CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái quát chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp thương mại: 1. Khái niệm, bản chất kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh và ý nghĩa của bán hàng: a) Khái niệm: * Khái niệm về hàng hóa: Hàng hóa là sản phẩm của lao động, thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi và mua bán. * Khái niệm bán hàng: Bán hàng là hoạt động thực hiện sự trao đổi sản phẩm hay dịch vụ của người bán chuyển cho người mua để được nhận lại từ người mua tiền, vật phẩm hoặc giá trị trao đổi đã thỏa thuận.
* Khái niệm xác định kết quả kinh doanh: Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí đã bỏ ra và doanh thu đã thu về trong kỳ từ hoạt động bán hàng. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí bán hàng thì kết quả kinh doanh là lãi và ngược lại, nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả là lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý hay cuối năm là tùy thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. * Ý nghĩa của bán hàng: Trong doanh nghiệp thương mại, hoạt động bán hàng chủ yếu là tiêu thụ hàng hóa.
Việc tiêu thụ này nhằm để thoả mãn nhu cầu của các đơn vị kinh doanh khác, cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp. ● Thông qua tiêu thụ, doanh nghiệp thực hiện được giá trị sử dụng của hàng hoá, thu hồi vốn bỏ ra, góp phần tăng nhanh tốc độ luân chuyển vốn. 7 SV: Trần Thị Thanh Huyền Lớp CQ55/21.10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN ● Thông qua tiêu thụ làm tăng vòng quay của vốn lưu động, mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả của quá trình hoạt động kinh doanh. ● Đối với nền kinh tế quốc dân, thông qua tiêu thụ sẽ góp phần đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối giữa cung và cầu, giữa tiền và hàng.
==> Từ những vấn đề trên việc tiêu thụ hàng hoá và quản lý hàng hoá là rất cần thiết. * Mối quan hệ giữa kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: Mục đích kinh doanh của doanh nghiệp là lợi nhuận, vì vậy để biết hoạt động của doanh nghiệp có đem lại hiệu quả hay không, doanh nghiệp phải tính toán, xác định kết quả kinh doanh trên cơ sở so sánh doanh thu và chi phí của các hoạt động như hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ, hoạt động tài chính và hoạt động khác. Kết quả kinh doanh chịu sự chi phối của kết quả tiêu thụ sản phẩm. Kết quả tiêu thụ cao dẫn tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cao và ngược lại.
Kết quả tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc vào quá trình bán hàng của doanh nghiệp. Qua việc đánh giá kinh doanh, các nhà quản lý sẽ đưa ra các quyết định kinh doanh, các chính sách bán hàng và thị trường tiêu thụ phù hợp. Như vậy, có thể khẳng định rằng bán hàng và kết quả kinh doanh có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, kết quả kinh doanh là mục tiêu cuối cùng của mỗi đơn vị và bán hàng là phương tiện để thực hiện mục tiêu đó. Do vậy, công việc của kế toán bán hàng ảnh hưởng quan trọng đến độ chính xác của kết quả kinh doanh.2: Yêu cầu quản lý bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: - Trong công tác tiêu thụ phải quản lý chặt chẽ từng phương thức bán, từng hàng hóa về cả số lượng và giá trị, theo dõi từng khách hàng, đôn đốc thu hồi nhanh và đầy đủ tiền hàng.
Đồng thời trên cơ sở đó xác định đúng đắn kết quả từng hoạt động. 8 SV: Trần Thị Thanh Huyền Lớp CQ55/21.10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN - Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. - Quản lý chặt chẽ các chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí hoạt động khác nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Bên cạnh đó phải theo dõi các khoản giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại để xác định kết quả kinh doanh được chính xác.
