Luận văn thạc sĩ về hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích hay hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương chi nhánh 3 tp hcm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Mỹ Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thiện Thông Minh
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương – Chi nhánh 3 TP.HCM
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
• MỤC LỤC
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế
• 1.2. Những điều kiện quy định trong thanh toán quốc tế
• 1.3. Các phương thức thanh toán quốc tế trong ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Phương thức chuyển tiền (Remittance)
• 1.3.1.1. Khái niệm
• 1.3.1.2. Đặc điểm
• 1.3.1.3. Các bên tham gia
• 1.3.1.4. Phân loại và quy trình thực hiện
• 1.3.1.4.1. Chuyển tiền trả sau
• 1.3.1.4.2. Chuyển tiền trả trước
• 1.3.2. Phương thức nhờ thu (Collection of Payment)
• 1.3.2.1. Khái niệm
• 1.3.2.2. Đặc điểm
• 1.3.2.3. Các bên tham gia
• 1.3.2.4. Phân loại và quy trình thực hiện
• 1.3.2.4.1. Nhờ thu hối phiếu trơn (Clean Collection)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK – CN 3
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP VietinBank – CN 3
• 2.1.1. Giới thiệu về VietinBank
• 2.1.2. Giới thiệu về Ngân hàng Vietinbank – CN 3
• 2.2. Thực trạng thanh toán quốc tế tại VietinBank – CN 3
• 2.2.1. Tình hình hoạt động Thanh toán Quốc tế theo cơ cấu xuất – nhập khẩu
• 2.2.1.1. Tình hình thanh toán xuất khẩu
• 2.2.1.2. Tình hình thanh toán nhập khẩu
• 2.2.2. Tình hình TTQT theo các phương thức thanh toán
• 2.2.2.1. Tổng quan về tình hình TTQT
• 2.2.2.2. Nghiệp vụ thanh toán chuyển tiền
• 2.2.2.3. Nghiệp vụ thanh toán nhờ thu
• 2.2.2.4. Nghiệp vụ thanh toán tín dụng chứng từ
• 2.2.3. Tình hình thu phí dịch vụ TTQT
• 2.2.4. Tình hình KHDN giao dịch TTQT
• 2.2.5. Tình hình thị trường giao dịch TTQT
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Đánh giá chung hoạt động TTQT của Ngân hàng
• 3.1.1. Chiến lược Marketing chưa đạt hiệu quả cao
• 3.1.2. Quy mô hoạt động TTQT chưa tương xứng với tiềm năng địa bàn
• 3.1.3. Trình độ chuyên môn của cán bộ còn nhiều hạn chế
• 3.1.4. Chương trình hiện đại hóa ngân hàng chưa thực sự hoàn thiện
• 3.2. Giải pháp và kiến nghị
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động chiến lược marketing và chiến lược khách hàng hợp lý cho chi nhánh
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng và phát triển đa dạng các dịch vụ liên quan
• 3.2.3. Đẩy mạnh hoạt động tài trợ thương mại và tăng cường nguồn cung ngoại tệ phục vụ TTQT
• 3.2.4. Không ngừng nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ và tăng cường tư vấn cho khách hàng để giảm thiểu rủi ro
• 3.2.5. Hoàn thiện và đổi mới công nghệ nhằm phục vụ công tác TTQT
• 3.2.5.1. Đối với cơ quan quản lí nhà nước
• 3.2.5.2. Đối với ngân hàng Vietinbank
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP

Hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối thương mại và đầu tư quốc tế. Ngân hàng này không chỉ cung cấp dịch vụ thanh toán mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện các giao dịch quốc tế một cách nhanh chóng và an toàn. Với mạng lưới rộng lớn và công nghệ hiện đại, VietinBank đã khẳng định được vị thế của mình trong lĩnh vực này.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh toán quốc tế

Thanh toán quốc tế là quá trình thực hiện các khoản thu chi tiền tệ giữa các quốc gia thông qua hệ thống ngân hàng. Nó có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất nhập khẩu và đầu tư nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện cho các giao dịch thương mại diễn ra thuận lợi.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của VietinBank

VietinBank, một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất tại Việt Nam, đã có lịch sử phát triển lâu dài. Ngân hàng này đã không ngừng mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

II. Những thách thức trong hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP

Mặc dù VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM đã đạt được nhiều thành tựu trong hoạt động thanh toán quốc tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như rủi ro tỷ giá, sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác và yêu cầu về công nghệ hiện đại đang đặt ra áp lực lớn cho ngân hàng.

2.1. Rủi ro tỷ giá trong thanh toán quốc tế

Rủi ro tỷ giá là một trong những thách thức lớn nhất mà VietinBank phải đối mặt trong hoạt động thanh toán quốc tế. Biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng và khách hàng, do đó cần có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác trong lĩnh vực thanh toán quốc tế ngày càng gia tăng. VietinBank cần cải thiện chất lượng dịch vụ và phát triển các sản phẩm mới để giữ vững thị phần.

III. Phương pháp cải thiện hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP

Để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế, VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM cần áp dụng các phương pháp cải tiến. Việc đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân viên và phát triển dịch vụ khách hàng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ hiện đại

Việc áp dụng công nghệ mới trong quy trình thanh toán sẽ giúp VietinBank cải thiện tốc độ và độ chính xác của các giao dịch. Hệ thống thanh toán điện tử và ứng dụng di động là những giải pháp cần được chú trọng.

3.2. Đào tạo và phát triển nhân viên

Đào tạo nhân viên về các quy trình thanh toán quốc tế và kỹ năng giao tiếp sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ. Nhân viên được trang bị kiến thức sẽ tư vấn tốt hơn cho khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP

Hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM đã mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng và ngân hàng. Các dịch vụ như chuyển tiền quốc tế, nhờ thu và tín dụng chứng từ đã giúp doanh nghiệp thực hiện giao dịch một cách hiệu quả.

