Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sản xuất của gà ri vàng rơm và ri cải tiến nuôi trong nông hộ tại huyện sơn động tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sản xuất của gà ri vàng rơm và ri cải tiến nuôi tại huyện Sơn Động, Bắc Giang, đánh giá hiệu quả chăn nuôi nông hộ.

• Tác giả: Nguyễn Thành Luân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Mỵ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Sản Xuất Gà Ri Vàng Rơm Và Gà Ri Cải Tiến Tại Huyện Sơn Động, Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học về tính trạng sản xuất của gia cầm
• 1.1.1. Bản chất di truyền của tính trạng sản xuất
• 1.2. Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm
• 1.3. Khả năng sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng
• 1.3.1. Khả năng sinh trưởng của gia cầm
• 1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm, thời gian và điều kiện nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Điều kiện nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Khả năng sản xuất thịt của gà Ri vàng rơm và Ri cải tiến
• 2.3.2. Năng suất sinh sản của gà Ri vàng rơm và Ri cải tiến
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Thí nghiệm 1: Khả năng sản xuất thịt
• 2.4.2. Thí nghiệm 2: Năng suất sinh sản của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khả năng sản xuất thịt của gà Ri vàng rơm và Ri cải tiến
• 3.1.1. Đặc điểm ngoại hình của giống
• 3.1.2. Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 3.1.3. Khả năng sinh trưởng
• 3.1.4. Khả năng sử dụng và chuyển hóa thức ăn
• 3.1.5. Một số chỉ tiêu năng suất thịt
• 3.2. Kết quả nghiên cứu trên gà sinh sản
• 3.2.1. Tỷ lệ nuôi sống của gà sinh sản
• 3.2.2. Khối lượng cơ thể của gà thí nghiệm qua các giai đoạn
• 3.2.3. Tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và tiêu tốn thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.2.4. Một số chỉ tiêu chất lượng trứng
• 3.2.5. Kết quả ấp nở
• 3.2.6. Hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà sinh sản
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào khả năng sản xuất của hai giống gà gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến tại huyện Sơn Động, Bắc Giang. Mục tiêu chính là xác định khả năng sinh trưởng, sinh sản và hiệu quả kinh tế của hai giống gà này trong điều kiện chăn nuôi nông hộ. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần vào việc phát triển nông nghiệp Bắc Giang và phát triển nông thôn.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Theo Quyết định số 10/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu phát triển chăn nuôi đến năm 2020 là tăng tổng đàn gà lên 300 triệu con. Huyện Sơn Động có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho chăn nuôi gà, đặc biệt là các giống gà bản địa như gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến. Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng sản xuất của hai giống gà này, từ đó giúp nông dân lựa chọn giống phù hợp để nâng cao thu nhập.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm xác định khả năng sản xuất thịt và khả năng sinh sản của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến. Đồng thời, nghiên cứu cũng hướng đến việc lựa chọn giống gà phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại huyện Sơn Động, Bắc Giang.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu này dựa trên cơ sở khoa học về tính trạng sản xuất của gia cầm, bao gồm bản chất di truyền, sức sống, khả năng kháng bệnh, và khả năng sinh trưởng. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng như dòng giống, chế độ dinh dưỡng, và môi trường cũng được phân tích kỹ lưỡng.

2.1. Cơ sở khoa học về tính trạng sản xuất

Các tính trạng sản xuất của gia cầm được quy định bởi kiểu gen và chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường. Nghiên cứu này sử dụng khái niệm hệ số di truyền để đánh giá mức độ ảnh hưởng của di truyền đến các tính trạng như khối lượng cơ thể và sản lượng trứng.

2.2. Khả năng sinh trưởng và yếu tố ảnh hưởng

Khả năng sinh trưởng của gia cầm phụ thuộc vào dòng giống, chế độ dinh dưỡng, và môi trường. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện chăn nuôi nông hộ.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua hai thí nghiệm chính: khả năng sản xuất thịt và năng suất sinh sản của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm tỷ lệ nuôi sống, khả năng sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn, và chất lượng trứng.

3.1. Thí nghiệm 1 Khả năng sản xuất thịt

Thí nghiệm này đánh giá khả năng sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến từ giai đoạn gà con đến khi xuất chuồng. Kết quả cho thấy gà Ri cải tiến có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với gà Ri vàng rơm.

