HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN LUÂN NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG SỬ DỤNG CHẾ PHẨM LYCOPENE CHIẾT XUẤT TỪ BÃ CÀ CHUA TRONG BẢO QUẢN MỘT SỐ THỰC PHẨM Ngành: Công nghệ thực phẩm Mã số: 8 54 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Thị Định NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Luân i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Thị Định đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Công nghệ chế biến, Khoa Công nghệ thực phẩm - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là cô ThS. Nguyễn Thị Hoàng Lan, TS. Đinh Thị Hiền đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, đăc biệt là em Thái và Tân đã chia sẻ giúp đỡ tôi rất nhiều để tôi hoàn thành được tốt luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày. năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Luân ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Tổng quan tài liệu.
Tổng quan về lycopene trích ly. Giới thiệu sơ lược về lycopene trích ly. Tính chất vật lý và hóa học. Cơ chế kháng oxy hóa của lycopene.
Tổng quan về thịt lợn. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của thịt lợn. Biến đổi của thịt sau giết mổ. Các dạng hư hỏng và nguyên nhân gây hư hỏng thịt lợn.
Một số phương pháp bảo thịt lợn. Tổng quan về dầu thực vật. Thành phần hóa học cơ bản của dầu thực vật. Đặc điểm dầu lạc.
Quá trình hư hỏng dầu. Tác hại của sự oxy hóa hóa chất béo. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình oxy hóa chất béo. Một số chất chống oxy hóa tổng hợp thường sử dụng trong bảo quản dầu thực vật.
Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp phân tích. Xử lý số liệu.
Kết quả và thảo luận. Đặc tính lý hóa của chế phẩm lycopene. Ảnh hưởng của nồng độ xử lý lycopene đến biến đổi chất lượng hóa học của thịt trong thời gian bảo quản. Sự biến đổi hàm lượng NH3 của thịt trong thời gian bảo quản.
Ảnh hưởng của xử lý lycopene đến chỉ số peroxide của thịt trong quá trình bảo quản. Đánh giá sơ bộ chất lượng vi sinh vật của thịt trong thời gian bảo quản. Ảnh hưởng của nồng độ xử lý lycopene đến một số chỉ tiêu chất lượng của dầu lạc trong quá trình bảo quản. Ảnh hưởng của nồng độ xử lý lycopene đến độ axit của dầu lạc trong quá trình bảo quản ở nhiệt độ phòng.
Ảnh hưởng của nồng độ xử lý lycopene đến chỉ số peroxide của dầu lạc trong quá trình bảo quản. Ảnh hưởng của nồng độ xử lý lycopene đến khả năng kháng oxy hóa của dầu lạc trong quá trình bảo quản. Kết luận và đề nghị .42 Tài liệu tham khảo .46 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AOCS American Oil Chemists’ Society BHA Butylated hydroxyanisole BC Bacterial Cellulose – màng cellulose vi khuẩn BQ Bảo quản BHT Butylated hydroxytoluene C Cacbon CAM Camelina oil COC Coconut oil COT Cottonseed oil CT Công thức DDPH Diphenylpicryhydrazyl (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) DNA Deoxyribonucleic acid EFSA European Food Safety Authority HDL High-density lipoprotein HOS High oleic sunflower oil KI Potassium Iodide LDL Low density lipoprotein LIN Linseed oil PAHs Polycyclic acromatic hydrocacbons PAL Palm oil p-AV Para-anisidine value. PEA Peanut oil PV Peroxide value RAP Rapeseed oil ROOH Hydroperoxyl SOY Soybean oil TV Totox value USDA United States Department of Agriculture v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Hệ số chống oxy hóa của một số carotenoid. Thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt lợn. Thành phần muối khoáng và vitamin có trong 100g thịt lợn nạc. Công thức bố trí thí nghiệm bổ sung lycopene trong thịt nạc vai.
Công thức bố trí thí nghiệm bổ sung lycopene trong dầu lạc. Đặc tính của chế phẩm lycopene từ bã cà chua. Sự biến đổi hàm lượng NH3 của thịt trong thời gian bảo quản. Sự biến đổi chỉ số peroxide của thịt trong quá trình bảo quản.
Mật độ vi sinh vật hiếu khí của các mẫu thịt trong thời gian bảo quản. Ảnh hưởng của xử lý lycopene đến độ axit của dầu lạc .37 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2. Công thức cấu tạo của lycopene. Sự biến đổi chỉ số peroxide của dầu lạc trong quá trình bảo quản.
