Nghiên Cứu Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành Sản Phẩm Trong Doanh Nghiệp May Mặc

Luận văn thạc sĩ TMU về kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Tổng công ty Cổ phần May 10, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Đông
• Trường học: Tổng Công Ty CP May 10
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành Sản Phẩm Trong Doanh Nghiệp May Mặc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm trong các DNSX và vai trò của kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm
• 1.2. Khái niệm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM MAY MẶC GIA CÔNG XUẤT KHẨU TẠI TỔNG CÔNG TY CP MAY 10
• 2.1. Tổng quan về Tổng Công ty CP May 10, hình thức sản xuất hàng may mặc gia công xuất khẩu
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm may mặc gia công xuất khẩu tại Tổng Công ty May 10
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM MAY MẶC GIA CÔNG XUẤT KHẨU TẠI TỔNG CÔNG TY CP MAY 10
• 3.1. Đánh giá thực trạng kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Tổng Công ty Cổ phần May 10
• 3.2. Một số hạn chế và nguyên nhân
• 3.3. Yêu cầu hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Tổng Công ty CP May 10
• 3.4. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Tổng công ty CP May 10
• 3.4.1. Hoàn thiện về kế toán NVL nhận gia công
• 3.4.2. Hoàn thiện về kế toán chi phí công cụ dụng cụ
• 3.4.3. Hoàn thiện phương pháp kế toán chi phí sản xuất chung
• 3.5. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm may mặc xuất khẩu tại Tổng công ty CP May 10
• 3.5.1. Về phía Nhà nước
• 3.5.2. Về phía doanh nghiệp
• 3.6. Những hạn chế trong nghiên cứu và các vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 3.6.1. Những hạn chế trong nghiên cứu
• 3.6.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành Sản Phẩm

Nghiên cứu về kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp may mặc là một lĩnh vực quan trọng. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý chi phí hiệu quả mà còn xác định giá thành sản phẩm một cách chính xác. Việc này có ý nghĩa lớn trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.

1.1. Khái niệm về Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành

Kế toán chi phí là quá trình ghi nhận và phân tích các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Tính giá thành sản phẩm là việc xác định tổng chi phí để sản xuất một sản phẩm hoàn chỉnh. Hai khái niệm này liên quan chặt chẽ với nhau và ảnh hưởng đến quyết định quản lý của doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của Kế Toán Chi Phí trong Doanh Nghiệp May Mặc

Kế toán chi phí giúp doanh nghiệp may mặc theo dõi và kiểm soát chi phí sản xuất. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn đảm bảo rằng giá thành sản phẩm được tính toán chính xác, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Những Thách Thức trong Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành Sản Phẩm

Doanh nghiệp may mặc thường gặp nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và lợi nhuận của doanh nghiệp.

2.1. Khó Khăn trong Việc Tập Hợp Chi Phí

Việc tập hợp chi phí sản xuất thường gặp khó khăn do sự phức tạp trong quy trình sản xuất. Doanh nghiệp cần có hệ thống kế toán hiệu quả để ghi nhận và phân loại chi phí một cách chính xác.

2.2. Biến Động Chi Phí Nguyên Vật Liệu

Giá nguyên vật liệu thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất. Doanh nghiệp cần có chiến lược quản lý chi phí nguyên vật liệu để đảm bảo tính cạnh tranh và lợi nhuận.

III. Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Hiệu Quả

Để tính giá thành sản phẩm một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp kế toán phù hợp. Những phương pháp này giúp xác định chính xác chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.

3.1. Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Đơn Đặt Hàng

Phương pháp này cho phép doanh nghiệp tính toán giá thành dựa trên từng đơn đặt hàng cụ thể. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận cho từng sản phẩm.

3.2. Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Thời Gian

Phương pháp này dựa trên thời gian sản xuất để tính toán giá thành. Doanh nghiệp có thể xác định chi phí sản xuất một cách chính xác hơn, từ đó đưa ra quyết định quản lý hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Chi Phí trong Doanh Nghiệp May Mặc

Việc ứng dụng kế toán chi phí trong doanh nghiệp may mặc không chỉ giúp quản lý chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại để tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Doanh Nghiệp Thành Công

Nhiều doanh nghiệp may mặc đã áp dụng thành công các phương pháp kế toán chi phí, giúp họ giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Họ đã sử dụng các công cụ phân tích chi phí để đưa ra quyết định chính xác.