3.2. Thí nghiệm 2 Năng suất sinh sản

Thí nghiệm này tập trung vào tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, và chất lượng trứng của hai giống gà. Kết quả cho thấy gà Ri vàng rơm có tỷ lệ đẻ cao hơn và chất lượng trứng tốt hơn so với gà Ri cải tiến.

IV. Kết quả và thảo luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng gà Ri cải tiến có khả năng sinh trưởng tốt hơn và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với gà Ri vàng rơm. Tuy nhiên, gà Ri vàng rơm lại có tỷ lệ đẻ cao hơn và chất lượng trứng tốt hơn. Điều này cho thấy mỗi giống gà có ưu điểm riêng phù hợp với mục đích chăn nuôi khác nhau.

4.1. Khả năng sản xuất thịt

Kết quả cho thấy gà Ri cải tiến có khối lượng cơ thể cao hơn và tiêu tốn thức ăn thấp hơn so với gà Ri vàng rơm. Điều này cho thấy gà Ri cải tiến phù hợp hơn với mục đích chăn nuôi thịt.

4.2. Năng suất sinh sản

Gà Ri vàng rơm có tỷ lệ đẻ cao hơn và chất lượng trứng tốt hơn so với gà Ri cải tiến. Điều này cho thấy gà Ri vàng rơm phù hợp hơn với mục đích chăn nuôi lấy trứng.

V. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã khẳng định khả năng sản xuất của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến trong điều kiện chăn nuôi nông hộ tại huyện Sơn Động, Bắc Giang. Gà Ri cải tiến phù hợp với mục đích chăn nuôi thịt, trong khi gà Ri vàng rơm phù hợp với mục đích chăn nuôi lấy trứng. Nghiên cứu đề nghị tiếp tục phát triển các giống gà này để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

5.1. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được khả năng sản xuất của gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến trong điều kiện chăn nuôi nông hộ. Gà Ri cải tiến có khả năng sinh trưởng tốt hơn, trong khi gà Ri vàng rơm có năng suất sinh sản cao hơn.

5.2. Đề nghị

Nghiên cứu đề nghị tiếp tục phát triển các giống gà này và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi tại huyện Sơn Động, Bắc Giang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm là ngành kinh tế quan trọng, đóng góp lớn vào phát triển nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn Việt Nam. Theo Quyết định số 10/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu phát triển chăn nuôi đến năm 2020 là tăng tổng đàn gà bình quân 5%/năm, đạt 300 triệu con, sản lượng thịt gà 1.760 tấn, chiếm 32% tổng sản lượng thịt xẻ các loại, và sản lượng trứng 14 tỷ quả. Huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang, với điều kiện tự nhiên thuận lợi, có tổng đàn gia cầm trên 671.000 con (tháng 10/2012), đang tập trung phát triển chăn nuôi gà thả vườn nhằm nâng cao tỷ trọng chăn nuôi trong ngành nông nghiệp lên 40,1% vào năm 2015.

Luận văn nghiên cứu khả năng sản xuất của hai giống gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến nuôi trong nông hộ tại huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang, trong khoảng thời gian từ tháng 9/2014 đến tháng 10/2015. Mục tiêu chính là xác định khả năng sản xuất thịt thương phẩm, sinh trưởng và sinh sản của hai giống gà này, từ đó lựa chọn giống phù hợp với điều kiện chăn nuôi địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu về đặc tính sản xuất của gà Ri và gà Ri cải tiến, đồng thời giúp người nông dân định hướng chọn giống phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gia cầm tại Sơn Động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về tính trạng sản xuất của gia cầm, bao gồm:

• Bản chất di truyền của tính trạng sản xuất: Các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng, năng suất trứng được quy định bởi nhiều gen (đa gen) với hiệu ứng cộng gộp, trội và tương tác gen. Giá trị kiểu hình (P) được xác định bởi giá trị kiểu gen (G) và sai lệch môi trường (E), theo công thức:
  [ P = G + E = A + D + I + E_g + E_s ]
  trong đó A là giá trị cộng gộp, D là hiệu ứng trội, I là hiệu ứng tương tác gen, (E_g) và (E_s) là sai lệch môi trường chung và riêng.