- Tìm hiểu và mở rộng khai thác thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách phục vụ khách hàng sau khi bán hàng, nhằm mục tiêu tăng doanh thu, giảm chi phí cho các hoạt động. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: Trong công tác quản lý hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh ở doanh nghiệp thì kế toán có vai trò rất quan trọng. Các thông tin kế toán đưa ra không chỉ phục vụ cho công tác quản lý của bản thân doanh nghiệp mà còn phục vụ cho công tác quản lý của nhiều đối tượng liên quan khác. Để đáp ứng được các yêu cầu quản lý, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu về số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động của doanh nghiệp. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế có liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. 9 SV: Trần Thị Thanh Huyền Lớp CQ55/21.10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN 1.
Nội dung cơ bản của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: 1. Các nguyên tắc cơ bản và chuẩn mực kế toán chi phối đến kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: 1. Các nguyên tắc kế toán cơ bản: ✔ Cơ sở dồn tích ✔ Nhất quán ✔ Hoạt động liên tục ✔ Trọng yếu ✔ Gía gốc ✔ Thận trọng ✔ Phù hợp 1. Các chuẩn mực kế toán: ⮚ VAS 02: Hàng tồn kho ⮚ VAS 14: Doanh thu và thu nhập khác ⮚ VAS 17: Thuế Thu nhập doanh nghiệp ⮚ VAS 18: Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng ⮚ VAS 01: Chuẩn mực chung ⮚ VAS 16: Chi phí đi vay …………….
Phân loại phương thức bán hàng và phương thức thanh toán: 1. Phương thức bán hàng: 1.1 Phương thức bán hàng truyền thống Theo phương thức này, doanh nghiệp giao hàng trực tiếp cho khách hàng. Khi giao hàng xong, khách hàng ký xác nhận vào chứng từ bán hàng, đủ điều kiện ghi nhận doanh thu thì số hàng đó được xác định là tiêu thụ, không kể khách hàng đã thanh toán hay chỉ chấp nhận thanh toán số hàng đó.1Hình thức bán buôn: Bán buôn hàng hóa là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng. Bán buôn hàng hóa 10 SV: Trần Thị Thanh Huyền Lớp CQ55/21.10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN thường áp dụng đối với trường hợp bán hàng với khối lượng lớn và được thực hiện bởi 2 hình thức: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng.
+ Bán buôn qua kho: Hàng hóa được giao bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và thực hiện theo 2 cách: ● Hình thức xuất bán trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản hàng hóa của doanh nghiệp. Hàng hóa được coi là bán và hình thành doanh thu bán hàng khi khách hàng nhận đủ hàng hóa và ký vào hóa đơn xác nhận đủ hàng. ● Hình thức chuyển hàng: Định kỳ căn cứ vào hợp đồng kinh tế và kế hoạch giao hàng, doanh nghiệp xuất hàng gửi đi cho khách hàng và giao tại địa điểm đã ký trong hợp đồng. Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán, chỉ khi khách hàng thông báo nhận được hàng và thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán tiền hàng thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu, được xác định là bán hàng và doanh thu được ghi nhận.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp bán hay khách hàng chịu tùy theo hợp đồng ký kết. + Bán buôn vận chuyển thẳng: Là hình thức bán hàng mà bên bán mua hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng, hàng hóa không qua kho của bên bán. Hình thức này cũng gồm nhiều hình thức nhỏ như giao hàng tay ba, vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và không tham gia thanh toán… ● Bán buôn giao tay ba: Doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua do bên mua ủy quyền đến nhận hàng trực tiếp tại địa điểm do hai bên thỏa thuận. Hàng hóa được coi là bán khi người mua đã nhận đủ hàng và ký xác nhận trên chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, thanh toán theo hợp đồng ký kết giữa hai bên.
● Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp mua hàng của bên cung cấp và chuyển hàng đi để bán thẳng cho bên mua hàng bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài. Hàng hóa gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi nào bên mua xác nhận 11 SV: Trần Thị Thanh Huyền Lớp CQ55/21.10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KHOA KẾ TOÁN đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì lúc đó mới xác định là tiêu thụ. Chi phí vận chuyển tùy theo hợp đồng ký kết.2 Hình thức bán lẻ: - Bán lẻ hàng hóa: Là khâu vận động cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng.
Bán lẻ thường bán với số lượng ít, giá bán ổn định.