4.2. Tác Động của Kế Toán Chi Phí Đến Lợi Nhuận

Kế toán chi phí có tác động lớn đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc kiểm soát chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.

V. Kết Luận và Tương Lai của Nghiên Cứu Kế Toán Chi Phí

Nghiên cứu về kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp may mặc là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Kế Toán Chi Phí

Xu hướng phát triển kế toán chi phí trong doanh nghiệp may mặc sẽ tập trung vào việc áp dụng công nghệ thông tin và các phần mềm kế toán hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý.

5.2. Đề Xuất Nghiên Cứu Thêm

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về các phương pháp kế toán chi phí mới và ứng dụng của chúng trong doanh nghiệp may mặc. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 15,09 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 7,5% so với năm 2011, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn tại các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, các doanh nghiệp dệt may trong nước đang chịu áp lực cạnh tranh gay gắt về giá gia công từ các quốc gia láng giềng. Trong bối cảnh đó, bài toán quản trị chi phí sản xuất và tính đúng, tính đủ giá thành sản phẩm trở thành yếu tố sống còn để duy trì biên lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài bắt nguồn từ thực tiễn công tác hạch toán tại các doanh nghiệp may có quy mô lớn. Với quy trình sản xuất phức tạp, trải qua nhiều công đoạn gia công và danh mục mã hàng xuất khẩu phong phú, việc hạch toán chi phí thường gặp khó khăn trong khâu kiểm soát hao hụt nguyên phụ liệu và phân bổ chi phí gián tiếp. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp may mặc; khảo sát, phân tích thực trạng công tác hạch toán tại Tổng công ty Cổ phần May 10 giai đoạn 2012 - 2013; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao độ chính xác của chỉ tiêu giá thành đơn vị.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại Tổng công ty Cổ phần May 10 với số liệu khảo sát chuyên sâu trong 2 năm tài chính 2012 và 2013, tập trung vào phương thức may gia công xuất khẩu theo hợp đồng gia công quốc tế. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp kiểm soát 100% các dòng chi phí phát sinh, giảm thiểu tỷ lệ thất thoát nguyên phụ liệu từ 2% đến 3%, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu tin cậy để đàm phán đơn giá gia công hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận kế toán tài chính doanh nghiệp dựa trên nền tảng Luật Kế toán Việt Nam và Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/3/2006 của Bộ Tài chính. Đồng thời, nghiên cứu tuân thủ chặt chẽ 7 nguyên tắc kế toán cốt lõi quy định tại Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) bao gồm: cơ sở dồn tích, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng, trọng yếu và bù trừ. Để định giá tài sản và xác định hao phí, luận văn kết hợp các chuẩn mực chuyên biệt gồm VAS 02 về hàng tồn kho, VAS 03 về tài sản cố định hữu hình và VAS 04 về tài sản cố định vô hình.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Chi phí sản xuất: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong một kỳ nhất định gắn liền với quá trình chế tạo sản phẩm.
• Giá thành sản phẩm: Thước đo kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp bỏ ra để hoàn thành một khối lượng sản phẩm, công việc cụ thể.
• Phân loại chi phí theo khoản mục: Gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (tài khoản 621), chi phí nhân công trực tiếp (tài khoản 622) và chi phí sản xuất chung (tài khoản 627).
• Phân loại chi phí theo mức độ ứng xử: Tách bạch giữa biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp phục vụ mục tiêu quản trị kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp để đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn sâu trực tiếp vào tháng 3/2013 với cỡ mẫu gồm 10 nhân sự kế toán chuyên trách tại Tổng công ty Cổ phần May 10 (bao gồm kế toán trưởng, kế toán tổng hợp, kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành, kế toán vật tư và thủ kho). Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tiếp cận đúng các nhân sự nắm giữ chuyên môn sâu về quy trình hạch toán, giúp phản ánh chân thực các vướng mắc nghiệp vụ thực tế.
• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tập hợp hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo chi phí sản xuất, bảng định mức kỹ thuật nguyên phụ liệu, hệ thống chứng từ sổ sách kế toán của May 10 trong 2 niên độ 2012 - 2013, kết hợp các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Phương pháp phân tích thông tin chủ đạo bao gồm phương pháp so sánh đối chiếu, phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và phương pháp sơ đồ hóa quy trình luân chuyển chứng từ. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đánh giá mức độ tương thích giữa quy định chuẩn mực kế toán với thực tế vận hành tại dây chuyền may xuất khẩu, từ đó phát hiện các điểm nghẽn trong công tác ghi nhận chi phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Tổng công ty Cổ phần May 10 giai đoạn 2012 - 2013 mang lại những phát hiện quan trọng về cấu trúc chi phí và phương pháp hạch toán:

Thứ nhất, cơ cấu chi phí may gia công xuất khẩu có sự khác biệt lớn so với sản xuất kinh doanh thương mại thông thường. Do nguyên vật liệu chính (vải chính) do bên đặt gia công nước ngoài cung cấp không tính tiền, chi phí nhân công trực tiếp chiếm tỷ trọng áp đảo từ 48% đến 52% tổng giá thành sản xuất; chi phí sản xuất chung chiếm khoảng 28% đến 32%; trong khi chi phí nguyên phụ liệu phụ (chỉ may, nút, nhãn mác, bao bì do May 10 tự mua) chỉ chiếm từ 16% đến 20%.

Thứ hai, doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung trên hệ thống phần mềm kế toán máy, tập hợp chi phí sản xuất theo phương pháp kê khai thường xuyên cho từng đơn đặt hàng (mã hàng gia công). Tuy nhiên, toàn bộ chi phí sản xuất chung phát sinh tại các xí nghiệp thành viên hiện chỉ được phân bổ dựa trên 1 tiêu thức duy nhất là chi phí nhân công trực tiếp. Cách làm này tạo ra độ sai lệch giá thành thực tế từ 7% đến 10% giữa các mã hàng có mức độ sử dụng máy móc tự động hóa cao so với các mã hàng may thủ công.

Thứ ba, công tác hạch toán nguyên vật liệu nhận gia công và công cụ dụng cụ còn bộc lộ bất cập. Nguyên vật liệu gia công nhận từ khách hàng chỉ được theo dõi số lượng trên sổ đơn thư ngoài bảng cân đối kế toán mà chưa tích hợp chặt chẽ với hệ thống kế toán chi phí. Ngoài ra, việc phân bổ 1 lần 100% giá trị công cụ dụng cụ xuất dùng (kéo, cữ gá, kim may) vào chi phí sản xuất chung trong kỳ đã khiến chi phí tại các tháng đầu mùa vụ tăng đột biến từ 15% đến 20%, làm méo mó bức tranh giá thành giữa các tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ may mặc tại May 10, nơi nhiều dây chuyền tự động hiện đại được đưa vào vận hành, khiến chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí điện năng chiếm trên 12% tổng chi phí sản xuất chung. Khi cơ cấu chi phí máy móc tăng cao, việc tiếp tục duy trì tiêu thức phân bổ theo tiền lương công nhân trực tiếp đã không còn phản ánh đúng mức độ tiêu hao nguồn lực của từng loại sản phẩm.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, phát hiện của luận văn củng cố nhận định của tác giả Ngô Thành Nam năm 2009 về việc cần thiết phải phân tách chi phí hỗn hợp và kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ hao hụt định mức trong các doanh nghiệp may mặc tại Hải Dương. Đồng thời, nghiên cứu phát triển sâu hơn so với công trình của tác giả Nguyễn Bích Hương Thảo năm 2013 trong ngành chế biến thủy sản khi chỉ rõ đặc thù xử lý nguyên liệu nhận gia công quốc tế và cơ chế ghi nhận doanh thu - giá vốn trong chuỗi cung ứng may mặc.

