Chương 1: Tổng quan về đề tài Chương 2: Cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro và thực tiễn quản trị rủi ro tại Vinamilk Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị. ` LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO VÀ THỰC TIỄN QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI VINAMILK 2.1 Cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro Các khái niệm về rủi ro và quản trị rủi ro đã được đề cập khá nhiều trong những tiêu chuẩn được áp dụng ở một số nước phát triển trên thế giới như AS/NZS 4360:2004, ISO 31000:2009 hay COSO.1 Rủi ro Rủi ro là ảnh hưởng của sự không chắc chắn đến việc đạt được mục tiêu (ISO 31000:2009). Rủi ro được đại diện bằng các sự kiện tiềm tàng và các hệ quả của sự kiện đó. Khi xác định rủi ro, thông thường sẽ trả lời thông qua câu hỏi : “Cái gì có thể xảy ra”.Mức độ của rủi ro được xác định thông qua sự kết hợp giữa hệ quả của một sự kiện và khả năng xảy ra sự kiện đó.
Rủi ro là một sự kết hợp của khả năng điều gì đó xảy ra và mức độ mất mát khi nó xảy ra trong một tình huống hoặc một hành động cụ thể. Những mất mát này có thể trực tiếp hoặc gián tiếp. Ví dụ như một trận động đất có thể gây ra sự mất mát trực tiếp cho một tòa nhà. Những mất mát gián tiếp bao gồm các mất mát về danh tiếng, sự tin tưởng của khách hàng, và những chi phí hoạt động gia tăng trong suốt quá trình hồi phục.
Những khả năng xảy ra sẽ ảnh hưởng đến việc đạt được các mục tiêu (Partnerships, BC, 2005 và NIST, 2004). Rủi ro thường được định ra bởi ảnh hưởng đến lợi nhuận của một số sự kiện không chắc chắn. Trong khi những loại và mức độ của rủi ro trong một tổ chức có thể được xác định thì phụ thuộc vào số lượng các nhân tố như quy mô của tổ chức, mức độ phức tạp của các họat động (SBP, 2003, P. Rủi ro có nhiều cách phân loại, thông thường rủi ro được chia thành rủi ro chiến lược, rủi ro tài chính, rủi ro hoạt động, rủi ro tuân thủ (Risk Universe).
` LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Quản trị rủi ro Quản trị rủi ro có thể được định nghĩa bằng nhiều cách thức khác nhau. Chẳng hạn, Anderson và Terp (2006) đã duy trì một cách hiểu cơ bản vềquản trị rủi ro là một quá trình mà nó cho phép việc ước tính, giảm thiểu và kiểm soát các rủi ro, nâng cao lợi ích và tránh những thiệt hại từ sự đầu cơ. Mục tiêu của quản trị rủi ro là nhằm tối đa hóa tiềm năng thành công và tối thiểu hóa khả năng mất mát trong tương lai. Rủi ro đã trở thành vấn đề có ảnh hưởng tiêu cực tới chi phí, thời gian, chất lượng và hệ thống.
Theo COSO (Committee of Sponsoring Organizations, 2004, p.2), quản trị rủi rolà một quá trình, ảnh hưởng bởi Ban giám đốc, nhà quản lý và những cá nhân khác, được áp dụng trong việc lập chiến lược và xuyên suốt tổ chức, được thiết kế nhằm nhận diện những sự kiện tiềm tàng mà có thể ảnh hưởng tới tổ chức, và quản trị rủi ro trong mức mong đợi, cung cấp sự đảm bảo hợp lý cho việc đạt được những mục tiêu của tổ chức. Quản trị rủi ro là một quá trình để quản lý những rủi ro tiềm tàng bằng việc nhận diện, phân tích. Quá trình này có thể hỗ trợ để giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực. Đầu ra của quá trình có thể hỗ trợ việc giảm thiểu khả năng xảy ra rủi ro và những ảnh hưởng tiêu cực nếu nó xảy ra (Partnerships, BC,2005).