Sự biến đổi khả năng kháng oxy hóa của dầu lạc trong quá trình bảo quản .40 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Luân Tên luận văn: “Nghiên cứu khả năng sử dụng chế phẩm lycopene chiết xuất từ bã cà chua trong bảo quản một số thực phẩm”. Ngành: Công nghệ thực phẩm Mã số: 8 54 01 01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đề tài được thực hiện với mục đích khảo nghiệm tiềm năng của lycopene trong việc cải thiện chất lượng thịt sơ chế và dầu thực vật, nâng cao giá trị dinh dưỡng đồng thời kéo dài thời gian bảo quản. Phương pháp nghiên cứu * Phương pháp bố trí thí nghiệm - Thí nghiệm 1 Thí nghiệm dầu lạc được tiến hành trên 4 công thức (CT) + Công thức 1: Đối chứng (không xử lý) + Công thức 2: Xử lý với BHT nồng độ 0.05 g/kg dầu + Công thức 3: Xử lý với lycopene nồng độ 1g/kg dầu + Công thức 4: Xử lý với lycopene nồng độ 2g/kg dầu Các mẫu được đựng trong những lọ thủy tinh sẫm màu có nắp đậy kín dung tích 1000ml và được bảo quản trong điều kiện tối ở nhiệt độ thường, 7 ngày lấy mẫu 1 lần để xác định các chỉ tiêu peroxyt, DPPH và 14 ngày lấy mẫu 1 lần để xác định các chỉ tiêu axit. - Thí nghiệm 2 Mẫu thí nghiệm được lấy từ phần thịt thăn của lợn (750g mỗi mẫu - bốn công thức ứng với bốn mẫu) ngay sau giết mổ: + Công thức 1: Đối chứng (không xử lý) + Công thức 2: Xử lý với 5ml dầu lạc không bổ sung lycopene/100g thịt + Công thức 3: Xử lý với 5ml dầu lạc bổ sung 0,1g lycopene/100g thịt + Công thức 4: Xử lý với 5ml dầu lạc bổ sung 0,3g lycopene/100g thịt Mẫu thịt được thái thành miếng nhỏ kích thước 4 x 2 x 0,5cm, sau đó trộn đều với dung dịch dầu bổ sung lycopene với nồng độ xác định.
Lượng dầu lycopene xử lý là viii 5ml/100g mẫu. Sau đó tiến hành chia mỗi mẫu thí nghiệm thành các phần 150g và đựng trong túi LDPE (Low Density Polyethylene), cho vào hộp kín và bảo quản lạnh ở 5± 10C. * Phương pháp phân tích các chỉ tiêu + Xác định hàm lượng ammoniac (NH3) trong thịt xác định theo (TCVN 3706:1990) + Phương pháp phân tích chỉ tiêu vi sinh vật hiếu khí tổng số theo (TCVN 7928:2008) + Xác định độ axit của dầu theo (TCVN 6127:2010) + Xác định chỉ số peroxide thịt theo (Hoàng Thị Dung, 2017) + Xác định chỉ số peroxide dầu theo (AOCS Cd 8-53, 2003) + Xác định chỉ số Totox theo (TCVN 9670:2013) + Phương pháp sử dụng DPPH để kiểm tra khả năng kháng oxy hóa của dầu bổ sung lycopene theo (Romina et al., 2017) Kết quả chính và kết luận - Việc bổ sung lycopene vào dầu lạc làm giảm quá trình oxy hóa cải thiện chất lượng dầu, gia tăng giá trị chức năng của dầu thực vật. - Khả năng bảo quản dầu lạc thô ở nồng độ lycopene 1 g/kg tương đương với BHT 0.
- Việc bổ sung lycopene vào trong thịt lợn bảo quản ở 5± 10C có tác dụng hạn chế sự phát triển của vi sinh vật, làm chậm quá trình hư hỏng của thịt, giảm quá trình oxy hóa lipid, đồng thời gia tăng giá trị chức năng của sản phẩm thịt lợn. - Nên sử dụng lycopene ở nồng độ thấp 0.1g/100g thịt, và ở nồng độ 1 g/kg dầu, như vậy chất lượng của sản phẩm phẩm thịt và dầu được đảm bảo và nâng cao chất lượng. ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Nguyen Van Luan Thesis title: “Research the possibility of lycopene preparation extracted from tomato residue in conservation of some foods”. Major: Food Technology Code: 8 54 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives Research the possibility of lycopene preparation to improve the quality of meat and oil about nutritive value and organoleptic to make the product taste strange, beautiful colors and help prolong the storage time.
Materials and Methods * Method of experimental arrangement - Experiment 1 Peanut oil experiments are conducted on 4 formulas + Formula 1: Control (not processed) + Formula 2: Processing with BHT 0.05 g / kg oil + Formula 3: Processing with lycopene concentration 1g / kg oil + Formula 4: Processing with lycopene concentration 2g / kg oil Samples are placed in dark glass bottle with a lid closed of 1000 ml and stored in dark conditions at room temperature, 7 days sampling one time to determine peroxide, DPPH and 14 days sampling once time to determine the acid criteria. - Experiment 2 Samples for experiment are taken from the tenderloin of pork (750g per sample - Four formulas correspond to four samples) immediately after slaughter: + Formula 1: Control (not processed) + Formula 2: Processing with 5ml peanut oil without added lycopene / 100g meat. + Formula 3: Processing with 5ml of peanut oil added 0. + Formula 4: Processing with 5ml peanut oil added 0.