LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh Lợi nhuận là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp, phản ánh tình hình hoạt động của doanh nghiệp đó. Để có thể biết đƣợc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có tạo ra lợi nhuận nhƣ mong muốn hay không, thì doanh nghiệp đó cần phải xác định đƣợc kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh, mà muốn xác định đƣợc kết quả kinh doanh thì phải biết đƣợc doanh thu, tổng hợp đƣợc chi phí kinh doanh. Việc xác định kết quả kinh doanh, doanh thu, chi phí có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.
Thông qua việc xác định kết quả kinh doanh, sẽ giúp các nhà quản trị biết đƣợc tình hình hoạt động kinh doanh có hiệu quả hay không? Từ đó sẽ có cách điều chỉnh các nguồn lực hợp lý, nhằm mang lại hiệu quả cao cho hoạt động kinh doanh. Với vai trò và ý nghĩa quan trọng nêu trên, kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là một phần hành kế toán quan trọng của doanh nghiệp. Kế toán doanh thu, chi phí có vai trò cung cấp thông tin cho kế toán xác định kết quả kinh doanh. Dựa trên thông tin đó, kế toán xác định kết quả kinh doanh sẽ xác định kết quả kinh doanh và thực hiện phân tích, đánh giá kết quả đạt đƣợc, nhằm giúp nhà quản trị đƣa ra những phƣơng án kinh doanh cũng nhƣ quyết định đầu tƣ phù hợp.
Cũng nhƣ các doanh nghiệp khác, Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là một trong những công tác quan trọng của Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh. Tại Công ty Nhất Thịnh, kế toán xác định kết quả kinh doanh nắm giữ vị trí nhƣ một trợ lý đắc lực đối với Ban lãnh đạo công ty, giúp họ nắm bắt tình hình kinh doanh một cách kịp thời, từ đó giúp Ban lãnh đạo phân tích và lựa chọn phƣơng án kinh doanh tối ƣu nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động trong tƣơng lai của Công ty. Trong báo cáo thực tập tốt nghiệp của mình, em đã trình bày đƣợc thực trạng Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh, tuy nhiên chƣa nêu đƣợc cơ sở lý luận của đề tài. Vì vậy, cùng với nhận thức đƣợc tầm quan trọng của Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đã nêu trên, em xin chọn nâng cấp đề tài “Kế toán doanh thu, chi phí và xác SVTH: Đặng Kim Ngọc 1 Lớp: 11DKTC05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Nguyễn Thị Thu Hƣờng định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh” để viết khóa luận tốt nghiệp. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu và nghiên cứu những vấn đề chung về công tác Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh. Thông qua đó tìm hiểu những khác biệt giữa lý thuyết và thực thế, để từ đó đƣa ra những kiến nghị nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh và thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong quý 4 năm 2014 tại Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh.
Phƣơng pháp nghiên cứu - Thu thập số liệu liên quan đến đề tài Doanh thu, chi phí và Xác định kết quả kinh doanh, các báo cáo tài chính, các hóa đơn GTGT mua vào, bán ra, các chứng từ, sổ chi tiết có liên quan đến đề tài. - Quan sát và tìm hiểu tình hình thực tế của Công ty bằng cách phỏng vấn những chuyên viên kế toán trong Công ty. Kết cấu đề tài Đề tài gồm có ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Chƣơng 2: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất Thƣơng mại Nhất Thịnh.
Chƣơng 3: Nhận xét và kiến nghị. SVTH: Đặng Kim Ngọc 2 Lớp: 11DKTC05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Hƣờng CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Những vấn đề chung 1.
Khái niệm doanh thu Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” trong hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu đƣợc trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thƣờng của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Khái niệm chi phí Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dƣới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu. Chi phí liên quan đến xác định kết quả kinh doanh gồm có giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế TNDN. Khái niệm kết quả kinh doanh Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là số chênh lệch giữa doanh thu thực hiện trong kỳ tƣơng ứng với các khoản chi phí phát sinh kèm theo, bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế TNDN hiện hành và đƣợc biểu hiện thông qua chỉ tiêu lợi nhuận (hay lỗ) về tiêu thụ.
Các nguyên tắc kế toán 1. Nguyên tắc ghi nhận doanh thu Khi xác định doanh thu phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán cơ bản sau: - Cơ sở dồn tích: Doanh thu phải đƣợc ghi vào sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ thời điểm thực tế thu (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 03). SVTH: Đặng Kim Ngọc 3 Lớp: 11DKTC05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Hƣờng - Phù hợp: Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tƣơng ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 06).
- Thận trọng: Doanh thu và thu nhập chỉ đƣợc ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu đƣợc lợi ích kinh tế (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 08). Nguyên tắc ghi nhận chi phí Khi ghi nhận chi phí phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán cơ bản sau: - Cơ sở dồn tích: Chi phí phải đƣợc ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế chi tiền (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 03). - Phù hợp: Chi phí tƣơng ứng với doanh thu gồm chi phí của kỳ tạo ra doanh thu và chi phí của các kỳ trƣớc hoặc chi phí phải trả nhƣng liên quan đến doanh thu của kỳ đó (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 06). - Thận trọng: Chi phí phải đƣợc ghi nhận khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01, đoạn 08).
Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh - Kế toán phản ánh đầy đủ, chính xác các khoản kết quả hoạt động kinh doanh của kỳ kế toán theo đúng quy định của chính sách tài chính hiện hành. - Kết quả hoạt động kinh doanh phải đƣợc hạch toán chi tiết theo từng loại hoạt động (hoạt động sản xuất, hoạt động kinh doanh thƣơng mại, dịch vụ, hoạt động tài chính…. Trong từng loại hoạt động kinh doanh có thể cần hạch toán chi tiết cho từng loại sản phẩm, từng ngành hàng, từng loại dịch vụ, nhằm giúp nhà quản lý nắm tình hình hiệu quả kinh doanh của từng mặt hàng, ngành hàng. Trên cơ sở đó, phân tích và kịp thời đƣa ra các quyết định tiếp tục duy trì kinh doanh đối với mặt hàng, ngành hàng mang về hiệu quả cao nhất.
- Các khoản doanh thu đƣợc kết chuyển là số doanh thu thuần và thu nhập thuần. SVTH: Đặng Kim Ngọc 4 Lớp: 11DKTC05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Hƣờng 1. Kế toán doanh thu, thu nhập khác 1.
Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Khái niệm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Khái niệm doanh thu bán hàng Bán hàng là bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14, đoạn 02). Doanh thu bán hàng là tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu đƣợc hoặc sẽ thu đƣợc, phát sinh từ giao dịch bán hàng của doanh nghiệp.
Khái niệm doanh thu cung cấp dịch vụ Cung cấp dịch vụ là thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán (Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14, đoạn 02). Doanh thu cung cấp dịch vụ là tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu hoặc sẽ thu đƣợc, phát sinh từ giao dịch cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác”, đoạn 10, doanh thu bán hàng đƣợc ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho ngƣời mua.
- Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa nhƣ ngƣời sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu đƣợc hoặc sẽ thu đƣợc lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định đƣợc chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác”, đoạn 16, doanh thu cung cấp dịch vụ đƣợc ghi nhận khi thỏa mãn tất cả 4 điều kiện sau: - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn.