Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sử dụng vắc xin e coli trong phòng bệnh tiêu chảy cho l ợn rừng giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi

Nghiên cứu vắc xin E. coli trong phòng bệnh tiêu chảy cho lợn rừng giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi, góp phần nâng cao sức khỏe vật nuôi.

• Tác giả: Thân Văn Hưng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Văn Phùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu sử dụng vắc xin E. coli trong phòng bệnh tiêu chảy cho lợn rừng giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp
• 1.1.2. Vị trí địa lý
• 1.1.3. Địa hình đất đai
• 1.1.4. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.5.1. Tình hình kinh tế
• 1.1.5.2. Tình hình văn hóa xã hội
• 1.1.6. Tình hình sản xuất của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Công ty nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa (NC&PT động thực vật bản địa)
• 1.1.6.1. Tổ chức quản lý cơ sở của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã
• 1.1.6.2. Các ngành sản xuất chính của trại bao gồm
• 1.1.6.2.1. Ngành trồng trọt
• 1.1.6.2.2. Đối với ngành chăn nuôi
• 1.1.6.3. Công tác thú y của trại
• 1.1.7. Đánh giá chung
• 1.1.7.1. Thuận lợi
• 1.1.7.2. Khó khăn
• 1.1.8. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.1.8.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.1.8.1.1. Công tác thú y
• 2. Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.2. Đặc điểm sinh trưởng và sinh lý tiêu hoá của lợn con
• 2.3.3. Bệnh đường tiêu hoá của lợn con
• 2.3.4. Hiểu biết về E. coli và cơ chế gây bệnh tiêu chảy
• 2.3.5. Một số hiểu biết về vắc xin E. coli và cơ chế phòng bệnh
• 2.3.6. Tình hình nghiên cứu trong vào ngoài nước
• 2.3.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.6.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.4.1. Thí nghiệm 1: Thử nghiệm vắc xin E.coli phòng bệnh đường tiêu hóa cho lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi nuôi tại Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa
• 2.4.4.2. Phương pháp theo dõi từng chỉ tiêu
• 2.5. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.5.1. Thử nghiệm vắc xin E.coli phòng bệnh đường tiêu hóa cho lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi
• 2.5.2. Kết quả nghiên cứu tình hình mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm
• 2.5.3. Kết quả nghiên cứu tình hình mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm theo tuổi
• 2.5.4. Kết quả nghiên cứu tình trạng mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm
• 2.5.5. Kết quả nuôi cấy phân lập vi khuẩn E. coli theo tình trạng phân của lợn con
• 2.5.6. Kết quả thử kháng sinh đồ
• 2.5.7. Kết quả thí nghiệm 2: Hiệu quả điều trị của hai phác đồ đối với lợn mắc bệnh đường tiêu hóa
• 2.5.8. Kết quả điều trị lần 1
• 2.5.9. Kết quả theo dõi tỷ lệ tái nhiễm ở lợn và hiệu quả điều trị lần 2
• 2.5.10. Chi phí thuốc điều trị bệnh đường tiêu hóa
• 2.5.11. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả vắc xin E. coli trong việc phòng bệnh tiêu chảy cho lợn rừng từ giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi. Mục tiêu chính là xác định khả năng bảo vệ của vắc xin đối với bệnh tiêu chảy do E. coli gây ra, đồng thời cung cấp dữ liệu khoa học để cải thiện công tác phòng bệnh trong chăn nuôi lợn rừng.

1.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn rừng, đặc biệt là trong giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi. Bệnh tiêu chảy do E. coli gây ra không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Việc sử dụng vắc xin E. coli hiệu quả sẽ giúp giảm chi phí điều trị và tăng năng suất chăn nuôi.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên các tài liệu khoa học về E. coli và cơ chế gây bệnh tiêu chảy ở lợn. E. coli là vi khuẩn phổ biến gây bệnh đường ruột, đặc biệt là ở lợn con. Các chủng E. coli như ETEC, EPEC, và EHEC thường liên quan đến bệnh tiêu chảy. Vắc xin được phát triển để kích thích hệ miễn dịch của lợn, giúp chống lại các chủng vi khuẩn này.

2.1. Đặc điểm sinh trưởng và sinh lý tiêu hóa của lợn con

Lợn con trong giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ bị nhiễm bệnh. Bệnh tiêu chảy thường xảy ra do sự mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột hoặc nhiễm khuẩn từ môi trường. Việc sử dụng vắc xin E. coli giúp tăng cường khả năng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện trên đàn lợn rừng từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi tại Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa. Vắc xin E. coli được tiêm cho lợn con, và các chỉ tiêu như tỷ lệ mắc bệnh, tình trạng sức khỏe, và hiệu quả điều trị được theo dõi. Kết quả cho thấy vắc xin E. coli giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy và cải thiện sức khỏe của lợn.