• Khả năng sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng: Sinh trưởng được đo bằng sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày) và sinh trưởng tương đối (%). Các yếu tố ảnh hưởng gồm giống, giới tính, chế độ dinh dưỡng, môi trường nuôi dưỡng, thời tiết và ưu thế lai. Đường cong sinh trưởng của gà gồm 4 pha: tăng tốc, điểm uốn, giảm tốc và tiệm cận trưởng thành.

• Khả năng sinh sản của gia cầm mái: Được đánh giá qua tuổi thành thục sinh dục, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở. Các hormon FSH, LH, oestrogen, prolactin điều hòa quá trình phát triển và rụng trứng. Ánh sáng, dinh dưỡng và điều kiện môi trường ảnh hưởng đến chu kỳ đẻ và năng suất trứng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thực hiện tại 3 xã An Lập, Lệ Viễn và Vĩnh Khương, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang, từ tháng 9/2014 đến tháng 10/2015. Đối tượng là gà Ri vàng rơm và gà Ri cải tiến nuôi theo phương thức bán chăn thả.

• Thiết kế thí nghiệm:

  • Thí nghiệm 1 (khả năng sản xuất thịt): Mỗi giống 200 con/lô, nuôi 15 tuần, nuôi nhốt 0-5 tuần, bán chăn thả 6-15 tuần, lặp lại 3 lần.
  • Thí nghiệm 2 (năng suất sinh sản): Mỗi giống 240 mái và 36 trống/lô, nuôi 50 tuần, nuôi chung 0-5 tuần, nuôi riêng trống mái 6-20 tuần, nuôi chung bán chăn thả 21-50 tuần, lặp lại 3 lần.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá đặc điểm ngoại hình, tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, tiêu tốn thức ăn, năng suất thịt (tỷ lệ thân thịt, thịt đùi, thịt ngực, mỡ bụng), tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, chất lượng trứng, tỷ lệ ấp nở và hiệu quả kinh tế. Cỡ mẫu lớn đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phân tích số liệu sử dụng phương pháp thống kê so sánh trung bình và phân tích phương sai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khả năng sinh trưởng và sản xuất thịt:

   • Gà Ri cải tiến có khối lượng cơ thể trung bình 15 tuần tuổi đạt khoảng 1.700g, cao hơn gà Ri vàng rơm khoảng 10%.
   • Tỷ lệ nuôi sống của cả hai giống đạt trên 90%, trong đó gà Ri cải tiến có tỷ lệ nuôi sống cao hơn khoảng 3%.
   • Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng của gà Ri cải tiến thấp hơn gà Ri vàng rơm khoảng 0,2 kg, cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn tốt hơn.
   • Tỷ lệ thân thịt của gà Ri cải tiến đạt khoảng 75%, cao hơn gà Ri vàng rơm 2%, tỷ lệ thịt ngực và thịt đùi cũng vượt trội.

2. Năng suất sinh sản:

   • Gà Ri cải tiến có năng suất trứng trung bình 161 quả/mái đến 68 tuần tuổi, cao hơn gà Ri vàng rơm khoảng 30%.
   • Tỷ lệ đẻ trung bình của gà Ri cải tiến đạt 46,85%, trong khi gà Ri vàng rơm thấp hơn khoảng 10%.
   • Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng của gà Ri cải tiến là 3,21 kg, cao hơn gà Ri vàng rơm nhưng bù lại năng suất trứng cao hơn.
   • Tỷ lệ ấp nở và tỷ lệ gà con loại 1 của hai giống đều đạt trên 85%, đảm bảo chất lượng con giống.

3. Ảnh hưởng mùa vụ và điều kiện nuôi dưỡng:

   • Sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống của gà trong vụ Đông - Xuân cao hơn vụ Hè - Thu khoảng 5-7%, do điều kiện khí hậu mát mẻ, thức ăn hấp thu tốt hơn.
   • Môi trường nuôi bán chăn thả giúp gà phát triển tự nhiên, tăng sức đề kháng và chất lượng thịt.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy gà Ri cải tiến có ưu thế vượt trội về sinh trưởng, năng suất trứng và hiệu quả sử dụng thức ăn so với gà Ri vàng rơm. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về ưu thế lai và chọn lọc giống gia cầm lông màu. Tỷ lệ nuôi sống cao chứng tỏ sức sống và khả năng thích nghi tốt của hai giống trong điều kiện chăn nuôi nông hộ tại Sơn Động.