Để tối ưu hóa việc quản lý, dữ liệu chi phí sản xuất tại May 10 có thể được trình bày trực quan thông qua bảng ma trận phân bổ chi phí đa tiêu thức (kết hợp giờ máy hoạt động và giờ công lao động) cùng biểu đồ phân tán kiểm soát biến động định mức hàng tuần, giúp nhà quản trị nhận diện ngay các khoản chi phí vượt định mức.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành tại Tổng công ty Cổ phần May 10:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình kế toán nguyên vật liệu nhận gia công xuất khẩu. Phòng Kế toán vật tư cần phối hợp với Phòng Kỹ thuật thiết lập hệ thống mã định danh điện tử trên phần mềm kế toán để theo dõi chi tiết số lượng, phẩm chất và định mức tiêu hao nguyên phụ liệu cho từng đơn hàng. Mục tiêu là kiểm soát tỷ lệ hao hụt thực tế dưới ngưỡng 1,5% so với định mức kỹ thuật ký kết, thời gian hoàn thành trong vòng 3 tháng.

Thứ hai, cải tiến tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung từ đơn tiêu thức sang đa tiêu thức. Phòng Tài chính - Kế toán cần phân chia chi phí sản xuất chung thành 2 nhóm: nhóm chi phí liên quan đến máy móc (khấu hao, sửa chữa, điện năng) phân bổ theo số giờ máy chạy thực tế; nhóm chi phí phục vụ phân xưởng còn lại phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp. Giải pháp này giúp giảm sai số xác định giá thành đơn vị xuống dưới mức 2,5%, triển khai trong lộ trình 6 tháng.

Thứ ba, hoàn thiện phương pháp hạch toán và phân bổ chi phí công cụ dụng cụ. Đối với các công cụ dụng cụ có giá trị lớn và thời gian sử dụng trên 2 tháng, kế toán cần áp dụng phương pháp phân bổ 2 lần (50% khi xuất dùng và 50% khi báo hỏng) hoặc phân bổ đều từ 6 đến 12 tháng qua tài khoản chi phí trả trước. Quy trình này sẽ bình ổn chi phí sản xuất chung hàng tháng với biên độ dao động không quá 4%, thực hiện ngay từ quý kế tiếp do kế toán chi phí đảm trách.

Thứ tư, xây dựng hệ thống kế toán quản trị chi phí và định mức tiên tiến. Ban Giám đốc và Phòng Kế hoạch cần ban hành bộ định mức chuẩn mực cho 100% dòng sản phẩm xuất khẩu chủ lực (áo sơ mi, veston), đồng thời cập nhật phần mềm kế toán để tự động kết xuất báo cáo sai lệch chi phí thực tế so với định mức mỗi tuần. Giải pháp này hướng tới mục tiêu tiết kiệm từ 3% đến 5% tổng chi phí gia công toàn xí nghiệp trong vòng 9 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Luận văn cung cấp nguồn tư liệu mẫu chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích số liệu thực tế, giúp người học nắm vững kỹ thuật hạch toán chi phí theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam.

Thứ hai, kế toán trưởng và chuyên viên kế toán tại các doanh nghiệp dệt may gia công: Tài liệu mang lại hướng dẫn chi tiết về cách thiết lập chứng từ, mở sổ chi tiết tài khoản 621, 622, 627, 154 và lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí tối ưu nhằm loại bỏ sai lệch giá thành trong môi trường sản xuất nhiều mã hàng.

Thứ ba, nhà quản trị và giám đốc sản xuất trong ngành công nghiệp may xuất khẩu: Cung cấp khung phương pháp kiểm soát định mức tiêu hao nguyên phụ liệu, phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận, hỗ trợ ra quyết định chào giá gia công cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Thứ tư, giảng viên và các nhà nghiên cứu kinh tế: Bổ sung tài liệu tham khảo thực chứng giàu dữ liệu về sự kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị trong một tổng công ty may mặc quy mô lớn hàng đầu Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên vật liệu chính do khách hàng nước ngoài giao gia công được phản ánh như thế nào trên sổ sách kế toán? Nguyên liệu nhận gia công không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nên không ghi nhận vào tài khoản 621 và bảng cân đối kế toán. Kế toán chỉ theo dõi chi tiết về số lượng, quy cách trên tài khoản ngoài bảng (tài khoản 002) và mở sổ kho riêng để quản lý, tránh tính nhầm làm tăng giả tạo giá thành sản phẩm.

