Luận văn thạc sĩ về hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh Bình Định giai đoạn 1995-2015

Luận văn thạc sĩ phân tích hợp tác xã nông nghiệp tại Bình Định giai đoạn 1995-2015, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Trường học: Trường Đại Học Bình Định
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Bình Định (1995-2015)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU SƠ ĐỒ
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• NGUỒN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH TRƯỚC NĂM 1995
• 1.1. Khái niệm về hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm hợp tác xã
• 1.1.2. Khái niệm hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm của hợp tác xã nông nghiệp
• 1.2. Khái quát về hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định trước năm 1995
• 1.2.1. Quá trình hình thành, phát triển hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Nghĩa Bình từ năm 1976 đến năm 1988
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH TỪ NĂM 1995 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định từ năm 1995 đến năm 2005
• 2.2. Chủ trương, chính sách đổi mới hợp tác xã nông nghiệp của tỉnh Bình Định từ năm 1995 đến năm 2005
• 2.3. Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định từ năm 2005 đến năm 2015
• 2.4. Chủ trương, chính sách đổi mới hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định từ năm 2005 đến năm 2015
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT TỪ VIỆC NGHIÊN CỨU HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH TỪ NĂM 1995 ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. Đặc điểm của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 3.2. Sự phát triển của các hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định giai đoạn 1995 - 2015 phát triển chuyển đổi theo chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước và của tỉnh Bình Định
• 3.3. Sự phân bố của các hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định ở các vùng trong tỉnh không đồng đều
• 3.4. Các hợp tác xã nông nghiệp ở Bình Định trong giai đoạn 1995–2015 đang từng bước chuyển đổi về mọi mặt
• 3.5. Quy mô, số lượng các hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định trong giai đoạn 1995 – 2015 đang có xu hướng giảm
• 3.6. Nguồn vốn kinh doanh của các hợp tác xã nông nghiệp chủ yếu là các tài sản cố định, vốn lưu động và mức vốn góp của thành viên còn thấp
• 3.7. Hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định có xu hướng liên kết với các thành phần kinh tế và các hợp tác xã ở lĩnh vực khác
• 3.8. Vai trò của hợp tác xã nông nghiệp đối với phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình Định từ năm 1995 đến năm 2015
• 3.9. Bài học kinh nghiệm
• 3.10. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hợp tác xã nông nghiệp và bối cảnh tại Bình Định

Hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) là mô hình kinh tế tập thể quan trọng trong phát triển nông thôn. Tại Bình Định, HTXNN đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ năm 1995 đến 2015. Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực của tỉnh, với sự đóng góp lớn từ các HTXNN. Phát triển nông thôn được thúc đẩy thông qua các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào HTXNN. Các nông dân là lực lượng chính tham gia vào HTXNN, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập. Chính sách nông nghiệp của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của HTXNN, đặc biệt là trong việc đầu tư nông nghiệp và quản lý HTX.

1.1. Khái niệm và đặc điểm HTXNN

Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể do nông dân tự nguyện thành lập, nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Tại Bình Định, HTXNN có đặc điểm chung là tập hợp đông đảo nông dân, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất. Các HTXNN tại Bình Định đã chuyển đổi từ mô hình cũ sang mô hình mới, phù hợp với kinh tế nông nghiệp hiện đại. Tổ chức HTX được cải thiện, giúp tăng hiệu quả sản xuất và quản lý.

1.2. Bối cảnh phát triển HTXNN tại Bình Định

Bình Định là tỉnh có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Từ năm 1995, các chính sách nông nghiệp của tỉnh đã thúc đẩy sự hình thành và phát triển của HTXNN. Đầu tư nông nghiệp được tăng cường, giúp cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao năng suất. Các HTXNN tại Bình Định đã đóng góp lớn vào phát triển nông thôn, tạo việc làm và tăng thu nhập cho nông dân.

II. Quá trình phát triển HTXNN tại Bình Định 1995 2015

Giai đoạn 1995-2015 đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ của hợp tác xã nông nghiệp tại Bình Định. Các chính sách nông nghiệp của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của HTXNN. Nông sản từ các HTXNN đã được đưa ra thị trường nông sản, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Quản lý HTX được cải thiện, giúp tăng hiệu quả sản xuất và quản lý. Các HTXNN tại Bình Định đã từng bước chuyển đổi, phù hợp với yêu cầu của kinh tế nông nghiệp hiện đại.

2.1. Giai đoạn 1995 2005

Từ năm 1995, các chính sách đổi mới HTXNN của tỉnh Bình Định đã được triển khai mạnh mẽ. Hợp tác xã nông nghiệp được tổ chức lại, phù hợp với cơ chế thị trường. Nông sản từ các HTXNN đã được đưa ra thị trường nông sản, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Quản lý HTX được cải thiện, giúp tăng hiệu quả sản xuất và quản lý.

2.2. Giai đoạn 2005 2015

Giai đoạn 2005-2015, các HTXNN tại Bình Định tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Chính sách nông nghiệp của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của HTXNN. Nông sản từ các HTXNN đã được đưa ra thị trường nông sản, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Quản lý HTX được cải thiện, giúp tăng hiệu quả sản xuất và quản lý.

III. Đánh giá và bài học kinh nghiệm

Hợp tác xã nông nghiệp tại Bình Định đã đạt được nhiều thành tựu trong giai đoạn 1995-2015. Các chính sách nông nghiệp của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của HTXNN. Nông sản từ các HTXNN đã được đưa ra thị trường nông sản, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Quản lý HTX được cải thiện, giúp tăng hiệu quả sản xuất và quản lý. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục để phát huy tối đa tiềm năng của HTXNN.

3.1. Thành tựu và hạn chế

Các HTXNN tại Bình Định đã đóng góp lớn vào phát triển nông thôn, tạo việc làm và tăng thu nhập cho nông dân. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế và trình độ quản lý chưa cao. Chính sách nông nghiệp cần tiếp tục được cải thiện để phát huy tối đa tiềm năng của HTXNN.

3.2. Bài học kinh nghiệm

Từ quá trình phát triển của HTXNN tại Bình Định, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng. Chính sách nông nghiệp cần được điều chỉnh phù hợp với thực tế. Quản lý HTX cần được cải thiện để tăng hiệu quả sản xuất và quản lý. Đầu tư nông nghiệp cần được tăng cường để cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao năng suất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1995-2015, hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) trên địa bàn tỉnh Bình Định đã trải qua nhiều bước chuyển đổi quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tỉnh Bình Định, nằm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, với nền kinh tế năng động và đa dạng, đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các HTXNN. Theo số liệu thống kê, đến năm 2004, toàn tỉnh có 200 HTXNN, chiếm 68,5% tổng số hợp tác xã, trong đó 37,43% HTXNN được đánh giá khá, giỏi, 43,33% trung bình và 19,24% yếu kém. Các HTXNN đã đóng góp tích cực vào việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tăng năng suất và thu nhập cho xã viên, đồng thời góp phần giải quyết việc làm và tăng nguồn thu ngân sách địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa các chính sách đổi mới, đánh giá quá trình phát triển và chuyển biến của HTXNN trên địa bàn tỉnh Bình Định trong giai đoạn 1995-2015, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ HTXNN trên địa bàn tỉnh Bình Định trong 20 năm, với trọng tâm phân tích các chính sách, hoạt động kinh doanh, cơ cấu tổ chức và vai trò của HTXNN trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách phát triển HTXNN, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về kinh tế hợp tác và mô hình phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Lý thuyết kinh tế hợp tác nhấn mạnh vai trò của HTX như một tổ chức kinh tế tập thể, hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, tự chủ và cùng có lợi, nhằm hỗ trợ các thành viên phát triển sản xuất và kinh doanh. Mô hình phát triển HTXNN tập trung vào việc chuyển đổi từ mô hình hợp tác xã kiểu cũ sang mô hình hợp tác xã kiểu mới, dựa trên quyền tự do sản xuất kinh doanh của hộ xã viên, với các đặc trưng như quản lý dân chủ, tự chịu trách nhiệm và phát huy sức mạnh tập thể.