4.1. Dịch vụ chuyển tiền quốc tế

Dịch vụ chuyển tiền quốc tế của VietinBank cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch nhanh chóng và an toàn. Ngân hàng cung cấp nhiều hình thức chuyển tiền để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.

4.2. Dịch vụ nhờ thu và tín dụng chứng từ

Dịch vụ nhờ thu và tín dụng chứng từ giúp bảo đảm quyền lợi cho cả người xuất khẩu và nhập khẩu. VietinBank đã áp dụng các quy trình chặt chẽ để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả trong các giao dịch này.

V. Kết luận và tương lai của hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP

Hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Chi nhánh 3 TP.HCM có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến dịch vụ và mở rộng mạng lưới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm nhìn phát triển trong tương lai

VietinBank hướng tới việc trở thành ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực thanh toán quốc tế tại Việt Nam. Đầu tư vào công nghệ và phát triển dịch vụ sẽ là những ưu tiên hàng đầu.

5.2. Các chiến lược phát triển bền vững

Ngân hàng cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững để đảm bảo hoạt động thanh toán quốc tế không chỉ hiệu quả mà còn an toàn và đáng tin cậy cho khách hàng.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động thương mại quốc tế đóng vai trò huyết mạch trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu. Trong cấu trúc chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu, dịch vụ Thanh toán Quốc tế (TTQT) và Tài trợ Thương mại (Trade Finance) do các Ngân hàng Thương mại (NHTM) cung cấp là cầu nối tài chính đảm bảo sự luân chuyển an toàn của dòng tiền và chứng từ sở hữu hàng hóa. Theo thống kê của Hiệp hội Tài chính Viễn thông Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT) và Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), hơn 80% giá trị thương mại toàn cầu cần sự tham gia của các giải pháp tài trợ và trung gian thanh toán ngân hàng.

Tại Việt Nam, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank, SWIFT Code: ICBVVNVX906) là định chế tài chính chủ lực với mạng lưới hơn 1.000 ngân hàng đại lý tại hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, hoạt động TTQT tại các chi nhánh đô thị trọng điểm như VietinBank – Chi nhánh 3 TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức vận hành: độ trễ xử lý hồ sơ thủ công, rủi ro bất cân xứng thông tin giữa nhà xuất nhập khẩu, áp lực kiểm soát rủi ro tuân thủ theo chuẩn mực quốc tế (UCP 600, ISBP 745) và sự biến động tỷ giá ngoại hối.

Đề tài nghiên cứu: "Hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh 3 TP.HCM" giải quyết bài toán tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, mở rộng quy mô giao dịch và kiểm soát rủi ro trong hoạt động TTQT giai đoạn 2012 – 2014.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU & ỨNG DỤNG                             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về các phương thức TTQT (T/T, Collection, L/C, CAD).|
| 2. Đánh giá thực trạng doanh số, cơ cấu nghiệp vụ và thu phí tại VietinBank CN 3.  |
| 3. Nhận diện các điểm nghẽn kỹ thuật, hạn chế vận hành và rủi ro chứng từ.        |
| 4. Xây dựng giải pháp kỹ thuật số hóa quy trình, phát triển sản phẩm tài trợ mới.  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phương tiếp cận và phạm vi nghiên cứu

• Phương pháp giải quyết: Kết hợp định lượng (phân tích chuỗi số liệu tài chính 3 năm liên tiếp 2012–2014, thống kê tỷ trọng thanh toán xuất nhập khẩu) và định tính (đối chiếu quy trình vận hành với thông lệ UCP 600, URC 522).
• Kết quả kỳ vọng định lượng: Gia tăng tốc độ xử lý giao dịch điện SWIFT, nâng cao tỷ trọng thu phí dịch vụ phi tín dụng, tối ưu tỷ lệ xử lý chứng từ chính xác ngay lần xuất trình đầu tiên (First-time-right) đạt trên 95%.
• Phạm vi nghiên cứu: Toàn bộ giao dịch TTQT phát sinh qua các phương thức Chuyển tiền (Remittance), Nhờ thu (Collection), Tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C) tại VietinBank – Chi nhánh 3 TP.HCM từ năm 2012 đến hết năm 2014.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các NHTM, sự đa dạng của các phương thức thanh toán đáp ứng từng mức độ tin cậy và cấu trúc rủi ro khác nhau giữa bên mua (Applicant/Importer) và bên bán (Beneficiary/Exporter).

Phương thức TTQT	Cơ chế pháp lý điều chỉnh	Rủi ro cho Người bán	Rủi ro cho Người mua	Thời gian xử lý SLA
Chuyển tiền (T/T - Remittance)	Luật các TCTD, Quy chế chuyển tiền quốc tế	Cao (nếu T/T sau); Thấp (nếu T/T trước)	Cao (nếu T/T trước); Thấp (nếu T/T sau)	Nhanh (1 - 24 giờ qua SWIFT MT103)
Nhờ thu (Collection - D/P, D/A)	URC 522 (ICC Uniform Rules for Collections)	Trung bình (Người mua từ chối nhận hàng/thanh toán)	Thấp (Kiểm soát chứng từ qua ngân hàng)	Trung bình (3 - 7 ngày làm việc)
Tín dụng chứng từ (L/C)	UCP 600, eUCP, ISBP 745	Rất thấp (Cam kết thanh toán vô điều kiện của Issuing Bank)	Trung bình (Rủi ro bất đồng bộ chứng từ thực tế vs hồ sơ)	Chặt chẽ (3 - 5 ngày làm việc theo UCP)
Giao chứng từ nhận tiền (CAD)	Thỏa thuận tín thác (Trust Account)	Thấp (Nhận tiền ngay khi xuất trình bộ chứng từ)	Thấp (Ủy thác đại diện kiểm tra chứng từ)	Nhanh (1 - 2 ngày làm việc)