Tại sao tiêu thức chi phí nhân công trực tiếp không còn phù hợp để phân bổ chi phí sản xuất chung tại May 10? Do doanh nghiệp đầu tư nhiều máy may tự động và máy cắt chuyên dụng, chi phí khấu hao và vận hành chiếm trên 30% chi phí chung. Việc chỉ dùng tiền lương nhân công để phân bổ khiến các mã hàng tự động hóa cao bị tính thiếu chi phí, trong khi mã hàng may thủ công bị đội giá thành lên từ 7% đến 10%.

Phương pháp phân bổ công cụ dụng cụ 2 lần mang lại lợi ích gì cho kế toán chi phí? Phương pháp phân bổ 2 lần (50% giá trị khi xuất dùng và 50% còn lại khi báo hỏng) giúp loại trừ hiện tượng chi phí sản xuất chung tăng vọt từ 15% đến 20% trong các tháng đầu vụ may. Nhờ đó, giá thành sản phẩm giữa các tháng được phản ánh đồng đều, hỗ trợ tính toán kết quả kinh doanh chuẩn xác.

Làm thế nào để kiểm soát chi phí nhân công trực tiếp chiếm tới 50% giá thành may gia công? Doanh nghiệp cần xây dựng đơn giá tiền lương theo từng công đoạn may chi tiết, gắn định mức lao động với hệ thống chấm công điện tử. Kế toán chi phí định kỳ đối chiếu bảng thanh toán lương với sản lượng thực tế hoàn thành để kịp thời loại bỏ các chi phí nhân công vượt định mức khỏi giá thành.

Doanh nghiệp may gia công xuất khẩu nên lựa chọn phương pháp tính giá thành nào? Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng kết hợp phương pháp tỷ lệ là tối ưu nhất. Kế toán tập hợp chi phí cho từng hợp đồng may, sau đó căn cứ vào tỷ lệ định mức của từng cỡ số (size), màu sắc để tính ra giá thành đơn vị thực tế cho từng sản phẩm hoàn thành.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp sản xuất theo hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành.
• Phân tích chi tiết thực trạng hạch toán tại Tổng công ty Cổ phần May 10 giai đoạn 2012 - 2013, làm rõ đặc thù chi phí may gia công với tỷ trọng nhân công chiếm khoảng 50% giá thành.
• Chỉ rõ những tồn tại cốt lõi trong phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung đơn tiêu thức và quy trình theo dõi nguyên vật liệu gia công, công cụ dụng cụ xuất dùng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao, giúp giảm thiểu sai số tính giá thành xuống dưới 2,5% và tiết kiệm từ 3% đến 5% chi phí gia công toàn xí nghiệp.
• Đặt nền móng vững chắc cho việc ứng dụng kế toán quản trị chi phí và chuyển đổi số quy trình kế toán tại các doanh nghiệp may mặc Việt Nam.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới, các doanh nghiệp dệt may cần chủ động rà soát, áp dụng ngay mô hình phân bổ chi phí đa tiêu thức và tích hợp hệ thống phần mềm kế toán quản trị chuyên sâu trong vòng 6 tháng tới nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất và gia tăng lợi nhuận bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm trong các DNSX và vai trò của kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm. Khái niệm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1. Khái niệm chi phí sản xuất Thuật ngữ chi phí có từ thời trung cổ (từ thế kỷ thứ V sau công nguyên) từ đó cho đến nay người ta vẫn quan niệm chi phí như là những hao phí phải bỏ ra để đổi lấy sự thu về.

Xét về bản chất, chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hoá thực tế mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Quá trình sản xuất kinh doanh là quá trình doanh nghiệp khai thác, sử dụng lao động, vật tư, tiền vốn … để sản xuất kinh doanh sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. Đó là quá trình doanh nghiệp bỏ ra các chi phí về lao động sống như: chi phí tiền lương, tiền công, tiền trích bảo hiểm xã hội … gắn với việc sử dụng lao động, chi phí về lao động vật hoá như chi phí về nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ, tài sản cố định … để thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh. Chỉ có những chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất mới được tính vào chi phí sản xuất.

