CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Khái niệm về bán hàng: Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích, hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại. Thông qua bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa được thực hiện, xu hướng vận động của vốn trong các doanh nghiệp là T - H - T’. Kết thúc quá trình kinh doanh, doanh nghiệp thu hồi vốn bỏ ra và có nguồn tích lũy để mở rộng kinh doanh. Khái niệm kết quả kinh doanh: Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ.
Vai trò của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh - Vai trò của bán hàng + Đối với doanh nghiệp: Hoạt động bán hàng là điều kiện tiên quyết giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển, thông qua hoạt động bán hàng doanh nghiệp tạo ra doanh thu để nhanh chóng thu hồi vốn kinh doanh đồng thời tạo ra lợi nhuận. + Đối với người tiêu dùng: Bán hàng là cầu nối đưa sản phẩm từ doanh nghiệp đến tay người tiêu dùng, thông qua đó khách hàng đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng, có thể mua sản phẩm một cách dễ dàng và nhanh chóng. + Đối với nền kinh tế quốc dân: Thực hiện tốt khâu bán hàng là điều kiện để kết hợp chặt chẽ giữa lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ, thực 6 hiện chu chuyển tiền mặt, ổn định và củng cố giá trị đồng tiền là điều kiện để ổn định và nâng cao đời sống của người lao động nói riêng và toàn xã hội nói chung. - Vai trò của xác định kết quả hoạt động kinh doanh Kế toán xác định kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nói chung, trong việc xác định chính xác lượng hàng hóa tiêu thụ được và chi phí bỏ ra, giúp cho chúng ta cái nhìn tổng hợp và chi tiết về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ cho các nhà quản trị trong việc quản lý và phát triển doanh nghiệp Việc xác định đúng kết quả hoạt động kinh doanh sẽ giúp được cho các nhà quản trị doanh nghiệp thấy được ưu, nhược điểm, những vấn đề còn tồn tại, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục, đề ra các phương án, chiến lược kinh doanh đúng đắn và phù hợp hơn cho các kỳ tiếp theo.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kinh doanh Để thực sự là công cụ sắc bén, đáp ứng tốt yêu cầu quản lý thì kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh kịp thời chính xác khối lượng hàng, ghi nhận doanh thu bán hàng và các chỉ tiêu liên quan khác của khối lượng bán hàng. - Kế toán quản lý tình hình biến động và dự trữ kho hàng hóa, phát hiện xử lý kịp thời hàng hóa bị ứ đọng. - Lựa chọn phương pháp và xác định đúng giá vốn hàng xuất bán để đảm bảo báo cáo tình hình tiêu thụ và xác định kết quả hoạt động kinh doanh. - Ghi chép số lượng, chất lượng và chi phí bán hàng, giá mua trên hệ thống sổ thích hợp.
- Theo dõi và thanh toán kịp thời công nợ với nhà cung cấp và khách hàng liên quan. - Lựa chọn phương pháp và xác định đúng giá vốn hàng bán để đảm bảo báo cáo tình hình tiêu thụ và kết quả tiêu thụ hàng hóa. Các phương thức bán hàng và thời điểm ghi nhận bán hàng 1.1 Các phương thức bán hàng a) Phương thức bán buôn Bán buôn hàng hóa là phương thức bán hàng cho các doanh nghiệp thương mại, các doanh nghiệp sản xuất. để thực hiện bán ra hoặc là để gia công chế biến rồi bán ra.
Trong bán buôn hàng hóa, thường gồm hai phương thức sau đây: + Bán buôn qua kho: là hàng được giao bán từ kho của các xí nghiệp bán buôn. Hình thức này được thực hiện theo các phương thức sau: Phương thức giao hàng trực tiếp và phương thức chuyển hàng theo hợp đồng. b) Phương thức bán lẻ Hàng hóa bán lẻ thường có khối lượng nhỏ, thanh toán ngay, hình thức thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt nên ít khi phải lập chứng từ bán hàng, các hình thức bán lẻ bao gồm: + Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này nhân viên bán hàng chịu trách nhiệm vật chất về số lượng hàng nhận bán tại các cửa hàng, trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng đồng thời ghi chép vào báo cáo bán hàng hoặc thẻ hàng. Cuối ngày, nhân viên bán hàng kiêm tiền bán hàng và kiểm kê hàng tồn để xác định lượng hàng đã bán ra trong ngày rồi lập báo cáo bán hàng.