Sự khác biệt về sinh trưởng và năng suất trứng giữa hai giống có thể giải thích do ảnh hưởng của yếu tố di truyền và môi trường nuôi dưỡng. Gà Ri cải tiến được lai tạo từ gà Ri và gà Lương Phượng, mang ưu thế lai giúp tăng tốc độ sinh trưởng và khả năng sinh sản. Môi trường khí hậu miền núi Sơn Động với nhiệt độ và độ ẩm thay đổi theo mùa cũng ảnh hưởng đến khả năng hấp thu thức ăn và phát triển của gà.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng và biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần tuổi để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa hai giống và ảnh hưởng của mùa vụ. Bảng so sánh các chỉ tiêu năng suất thịt và sinh sản cũng giúp người đọc dễ dàng đánh giá hiệu quả chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích phát triển giống gà Ri cải tiến tại Sơn Động: Tăng cường nhân rộng mô hình nuôi gà Ri cải tiến để tận dụng ưu thế sinh trưởng và năng suất trứng cao, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân trong vòng 3 năm tới.

2. Áp dụng phương thức nuôi bán chăn thả kết hợp quản lý dinh dưỡng hợp lý: Đề nghị các hộ chăn nuôi duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường bổ sung protein và năng lượng phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng, đặc biệt trong vụ Đông - Xuân để tối ưu hóa hiệu quả sản xuất.

3. Tăng cường công tác phòng bệnh và quản lý sức khỏe đàn gà: Thực hiện tiêm phòng đầy đủ, vệ sinh chuồng trại và kiểm soát dịch bệnh nhằm duy trì tỷ lệ nuôi sống trên 90%, giảm thiểu tổn thất trong chăn nuôi.

4. Hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật chọn giống, chăm sóc, quản lý dinh dưỡng và phòng bệnh cho người chăn nuôi tại địa phương, giúp nâng cao năng lực sản xuất trong vòng 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân chăn nuôi gia cầm tại các vùng miền núi và nông thôn: Giúp họ lựa chọn giống gà phù hợp, áp dụng kỹ thuật nuôi bán chăn thả hiệu quả, nâng cao năng suất và thu nhập.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về đặc tính sinh trưởng, sinh sản của gà Ri và gà Ri cải tiến, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chọn giống và cải tiến giống gia cầm.

3. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp địa phương: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển giống gà nội địa, thúc đẩy phát triển chăn nuôi bền vững, phù hợp với điều kiện khí hậu và kinh tế địa phương.

4. Doanh nghiệp cung cấp giống và thức ăn chăn nuôi: Tham khảo để phát triển sản phẩm giống gà và thức ăn phù hợp, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gia cầm.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Ri cải tiến có ưu điểm gì so với gà Ri vàng rơm?
   Gà Ri cải tiến có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn khoảng 10%, năng suất trứng cao hơn 30%, tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng thấp hơn, giúp tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

2. Phương thức nuôi nào phù hợp cho hai giống gà này?
   Phương thức nuôi bán chăn thả được khuyến khích vì giúp gà phát triển tự nhiên, tăng sức đề kháng và chất lượng thịt, đồng thời giảm chi phí thức ăn so với nuôi nhốt hoàn toàn.

3. Ảnh hưởng của mùa vụ đến sinh trưởng và sinh sản của gà như thế nào?
   Sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống cao hơn trong vụ Đông - Xuân do điều kiện khí hậu mát mẻ, thức ăn hấp thu tốt hơn; vụ Hè - Thu có nhiệt độ cao làm giảm khả năng thu nhận thức ăn và sinh trưởng.

4. Tiêu tốn thức ăn có vai trò thế nào trong chăn nuôi gà?
   Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng là chỉ tiêu quan trọng đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn, chiếm tới 70% chi phí sản xuất. Tiêu tốn thấp giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

5. Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ ấp nở trứng?
   Cần đảm bảo chất lượng trứng giống, chế độ dinh dưỡng đầy đủ, quản lý sức khỏe đàn bố mẹ tốt, bảo quản trứng đúng cách và áp dụng quy trình ấp nở chuẩn để đạt tỷ lệ nở cao trên 85%.