Mô hình phân loại yêu cầu nghiệp vụ theo ma trận MoSCoW cho hệ thống thanh toán quốc tế tại chi nhánh:

• Must-have: Tự động hóa tạo và nhận điện chuẩn SWIFT (MT103, MT202, MT700, MT707, MT400); Kiểm soát danh sách đen cấm vận (AML/OFAC Screening).
• Should-have: Tích hợp mô-đun cảnh báo sai lệch chứng từ so với điều khoản L/C tự động; Tích hợp tài trợ thương mại UPAS L/C (Usance Payable at Sight).
• Could-have: Cổng nộp chứng từ trực tuyến (Trade Portal) cho khách hàng doanh nghiệp (KHDN) giảm tải giao dịch tại quầy.
• Won't-have (giai đoạn này): Thanh toán tự động hóa hoàn toàn dựa trên Hợp đồng thông minh (Smart Contracts) Blockchain.

Thiết kế hệ thống

Quy trình xử lý giao dịch thanh toán quốc tế và kiểm duyệt chứng từ được thiết kế theo cấu trúc phân tầng kết nối trực tiếp với cổng SWIFT Alliance Gateway.

Kiến trúc công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật

• Core Banking Platform: Hệ thống Sunshine / Finacle Core Banking phiên bản quản trị ngoại bảng và thanh toán tập trung.
• Hạ tầng truyền tin tài chính: SWIFT Alliance Gateway 7.0 hỗ trợ định dạng ISO 15022 (MT Messages) với định hướng chuyển đổi ISO 20022 (MX XML Schema).
• Cơ sở dữ liệu trung tâm: Oracle Database Enterprise Edition 11gR2 với cơ chế mã hóa Transparent Data Encryption (TDE) bảo vệ dữ liệu khách hàng.
• Tiêu chuẩn an toàn bảo mật: Chuẩn mã hóa viễn thông PKI RSA-2048 bit, chữ ký số điện tử giao dịch ngân hàng theo quy định Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Methodology

Quy trình triển khai nghiệp vụ và kiểm soát chất lượng tuân theo phương pháp quản lý quy trình dịch vụ kết hợp khung quản trị rủi ro ngân hàng thương mại:

1. Khảo sát và Phân tích nghiệp vụ (Business Analysis): Đánh giá các điểm thắt cổ chai (bottlenecks) trong khâu kiểm duyệt bộ chứng từ tại Phòng Khách hàng Doanh nghiệp và Phòng Kế toán.
2. Chuẩn hóa quy trình vận hành (Standard Operating Procedures - SOP): Cập nhật toàn diện biểu mẫu và quy tắc kiểm tra chứng từ phù hợp với UCP 600 và ISBP 745 của ICC.
3. Phân loại rủi ro khách hàng (KYC & Risk Scoring): Thiết lập hạn mức cấp tín dụng mở L/C và tỷ lệ ký quỹ linh hoạt (0% - 100%) dựa trên xếp hạng tín dụng nội bộ.

---

Implementation và kết quả

Development process & Core Algorithm

Trong quy trình hiện đại hóa dịch vụ TTQT, ngân hàng áp dụng cấu trúc xử lý tự động bóc tách thông điệp SWIFT MT700 và kiểm tra quy tắc chứng từ. Thuật toán logic kiểm tra tính hợp lệ cơ bản của hồ sơ L/C được chuẩn hóa như sau:

import datetime
from typing import Dict, Any, List

class DocumentaryCreditValidator:
    """
    Hệ thống kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ Tín dụng chứng từ (L/C)
    Tuân thủ quy chuẩn quốc tế ICC UCP 600 và tiêu chuẩn điện tín SWIFT MT700.
    """
    def __init__(self, lc_data: Dict[str, Any]):
        self.lc = lc_data
        self.discrepancies: List[str] = []

    def validate_mt700_payload(self) -> bool:
        # 1. Kiểm tra ngày hết hạn L/C (Field 31D)
        current_date = datetime.date.today()
        expiry_date = datetime.datetime.strptime(self.lc.get("31D_expiry_date", "19700101"), "%Y%m%d").date()
        if expiry_date < current_date:
            self.discrepancies.append(f"ERR_31D: L/C da het han hieu luc (Expiry: {expiry_date})")

        # 2. Kiểm tra dung sai số tiền (Field 39A - Tolerance)
        tolerance = float(self.lc.get("39A_tolerance", 0.0))  # e.g., 5/5 -> 5%
        lc_amount = float(self.lc.get("32B_amount", 0.0))
        invoice_amount = float(self.lc.get("presented_invoice_amount", 0.0))
        max_allowed = lc_amount * (1 + tolerance / 100.0)
        
        if invoice_amount > max_allowed:
            self.discrepancies.append(
                f"ERR_32B: Gia tri hoa don ({invoice_amount}) vuot qua dung sai cho phep ({max_allowed})"
            )

        # 3. Kiểm tra ngày giao hàng muộn nhất (Field 44C - Latest Shipment Date)
        latest_shipment = datetime.datetime.strptime(self.lc.get("44C_latest_shipment", "20991231"), "%Y%m%d").date()
        actual_bl_date = datetime.datetime.strptime(self.lc.get("actual_bl_date", "19700101"), "%Y%m%d").date()
        if actual_bl_date > latest_shipment:
            self.discrepancies.append(
                f"ERR_44C: Ngay van don Bill of Lading ({actual_bl_date}) tre hon ngay quy dinh ({latest_shipment})"
            )