Chi phí sản xuất phát sinh thường xuyên trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp để phục vụ cho quản lý và hạch toán kinh doanh, chi phí sản xuất được tập hợp theo thời kỳ hàng tháng, hàng quý, hàng năm. Vì vậy, khái niệm đầy đủ: chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của tổng số hao phí lao động sống cần thiết, hao phí lao động vật hoá và các chi phí khác ( như lãi vay, các khoản bảo hiểm xã hội …) liên quan đến quá trình sản xuất mà doanh nghiệp phải chi ra để tiến hành hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định. Trong đó : + Hao phí lao động sống: biểu hiện như tiền lương, các khoản trích theo lương của người lao động phát sinh ghi vào chi phí sản xuất. Luan van 10 + Hao phí lao động vật hoá: biểu hiện của nó là giá trị nguyên vật liệu sử dụng, công cụ dụng cụ xuất dùng, khấu hao tài sản cố định phục vụ cho sản xuất.

Đây là các tư liệu lao động và đối tượng lao động được người lao động tác động và chuyển hóa thành sản phẩm. Theo chuẩn mực VAS 01 – “Chuẩn mực chung” thì “Chi phí là tổng giá trị khoản làm giảm lợi ích trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Xét theo tính chất cá biệt thì chi phí sản xuất bao gồm tất cả các chi phí mà doanh nghiệp phải chi ra để tồn tại và tiến hành các hoạt động sản xuất, bất kể đó là chi phí cần thiết hay không cần thiết, khách quan hay chủ quan. Tuy nhiên, trong cùng một thời kỳ, ở cùng một doanh nghiệp chi phí và chi tiêu không hoàn toàn giống nhau cả về định lượng và định tính, có trường hợp chi phí nhưng không phải là chi tiêu và ngược lại có khoản chi tiêu nhưng chưa hoặc không phải là chi phí.

Chi tiêu của doanh nghiệp là sự chi ra, sự giảm đi thuần tuý của tài sản doanh nghiệp không kể các khoản đã dùng vào việc gì và dùng như thế nào. Mặc dù chi tiêu là cơ sở của chi phí song chi phí của doanh nghiệp sẽ không bao gồm các khoản chi tiêu có đặc điểm sau: - Các khoản chi tiêu làm giảm 1 tài sản này nhưng làm tăng 1 tài sản khác hoặc làm giảm 1 khoản nợ phải trả trong doanh nghiệp. - Các khoản chi tiêu làm tăng 1 khoản nợ phải trả nhưng đồng thời làm tăng 1 tài sản hoặc giảm 1 khoản nợ phải trả khác của doanh nghiệp. Như vậy, chi phí chỉ bao gồm các trường hợp làm giảm tài sản hoặc tăng khoản nợ phải trả nhưng không kèm theo các biến động khác.

Do có sự không phù hợp giữa thời gian phát sinh các khoản chi tiêu và thời gian phát huy tác dụng của nó đối với thu nhập của doanh nghiệp nên chi phí và chi tiêu có sự khác biệt về thời gian: Khoản chi tiêu ở kỳ này nhưng còn được chờ phân bổ ở kỳ sau (chi phí trả trước). Khoản được tính vào chi phí của kỳ này ( chi phí phải trả ) nhưng chưa được Luan van 11 chi tiêu (sẽ chi ở các kỳ sau). Còn theo Giáo trình kế toán quản trị (2004), trường Đại học Kinh tế quốc dân: Chi phí là một khoản hao phí bỏ ra để thu được một số sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó. Bản chất của chi phí phải mất đi để đổi lấy một khoản thu về.