Kết luận

• Gà Ri cải tiến có khả năng sinh trưởng và năng suất trứng vượt trội so với gà Ri vàng rơm, phù hợp với điều kiện chăn nuôi nông hộ tại Sơn Động.
• Tỷ lệ nuôi sống của cả hai giống đều đạt trên 90%, chứng tỏ sức sống và khả năng thích nghi tốt trong môi trường bán chăn thả.
• Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng của gà Ri cải tiến thấp hơn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
• Mùa vụ và điều kiện nuôi dưỡng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và sinh sản, cần điều chỉnh kỹ thuật phù hợp theo từng thời điểm.
• Đề xuất nhân rộng mô hình nuôi gà Ri cải tiến, áp dụng quản lý dinh dưỡng và phòng bệnh hiệu quả để phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm tại địa phương.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan chức năng và nông dân triển khai áp dụng kết quả nghiên cứu, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao chất lượng giống và hiệu quả sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học về tính trạng sản xuất của gia cầm 1. Bản chất di truyền của tính trạng sản xuất Khi nghiên cứu các tính trạng về tính năng sản xuất của gia cầm, được nuôi trong điều kiện cụ thể, thực chất là nghiên cứu các đặc điểm di truyền số lượng và ảnh hưởng của những tác động môi trường lên các tính trạng đó. Cơ sở di truyền của các tính trạng số lượng cũng là do các gen nằm trên nhiễm sắc thể qui định.

Theo Nguyễn Ân và cs (1983) [1]; Nguyễn Ân (1984) [2], các tính trạng năng suất (trong đó có tốc độ sinh trưởng) là các tính trạng số lượng hay còn gọi là tính trạng đo lường được như khối lượng cơ thể, kích thước, chiều đo. Trần Đình Miên, Nguyễn Văn Thiện (1995) [30] cho biết: Các tính trạng số lượng chi phối bởi nhiều gen hay còn gọi đa gen (polygens). Các gen này hoạt động theo 3 phương thức đó là sự cộng gộp, trội, lặn và tương tác giữa các gen. Các tính trạng số lượng thường bị chi phối bởi nhiều gen.

Các gen này hoạt động theo ba phương thức: - Cộng gộp (A) hiệu ứng tích luỹ của từng gen. - Trội (D) hiệu ứng tương tác giữa các gen cùng một lô cút. - Át gen (I) hiệu ứng do tương tác, của các gen không cùng một lô cút. Hiệu ứng cộng gộp A là các giá trị giống thông thường (general breeding value) có thể tính toán được, có ý nghĩa trong chọn lọc nhân thuần.

Hiệu ứng trội D và át gen I là những hiệu ứng không cộng tính và là giá trị giống đặc biệt (special breeding value) có ý nghĩa đặc biệt trong các tổ hợp lai. Ở các tính trạng số lượng giá trị kiểu hình cũng do giá trị kiểu gen (kiểu di truyền) và sai lệch môi trường qui định, nhưng giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do 4 nhiều gen có hiệu ứng nhỏ (minor gen) cấu tạo thành. Đó là các gen mà hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp lại sẽ ảnh hưởng rất rõ rệt tới tính trạng nghiên cứu, tính trạng sinh sản là một ví dụ (Nguyễn Văn Thiện, 1995) [39]. Khác với các tính trạng chất lượng, tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng rất lớn bởi các yếu tố tác động của ngoại cảnh.

Tuy các điều kiện bên ngoài không thể làm thay đổi cấu trúc di truyền, nhưng nó tác động làm phát huy hoặc kìm hãm việc biểu hiện các hoạt động của các gen. Các tính trạng số lượng được qui định bởi kiểu gen và chịu ảnh hưởng nhiều của điều kiện ngoại cảnh, mối tương quan đó được biểu thị như sau: P=G+E Trong đó P là giá trị kiểu hình (phenotypic value), G là giá trị kiểu gen (genotypic value), E: là sai lệch môi trường (environmental deviation). Giá trị kiểu gen (G) hoạt động theo ba phương thức: cộng gộp, trội và át gen. Từ đó cũng có thể hiểu: G=A+D+I Trong đó G là giá trị kiểu gen (genotypic value), A là giá trị cộng gộp (additive value), D là giá trị sai lệch trội (dominance deviation value), I: là giá trị sai lệch tương tác (Interaction deviation value).

Ngoài ra các tính trạng số lượng còn chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường. Có hai loại môi trường chính: - Sai lệch môi trường chung (Eg) là sai lệch do các yếu tố môi trường tác động lên toàn bộ các cá thể trong nhóm vật nuôi. Loại yếu tố này có tính chất thường xuyên như: thức ăn, khí hậu,. - Sai lệch môi trường riêng (Es) là sai lệch do các yếu tố môi trường tác động riêng rẽ lên từng cá thể trong nhóm vật nuôi, hoặc ở một giai đoạn nhất định trong cuộc đời con vật.

Loại này có tính chất không thường xuyên. Nếu 5 bỏ qua mối tương tác giữa di truyền và ngoại cảnh thì quan hệ của kiểu hình (P), kiểu gen (G) và môi trường (E) của một cá thể biểu thị cụ thể: P = A + D + I + Eg + Es Qua phân tích cho thấy các giống gia cầm, cũng như các giống sinh vật khác, con cái đều nhận được ở bố mẹ một số gen quy định tính trạng số lượng nào đó. Tính trạng đó được xem như nhận từ bố mẹ một khả năng di truyền, nhưng khả năng đó phát huy được hay không còn phụ thuộc vào môi trường sống như: chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý,. Trong thực tế sản xuất cũng như nghiên cứu, để xác định mức độ ảnh hưởng của di truyền đến sinh trưởng của vật nuôi, người ta sử dụng khái niệm hệ số di truyền (h2).

Đặng Hữu Lanh và cs (1999) [15] khái quát: Hệ số di truyền là tỷ lệ của phần do gen quy định trong việc tạo nên giá trị kiểu hình. Tác giả cho biết: Gà 32 tuần tuổi có hệ số di truyền về khối lượng cơ thể là 0,55, khối lượng trứng là 0,50 và sản lượng trứng là 0,10. Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm Tỷ lệ nuôi sống của gà con phụ thuộc vào sức sống của đàn bố mẹ. Gia cầm mái đẻ tốt thì tỷ lệ nuôi sống của gia cầm con cao hơn so với gia cầm đẻ kém.

Khả năng thích nghi, khi điều kiện sống bị thay đổi, như về thức ăn, thời tiết, khí hậu, qui trình chăn nuôi, môi trường vi sinh vật xung quanh,. của gia súc, gia cầm nói chung, gà lông màu nói riêng có khả năng thích ứng rộng rãi hơn đối với môi trường sống (Phan Cự Nhân và Trần Đình Miên, 1998) [33]. Có thể nâng cao tỷ lệ sống bằng các biện pháp nuôi dưỡng tốt, vệ sinh, tiêm phòng kịp thời. Các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, bệnh ký sinh trùng cao hơn các giống vật nuôi ở xứ lạnh.

Khi nghiên cứu về sức sống của gia cầm trong cơ sở di truyền năng suất và chọn giống động vật, Hill và cs (1954) [58] đã tính được hệ số di truyền sức sống là 6%. Sức sống được tính theo các giai đoạn nuôi dưỡng 6 khác nhau. Theo tài liệu của Gavora (1990) [56] hệ số di truyền của sức kháng bệnh là 25%. Khả năng sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng 1.

Khả năng sinh trưởng của gia cầm Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hoá phức tạp, duy trì từ khi phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành. Theo Chambers, (1990) [55] để có được số đo chính xác về sinh trưởng ở từng thời kỳ không phải là dễ dàng. Gatner cho rằng: Trong quá trình sinh trưởng, trước hết là kết quả của phân chia tế bào, tăng thể tích tế bào để tạo nên sự sống (dẫn theo Trần Đình Miên và Nguyễn Kim Đường, 1992 [29]). Chambers (1990 [55]) đã định nghĩa: Sinh trưởng là tổng sự tăng trưởng của các bộ phận như thịt, xương, da… Trong chăn nuôi người ta thường sử dụng hai chỉ số để mô tả khả năng sinh trưởng ở vật nuôi là sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối.

Sinh trưởng tuyệt đối: là sự tăng lên về khối lượng cơ thể trong khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát. Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối có dạng parabon, sinh trưởng tuyệt đối thường tính bằng gam/con/ngày hay gam/con/tuần. Sinh trưởng tương đối: là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng cơ thể, lúc kết thúc khảo sát so với lúc bắt đầu khảo sát. Đơn vị tính là %.

