CHƯƠNG I: LÍ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan chung về phân tích Tài chính doanh nghiệp 1. Hoạt động của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Nền kinh tế thị trường là môi trường hoạt động, phát triển của các doanh nghiệp, mỗi doanh nghiệp hoạt động trong môi trường đó có quyền tự chủ, tự do sản xuất kinh doanh nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật, thực hiện tốt các quy luật kinh tế.
Theo điều 4 luật doanh nghiệp năm 2006 quy định “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng kí kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Theo kinh nghiệm các nhà kinh tế học đã chỉ ra,trong quá trình phát triển, mỗi doanh nghiệp đều phải giải quyết được 3 vấn đề kinh tế cơ bản: - Thứ nhất : quyết định sản xuất cái gì. - Thứ hai : quyết định sản xuất như thế nào. - Thứ ba : quyết định sản xuất cho ai.
Đây là những vấn đề được coi là kim chỉ nam hoạt động của các doanh nghiệp trên thương trường. Các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị trường đều cần phải tuân thủ các quy luật về cạnh tranh, cung cầu, quy luật giá cả. Mỗi doanh nghiệp là một cá thể trong môi trường cạnh tranh do đó, hơn ai hết, bản thân mỗi doanh nghiệp phải xác định được những nhân tố cơ bản nhất, chính yếu nhất ảnh hưởng đến sự tồn tại của mình, xác định được năng lực của bản thân cũng như năng lực của đối thủ cạnh tranh hay nói một cách khác phải biết vị trí của mình trên thương trường. Và quan trọng hơn cả doanh nghiệp còn phải xác định được nhu cầu của thị trường về sản phẩm của mình, phát huy mọi nguồn lực để đáp ứng nhu cầu nhưng phải biết dừng lại khi cung đã quá dư thừa… Đào Thị Phương 5 Lớp K43/11.09 Luan van Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp 1.2 Bản chất của tài chính doanh nghiệp Để có thể hiểu được tài chính doanh nghiệp là gì thì trước tiên phải tìm hiểu về quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm những hoạt động gì.
Nói một cách nôm na thì quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình kết hợp yếu tố đầu vào như nhà xưởng, thiết bị, nguyên liệu v. và sức lao động để tạo ra yếu tố đầu ra là hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa để thu lợi nhuận. Như vậy, xét về hình thức, tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Xét về bản chất, tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Các quan hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu: - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước: phát sinh khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đối với Nhà nước và Nhà nước góp vốn vào doanh nghiệp dưới bất kì hình thức nào. - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức xã hội khác: thể hiện trong việc thanh toán, thưởng phạt vật chất khi doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế khác cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho nhau. - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động: thể hiện trong việc doanh nghiệp thanh toán trả tiền công, thực hiện thưởng phạt vật chất đối với người lao động trong quá trình tham gia vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp: mối quan hệ này thể hiện trong đầu tư, góp vốn hay rút vốn của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp và trong việc phân chia lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp.
- Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp: đây là mối quan hệ thanh toán giữa các bộ phận nội bộ doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh, trong việc hình thành và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp Hoạt động tài chính là một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu của doanh nghiệp đề ra. Các hoạt động gắn liền với việc tạo Đào Thị Phương 6 Lớp K43/11.09 Luan van Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp lập, phân phối, sử dụng và vận động chuyển hóa của các quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp.3 Những vấn đề cơ bản về phân tích tài chính 1. Khái niệm phân tích tài chính Phân tích tài chính được các nhà quản lý bắt đầu chú ý từ cuối thế kỉ XIX. Từ đầu thế kỉ XX đến nay, phân tích tài chính thực sự được phát triển và chú trọng hơn bao giờ hết bởi nhu cầu quản lý doanh nghiệp có hiệu quả ngày càng tăng, sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống tài chính, sự phát triển của các tập đoàn kinh doanh và khả năng sử dụng rộng rãi công nghệ thông tin.
Nghiên cứu phân tích tài chính là khâu quan trọng trong quản lý doanh nghiệp. Vậy phân tích tài chính là gì? Nội dung phân tích và sử dụng phương pháp phân tích như thế nào? “Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và công cụ cho phép thu thập và xử lý thông tin kế toán và các thông tin khác trong quản lý doanh nghiệp, nhằm đánh giá tình hình tài chính, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, các quyết định quản lý phù hợp.” Phân tích hoạt động tài chính doanh nghiệp mà trọng tâm là phân tích các báo cáo tài chính và các chỉ tiêu đặc trưng tài chính thông qua một hệ thống các phương pháp, công cụ và kĩ thuật phân tích, giúp người sử dụng thông tin từ các góc độ khác nhau, vừa đánh giá toàn diện, tổng hợp khái quát, lại vừa xem xét một cách chi tiết hoạt động tài chính doanh nghiệp, để nhận biết, phán đoán, dự báo và đưa ra các quyết định tài chính, quyết định tài trợ và đầu tư phù hợp. Vai trò của phân tích tài chính. Phân tích tài chính đối với nhà quản trị.