Quản trị rủi ro bao gồm việc nhận diện, đo lường, duy trì và kiểm soát rủi ro. Quá trình này đảm bảo rằng các cá nhân hiểu rõ về quản trị rủi ro và đầy đủ mục tiêu và chiến lược của tổ chức (SBP, 2003). Quản trị rủi ro là những hoạt động để định hướng và kiểm soát Công ty về những vấn đề liên quan tới rủi ro. Quản trị rủi ro bao gồm việc thiết lập cơ cấu quản trị rủi ro, xác định trách nhiệm giải trình, các quá trình chính… Hoạt động quản trị rủi ro được thực hiện bởi các quản lý cấp cao của Công ty (ISO 31000:2009) Dựa trên những định nghĩa đó, có thể tóm tắt các khái niệm như sau: Rủi ro là: - Khả năng và hệ quả của một điều gì đó khi nó xảy ra, và ` LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Khả năng của việc đó ảnh hưởng tới việc đạt được mục tiêu.
Quản trị rủi ro là: - Quá trình ước tính, giảm thiểu và kiểm soát rủi ro - Bao gồm việc nhận diện, phân tích, đánh giá, duy trì và kiểm soát rủi ro - Giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực khi điều gì đó xảy ra và qua đó đạt được những mục tiêu và chiến lược của tổ chức.2 Hệ thống quản trị rủi ro và các quy trình quản trị rủi ro Theo định nghĩa của từ điển Longman và BusinessDictionary.com thì định nghĩa cụm từ quy trình có nghĩa là: - Một cách thức làm việc gì đó, đặc biệt là theo một cách đúng đắn và thông thường (Longman) - Các hoạt động cố định, từng bước với định rõ điểm đầu và điểm cuối theo thứ tự thực hiện nhiệm vụ (BusinessDictionary.com) Hệ thống quản trị rủi ro đã được đề cập nhiều trong các tiêu chuẩn về quản trị rủi ro và các báo cáo chuyên ngành. Hệ thống quản trị rủi ro là một cơ cấu quản trị rủi ro bao gồm phạm vi, quy trình, hệ thống để quản lý các rủi ro và định ra các vai trò và trách nhiệm của các cá nhân liên quan tới quản trị rủi ro. Một cơ cấu quản trị rủi ro bao gồm chính sách và thủ tục quản trị rủi ro, trong đó bao gồm việc nhận diện, chấp nhận, đo lường, giám sát, báo cáo và kiểm soát rủi ro (SBP, 2003) NIST soát xét quy trình quản trị rủi ro trên ba khía cạnh là : nhận diện rủi ro, đánh giá rủi ro, giảm thiểu rủi ro. Quá trình quản trị rủi ro bao gồm việc nhận diện, đánh giá ảnh hưởng của rủi ro và đưa ra các phương pháp giảm thiểu rủi ro.
Việc giảm thiểu rủi ro bao gồm việc xếp hạng ưu tiên rủi ro, duy trì và thực thi các kiểm soát thích hợp được đề xuất từ kết quả của đánh giá rủi ro. Việc đánh giá rủi ro là nhân tố chính của chương trình quản trị rủi ro thành công. Hướng dẫn về quản trị rủi ro doanh nghiệp (COSO) mô tả mô hình và quá trình quản trị rủi ro theo các bước : (1) Thiết lập bối cảnh; (2) Nhận diện rủi ro; (3) ` LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Phân tích rủi ro; (4) Đánh giá rủi ro; (5) Phát triển chiến lược giảm thiểu rủi ro; (6) Giám sát và soát xét chiến lược giảm thiểu rủi ro; (7) Định lượng rủi ro; (8) Thông tin và tham vấn về rủi ro. Tiêu chuẩn về quản trị rủi ro (ISO 31000:2009) định nghĩa về quy trình quản trị rủi ro bao gồm các bước : (1) Thiết lập bối cảnh; (2) Đánh giá rủi ro; (3) Ứng phó rủi ro; (4) Thông tin và tham vấn; (5) Báo cáo và giám sát.