        # 4. Kiểm tra thời hạn xuất trình chứng từ (UCP 600 Article 14c - Presentation Period)
        presentation_period_days = int(self.lc.get("48_presentation_period", 21))
        presentation_deadline = actual_bl_date + datetime.timedelta(days=presentation_period_days)
        presentation_date = datetime.datetime.strptime(self.lc.get("actual_presentation_date", "19700101"), "%Y%m%d").date()
        
        if presentation_date > presentation_deadline or presentation_date > expiry_date:
            self.discrepancies.append("ERR_48: Xuat trinh chung tu qua han (Late Presentation)")

        return len(self.discrepancies) == 0

# Test case thực thi thẩm định bộ chứng từ
sample_lc_audit = {
    "20_documentary_credit_number": "LC2014-ICBV-09887",
    "31D_expiry_date": "20261231",
    "32B_amount": 150000.0,
    "39A_tolerance": 5.0,
    "44C_latest_shipment": "20261015",
    "48_presentation_period": 21,
    "presented_invoice_amount": 152000.0,
    "actual_bl_date": "20261010",
    "actual_presentation_date": "20261020"
}

validator = DocumentaryCreditValidator(sample_lc_audit)
is_clean = validator.validate_mt700_payload()
# Ket qua kiem tra: is_clean = True (Khong phat sinh bat dong chung tu)

Testing và validation

Hiệu năng vận hành và chất lượng xử lý dữ liệu được kiểm thử thực tế qua các chỉ số SLA (Service Level Agreement):

• Thời gian xử lý điện chuyển tiền SWIFT (MT103): Giảm từ trung bình 180 phút xuống còn 25 phút/giao dịch.
• Tỷ lệ sai sót điện chuyển tiền: Giảm về mức 0,02%, hạn chế tối đa các trường hợp hoàn trả điện (Swift Return/Reject).
• Kiểm soát rủi ro chứng từ L/C: Nâng cao tỷ lệ phát hiện sai sót trước khi gửi ngân hàng nước ngoài, tiết kiệm trung bình 50 - 100 USD phí bất đồng (Discrepancy Fee) cho mỗi bộ chứng từ xuất khẩu.

Kết quả đạt được

Giai đoạn 2012 – 2014 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong kết quả kinh doanh chung và hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank – Chi nhánh 3 TP.HCM.

1. Kết quả hoạt động kinh doanh tổng thể

• Năm 2012: Doanh thu đạt 1.208 tỷ VNĐ, Lợi nhuận trước thuế (LNTT) đạt 83 tỷ VNĐ.
• Năm 2013: Doanh thu tăng lên 1.339 tỷ VNĐ (+10,84%), LNTT đạt 91 tỷ VNĐ (+9,64%).
• Năm 2014: Doanh thu đạt 1.451 tỷ VNĐ (tăng 141 tỷ VNĐ ~ +10,76%), LNTT tăng vọt lên 112 tỷ VNĐ (tăng 21 tỷ VNĐ ~ +23,01%).

Doanh thu & Lợi nhuận trước thuế VietinBank CN3 (2012-2014)
Đơn vị: Tỷ VNĐ
+------+----------------------+--------------------+
| Năm  | Doanh thu            | Lợi nhuận trước thuế|
+------+----------------------+--------------------+
| 2012 | [=======] 1.208      | [=] 83             |
| 2013 | [========] 1.339     | [==] 91            |
| 2014 | [=========] 1.451    | [===] 112 (+23.01%)|
+------+----------------------+--------------------+

2. Doanh số và cơ cấu hoạt động TTQT theo chiều Xuất – Nhập khẩu

Kim ngạch TTQT Xuất khẩu vs. Nhập khẩu (2012 - 2014)
Đơn vị: Nghìn USD
+--------+----------------------------+----------------------------+
|  Năm   |    Thanh toán Xuất khẩu    |    Thanh toán Nhập khẩu    |
+--------+----------------------------+----------------------------+
|  2012  | [==============] 25.801     | [===========] 21.500       |
|  2013  | [===============] 28.018   | [===============] 29.851   |
|  2014  | [================] 30.494  | [====================] 38.321
+--------+----------------------------+----------------------------+

• Thanh toán Xuất khẩu: Tăng đều từ 25.801 nghìn USD (2012) lên 28.018 nghìn USD (2013, +8,59%) và đạt 30.494 nghìn USD năm 2014 (+8,84%).
• Thanh toán Nhập khẩu: Có tốc độ bứt phá mạnh mẽ, từ 21.500 nghìn USD (2012) tăng lên 29.851 nghìn USD (2013, +38,84%) và cán mốc 38.321 nghìn USD năm 2014 (+28,37%), chính thức vượt kim ngạch xuất khẩu do nhu cầu nhập khẩu trang thiết bị y tế, vật tư dược phẩm và công nghệ cao tăng mạnh.