3.1. Kết quả nghiên cứu tình hình mắc bệnh tiêu chảy

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn được tiêm vắc xin E. coli thấp hơn đáng kể so với nhóm không tiêm. Điều này chứng minh hiệu quả của vắc xin trong việc phòng bệnh tiêu chảy ở lợn rừng.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu khẳng định hiệu quả vắc xin E. coli trong việc phòng bệnh tiêu chảy cho lợn rừng từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi. Việc áp dụng vắc xin này vào thực tiễn chăn nuôi sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất chăn nuôi. Đề xuất tiếp tục nghiên cứu để cải thiện hiệu quả của vắc xin và mở rộng ứng dụng trong các mô hình chăn nuôi khác.

4.1. Giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng vắc xin E. coli trong chăn nuôi lợn rừng, đặc biệt là trong giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và sức khỏe đàn lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm tiêu thụ nội địa, hướng tới xuất khẩu và cung cấp nguồn phân bón cho ngành trồng trọt. Trong những năm gần đây, các giống lợn bản địa và lợn rừng lai thu hút sự quan tâm lớn của thị trường nhờ phương thức chăn thả bán tự nhiên, chất lượng thịt nhiều nạc, thơm ngon, mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, trong thực tiễn chăn nuôi lợn rừng, tỷ lệ sống của lợn con ở giai đoạn từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi còn thấp. Nguyên nhân chính là do lợn con mẫn cảm với các bệnh đường tiêu hóa như bệnh phân trắng ở giai đoạn bú sữa và tiêu chảy sau cai sữa. Việc chẩn đoán và điều trị trên lợn rừng gặp nhiều trở ngại do đặc tính bán hoang dã, phản xạ hoảng sợ cao khi tiếp xúc với con người, khiến bệnh dễ diễn biến nặng và dẫn đến tỷ lệ hao hụt lớn.

Hội chứng tiêu chảy ở lợn con xuất phát từ nhiều nguyên nhân truyền nhiễm bao gồm vi khuẩn (Escherichia coli, Salmonella, Clostridium perfringens), virus (Coronavirus gây bệnh TGE, PED, Rotavirus) và ký sinh trùng (Isospora suis), trong đó vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) là tác nhân phổ biến nhất. Khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định ảnh hưởng của việc sử dụng vắc xin E. coli trong phòng bệnh phân trắng và tiêu chảy cho lợn rừng giai đoạn từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi tại cơ sở, nâng cao hiểu biết bệnh học, góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị bệnh đường tiêu hóa.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
   • Khảo sát tình hình và điều kiện chăn nuôi, công tác thú y tại cơ sở thực tập.
   • Thử nghiệm hiệu quả phòng bệnh đường tiêu hóa của vắc xin E. coli trên lợn con theo các nhóm tuổi từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi.
   • Nuôi cấy, phân lập vi khuẩn E. coli theo các trạng thái phân và thử nghiệm kháng sinh đồ.
   • Đánh giá hiệu quả điều trị và chi phí kinh tế của các phác đồ điều trị bệnh tiêu chảy trên đàn lợn thí nghiệm.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn rừng lai (lợn nái sinh sản, lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi), kết hợp theo dõi đàn lợn thịt, hươu sao và ngựa bạch phục vụ công tác sản xuất.
• Phạm vi nghiên cứu: Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Chi nhánh Nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa (Công ty Cổ phần khai khoáng miền núi), xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên; thời gian thực hiện trong năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và bệnh học thú y