Các khái niệm chính bao gồm: hợp tác xã nông nghiệp, kinh tế hộ nông dân, cơ chế khoán sản phẩm, chuyển đổi mô hình hợp tác xã, và dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ. Luận văn cũng vận dụng các nguyên tắc quản lý kinh tế tập thể và các chính sách pháp luật về hợp tác xã như Luật HTX năm 1996, 2003 và các nghị quyết của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế hợp tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm tài liệu thành văn từ Trung ương và địa phương, các báo cáo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Định, Liên minh HTX tỉnh, các bài viết chuyên khảo, báo chí và tài liệu điền dã. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 194 HTXNN được khảo sát về các loại dịch vụ và hoạt động kinh doanh trong giai đoạn 2003-2004.

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic nhằm phân tích quá trình phát triển và chuyển biến của HTXNN. Ngoài ra, phương pháp sưu tầm, phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê được sử dụng để làm rõ các nội dung nghiên cứu. Phân tích số liệu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả hoạt động, quy mô, cơ cấu dịch vụ và vai trò của HTXNN trong phát triển kinh tế nông nghiệp tỉnh Bình Định.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1995-2015, với các mốc quan trọng như năm 1996 (ban hành Luật HTX), năm 2003-2004 (đánh giá hoạt động dịch vụ HTXNN), và năm 2015 (kết thúc giai đoạn nghiên cứu).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và quy mô HTXNN giảm nhưng chất lượng tăng: Từ năm 1995 đến 2015, số lượng HTXNN giảm từ 232 xuống còn khoảng 200 HTX (giảm khoảng 14%), tuy nhiên tỷ lệ HTXNN hoạt động hiệu quả tăng lên, với 37,43% HTXNN được đánh giá khá, giỏi vào năm 2004, so với 19,24% HTX yếu kém.

2. Chuyển đổi mô hình hoạt động: Các HTXNN đã chuyển từ mô hình quản lý tập trung, bao cấp sang mô hình cung cấp dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ xã viên. Đến năm 2004, 89% HTXNN đã thực hiện dịch vụ từ một khâu đến nhiều khâu, trong đó dịch vụ thủy lợi đạt 94,85%, dịch vụ giống 78,35%, dịch vụ phân bón thuốc trừ sâu 51,56%, dịch vụ tín dụng nội bộ 34,09%, và dịch vụ điện 54,69%.

3. Tăng năng suất và hiệu quả sản xuất: Qua các chính sách khoán sản phẩm và chuyển đổi mô hình, năng suất lúa tăng từ 18,9 tạ/ha lên 24,3 tạ/ha (tăng 28,57%) trong giai đoạn đầu 1980s, và tiếp tục tăng trong giai đoạn 1995-2015. Tổng sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ 205,3 kg năm 1976 lên 350 kg năm 1991.

4. Vai trò hỗ trợ phát triển kinh tế hộ: HTXNN đã trở thành cầu nối quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi, hỗ trợ vốn và tiêu thụ sản phẩm cho hộ nông dân, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống xã viên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự chuyển biến tích cực là nhờ các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Luật HTX năm 1996 và 2003, cùng với các nghị quyết, chỉ thị của tỉnh Bình Định nhằm củng cố, nâng cao chất lượng HTXNN. Việc chuyển đổi mô hình từ quản lý tập trung sang cung cấp dịch vụ đã giúp HTXNN phát huy vai trò hỗ trợ kinh tế hộ, tăng tính tự chủ và hiệu quả hoạt động.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của kinh tế hợp tác xã Việt Nam, khi HTXNN dần trở thành tổ chức kinh tế hỗ trợ sản xuất, không thay thế kinh tế hộ. Việc đa dạng hóa dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ tín dụng nội bộ và dịch vụ điện, đã góp phần cải thiện điều kiện sản xuất và đời sống nông thôn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ HTXNN thực hiện các loại dịch vụ qua các năm, bảng thống kê số lượng HTXNN theo mức độ hiệu quả, và biểu đồ tăng trưởng năng suất lúa theo thời gian. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét sự phát triển và chuyển đổi của HTXNN trong giai đoạn nghiên cứu.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như số lượng HTXNN yếu kém chiếm gần 20%, một số HTX chỉ tồn tại hình thức, chưa khai thác hết tiềm năng kinh tế địa phương. Nguyên nhân do hạn chế về vốn, trình độ quản lý, và sự thích nghi với cơ chế thị trường còn chậm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản lý HTXNN: Đào tạo cán bộ quản lý chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động HTXNN. Mục tiêu tăng tỷ lệ HTXNN hoạt động hiệu quả lên trên 60% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với Liên minh HTX tỉnh.