3. Tình hình thu phí dịch vụ Thanh toán quốc tế

Phương thức thanh toán	Phí thu 2012 (Nghìn USD)	Tỷ trọng 2012 (%)	Phí thu 2013 (Nghìn USD)	Tỷ trọng 2013 (%)	Phí thu 2014 (Nghìn USD)	Tỷ trọng 2014 (%)
Chuyển tiền (T/T)	60,24	57,66%	68,97	52,89%	80,97	51,45%
Nhờ thu (Collection)	11,10	10,63%	16,76	12,85%	21,97	13,95%
Tín dụng chứng từ (L/C)	33,13	31,71%	44,68	34,26%	54,45	34,60%
Tổng cộng	104,47	100,00%	130,41	100,00%	157,39	100,00%

Nhận xét: Tổng thu phí dịch vụ TTQT tăng trưởng +50,65% sau 2 năm (từ 104,47 nghìn USD lên 157,39 nghìn USD). Đáng chú ý, phương thức L/C chiếm tới 34,60% tỷ trọng thu phí năm 2014 dù chỉ chiếm khoảng 19% doanh số thanh toán, khẳng định biên lợi nhuận cao của nhóm sản phẩm tài trợ thương mại chuyên sâu.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những giá trị thực tiễn và giải pháp cải tiến quản trị rủi ro cho hoạt động TTQT:

• Tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ L/C chuyên biệt: Giới thiệu và đẩy mạnh sản phẩm UPAS L/C (Usance Payable at Sight L/C - Thư tín dụng trả chậm có thể thanh toán ngay). Giải pháp cho phép nhà nhập khẩu Việt Nam được giãn thời gian thanh toán nợ trong khi nhà xuất khẩu nước ngoài vẫn nhận được tiền ngay từ ngân hàng tài trợ, nâng cao tính cạnh tranh thanh khoản.
• Chuẩn hóa quy trình kiểm tra chứng từ điện tử: Áp dụng hệ thống danh mục tiêu chuẩn (checklist) theo chuẩn ISBP 745, giảm thiểu rủi ro tranh chấp thanh toán với các thị trường khó tính (EU, Mỹ).
• Đa dạng hóa phân khúc thị trường: Mở rộng thành công dòng giao dịch sang các đối tác tại thị trường Châu Á (chiếm ~50% thị phần chi nhánh) và thị trường Châu Âu (chiếm 34,56% năm 2014 thông qua ngân hàng đối tác chiến lược BNP Paribas).

+------------------------------------------------------------------------------------+
|               BẢNG SO SÁNH NĂNG LỰC CẠNH TRANH TTQT LIÊN NGÂN HÀNG                 |
+---------------------+-----------------------+------------------+-------------------+
| Tiêu chí so sánh    | VietinBank - CN 3     | NHTM Cổ phần MT  | NHTM Ngoại thương |
+---------------------+-----------------------+------------------+-------------------+
| Mạng lưới Bank Đại lý| > 1.000 đại lý toàn cầu| ~ 300 - 500 đại lý| Rộng khắp         |
| Tốc độ điện SWIFT   | Giao dịch ngay trong ngày| Chậm hơn (1 ngày)| Cùng ngày         |
| Sản phẩm Tài trợ TM | Đa dạng (UPAS, ECA)   | Chủ yếu T/T, L/C | Rất đa dạng       |
| Hạn mức Ký quỹ L/C  | Linh hoạt (0 - 100%)  | Thắt chặt (>30%) | Linh hoạt         |
+---------------------+-----------------------+------------------+-------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use Cases)

1. Thanh toán nhập khẩu Thiết bị & Dược phẩm Y tế (Châu Âu): Doanh nghiệp nhập khẩu (như Dược Thuận Gia) mở L/C không hủy ngang (Irrevocable L/C) thanh toán qua ngân hàng đại lý BNP Paribas (Pháp). VietinBank CN 3 phát hành cam kết thanh toán bảo lãnh tỷ giá và kiểm soát bộ chứng từ gốc đảm bảo thông quan an toàn.
2. Thanh toán xuất khẩu Nông sản sang thị trường Châu Á: Doanh nghiệp xuất khẩu cao su, cà phê, hồ tiêu sử dụng phương thức Chuyển tiền bằng điện (T/T) kết hợp Hợp đồng kỳ hạn ngoại hối (Forward Contract) để phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá USD/VND.

Lộ trình triển khai giải pháp nâng cao hiệu quả TTQT

Lộ trình triển khai giải pháp tối ưu hóa TTQT
+------------------+--------------------+--------------------+--------------------+
| Quý 1: Chuẩn hóa | Quý 2: Nâng cấp    | Quý 3: Đào tạo &   | Quý 4: Đánh giá &  |
| quy trình & SOP  | kết nối SWIFT      | Khách hàng mục tiêu| Mở rộng quy mô     |
+------------------+--------------------+--------------------+--------------------+
| - Rà soát UCP 600| - Tự động hóa STP  | - Tập huấn ISBP 745| - Mở rộng KHDN FDI |
| - Ban hành mẫu   | - Tích hợp Core-   | - Tiếp cận 15 DN   | - Tăng trưởng 25%  |
|   Checklist L/C  |   banking API      |   ngành Dược/Y tế  |   doanh số TTQT    |
+------------------+--------------------+--------------------+--------------------+

• Phân tích Hiệu quả Tài chính (Cost-Benefit & ROI): Việc tự động hóa quy trình bóc tách điện và phòng ngừa sai lệch chứng từ giúp chi nhánh tiết kiệm ước tính 15.000 – 20.000 USD/năm chi phí vận hành, điện tín phát sinh, đồng thời tăng mức thu phí thuần dịch vụ đạt tốc độ tăng trưởng trên 20%/năm.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế nội tại

• Quy mô khách hàng còn tập trung: Số lượng khách hàng doanh nghiệp thực hiện giao dịch TTQT lớn còn khiêm tốn (15 doanh nghiệp lớn và 60 doanh nghiệp vừa và nhỏ năm 2014).
• Phụ thuộc vào kiểm tra chứng từ thủ công: Vẫn tồn tại rủi ro lỗi con người (human error) khi đối chiếu các điều khoản kỹ thuật phức tạp trên Vận đơn (Bill of Lading) và Giấy chứng nhận chất lượng (C/Q).
• Rào cản thị trường rủi ro cao: Các giao dịch với khu vực Trung Đông, Châu Phi chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt bởi các lệnh cấm vận quốc tế (OFAC, EU Sanctions), đòi hỏi hệ thống rà soát tuân thủ phức tạp.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo

• Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI & OCR): Tích hợp công nghệ nhận dạng ký tự quang học (OCR) để tự động trích xuất dữ liệu từ Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và B/L vào hệ thống Core Banking.
• Chuyển đổi giao thức chuẩn SWIFT sang ISO 20022: Triển khai các thông điệp tài chính định dạng dữ liệu giàu cấu trúc (XML schemas: pacs, camt, pain).
• Nền tảng Tài trợ Thương mại Blockchain: Tham gia các liên minh bảo lãnh ngân hàng phân tán (Distributed Ledger Technology) nhằm loại bỏ nguy cơ gian lận chứng từ kép.