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn con: Bộ máy tiêu hóa lợn con phát triển nhanh về kích thước nhưng chưa hoàn thiện chức năng. Dung tích dạ dày từ 35–50 gam lúc sơ sinh (nặng 6–8 gam) tăng lên 700–1000 gam lúc 60 ngày tuổi (nặng 150 gam). Trong những tuần đầu, dịch tiêu hóa chủ yếu chứa kimozin và lipaza; các men tripsin và amilase xuất hiện sau 1 tuần và tăng dần hoạt lực; dịch ruột thiếu hụt men lactose và dịch mật chưa đủ khả năng nhũ tương hóa chất béo hoàn chỉnh. Khả năng tiêu hóa protein phụ thuộc vào lượng axit tự do trong dạ dày, chỉ bắt đầu ổn định sau 3 tuần tuổi.
• Vi sinh vật học và cơ chế gây bệnh của E. coli: Escherichia coli là trực khuẩn Gram âm, hiếu khí hoặc kỵ khí tùy tiện, lên men đường lactose sinh hơi. Cấu trúc kháng nguyên gồm kháng nguyên thân O (xác định độc lực thành tế bào), kháng nguyên lông H (bản chất protein), kháng nguyên vỏ K (bảo vệ chống thực bào) và kháng nguyên bám dính F (như F4/K88, F5/K99, F6/987P, F18, F41 thuộc nhóm ETEC). Yếu tố gây bệnh bao gồm khả năng bám dính vào biểu mô niêm mạc ruột, xâm nhập mô và tiết độc tố:
  • Độc tố đường ruột (Enterotoxin): Gồm độc tố chịu nhiệt ST (STa kích thích sản sinh GMP vòng, cản trở tái hấp thu $\text{Na}^+$ và $\text{Cl}^-$, chịu được $100^\circ\text{C}$ trong 15 phút; STb kích thích tiết dịch độc lập) và độc tố không chịu nhiệt LT (LT1, LT2, bị bất hoạt ở $60^\circ\text{C}$ trong 15 phút).
  • Độc tố tế bào (Shiga/Verotoxin - Stx): Gồm Stx1, Stx2, Stx2e gây tổn thương tế bào nội mô và triệu chứng phù đầu hoặc tổn thương đường tiêu hóa nặng.
• Phòng bệnh qua miễn dịch thụ động: Kháng thể được tạo ra từ lợn mẹ thông qua tiêm phòng vắc xin E. coli trong giai đoạn mang thai, truyền sang lợn con qua đường sữa đầu trong 24 giờ đầu sau sinh để thiết lập hàng rào bảo vệ đường ruột.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra thực địa: Khảo sát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hạ tầng chuồng trại và quy trình chăn nuôi tại xã Tức Tranh và cơ sở thực tập.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm lâm sàng:
  • Thí nghiệm 1: Bố trí theo dõi lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi được sinh ra từ lợn nái có và không sử dụng vắc xin E. coli, theo dõi tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy, thời điểm phát bệnh theo lứa tuổi và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
  • Thí nghiệm 2: Thử nghiệm so sánh hiệu lực của hai phác đồ điều trị bệnh đường tiêu hóa trên lợn con mắc bệnh, theo dõi tỷ lệ khỏi bệnh lần 1, tỷ lệ tái nhiễm, tỷ lệ khỏi bệnh sau can thiệp lần 2 và hạch toán chi phí thuốc thú y.
• Phương pháp vi sinh vật học: Thu thập mẫu phân lợn theo các mức độ lâm sàng (phân lỏng, phân sệt, phân trắng), nuôi cấy phân lập và giám định đặc tính sinh hóa của vi khuẩn E. coli; sử dụng kỹ thuật khoanh giấy kháng sinh để thực hiện kháng sinh đồ, xác định mức độ mẫn cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh.
• Phương pháp thống kê sinh học: Thu thập và xử lý số liệu ngoại nghiệp theo các chỉ tiêu nghiên cứu thú y.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Khóa luận được cấu trúc thành hai phần nghiệp vụ chính:

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh toàn bộ hoạt động điều tra cơ sở, công tác kỹ thuật chăn nuôi và thú y tại Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Chi nhánh Nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa tại xã Tức Tranh:

• Khảo sát cơ sở thực tập:
  • Xã Tức Tranh có diện tích tự nhiên 2559,35 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 1211,3 ha (47,33%), đất lâm nghiệp 766,67 ha (29,96%), đất ở 423,3 ha (16,54%), công trình phúc lợi 153,08 ha (5,98%), đất chưa sử dụng 5 ha (0,2%). Đất đai chủ yếu là đất sỏi cơm, đất cát pha thịt, diện tích trồng chè đạt 1011,3 ha. Cơ cấu vật nuôi toàn xã gồm 1.900 con lợn, 400 trâu bò, 14.200 gia cầm.
  • Trại chăn nuôi bán hoang dã có quy mô 6 ha, bao gồm: 2,5 ha đất trồng cỏ, 2 ha trồng cây ăn quả, 1 ha khu chăn nuôi ngựa, 0,35 ha chuồng lợn, 0,1 ha khu nuôi hươu, 0,05 ha nhà điều hành và kho. Quy mô đàn tại trại gồm 250 con lợn rừng lai (3 lợn đực giống, 25 lợn nái sinh sản, 8 nái hậu bị, còn lại là lợn con và lợn thịt), 25 con hươu sao và 35 con ngựa bạch.
• Công tác thú y và phòng dịch tại trại:
  • Thực hiện tiêu độc khử trùng định kỳ bằng Haniodine 10% tần suất 1 lần/tuần (hoặc 2 lần/tuần với Navet-iodine/Benkocid khi có dịch uy hiếp).
  • Trực tiếp tham gia tiêm phòng 5 loại vắc xin cho đàn lợn theo lịch vụ đông xuân và hè thu: vắc xin Dịch tả (tiêm 162 lượt con, dùng nhược độc chủng C đông khô tiêm bắp 2 ml), Lở mồm long móng (142 lượt con, dùng vắc xin nhũ dầu tiêm bắp 2 ml), Tai xanh (138 lượt con), Lepto (120 lượt con), Farowsue (19 lượt con).
  • Trực tiếp tham gia điều trị 3 nhóm bệnh phổ biến: bệnh phân trắng lợn con (điều trị 98 con, khỏi 91 con, tỷ lệ 92,9% bằng Colistin-1200, Trymazon hoặc Hancef), hội chứng tiêu chảy (điều trị 19 con, khỏi 18 con, tỷ lệ 94,7% bằng Norfacoli kết hợp Berberin), hội chứng hô hấp (điều trị 13 con, khỏi 11 con, tỷ lệ 84,6% bằng Pneumotic + Kanatialin hoặc Hanflo LA).
• Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn:
  • Lợn nái chửa (12 con): Giai đoạn kỳ I cho ăn 0,6 kg thức ăn tinh + 0,06 kg đậm đặc + 2,0 kg thức ăn thô xanh/con/ngày; giai đoạn kỳ II tăng 30% khẩu phần tinh (0,8 kg tinh + 0,08 kg đậm đặc + 1,5 kg thô xanh). Thức ăn nấu chín trộn thân chuối/ngô non băm nhỏ.
  • Lợn nái đẻ và nuôi con (23 con): Giảm dần thức ăn trước đẻ 1 tuần, ngày đẻ cho uống cháo loãng. Khẩu phần nái nuôi 4–5 con (thể trọng 40–50 kg) là 0,6 kg tinh + 0,06 kg đậm đặc + 2,0 kg thô xanh; nái nuôi 6–8 con (thể trọng 51–70 kg) là 1,0 kg tinh + 0,1 kg đậm đặc + 3,0 kg thô xanh.
  • Lợn con theo mẹ (142 con): Cho bú sữa đầu trong vòng 24 giờ đầu; tiêm sắt bổ sung Prolongal (1,0–1,2 ml/con) lúc 3 ngày tuổi; tập ăn sớm từ 15 ngày tuổi; bấm nanh và giữ ấm bằng đèn sưởi; tiến hành cai sữa ở 35–40 ngày tuổi.
  • Lợn con sau cai sữa (18 đàn, 126 con): Giảm 25–30% khẩu phần trong 20 ngày đầu chống stress, hạn chế tỷ lệ xơ, bổ sung kháng sinh phòng bệnh 3–5 ngày, cho ăn 4–5 bữa/ngày, phân đàn đồng đều 15–20 con/lô.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề đi sâu vào khảo nghiệm chuyên môn về bệnh đường tiêu hóa và vi khuẩn E. coli:

• Tổng quan chuyên sâu các bệnh đường ruột ở lợn con: Hệ thống hóa bệnh học, triệu chứng, bệnh tích và phác đồ xử lý đối với 6 bệnh tiêu hóa chính: bệnh do E. coli, bệnh Phó thương hàn do Salmonella choleraesuis và S. typhisuis, bệnh Viêm dạ dày - ruột truyền nhiễm (TGE) do Coronavirus, bệnh Dịch tiêu chảy cấp (PED), bệnh Cầu trùng do Isospora suis, bệnh Viêm ruột hoại tử do Clostridium perfringens và bệnh tiêu chảy do Rotavirus.
• Nghiên cứu vi khuẩn E. coli: Phân tích các type huyết thanh theo tổ hợp kháng nguyên O, K, H, F; cơ chế tiết độc tố ST, LT và độc tố Shiga gây ức chế tái hấp thu nước và điện giải qua niêm mạc ruột non.
• Thử nghiệm sử dụng vắc xin E. coli: Theo dõi tỷ lệ phát sinh tiêu chảy trên các nhóm lợn con thí nghiệm từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi, đối chiếu giữa giai đoạn theo mẹ (0–35 ngày tuổi) và giai đoạn sau cai sữa (36–56 ngày tuổi).
• Phân lập vi khuẩn và thử kháng sinh đồ: Nuôi cấy định danh các chủng E. coli từ mẫu phân có triệu chứng tiêu chảy; đánh giá độ nhạy cảm của các chủng phân lập đối với các kháng sinh thông dụng (Colistin, Norfloxacin, Ceftiofur, Flumequine, Florfenicol...).
• Đánh giá phác đồ điều trị và chi phí: Thử nghiệm hai phác đồ điều trị lâm sàng trên đàn lợn con mắc bệnh đường tiêu hóa, xác định tỷ lệ hồi phục, tỷ lệ tái phát và so sánh giá thành thuốc thú y/con.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng từ thực nghiệm và phục vụ sản xuất

Các kết quả điều tra và thử nghiệm lâm sàng được tổng hợp qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Kết quả thực hiện công tác tiêm phòng vắc xin cho đàn gia súc