2. Đẩy mạnh đa dạng hóa dịch vụ và liên kết chuỗi giá trị: Khuyến khích HTXNN mở rộng các dịch vụ mới như chế biến nông sản, tiêu thụ sản phẩm, tín dụng nội bộ, và ứng dụng công nghệ thông tin. Mục tiêu tăng số HTXNN cung cấp dịch vụ đa dạng lên 70% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản trị HTXNN, chính quyền địa phương.

3. Hỗ trợ tiếp cận vốn và công nghệ: Tạo điều kiện thuận lợi cho HTXNN vay vốn ưu đãi, tiếp cận công nghệ mới trong sản xuất và chế biến nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu tăng vốn đầu tư cho HTXNN lên 30% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng chính sách xã hội, Sở Kế hoạch và Đầu tư.

4. Tăng cường vai trò quản lý nhà nước và chính sách hỗ trợ: Hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và pháp lý cho HTXNN, đặc biệt là các HTX yếu kém để tái cấu trúc hoặc sáp nhập. Mục tiêu giảm tỷ lệ HTXNN yếu kém xuống dưới 10% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý hợp tác xã nông nghiệp: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về quá trình chuyển đổi, quản lý và phát triển HTXNN, từ đó áp dụng các giải pháp cải tiến hoạt động.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển HTXNN phù hợp với thực tiễn địa phương.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo toàn diện về lịch sử, chính sách và thực trạng phát triển HTXNN tại Bình Định, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu.

4. Hộ nông dân và xã viên HTX: Giúp hiểu rõ vai trò, lợi ích và cơ hội tham gia HTXNN, từ đó nâng cao nhận thức và sự gắn bó với tổ chức hợp tác xã.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp tác xã nông nghiệp là gì?
   Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể do người nông dân tự nguyện thành lập nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp thông qua cung cấp dịch vụ chung như giống cây trồng, vật tư, tiêu thụ sản phẩm.

2. Tại sao số lượng HTXNN giảm nhưng hiệu quả lại tăng?
   Số lượng giảm do sáp nhập, giải thể các HTX yếu kém, tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các HTX còn lại, phù hợp với cơ chế thị trường.

3. Các dịch vụ chính của HTXNN hiện nay là gì?
   Bao gồm dịch vụ làm đất, giống, thủy lợi, phân bón, thuốc trừ sâu, tín dụng nội bộ, tiêu thụ sản phẩm, chế biến nông sản và dịch vụ điện.

4. Vai trò của chính sách pháp luật trong phát triển HTXNN?
   Chính sách pháp luật như Luật HTX 1996, 2003 tạo khung pháp lý cho HTXNN hoạt động tự chủ, dân chủ, phát huy vai trò hỗ trợ kinh tế hộ và phát triển bền vững.

5. Làm thế nào để HTXNN nâng cao hiệu quả hoạt động?
   Thông qua đào tạo cán bộ, đa dạng hóa dịch vụ, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, tiếp cận vốn và công nghệ, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý và chính sách hỗ trợ.

Kết luận

• Hợp tác xã nông nghiệp tỉnh Bình Định đã trải qua quá trình chuyển đổi từ mô hình tập trung sang mô hình dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông nghiệp và xã hội địa phương trong giai đoạn 1995-2015.
• Số lượng HTXNN giảm nhưng chất lượng và hiệu quả hoạt động được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ HTXNN khá, giỏi chiếm trên 37% năm 2004.
• Các chính sách đổi mới của Đảng, Nhà nước và tỉnh Bình Định đã tạo nền tảng pháp lý và hỗ trợ thiết thực cho sự phát triển HTXNN.
• HTXNN đã đa dạng hóa dịch vụ, nâng cao năng suất, thu nhập cho xã viên và góp phần giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách địa phương.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm về đào tạo, đa dạng hóa dịch vụ, hỗ trợ vốn và hoàn thiện chính sách nhằm phát huy tiềm năng HTXNN trong giai đoạn tiếp theo.