Nhà quản trị phân tích tài chính nhằm đánh giá hoạt động kinh doanh chủ yếu của doanh nghiệp. Đó là cơ sở để định hướng các quyết định của Ban giám đốc, Giám đốc tài chính, dự báo tài chính, kế hoạch đầu tư, ngân quỹ và kiểm soát các hoạt động quản lý. Phân tích tài chính đối với nhà đầu tư. Đào Thị Phương 7 Lớp K43/11.09 Luan van Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp Nhà đầu tư cần biết tình hình thu nhập của chủ sở hữu - lợi tức cổ phần và giá trị tăng thêm của vốn đầu tư.
Họ quan tâm tới phân tích tài chính để nhận biết khả năng sinh lãi của doanh nghiệp. Đó là một trong những căn cứ giúp họ ra quyết định bỏ vốn vào doanh nghiệp hay không? Phân tích tài chính đối với người cho vay. Người cho vay phân tích tài chính để nhận biết khả năng vay và trả nợ của khách hàng. Chẳng hạn, để quyết định cho vay, một trong những vấn đề mà người cho vay cần xem xét là doanh nghiệp thực sự có nhu cầu vay hay không? Khả năng trả nợ của doanh nghiệp như thế nào? Ngoài ra, phân tích tài chính cũng rất cần thiết đối với người hưởng lương trong doanh nghiệp, đối với cán bộ thuế, thanh tra, cảnh sát kinh tế, luật sư… Dù họ công tác ở các lĩnh vực khác nhau, nhưng họ đều muốn hiểu biết về hoạt động của doanh nghiệp để thực hiện tốt hơn công việc của họ.3 Thông tin sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp Việc thu nhập và sử dụng các nguồn thông tin là vấn đề quan trọng hàng đầu cho quá trình phân tích.
Thông tin mà các doanh nghiệp sử dụng là: Các thông tin bên ngoài doanh nghiệp và các thông tin nội bộ doanh nghiệp Các thông tin bên ngoài doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, các chủ thể kinh tế ngày càng có quan hệ kinh tế mật thiết với nhau, ảnh hưởng lớn tới nhau, doanh nghiệp nào nắm được càng nhiều các thông tin kinh tế và xử lý các thông tin bên ngoài doanh nghiệp hết sức quan trọng. Bên cạnh đó, phân tích tài chính có mục tiêu đưa ra những lý do dự báo tài chính giúp cho việc ra quyết định về mặt tài chính và giúp cho việc dự kiến kết quả tương lai của doanh nghiệp nên không thể chỉ giới hạn trong phạm vi nghiên cứu các báo cáo tài chính mà còn phải mở rộng sang các lĩnh vực khác như: các thông tin chung về kinh tế; thuế, tiền tệ; các thông tin về ngành kinh doanh của doanh nghiệp; các thông tin về pháp lý, về chính sách tài chính của Nhà nước đối với các doanh nghiệp, thông tin về thị trường, tiến bộ khoa học kĩ thuật… Đồng thời, cần phải đặt sự phát triển của doanh nghiệp trong mối liên hệ với các hoạt động chung của ngành kinh doanh. Bởi vì trong cùng ngành sẽ có những tính chất và đặc điểm giống nhau.
Những nghiên cứu theo ngành Đào Thị Phương 8 Lớp K43/11.09 Luan van Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp sẽ chỉ rõ tầm quan trọng của ngành nghiên cứu trong nền kinh tế, các sản phẩm và hoạt động khác nhau của ngành, quy trình công nghệ, các khoản đầu tư, cơ cấu ngành, độ lớn của thị trường và triển vọng phát triển… Các thông tin nội bộ doanh nghiệp. Đây là nguồn thông tin đặc biệt cần thiết, mang tính chất bắt buộc. Với những đặc trưng hệ thống, đồng nhất và phong phú, kế toán hoạt động như một nhà cung cấp quan trọng những thông tin đáng giá cho phân tích tài chính. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng có nhiệm vụ phải cung cấp những thông tin kế toán cho các đối tác bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.
Thông tin kế toán được phản ánh đầy đủ trong các báo cáo tài chính: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Bảng cân đối kế toán. Bảng cân đối kế toán là một báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định nào đó. Đây là một báo cáo tài chính có ý nghĩa quan trọng đối với mọi đối tượng có quan hệ sở hữu, quan hệ kinh doanh với doanh nghiệp.