STT	Loại vắc xin	Lợn đực giống (con)	Lợn nái (con)	Lợn thịt / Lợn con (con)	Tổng số tiêm (con)
1	Dịch tả lợn	3	22	140	162
2	Lở mồm long móng	3	22	120	142
3	Tai xanh (PRRS)	3	10	125	138
4	Lepto (Xoăn khuẩn)	3	20	100	120
5	Farrowsure	3	19	0	19

Bảng 2: Kết quả công tác điều trị các bệnh phổ biến trên đàn lợn tại cơ sở

STT	Loại bệnh lý theo dõi	Số con điều trị (con)	Số con khỏi bệnh (con)	Tỷ lệ khỏi (%)	Phác đồ thuốc chủ yếu sử dụng
1	Phân trắng lợn con	98	91	92,9%	Colistin-1200, Trymazon, Hancef
2	Hội chứng đường hô hấp	13	11	84,6%	Pneumotic + Kanatialin, Hanflo LA
3	Hội chứng tiêu chảy	19	18	94,7%	Norfacoli tiêm, Berberin uống

Đóng góp kỹ thuật và ứng dụng thực tiễn

• Về mặt kỹ thuật thú y: Khẳng định vai trò của việc chủ động phòng bệnh tiêu chảy bằng vắc xin E. coli trên lợn mẹ mang thai nhằm truyền kháng thể thụ động qua sữa đầu, giảm áp lực mầm bệnh cho lợn rừng con giai đoạn từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi.
• Về mặt quản lý và chăm sóc: Chuẩn hóa khẩu phần thức ăn phù hợp theo từng giai đoạn sinh lý của lợn rừng lai (nái chửa kỳ I, kỳ II, nái nuôi con, lợn con tập ăn lúc 15 ngày tuổi, lợn con cai sữa 35–40 ngày tuổi) kết hợp biện pháp hạn chế stress do đặc tính bán hoang dã.
• Về mặt điều trị học: Xác định phác đồ điều trị tiêu chảy đạt hiệu quả cao (trên 92%) bằng cách phối hợp kháng sinh đường ruột (Colistin, Norfloxacin) kết hợp thuốc thảo dược (Berberin) và chất điện giải, giúp giảm tỷ lệ chết và hạ giá thành thuốc điều trị.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế thực tế tại cơ sở:
  • Hệ thống hạ tầng chuồng trại tại trại chăn nuôi bán hoang dã còn thiếu đồng bộ: hệ thống kho bảo quản thức ăn, hệ thống máng nước uống tự động và dàn làm mát chống nóng mùa hè chưa hoàn thiện.
  • Khu vực chuồng cách ly điều trị gia súc bệnh còn hạn chế về quy mô và diện tích.
  • Đặc tính bán hoang dã của lợn rừng khiến thao tác bắt giữ, tiêm phòng và cho uống thuốc gặp nhiều khó khăn, dễ làm đàn lợn bị kích động và stress.
• Hướng nghiên cứu và đề xuất mở rộng:
  • Cơ sở cần đầu tư mở rộng khu cách ly kiểm dịch, lắp đặt hệ thống cấp nước tự động và quạt làm mát chuồng trại.
  • Đề xuất tiếp tục theo dõi hiệu lực miễn dịch kéo dài của các thế hệ vắc xin E. coli trên các lứa đẻ tiếp theo và nghiên cứu bổ sung các bệnh tích vi thể nhằm hoàn thiện quy trình phòng trị bệnh tiêu hóa tổng hợp cho lợn rừng nuôi nhốt bán hoang dã.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn đối với:

• Sinh viên và học viên ngành Chăn nuôi - Thú y, Thú y: Cung cấp tư liệu chi tiết về đặc điểm giải phẫu - sinh lý tiêu hóa của lợn con, kỹ thuật phân lập vi khuẩn đường ruột, phương pháp thử kháng sinh đồ và thiết kế thí nghiệm thú y thực địa.
• Kỹ sư chăn nuôi và chủ trang trại nuôi động vật bán hoang dã (lợn rừng lai, hươu sao, ngựa bạch): Cung cấp định mức khẩu phần dinh dưỡng cụ thể cho lợn nái chửa/đẻ, kỹ thuật tập ăn sớm, kỹ thuật tiêm sắt Prolongal, lịch tiêm phòng 5 loại vắc xin cốt lõi và các phác đồ điều trị tiêu chảy, phân trắng mang lại hiệu quả cao.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Lịch tiêm phòng các loại vắc xin chính cho đàn lợn tại cơ sở được triển khai như thế nào?
Tại trại, lợn được tiêm phòng định kỳ vào vụ đông xuân (tháng 2–3) và hè thu (tháng 8–9). Đối với lợn con: tiêm vắc xin Dịch tả (nhược độc chủng C) lúc 30 ngày tuổi và nhắc lại lúc 60 ngày tuổi (liều 2 ml/con); tiêm vắc xin Lở mồm long móng (nhũ dầu) lúc 75 ngày tuổi (liều 2 ml/con). Ngoài ra, đàn nái và lợn đực được tiêm bổ sung vắc xin Tai xanh, Lepto và Farrowsure.