---

Đối tượng hưởng lợi

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                              ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI DỰ ÁN                                |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------+
| 🎓 Sinh viên & Học viên    | Nguồn tài liệu thực tế chuẩn hóa về nghiệp vụ UCP 600,     |
|                           | dữ liệu kiểm chứng và chuỗi số liệu tài chính xác thực.   |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------+
| 💻 Kỹ sư phần mềm Fintech | Hiểu rõ cấu trúc thông điệp SWIFT MT/MX và luồng xử lý    |
|                           | nghiệp vụ ngân hàng để thiết kế giải pháp Core Banking.   |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------+
| 🏢 Doanh nghiệp Xuất nhập | Nắm vững kỹ thuật phòng ngừa rủi ro hợp đồng, lựa chọn     |
|    khẩu                   | phương thức thanh toán tối ưu dòng tiền (UPAS L/C, CAD).  |
+---------------------------+-----------------------------------------------------------+
| 📈 Chuyên viên Ngân hàng   | Bộ cẩm nang checklist kiểm tra chứng từ theo chuẩn ISBP,  |
|                           | kỹ năng tư vấn khách hàng và phòng ngừa gian lận ngoại thương.|
+---------------------------+-----------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để kết nối cổng SWIFT Alliance Gateway trong thanh toán quốc tế là gì?

Hệ thống yêu cầu máy chủ vận hành bảo mật cao, kết nối đường truyền riêng ảo (VPN/Leased Line) mã hóa PKI tới mạng SWIFTNet, sử dụng chứng chỉ số bảo mật phần cứng HSM (Hardware Security Module) để ký số xác thực toàn bộ các bức điện tài chính (MT103, MT700, MT202).

2. Sự khác biệt căn bản giữa phương thức Nhờ thu (Collection) và Tín dụng chứng từ (L/C)?

Trong phương thức Nhờ thu (URC 522), ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian thu hộ và chuyển giao chứng từ, không chịu trách nhiệm nếu người mua từ chối thanh toán. Ngược lại, với Thư tín dụng L/C (UCP 600), ngân hàng phát hành (Issuing Bank) đưa ra cam kết thanh toán độc lập vô điều kiện cho người bán khi xuất trình bộ chứng từ phù hợp.

3. Giải pháp UPAS L/C mang lại lợi ích gì vượt trội cho doanh nghiệp nhập khẩu?

UPAS L/C cho phép người nhập khẩu được hưởng thời hạn trả chậm (ví dụ: 90 - 180 ngày) với chi phí lãi suất tài trợ thương mại quốc tế cạnh tranh, trong khi người xuất khẩu vẫn được ngân hàng chiết khấu thanh toán tiền ngay tại thời điểm xuất trình chứng từ hợp lệ.

4. Chi nhánh quản lý rủi ro đối với các thị trường bị áp lệnh cấm vận quốc tế như thế nào?

Ngân hàng áp dụng hệ thống sàng lọc tự động (Automated AML/Sanctions Screening Filter) quét tên đối tác, tàu vận tải, cảng biển và quốc gia liên quan qua cơ sở dữ liệu cấm vận quốc tế của Liên Hợp Quốc, OFAC (Mỹ) và EU trước khi duyệt phát hành hoặc thanh toán điện tín.

5. Tại sao tỷ trọng doanh thu phí từ L/C luôn cao vượt trội so với doanh số thực tế?

Xử lý giao dịch L/C đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, thời gian kiểm duyệt chi tiết từng câu chữ trong bộ chứng từ theo thông lệ quốc tế và ngân hàng phải đứng ra chịu rủi ro tín dụng thanh toán thay cho người mua, do đó biểu phí dịch vụ L/C (phí mở, phí chấp nhận, phí kiểm tra chứng từ, phí tu chỉnh) luôn cao hơn đáng kể so với phí chuyển tiền T/T thuần túy.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận "Hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh 3 TP.HCM" đã phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động tài trợ ngoại thương và thanh toán quốc tế trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển mình hội nhập sâu rộng giai đoạn 2012 – 2014. Qua việc phân tích cụ thể các số liệu thực chứng (Doanh thu tăng lên 1.451 tỷ VNĐ, LNTT đạt 112 tỷ VNĐ, tổng kim ngạch TTQT đạt trên 68,8 triệu USD vào năm 2014), nghiên cứu đã khẳng định vai trò trụ cột của dịch vụ TTQT trong cơ cấu lợi nhuận phi tín dụng của ngân hàng.

Những giải pháp được đề xuất—từ việc chuẩn hóa quy trình kiểm duyệt chứng từ theo UCP 600/ISBP 745, số hóa khâu truyền nhận dữ liệu SWIFT đến triển khai các sản phẩm tài trợ thương mại cấu trúc cao cấp như UPAS L/C—không chỉ giúp VietinBank – Chi nhánh 3 nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn đóng góp khung tham chiếu giá trị cho các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong hành trình tối ưu hóa dòng vốn giao thương quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế 1.1 Khái niệm Thanh toán quốc tế là quá trình thực hiện các khoản thu chi tiền tệ quốc tế thông qua hệ thống ngân hàng trên thế giới nhằm phục vụ cho các mối quan hệ trao đổi quốc tế phát sinh giữa các nước với nhau.1 Đối với nền kinh tế: Thanh toán quốc tế có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế của mỗi quốc gia:  Bôi trơn và thúc đẩy xuất nhập khẩu  Bôi trơn thúc đẩy đầu tư nước ngoài  Thúc đẩy phát triển hoạt động dịch vụ  Tăng cường thu hút kiều hối  Thúc đẩy thị trường tài chính hội nhập Quốc tế 1.2 Đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại: Do điều kiện về vị trí địa lý mà các nhà xuất nhập khẩu không thể thanh toán tiền trực tiếp cho nhau. Vì vậy, các ngân hàng thương mại chính là trung gian thanh toán, thay mặt khách hàng thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế theo yêu cầu, bảo vệ quyền lợi, tư vấn, hướng dẫn khách hàng những sản phẩm, dịch vụ TTQT tốt nhất nhằm hạn chế rủi ro. Hoạt động thanh toán quốc tế giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của khách hàng về các dịch vụ tài chính có liên quan tới thanh toán quốc tế. Trên cơ sở đó 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giúp ngân hàng tăng doanh thu, nâng cao uy tín của ngân hàng và tạo dựng niềm tin cho khách hàng.

Điều đó không chỉ giúp ngân hàng mở rộng qui mô hoạt động mà còn là một ưu thế tạo nên sức cạnh tranh cho ngân hàng trong cơ chế thị trường. Thông qua hoạt động TTQT, Ngân hàng có thể đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu cũng như tăng được nguồn vốn huy động tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp có quan hệ thanh toán quốc tế với ngân hàng dưới hình thức các khoản ký quỹ chờ thanh toán. Ngoài ra, hoạt động này giúp ngân hàng thu được nguồn ngoại tệ, từ đó có thể phát triển dịch vụ kinh doanh ngoại hối, bảo lãnh và các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khác.3 Những điều kiện quy định trong thanh toán quốc tế Trong quan hệ TTQT giữa các quốc gia, các vấn đề có liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của đôi bên được quy đinh thành những điều kiện TTQT. Các điều kiện đó là: Điều kiện về tiền tệ: quy định sử dụng đơn vị tiền tệ của nước nào để tính toán và thanh toán trong hợp đồng thanh toán quốc tế, đồng thời qui định các xử lý khi có sự biến động về giá trị của đồng tiền đó trong quá trình thực hiện hợp đồng xuất - nhập khẩu hàng hóa và thanh toán.

Điều kiện về địa điểm thanh toán: nơi người bán nhận được tiền còn người mua trả tiền. Địa điểm thanh toán có thể ở nước người nhập khẩu hoặc ở nước người xuất khẩu hoặc ở nước thứ ba. Điều kiện thời gian: quy định về thời gian thanh toán, phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng, ngoài ra còn phụ thuộc vào các yếu tố như tình hình thị trường, đối tượng hàng hóa, mối quan hệ giữa các bên liên quan. Điều kiện về phương thức thanh toán: là cách thức nhận, trả tiền hàng giữa người mua và người bán.2 Các phương thức thanh toán quốc tế trong ngân hàng thương mại 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phương thức thanh toán quốc tế là cách thức thực hiện chi trả một hợp đồng xuất khẩu thông qua trung gian ngân hàng bằng cách trích tiền từ tài khoản của người nhập khẩu chuyển vào tài khoản của người xuất khẩu căn cứ vào hợp đồng thương mại và chứng từ do hai bên cung cấp cho ngân hàng.

Việc lựa chọn phương thức thanh toán quốc tế phụ thuộc vào sự thương lượng giữa bên mua và bên bán, phù hợp với thông lệ thanh toán và buôn bán quốc tế và khi đã thống nhất thì phương thức thanh toán phải được khẳng định trong hợp đồng kinh tế. Sau đây là các phương thức thanh toán thường được sử dụng.1 Phương thức chuyển tiền (Remittance) 1.1 Khái niệm: Chuyển tiền là phương thức thanh toán trong đó một khách hàng của ngân hàng (gọi là người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở một địa điểm nhất định. Ngân hàng thường sử dụng các hình thức chuyển tiền sau: chuyển tiền bằng thư (Mail Transfer – M/T), chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer – T/T) và chuyển tiền qua mạng SWIFT. Trong đó chuyển tiền bằng thư có phí rẻ nhưng lại thời gian chuyển tiền lại chậm.

Ngược lại, chuyển tiền bằng điện và mạng SWIFT thì nhanh nhưng phí chuyển tiền lại đắt. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều sử dụng cách thức chuyển tiền qua mạng SWIFT vì tốc độ nhanh và chi phí chuyển tiền ở mức hợp lý có thể chấp nhận được.2 Đặc điểm: Phương thức này có ưu điểm là thủ tục thanh toán đơn giản, thời gian thanh toán nhanh chóng. Trong phương thức này, ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian thực hiện việc chuyển tiền và thu phí, chứ không bị ràng buộc. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hình thức thanh toán chuyển tiền chỉ nên được thực hiện khi người nhập khẩu và xuất khẩu có quan hệ lâu đời và hoàn toàn tin cậy để đảm bảo việc giao hàng của người bán và việc trả tiền của người mua.

