 Chã 2 lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các kê trong ngón tay. TWiliwwmiir 7 Bước 4 Chã mật ngoài cảc ngón lay cùa bàn tay này vảo lõng bàn tay kia Bước 5 Xoay ngón tay cái cua bàn tay nãy vào lòng bân tay kia và ngược lại. Xoay câc đầu ngón lay này vào lông bân lay kia vã ngược lại.
Rứa sạch Bước 6. tay dưới või nước chây dên cô tay vã lau khô Từ bước I đến bước 6 thực hiện mỗi bước 5 lần. Thời gian rưa tay tối thiêu 30 giày. Các bưởc rứa tay vói xà phòng Nguồn: Viện Dào tạo Y học (tựphòng và Y tế công cộng nu atí HỊC1W.
Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành rửa tay vói xà phòng cùa học. Trên thế giới Theo Trung lâm kiêm soát bệnh tật Hoa Kỳ thi rửa tay với xà phòng (RTVXP) là cách dễ dàng, có chi phi thấp, hiệu qua cao de ngăn ngừa sự lây lan cùa các bệnh nhiễm trùng đường hò hẩp. tiêu chay từ người này sang người khác và giữ cho tre em. người lớn khoe mạnh.
Giáo dục rưa lay trong cộng dồng cũng có the giám khoang 23-40% sổ người bị bệnh lieu chay, giam 29-57% linh trạng nghi hục do bệnh tiêu hóa ỡ học sinh, giam bệnh tiêu chay ớ những người có hệ thống miền dịch suy yếu khoang 58% vã giam các bệnh về đường hô hấp như cám lạnh trong dân số nói chung khoáng 16 -21%? Nghiên cứu cua Yalcin ss. Altin s nám 2004 về “Rửa tay cua thanh thiếu niên" dược tiến hành tại 7 trường hục tại Konya. Thỏ Nhỉ Kỳ có lum 1000 hục sinh tham gia tra lời các câu hoi như "bạn lira tay (RT) khi nào", "trong bao lâu", "lừa tay như thế nào" và "tại sao”. Theo hành vi và thái độ tự báo cáo, xã phòng vã nước đưực sư dụng trong 99,2% trường hợp rữa lay.
cồn dược sư dụng trong 0.2% trường hợp và giấy ướt dược sư dụng trong 0.6% trưởng học còn lại. Thời gian trung binh cua xã phòng và nước nra là 41,8 +/- 39.4% thanh thiếu niên đà rữa tay cơ ban dũng cách. một nghiên cứu về sự phố biến cùa vi khuân trong lay tré em vả nhận thức về việc rữa lay ở hai trường Bangalore và Kolkata tại Ản Độ chi ra việc liên quan den nhận thức cua sinh viên VC cảc khu vực bân cua bân tay, người ta quan sát thấy răng da số (78%) cam thấy lòng bàn lay có kha năng bàn hem irong khi chưa dền 70% cam thầy rằng các kẽ ngón tay có thè chứa bụi bấn. Gần 86% cho biél họ rửa lay irước khi án trưa, nhưng chi có 21.3% cho TWiliwwmiir 9 biết họ luôn sư đụng xà phòng trong khi 47,3% không bao giờ sử dụng.4% học sinh cho biết luỏn cỏ sẳn xã phòng trong trưởng.21 Theo một nghiên cứu về kiến thức vã thực hãnh rữa tay đối với tre em học lại các trường tiểu học do nhà nước quan lý ờ vùng nông thôn Malawi thi cỏ lên đen 90% học sinh xác định đúng về tầm quan trọng cùa rữa tay nhưng tỷ lệ thực hiện rữa tay còn tháp.22 Cùng theo một nghiên cứu khác dược thực hiện trẽn 699 học sinh từ lớp I đến lớp 6 tại trưởng riêu học Angolela.
nầm ớ vùng nông thôn Ethiopia thi khoang 52% hục sinh dược xếp loại là đạt đu kiến thức về vệ sinh đúng cách.