2. Quy trình chăm sóc và dinh dưỡng cho lợn rừng nái mang thai kỳ I và kỳ II có điểm gì khác nhau?
Giai đoạn chửa kỳ I (bào thai phát triển chậm): khẩu phần gồm 0,6 kg thức ăn tinh + 0,06 kg đậm đặc + 2,0 kg thức ăn thô xanh/con/ngày. Giai đoạn chửa kỳ II (bào thai lớn nhanh): khẩu phần tăng thêm 30% thức ăn tinh, cụ thể gồm 0,8 kg thức ăn tinh + 0,08 kg đậm đặc + 1,5 kg thức ăn thô xanh/con/ngày. Mùa đông dưới $15^\circ\text{C}$ hoặc lợn gầy được bổ sung thêm 20% thức ăn tinh.

3. Lợn rừng con theo mẹ được can thiệp những biện pháp thú y và chăm sóc ban đầu nào?
Lợn con mới sinh được cho bú sữa đầu trong vòng 24 giờ đầu để nhận kháng thể mẹ truyền; được bấm răng nanh để tránh cắn vú lợn mẹ; tiêm sắt bằng chế phẩm Prolongal liều 1,0–1,2 ml/con lúc 3 ngày tuổi (tiêm 1 lần); bắt đầu tập ăn dặm từ 15 ngày tuổi; giữ ấm bằng đèn sưởi ban đêm và tiến hành cai sữa lúc 35–40 ngày tuổi.

4. Khi lợn con bị bệnh phân trắng hoặc tiêu chảy, cơ sở áp dụng các phác đồ điều trị nào và kết quả ra sao?
Bệnh phân trắng được điều trị bằng một trong ba phác đồ: Colistin-1200 (uống 0,5 g/con/lần, 3–5 ngày), Trymazon (uống 1–2 viên/con, ngày 2 lần, 4–5 ngày), hoặc Hancef (tiêm 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, 3–5 ngày), đạt tỷ lệ khỏi 92,9% trên 98 con điều trị. Bệnh tiêu chảy điều trị bằng Norfacoli (tiêm 1 ml/10–15 kg thể trọng, 2–3 ngày) hoặc kết hợp Berberin uống, đạt tỷ lệ khỏi 94,7% trên 19 con điều trị.

5. Độc tố đường ruột (Enterotoxin) của vi khuẩn E. coli gồm những loại nào và có đặc tính lý hóa ra sao?
Enterotoxin của E. coli gồm hai nhóm: độc tố chịu nhiệt ST (gồm STa chịu được $100^\circ\text{C}$ trong 15 phút, gây ức chế hấp thu nước/điện giải qua cGMP; STb tác động phân tiết dịch độc lập) và độc tố không chịu nhiệt LT (gồm LT1, LT2, bị bất hoạt ở $60^\circ\text{C}$ trong 15 phút). Cả hai loại độc tố đều bền vững ở nhiệt độ âm sâu tới $-20^\circ\text{C}$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Thân Văn Hưng đã phản ánh toàn diện công tác phục vụ sản xuất và kết quả nghiên cứu chuyên đề về phòng trị bệnh tiêu chảy trên đàn lợn rừng từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi tại Thái Nguyên. Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở sinh lý tiêu hóa lợn con, đặc tính sinh học của vi khuẩn Escherichia coli cùng các tác nhân gây tiêu chảy phổ biến trong chăn nuôi. Các dữ liệu định lượng về công tác tiêm phòng, phác đồ điều trị và quy trình dinh dưỡng theo giai đoạn sinh lý mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho các mô hình chăn nuôi động vật bán hoang dã.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- THÂN VĂN HƯNG Tên đề tài: NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG VẮC XIN E. COLI TRONG PHÒNG BỆNH TIÊU CHẢY CHO LỢN RỪNG GIAI ĐOẠN SƠ SINH ĐẾN 56 NGÀY TUỔI KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Khoá học : 2010 - 2014 Giảng Thái Nguyên, năm 2014 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- THÂN VĂN HƯNG Tên đề tài: NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG VẮC XIN E. COLI TRONG PHÒNG BỆNH TIÊU CHẢY CHO LỢN RỪNG GIAI ĐOẠN SƠ SINH ĐẾN 56 NGÀY TUỔI KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Khoá học : 2010 - 2014 Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Trần Văn Phùng Khoa Chăn nuôi thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Giảng Thái Nguyên, năm 2014 n LỜI CẢM ƠN Sau thời gian nghiên cứu, học tập tại khoa Chăn nuôi thú y Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự giúp đỡ quý báu của các thầy giáo, cô giáo và bạn bè đồng nghiệp, chúng tôi đã hoàn thành khoá luận tốt nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu sử dụng vắc xin E. coli trong phòng bệnh tiêu chảy cho lợn rừng giai đoạn sơ sinh đến 56 ngày tuổi”.