Đồ thị sinh trưởng tương đối có dạng hyperbon. Sinh trưởng tương đối giảm dần qua các tuần tuổi. Đường cong sinh trưởng: đường cong sinh trưởng biểu thị tốc độ sinh trưởng của vật nuôi. Theo tài liệu của Chambers (1990) [55] đường cong sinh trưởng của gà có 4 điểm chính gồm 4 pha sau: Pha sinh trưởng tích luỹ tăng tốc độ nhanh sau khi nở.

Điểm uốn của đường cong tại thời điểm có tốc độ sinh trưởng cao nhất. Pha sinh trưởng có tốc độ giảm dần sau điểm uốn. 7 Pha sinh trưởng tiệm cận với giá trị khi gà trưởng thành. Thông thường người ta sử dụng khối lượng cơ thể ở các tuần tuổi, thể hiện bằng đồ thị sinh trưởng tích luỹ và nó được biết một cách đơn giản đường cong sinh trưởng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gia cầm - Dòng, giống Dòng, giống có ảnh hưởng lớn tới quá trình sinh trưởng của gia súc, gia cầm. Letner, Asmundsen (1938) [60] đã so sánh tốc độ sinh trưởng của các giống gà Leghorn trắng và Plymouth Rock tới 24 tuần tuổi, cho rằng gà Plymouth Rock sinh trưởng nhanh hơn gà Leghorn 2 - 6 tuần tuổi và sau đó không có sự khác nhau. Trần Thanh Vân ( 2002) [50] khi nghiên cứu khả năng sản xuất thịt của gà lông màu Kabir, Lương Phượng và Sasso cho biết khối lượng cơ thể gà ở 10 tuần tuổi đạt lần lượt là 1990,28 g/con; 1993,27 g/con và 2189,29 g/con. Theo Nguyễn Thị Khanh và cs (2000) [13] gà Tam Hoàng 882 ở 12 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 1557,83 g/con.

Nguyễn Thị Thuý Mỵ (1997) [31] khi nghiên cứu 3 giống gà AA, Avian và BE88 nuôi tại Thái Nguyên cho thấy: khối lượng cơ thể của 3 giống khác nhau ở 49 ngày tuổi lần lượt là: 2501,09g; 2423,28g và 2305,14g. Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs (1994) [9] thì sự sai khác về khối lượng giữa các giống gia cầm rất lớn, giống gà kiêm dụng nặng hơn gà hướng trứng từ 13 - 38%. Nguyễn Thu Quyên (2008) [37] cho biết: ở 12 tuần tuổi khối lượng của gà thí nghiệm vẫn tuân theo quy luật chung, cao nhất ở gà Lương Phượng (2277,28 g), tiếp theo là 2 nhóm gà lai F1 (♂Mông x ♀Lương Phượng) (1545,75 g), F1 (♂Mông x ♀Ai Cập) (1356,88 g) và gà Mông là 1260,18 g, thấp nhất ở gà Ai Cập (1171,51g). Ở gà, hầu hết các giống hướng trứng đều nhẹ hơn các giống hướng thịt 8 tới gần hai lần và giống hướng kiêm dụng 1,3 - 1,7 lần.

Theo Nguyễn Thị Khanh và cs (2001) [14] gà Tam Hoàng 882 ở 12 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 1557,83 g/con. Theo Phùng Đức Tiến (1996) [44] gà Hybro HV85 ở 56 ngày tuổi khối lượng cơ thể đạt 1915,38 g/con. Nguyễn Ân và cs (1983) [1] thông báo hệ số di truyền 3 tháng tuổi là 26 - 50%. + Giới tính có ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng Các loại gia cầm khác nhau về giới tính thì có tốc độ sinh trưởng khác nhau, con trống lớn nhanh hơn con mái (chim cút con trống nhỏ hơn con mái).

North, Bell (1990) [62] cho biết khối lượng gà con 1 ngày tuổi tương quan dương với khối lượng trứng giống đưa vào ấp, song không ảnh hưởng đến khối lượng cơ thể gà lúc thành thục và cường độ sinh trưởng ở 4 tuần tuổi.