Next steps: Tăng cường triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan quản lý, HTXNN và xã viên cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu quá trình tìm hướng đổi mới quản lý HTX” [80, tr. Cuối năm 1980, tiếp thu chủ trương khoán mới đến nhóm và người lao động, tỉnh uỷ cho phép tiến hành thử nghiệm ở hợp tác xã Phước Thắng I trong vụ đông xuân 1980 – 1981 và mở ra 29 hợp tác xã trong vụ hè thu 1981 và làm đại trà trong vụ đông xuân 1981 – 1982. Với việc thực hiện cơ chế khoán theo chỉ thị 100 đã từng bước làm thay đổi nên nông nghiệp của Nghĩa Bình. Tác dụng của khoán 100 đã tạo ra những thay đổi to lớn điều này được thể hiện khi so sánh giữa ba năm thực hiện khoán mới (1982 - 1984) và 3 năm (1979 – 1981) mặc dù năm 1983 hạn nặng kéo dài nhưng bình quân lương thực 1 năm trong 3 năm khoán mới đạt 55.5500 tấn so với 47.4000 tấn so với 3 năm trước đó tương ứng với tỉ lệ tăng bình quân 17,07%.

Riêng lúa bình quân trong 3 năm khoán sản phẩm từ 18,9 tạ/ha trước đó lên 24,3 tạ/ha gieo trồng tăng 28,57% trong đó phần vượt khoán trên dưới 20%( bình quân 1ha từ 5-6 tạ). Như vậy bình quân lương thực đầu người từ 258 kg (1981) lên 283 kg (1984) mặc dầu số dân hàng năm tăng 2,5 %, có được điều này là nhờ thông qua khoán 100, mà hợp tác xã và nhất là xã viên đã có động lực khai thác và sử dụng hợp lí đất đai tạo thêm vật tư để tăng thêm vốn vật tư để thâm canh tăng thêm thu nhập vượt khoán thể hiện qua hệ số sử dụng đất tăng tăng thêm 2 lần trong đó vùng lúa các hợp tác xã đạt từ 2,5 – 2,6 lần, tập quán luân canh tăng vụ được phục hồi và mở e 13 rộng, lúa vụ ba tăng cả diện tích và năng suất kể cả một hợp tác xã miền núi; ngày công trong định mức được quản lý chặt chẽ, hiện tượng đông công phóng điểm, nhiều hợp tác giảm được so với trước chất lượng lao động tốt hơn và ngày lao động dài thêm 2-3 giờ. Thông qua khoán sản phẩm đã thu hồi trên 4000 ha đất lấn chiếm, đưa đại bộ phận đất màu vào quản lý với các hình thức khoán sản phẩm khác nhau kể cả khoán trắng, không còn tình trạng bỏ hoang đất [52, tr. Về chăn nuôi so sánh 3 năm thực hiện khoán mới (1982 – 1984) và 3 năm trước đó (1979 – 1981) thì đàn trâu tăng 10,9%, đàn bò tăng 19,7% đàn lợn tăng 14,25%.

Tính đến năm 1984 đã có 43 hợp tác xã chăn nuôi bò đàn, 176 hợp tác xã chăn nuôi lợn tập thể trong đó có 49 trại nái tập trung trên 200 hợp tác xã nuôi vịt thời vụ bước đầu áp dụng hình thức khoán sản phẩm đàn lợn tập thể chiếm 26,5 % so với tổng đàn (140402 con/544533 con). Năm 1980, đàn trân bò của tỉnh đã tăng lên 187.033 con, trong đó dùng cho cày kéo là 91527con. Đàn gia cầm tăng từ 1162000 con năm 1980 lên 1275550 con vào năm 1985 sản lượng thịt hơi các loại được xuất chuồng từ 6015,9 tấn (1980) lên 9427 tấn (1985) tăng 1,5 lần so với so với năm 1980 [52, tr. Tuy nhiên, sau hơn 5 năm thực hiện cơ chế khoán 100, trên địa bàn tỉnh đã bộc lộ nhiều mâu thuẫn, hoạt động các hợp tác xã trở nên trì trệ.