Hoàn thành khoá luận này, cho phép em được bày tỏ lời cảm ơn tới thầy giáo PGS.TS Trần Văn Phùng người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ chúng tôi trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận này, đồng thời cảm ơn Ks. Nguyễn Văn Hiên đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài này. Xin chân thành cảm ơn các Thầy Cô giáo khoa Chăn nuôi thú y đã trực tiếp giảng dạy truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành thú y cho bản thân chúng tôi trong suốt thời gian chúng tôi theo học tại trường. Xin chân thành cảm ơn ông Trần Đình Quang giám đốc Chi nhánh công ty NC & PT động thực vật bản địa đã cho phép em thực tập tại công ty và tạo mọi điều kiện giúp chúng tôi hoàn thành khoá luận tốt nghiệp.

Xin ghi nhận công sức và những đóng góp quý báu, nhiệt tình của các bạn sinh viên trong lớp cùng với nhóm thực tập lớp K42-TY đã đóng góp ý kiến và giúp đỡ và cùng chúng tôi triển khai, điều tra thu thập số liệu ngoại nghiệp. Có thể khẳng định sự thành công của khoá luận này, trước hết thuộc về công lao của tập thể, của nhà trường, cơ quan và xã hội. Đặc biệt là quan tâm động viên khuyến khích cũng như sự thông cảm sâu sắc của gia đình. Nhân đây chúng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu đậm.

Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 12 năm 2014 Sinh viên Thân Văn Hưng n DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Diện tích đất đai của xã Tức Tranh. Kết quả công tác tiêm phòng. Kết quả công tác điều trị bệnh.

Tổng hợp kết quả công tác phục vụ sản xuất. Sơ đồ theo dõi thí nghiệm. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm theo độ tuổi.

Kết quả nghiên cứu về tình trạng mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm. Kết quả nuôi cấy phân lập vi khuẩn E. coli theo tình trạng phân của lợn con. Kết quả thử kháng sinh đồ.

Hiệu quả điều trị lần 1 của hai phác đồ 1 và 2 ở lợn mắc bệnh. Tỷ lệ tái nhiễm và hiệu quả điều trị lần 2. Chi phí thuốc thú y. 67 n DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT cs : cộng sự E.

coli : Escherichia coli TN : Thí nghiệm TGE : Bệnh viêm dạ dày- ruột truyền nhiễm PED : Dịch tiêu chảy cấp EPEC : E.coli gây bệnh đường ruột ETEC : E.coli sinh độc tố ruột EIEC : E.coli xâm nhậm ruột EAEC : E.coli ngưng tập ruột DAEC : E. coli bám dính phân tán EHEC : E. coli gây xung huyết ruột MAEC : E. coli gây viêm màng não UPEC : E.

coli gây nhiễm khuẩn đường tiết niệm n MỤC LỤC Trang Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp. Vị trí địa lý.

Địa hình đất đai. Điều kiện khí hậu thủy văn. Điều kiện kinh tế - xã hội. Tình hình kinh tế.

Tình hình văn hóa xã hội. Tình hình sản xuất của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Công ty nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa (NC&PT động thực vật bản địa). Tổ chức quản lý cơ sở của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã. Các ngành sản xuất chính của trại bao gồm.

Công tác thú y của trại. Đánh giá chung. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất. Nội dung công tác phục vụ sản xuất.

Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn. Phương pháp tiến hành. Kết quả phục vụ sản xuất. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn.

Kết luận và đề nghị. 22 Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Đặc điểm sinh trưởng và sinh lý tiêu hoá của lợn con. Bệnh đường tiêu hoá của lợn con.

Hiểu biết về E. coli và cơ chế gây bệnh tiêu chảy. Một số hiểu biết về vắc xin E. coli và cơ chế phòng bệnh.

Tình hình nghiên cứu trong vào ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp nghiên cứu.

Thí nghiệm 1: Thử nghiệm vắc xin E.coli phòng bệnh đường tiêu hóa cho lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi nuôi tại Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa. Phương pháp theo dõi từng chỉ tiêu. Kết quả và phân tích kết quả. Thử nghiệm vắc xin E.coli phòng bệnh đường tiêu hóa cho lợn con từ sơ sinh đến 56 ngày tuổi.