Các khái niệm trên tuy khác nhau về cách diễn đạt, về mức độ khái quát nhưng đều thể hiện bản chất của chi phí là những hao phí phải bỏ ra để đổi lấy sự thu về, có thể thu về dưới dạng vật chất định lượng được như số lượng sản phẩm hoặc thu về dưới dạng tinh thần hay dịch vụ được phục vụ. Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của các khoản hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà DN bỏ ra có liên quan đến khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ và dịch vụ đã hoàn thành. Giá thành sản phẩm là thước đo giá trị và cũng là một đòn bẩy kinh tế, nó là một chỉ tiêu kinh tế quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu quản lý của DN, là chỉ tiêu tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản trong quá trình hoạt động SXKD cũng như tính đúng đắn của các giải pháp mà DN đã thực hiện nhằm mục đích hạ thấp chi phí, tăng lợi nhuận. Tùy thuộc vào đặc điểm kinh tế kỹ thuật của mỗi ngành SX, kết cấu giá thành bao gồm các khoản mục chi phí khác nhau, ví dụ trong ngành sản xuất công nghiệp, giá thành bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí SX chung.

Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1. Phân loại chi phí sản xuất  Phân loại chi phí theo yếu tố Theo cách phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất của doanh nghiệp được chia thành: + Chi phí nguyên vật liệu: Là toàn bộ giá trị các loại nguyên vật liệu chính, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, vật liệu xây dựng cơ bản….mà doanh nghiệp đã sử dụng cho hoạt động SX. Luan van 12 + Chi phí nhân công: Là toàn bộ tiền lương, tiền công phải trả, tiền trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ của công nhân và nhân viên hoạt động SX trong doanh nghiệp. + Chi phí khấu hao TSCĐ: Là toàn bộ tiền trích khấu hao TSCĐ sử dụng cho SX của doanh nghiệp.

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là toàn bộ số tiền doanh nghiệp chi trả về các dịch vụ mua ngoài như tiền điện, tiền nước….phục vụ cho hoạt động SX của doanh nghiệp. + Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các chi phí khác dung cho hoạt động SX ngoài 4 yếu tố trên.  Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành sản xuất Theo quy định, giá thành sản xuất, trừ ngành xây dựng cơ bản, bao gồm 3 khoản mục chi phí là: + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm chi phí về các loại nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng trực tiếp vào việc chế tạo sản xuất sản phẩm. + Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các chi phí về tiền lương, phụ cấp phải trả và các khoản trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ trên tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất.

+ Chi phí sản xuất chung: Là chi phí dùng cho việc quản lý và phục vụ sản xuất cho bộ phận sản xuất, phân xưởng sản xuất.  Phân loại chi phí sản xuất theo quan hệ với khối lượng công việc hoàn thành Theo cách này, toàn bộ chi phí sản xuất được chia thành biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp. + Biến phí: Là những chi phí thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi về khối lượng sản phẩm, công việc hoàn thành, chẳng hạn như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp….Biến phí thay đổi theo tỷ lệ thuận với khối lượng sản phẩm, công việc hoàn thành, nhưng lại là hằng số nếu tính trên một đơn vị sản phẩm. + Định phí: Là những chi phí không đổi so với khối lượng sản phẩm, công việc hoàn thành, chẳng hạn các chi phí về khấu hao TSCĐ, chi phí về thuê mặt bằng Luan van 13 SX….Định phí tính cho một đơn vị sản phẩm hoàn thành sẽ thay đổi nếu số lượng sản phẩm thay đổi.

+ Chi phí hỗn hợp: Là loại chi phí mà bản thân nó bao gồm cả yếu tố của định phí và biến phí.  Phân loại chi phí theo khả năng quy nạp vào các đối tượng kế toán chi phí + Chi phí trực tiếp: Là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí mà kế toán có thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí. Trong quản trị doanh nghiệp nói chung và kế toán quản trị nói riêng, nếu loại chi phí này chiếm đa số trong tổng chi phí thì sẽ thuận lợi cho việc kiểm soát chi phí và dễ dàng trong việc xác định nguyên nhân gây ra chi phí. + Chi phí gián tiếp: Là các chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí khác nhau nên không thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng tập hợp chi phí được mà phải tập hợp theo từng nơi phát sinh chi phí khi chúng phát sinh, sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp.

 Phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định + Chi phí kiểm soát được: Là chi phí mà các nhà quản trị ở một cấp quản lý nào đó xác định được lượng phát sinh của nó, có thẩm quyền quyết định về sự phát sinh chi phí đó, cấp quản lý đó kiểm soát được những chi phí này.