Để chống khoán trắng, các hợp tác xã vẫn phải nắm một số khâu: làm đất, thuỷ lợi, cung ứng vật tư, nhưng trên thực tế không đảm đương được. Ở Nhiều hợp tác xã, việc tăng mức khoán sản phẩm (lúa, hoa màu.) lên quá cao, làm cho phần sản lượng vượt khoán không thể bù đắp nổi chi phí vật chất đầu tư. Do đó, xã viên chán nản, một số người trả lại ruộng đất nhận khoán cho hợp tác xã.Tình trạng xã viên nợ sản phẩm đã xuất hiện trong hầu hết các hợp tác xã. Số thóc nhân dân nợ hợp tác xã ngày càng lớn.

Thực trạng khó khăn trên đòi hỏi phải có chủ trương, biện pháp tháo gỡ kịp thời. e 14 Tháng 12/1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước, trong đó quyết định tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, điều chỉnh cơ cấu đầu tư theo hướng tập trung cho ba chương trình mục tiêu: lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần nhằm giải phóng và phát triển lực lượng sản xuất, chuyển từ chính sách kinh tế đóng kín sang chính sách kinh tế mở cửa thị trường, từng bước gắn nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới, thị trường trong nước với thị trường quốc gia trên nguyên tắc đảm bảo độc lập chủ quyền, an ninh quốc gia. Những quan điểm trên đánh dấu sự đổi mới quan trọng về tư duy kinh tế, mở ra thời kỳ đổi mới căn bản và đồng bộ của Việt Nam. Dựa trên cơ sở chung chỉ đạo của Đảng và nhà nước về hợp tác xã nông nghiệp, Tỉnh uỷ đã tiến hành triển khai các chính sách chỉ đạo phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Thực hiện chủ trương đường lối của đại hội đại biểu VI của Đảng (1986). Đại hội Đảng tỉnh Nghĩa Bình lần thứ IV (8/1/1987) Đã xác định nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh trong thời gian tới: “tập trung thực hiện ba chương trình kinh tế lớn về lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu.” Trong đó xác đinh nhiệm vụ cụ thể trong phát triển hợp tác xã là : “Củng cố hợp tác xã và tập đoàn sản xuất nông nghiệp, hoàn thiện cơ chế khoán sản phẩm; xây dựng củng cố hợp tác xã và tổ hợp nghề cá; hướng các hợp tác xã mua bán và tập đoàn sản xuất nông nghiệp, hoàn thiện cơ chế khoán sản phẩm; xây dựng và củng cố các hợp tác xã và tổ hợp nghề cá; hướng các hợp tác xã mua bán, hợp tác xã tín dụng, hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp đi đúng quỹ đạo kinh tế xã hội chủ nghĩa. Ban thường vụ Tỉnh uỷ tỉnh Nghĩa Bình đã đề ra nghị quyết số 16 ngày 23/5/1987 “Một số chủ trương biện pháp củng cố quan hệ sản xuất XHCN ở e 15 nông thôn”, ban thường trực UBND tỉnh tiến hành kiểm điểm tình hình HTXNN những năm qua, khẳng định những việc làm được; những mặt còn hạn chế khuyết điểm để tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp theo chính sách chung của Đảng và nhà nước. Thực hiện đổi mới hợp tác xã nông nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp ở Bình Định đã đạt những bước tiến mới.