Kết quả nghiên cứu tình hình mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm. Kết quả nghiên cứu tình hình mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm theo tuổi. Kết quả nghiên cứu tình trạng mắc bệnh tiêu chảy của lợn con thí nghiệm. Kết quả nuôi cấy phân lập vi khuẩn E.

coli theo tình trạng phân của lợn con. Kết quả thử kháng sinh đồ. Kết quả thí nghiệm 2: Hiệu quả điều trị của hai phác đồ đối với lợn mắc bệnh đường tiêu hóa. Kết quả điều trị lần 1.

Kết quả theo dõi tỷ lệ tái nhiễm ở lợn và hiệu quả điều trị lần 2. Chi phí thuốc điều trị bệnh đường tiêu hóa. Kết luận, tồn tại và đề nghị. 69 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu nước ngoài. 72 n 1 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1.

Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp Trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa được xây dựng trên địa bàn xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Đây là xã thuộc phía nam của huyện Phú Lương có các điều kiện tự nhiên như sau: 1. Vị trí địa lý Xã Tức Tranh thuộc huyện Phú Lương là một xã trung du miền núi của tỉnh Thái Nguyên, nằm ở phía Nam của huyện cách trung tâm thành phố 30km, với tổng diện tích là 2559,35 ha. Vị trí địa lí của xã như sau: − Phía Bắc giáp xã Phú Đô và xã Yên Lạc − Phía Đông giáp xã Minh Lập và Phú Đô − Phía Tây giáp xã Yên Lạc và xã Phấn Mễ − Phía Nam giáp xã Vô Tranh Xã Tức Tranh bao gồm 24 xóm và chia thành 4 vùng.

− Vùng phía Tây bao gồm 5 xóm: Tân Thái, Bãi Bằng, Khe Cốc, Minh Hợp, Đập Tràn. − Vùng phía đông bao gồm 7 xóm: Gốc Lim, Đan Khê, Thác Dài, Gốc Gạo, Ngoài Tranh, Đồng Lòng. − Vùng tâm bao gồm 7 xóm: Cây Thị, Khe Xiêm, Sông Găng, Đồng Danh, Đồng Hút, Quyết Thắng, Quyết Tiến. − Vùng phía bắc gồm 5 xóm: Gốc Cọ, Gốc Mít, Đồng Lường, Đồng Tâm, Đồng Tiến.

Địa hình đất đai Xã Tức Tranh có tổng diện tích là 2559,35 ha, trong đó diện tích đất sử dụng là 2254,35 ha, chiếm 99,8% đất chưa sử dụng là 5 ha chiếm 0,2% tổng diện tích đất tự nhiên của xã, diện tích đất chưa sử dụng chiếm tỷ lệ rất nhỏ, đó là những vùng đất ven đường, ven sông. Diện tích đất đai của xã Tức Tranh Diện tích đất Tỷ lệ Loại đất (ha) (%) Tổng diện tích đất tự nhiên 2559,35 100 Đất nông nghiệp 1211,3 47,33 Đất lâm nghiệp 766,67 29,96 Đất ở 423,3 16,54 Đất xây dựng các công trình phúc lợi xã hội 153,08 5,98 Đất chưa sử dụng 5 0,2 (Nguồn số liệu: UBND xã Tức Tranh) Mặc dù là xã sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên diện tích đất bình quân đầu người của xã rất nhỏ, chỉ có 0,15 ha/người trong đó đất trồng lúa chỉ có 0,03 ha/ người, đất trồng hoa màu 0,008 ha/ người. Diện tích đất mặt nước của xã tương đối ít chủ yếu là sông, suối, ao, đầm. Diện tích đất mặt nước là 43,52 ha vừa có tác dụng nuôi trồng thuỷ sản vừa phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt xã có khoảng 3km dòng sông Cầu chảy qua với 3 đập ngăn nước phục vụ cho việc tưới tiêu.

Đất đai của xã chủ yếu là đất đồi, diện tích đất ruộng ít, thuộc loại đất cát pha thịt, đất sỏi cơm, diện tích đất sỏi cơm chiếm tỷ lệ lớn nhất so với các loại đất khác nhìn chung đất có độ màu mỡ cao thích hợp cho nhiều loại cây trồng lâu năm đặc biệt là cây chè. Toàn xã trồng được 1011,3 ha chè, bình quân đạt 0,111 ha chè/ người. n 3 Địa hình của xã tương đối phức tạp, nhiều đồi núi hẹp và những cánh đồng xen kẽ, địa hình còn bị chia cắt bởi các dòng suối nhỏ, đất đai thường xuyên bị rửa trôi. Điều kiện khí hậu thủy văn Xã Tức Tranh nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa, dao động về nhiệt độ trong năm tương đối cao, thể hiện rõ ở bốn mùa.