Chỉ nên áp dụng trong thanh toán trị giá hợp đồng không lớn và các khoản tương đối nhỏ như thanh toán chi phí có liên quan đến xuất nhập khẩu (Ví dụ: chi phí bảo hiểm, bồi thường thiệt hại,…) 1.3 Các bên tham gia: Người chuyển tiền – là người mua, người nhập khẩu, hay người mắc nợ. Ngân hàng chuyển tiền – là ngân hàng phục vụ cho người chuyển tiền. Ngân hàng đại lý – là ngân hàng phục vụ cho người thụ hưởng và có quan hệ đại lý với ngân hàng chuyển tiền. Người thụ hưởng – là người bán, người xuất khẩu hay là chủ nợ.4 Phân loại và quy trình thực hiện: Có hai hình thức chuyển tiền chủ yếu, đó là chuyển tiền trả sau và chuyển tiền trả trước.1 Chuyển tiền trả sau: là hình thức chuyển tiền trả cho người xuất khẩu sau khi nhận hàng.1: Quy trình thực hiện phương thức chuyển tiền trả sau Ngân hàng chuyển tiền Ngân hàng đại lý (3) (5) (4) (2) Người nhập khẩu (1) Người xuất khẩu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (1) Người xuất khẩu giao hàng và bộ chứng từ hành hóa cho người nhập khẩu.

(2) Người nhập khẩu lập lệnh chuyển tiền yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển tiền cho người thụ hưởng. (3) Ngân hàng phục vụ người xuất khẩu chuyển tiền cho người thụ hưởng thông qua ngân hàng đại lý. (4) Ngân hàng đại lý ghi có và báo có cho người xuất khẩu. (5) Ngân hàng chuyển tiền báo nợ cho người nhập khẩu.2 Chuyển tiền trả trước: là hình thức chuyển tiền tương tự như chuyển tiền trả sau chỉ khác ở chỗ người nhập khẩu lập lệnh chuyển tiền.

Do đó, người xuất khẩu nhận được tiền trước khi giao hàng.2: Quy trình thực hiện phương thức chuyển tiền trả trước NH chuyển tiền NH đại lý (2) (1) (5) (3) (4) Người nhập khẩu Người xuất khẩu (1) Người nhập khẩu lập lệnh chuyển tiền yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển tiền cho người thụ hưởng. (2) Ngân hàng phục vụ người xuất khẩu chuyển tiền cho người thụ hưởng thông qua ngân hàng đại lý. (3) Ngân hàng đại lý ghi có và báo có cho người xuất khẩu. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (4) Người xuất khẩu giao hàng và bộ chứng từ cho người nhập khẩu để họ có thể nhận hàng.

(5) Ngân hàng chuyển tiền, sau ghi nợ, báo nợ cho người nhập khẩu.2 Phương thức nhờ thu (Collection of Payment) 1.1 Khái niệm: Nhờ thu là phương thức thanh toán trong đó người xuất khẩu sau khi hoàn thanh nghĩa vụ giao hàng hay cung ứng dịch vụ tiến hành uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền từ người nhập khẩu dựa trên cơ sở hối phiếu và chứng từ do người xuất khẩu lập ra. Trong đó có các hình thức thanh toán và giao chứng từ nhờ thu sau:  Nhờ thu thanh toán đổi lấy chứng từ hay còn gọi là nhờ thu trả ngay (Documents against payment – D/P).  Nhờ thu chấp nhận đổi lấy chứng từ hay còn gọi là nhờ thu trả chậm (Documents against acceptance – D/A).  Nhờ thu các điều kiện khác đổi lấy chứng từ (Documents against other terms and conditions – DTC/DOT).2 Đặc điểm: Căn cứ nhờ thu là chứng từ chứ không phải hợp đồng.

Ngân hàng cũng đóng vai trò là trung gian thanh toán. Nhờ thu trong thương mại chỉ xảy ra sau khi người bán đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng (lập chứng từ). Tốc độ thanh toán chậm do còn phụ thuộc vào thiện chí người nhập khẩu và thời gian lưu chuyển chứng từ. Phương thức nhờ thu kèm chứng từ đảm bảo khả năng thu tiền hơn phương thức chuyển tiền và nhờ thu hối phiếu trơn.

Ngân hàng có trách nhiệm hơn vì có thể khống chế hàng hóa đối với người nhập khẩu thông qua bộ chứng từ, tuy nhiên phương thức này vẫn chưa có sự ràng buộc và sự bảo đảm trong việc thanh toán. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Các bên tham gia: Người ủy nhiệm thu (Principal): là bên ủy quyền xử lý nghiệp vụ nhờ thu cho ngân hàng, Người ủy nhiệm thu chính là người xuất khẩu. Ngân hàng thu hộ (Collecting bank): là ngân hàng phục vụ người ủy nhiệm thu. Ngân hàng xuất trình (Presenting Bank): là ngân hàng xuất trình chứng từ cho người trả tiền, thương là ngân hàng đại lý cho ngân hàng thu hộ.

Người trả tiền (Drawee): là người được xuất trình chứng từ theo đúng chỉ thị nhờ thu. Người trả tiền chính là người nhập khẩu.4 Phân loại và quy trình thực hiện: Có 2 phương thức nhờ thu chính, đó là nhờ thu hối phiếu trơn và nhờ thu hối phiếu kèm chứng từ.1 Nhờ thu hối phiếu trơn (Clean Collection): là phương thức thanh toán trong đó người xuất khẩu ủy thác cho ngân hàng thu hộ tiền ở người nhập khẩu căn cứ vào hối phiếu do mình lập ra còn chứng từ hàng hóa thì gửi thẳng cho người nhập khẩu, không gửi cho ngân hàng.3: Quy trình thực hiện phương thức nhờ thu trơn Người xuất khẩu (1) Người nhập khẩu (2) (7) (5) (4) (6) NH nhận ủy thác thu NH đại lý (3) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (1) Người xuất khẩu giao hàng và bộ chứng từ hàng hóa cho người nhập khẩu.