Trong giai đoạn năm 1987 ghi nhận các loại hợp tác xã công – nông – thương tín được xây dựng và thí điểm trên 6 hợp tác xã nhưng kết quả đạt được không cao nhiều hợp tác xã còn lúng túng, có những hợp tác xã tuy rằng đổi tên nhưng vẫn chưa có nội dung hoạt động rõ ràng. Về ruộng đất trâu bò thì hầu hết các hợp tác xã quản lý được.Song chỉ mới có 65% - 68% số hợp tác xã quản lý được hoa màu tập thể hoá có hiệu quả, tích cực phát triển mở rộng chăn nuôi.Cụ thể đã cho 120000 trâu bò cày kéo kết hợp sinh sản chiếm 66% tổng số trâu bò cày kéo cả tỉnh [53, tr. Các hợp tác xã đang đa dạng cơ cấu các loại cây trồng, vật nuôi, ngành nghề trên cơ sở khai thác tích cực tiềm năng đất đai, lao động và điều kiện tự nhiên của mỗi hợp tác xã để làm ra nhiều nông sản phục vụ tiêu dùng, xuất khẩu. Một số hợp tác xã mạnh dạn đổi mới cách làm ăn, mở rộng liên doanh, liên kết kinh tế, kinh doanh tổng hợp làm ra sản phẩm hàng hoá góp phần xây dựng mô hình sản xuất, quản lý mới như Bình Dương, Hoài Sơn 2, Nhơn Phú 1, Nhơn Khánh.Ở các huyện miền núi cây lâm nghiệp được chú ý đúng mức, có 253 hợp tác xã, 375 tập đoàn sản xuất đã nhận 334000ha rừng để sản xuất quản lý.

Đáng chú ý là nuôi tôm xuất khẩu được đẩy mạnh ở nhiều hợp tác xã đồng bằng ven biển góp phần thực hiện ba chương trình kinh tế lớn một cách tích cực như các hợp tác xã ở Tuy Phước, Qui Nhơn, Tam Quan Nam, Tam Quan Bắc, Bình Dương. Kinh tế gia đình được chú ý, nhờ kinh tế vườn nên có hợp tác xã đã vươn e 16 lên sản xuất hàng hoá có giá trị kinh tế cao như quế, tiêu, đào ở các hợp tác xã, tập đoàn sản xuất ở Hoài Ân. Ngoài lúa, nhiều loại cây trồng khác được duy trì phát triển, tạo được một lượng nông sản dồi dào đa dạng có giá trị kinh tế và giá trị xuất khẩu đáng kể. Cây họ đậu góp phần cải tạo đất và làm tăng sản lượng, sản phẩm tiêu dùng tích cực ở vùng lúa, vùng màu.

Một số hợp tác xã quản lý sử dụng tốt trâu bò cày kéo, đã khoán cho xã viên diện tích , thời gian cày bừa, mức khấu hao gắn với công điểm chăn dắt, giá trị lúc phế canh. Tiêu biểu là Phước Thuận, Nhơn Phong 2, Nhơn Phú 1.Một số hợp tác xã sử dụng tốt máy móc, gắn được quyền lợi và trách nhiệm của người bảo quản, sử dụng với quyền sở hữu tập thể như Đập Đá, Nhơn Khánh.Đến 1987, các hợp tác xã đã tăng cường cơ giới hoá máy móc với việc mua sắm 34 máy kéo lớn, 400 máy kéo nhỏ, 42 ô tô, 300 máy say xát, 100 ha canh tác có 9,6 mã lực. Định mức lao động ở nhiều hợp tác xã có tiến bộ so với thời kỳ 3 khoán cùng với việc đưa các tiến bộ kỹ thuật vào đầu tư sản xuất công đầu tư cho 1 đơn vị diện tích, đơn vị sản phẩm đã giảm bớt 60 – 100 công, mía 50 – 60 công/ ha [53, tr. Bên cạnh những tiến bộ phát triển mạnh mẽ đó vẫn tồn tại những bất cập đòi hỏi phải có sự thay đổi tư tưởng tập quán tiểu nông, phường hội của người nông dân vẫn chưa lay chuyển.

Sản xuất mang tính tự cấp tự túc, lao động gắn chặt với mảnh ruộng khoán, trong tổ chức sản xuất cây xuất khẩu nhiều hợp tác xã chưa hợp đồng với nhà nước nên bị ứ đọng như cây nghệ ở Phù Mỹ, Phù Cát, cây dừa ở Hoài Nhơn, Phù Cát. Trâu bò nhiều hợp tác xã không được quản lý tốt dẫn đến giảm sút, chèn ép nhau trong khoán sản phẩm, một số hợp tác xã có xã viên tự ý đổi lấy trâu bò tốt hợp tác xã làm của riêng.