Mô hình như sau : 1. THIẾT LẬP BỐI CẢNH Thực hiện xuyên suốt các giai đoạn, nhấn mạnh nội dung về mong đợi rủi ro, chấp nhận rủi ro, phương Cập nhật những thay đổi của bối cảnh liên quan tới những phạm vi đánh giá và các Tiêu chí – Thông số đo lường rủi ro: Theo dõi, cập nhật thay đổi, đánh giá và tái đánh giá rủi ro (định kỳ hoặc đột xuất) Bước 1: Thiết lập bối cảnh bên ngoài Bước 2: Thiết lập bối cảnh bên trong Bước 3: Thiết lập các Tiêu chí – Thông số ĐÁNH GIÁ RỦI RO pháp tiếp cận rủi ro, và những thông tin đầu vào khác. NHẬN DIỆN RỦI RO Nhận diện rủi ro có thể xảy ra và những kiểm THÔNG TIN VÀ THAM VẤN soát hiện hữu có liên quan: GIÁM SÁT VÀ BÁO CÁO Bước 4: Nhận diện rủi ro 3. PHÂN TÍCH RỦI RO Chỉ ra nguyên nhân cốt lõi, tính hiện hữu/phù hợp/hiệu quả của các kiểm soát và mức độ cũng như tần suất của các hệ quả: Bước 5: Phân tích nguyên nhân rủi ro Bước 6: Phân tích hệ quả rủi ro 4.
ĐÁNH GIÁ RỦI RO Chỉ ra ảnh hưởng và tần suất của rủi ro và kết luận về mức độ của rủi ro đó (ảnh hưởng nhân tần suất): Bước 7: Đánh giá rủi ro 5. ỨNG PHÓ RỦI RO Đưa ra các biện pháp ứng phó, xác định các yếu tố của một kế hoạch hành động cho rủi ro: Bước 8: Ứng phó rủi ro Bước 9: Xây dựng kế hoạch hành động Hình 2.1 : Quy trình quản trị rủi ro (Nguồn: ISO 31000 : 2009, trang 22) ` LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Thiết lập bối cảnh Thiết lập bối cảnh là việc xác định các hiện trạng, tình huống bên ngoài và bên trong doanh nghiệp, thiết lập các tiêu chí về rủi ro làm nền tảng cho các chính sách quản trị rủi ro (ISO 31000:2009). Thiết lập bối cảnh gồm có ba nội dung là : Thiết lập bối cảnh bên ngoài; Thiết lập bối cảnh bên trong; Thiết lập bối cảnh của quy trình quản trị rủi ro. - Thiết lập bối cảnh bên ngoài: Bối cảnh bên ngoài là môi trường bên ngoài mà tổ chức tìm kiếm để đạt được mục tiêu.
Thiết lập bối cảnh bên ngoài rất quan trọng để đảm bảo rằng các mục tiêu và mối quan tâm của các bên liên quan bên ngoài được xem xét khi phát triển các tiêu chí rủi ro. Bối cảnh bên ngoài có thể bao gồm: + Các yếu tố về văn hóa và xã hội, chính trị, pháp lý, chế định, tài chính, công nghệ, kinh tế, điều kiện tự nhiên, môi trường cạnh tranh… + Các yếu tố về định hướng và xu hướng kinh doanh có tác động đến mục tiêu phát triển của tổ chức + Các mối quan hệ, nhận thức và giá trị của các bên liên quan bên ngoài với tổ chức (cổ đông, nhà đầu tư…) - Thiết lập bối cảnh bên trong: Bối cảnh bên trong là môi trường trong đó tổ chức tìm kiếm để đạt được mục tiêu. Quy trình quản trị rủi ro phải liên kết với văn hóa, quá trình hoạt động, cơ cấu và chiến lược của tổ chức. Bối cảnh bên trong là bất kỳ điều gì trong tổ chức mà có thể ảnh hưởng đến cách thức mà một tổ chức quản trị rủi ro.