Tiền bán hàng được nhân viên bán hàng kê vào giấy nộp tiền nộp cho thủ quỹ. + Bán lẻ thu tiền tập trung: Theo phương thức này, mỗi quầy hàng hoặc cửa hàng có một nhân viên thu tiền riêng, trực tiếp thu tiền của khách hàng và chịu trách nhiệm về số tiền này. Nhân viên thu ngân có trách nhiệm viết hóa đơn thu tiền và giao cho khách hàng và đối chiếu với số tiền đã nộp theo giấy tờ nộp tiền. + Bán hàng tự chọn: Theo hình thức này, người mua tự chọn hàng hóa định mua và đem ra bộ phận thu ngân nộp tiền, bộ phận thu ngân thu tiền và lập hóa đơn bán hàng cuối ngày nộp tiền vào quỹ.
c) Phương thức bán hàng đại lý 8 Là phương thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp thương mại giao hàng cho cơ sở nhận bán đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Sau khi bán được hàng, cơ sở đại lý thanh toán tiền hàng cho doanh nghiệp thương mại và được hưởng một khoản tiền gọi là hoa hồng đại lý. d) Phương thức hàng đổi hàng Là phương thức tiêu thụ mà trong đó người bán đem vật tư sản phẩm, hàng hóa của mình để đổi lấy vật tư, hàng hóa, sản phẩm của người mua. Giá trao đổi là giá bán của hàng hóa, vật tự, sản phẩm đó trên thị trường.
e) Phương thức bán hàng trả góp Khi giao cho người mua thì hàng hóa được coi là hàng tiêu thụ -> Người mua được trả tiền mua hàng nhiều lần. Ngoài số tiền bán hàng doanh nghiệp còn được hưởng thêm ở người mua một khoản lãi vì trả chậm. Các phương thức thanh toán Hiện nay, các doanh nghiệp thường áp dụng các phương thức thanh toán: - Thanh toán trực tiếp: Thu tiền ngay sau khi giao hàng cho khách hàng, hành vi giao và nhận hàng xảy ra đồng thời với hành vi thu tiền nên doanh thu tiêu thụ cũng là doanh thu bán hàng nhập quỹ. - Thanh toán bằng chuyển khoản: Người mua thanh toán bằng chuyển khoản qua ngân hàng, séc, … cho người bán trước hoặc sau một phần hoặc toàn bộ tiền hàng khi nhận được hàng theo hợp đồng.
- Thanh toán trả chậm: Khách hàng đã nhận hàng hóa và chấp nhận thanh toán nhưng chưa trả tiền ngay, thời điểm thu tiền không trùng với thời điểm giao hàng. Việc thanh toán này phụ thuộc vào sự ưu đãi của mỗi của công ty đối với khách hàng. Khách hàng có thể trả chậm bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản cho công ty. Nội dung về bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1.
Kế toán giá vốn hàng bán 1. Khái niệm Giá vốn hàng bán: là trị giá vốn hàng xuất bán trong kỳ. Đối với các doanh nghiệp thương mại trị giá vốn là số tiền thực tế mà doanh nghiệp bỏ ra 9 để được hàng hóa đó, nó bao gồm các giá trị mua thực tế và chi phí mua của hàng xuất bán. Cách các định giá vốn hàng bán Bước 1: Tính trị giá mua thực tế của hàng xuất bán Theo quy định hiện hành, giá xuất kho hàng hóa có thể được tính theo một trong các phương pháp sau: - Phương pháp đích danh: Giá thực tế hàng hóa xuất kho căn cứ vào đơn giá thực tế của hàng hóa nhập trong kỳ theo từng lô, từng lần nhập và số lượng hàng hóa xuất kho theo từng phần.
- Phương pháp bình quân gia quyền: Giá thực tế hàng hóa xuất kho được tính bình quân giữa giá trị thực tế của hàng hóa tồn kho đầu kỳ và giá thực tế nhập kho trong kỳ theo công thức: Giá trị thực tế Giá trị thực tế hàng Giá trị thực tế hàng hóa nhập Số lượng hóa tồn kho đầu kỳ + hàng xuất = trong kỳ hàng hóa × kho trong kỳ Số lượng hàng hóa Số lương hàng xuất trong kỳ + tồn đầu kỳ hóa nhập trong kỳ - Phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO): Theo phương pháp này, giả thiết rằng số hàng hóa nào nhập trước thì xuất trước, xuất hết lô hàng nhập trước thì mới xuất đến lô hàng nhập sau theo giá thực tế của từng lô hàng xuất. Phương pháp này thích hợp trong trường hợp giá cả ổn định hoặc có xu hướng giảm. -Bước 2: Tính chi phí thu mua phân bổ cho hàng xuất bán trong kỳ Chi phí hàng phân Chi phí thu mua Chi phí thu Trị giá mua bổ cho hàng hoá hàng phát sinh mua phân bổ + hàng hoá = tồn đầu kỳ trong kỳ × cho hàng xuất xuất bán Trị giá mua hàng Trị giá mua hàng bán trong kỳ + trong kỳ còn đầu kỳ nhập trong kỳ Bước 3: Tính trị giá vốn hàng xuất bán 10 Trị giá vốn hàng Trị giá mua hàng hóa Chi phí thu mua phân = + hóa xuất bán xuất bán bổ cho hàng xuất bán 1. Chứng từ, sổ sách sử dụng - Chứng từ: Phiếu xuất kho, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, hóa đơn giá trị gia tăng - Sổ sách: Sổ nhật ký chung, Sổ cái Tk 632 1.
Tài khoản sử dụng: * Kết cấu TK 632 Bên nợ: - Phản ánh giá vốn hàng bán, các khoản chi phí giá vốn, … Bên có: - Kết chuyển giá vốn của hàng hóa dịch vụ sang Tk 911.