CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Một công ty muốn tồn tại và phát triển phải không ngừng nâng cao năng lực quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty. Để đáp ứng yêu cầu thị trường ngày càng mở rộng, các nhà quản trị phải có những chiến lược hoạch định một cách lâu dài và khoa học. Muốn công ty có thể vận hành tốt thì chúng ta cần phải có một bộ phận thu thập, xử lý và cung cấp thông tin thực hiện mục tiêu quản trị doanh nghiệp đem lại được hiệu quả cao nhất.
Các nhà quản trị cần biết được sự yếu kém của từng bộ phận trong doanh nghiêp của mình và có thể làm rõ được nguyên nhân yếu kém là do bộ phận nào và từ công đoạn nào thì các nhà quản trị của công ty nên sử dụng mô hình kế toán trách nhiệm để đánh giá thành quả của các bộ phận một cách đúng đắn, khách quan và công tâm nhất. Kế toán trách nhiệm là công cụ vô cùng hữu ích và thiết thực cho các nhà quản trị các cấp để kiểm soát và điều hành các hoạt động của công ty. Việc thực hiện nội dung kế toán trách nhiệm sẽ giúp công ty phát huy tối đa nguồn lực hiện có và phát huy một cách bền vững. Kế toán trách nhiệm mang lại rất nhiều lợi ích, nó giúp nhà quản lý cấp cao có nhiều thời gian hơn để lập các kế hoạch lâu dài, có điều kiện tốt hơn cho việc đánh giá trách hiệm cho từng cấp quản lý và có thể giúp cho các nhà quản lí hoạch định các kế hoạch trong tương lai một cách tốt nhất.
Tuy nhiên, hiện nay tại Việt Nam kế toán trách nhiệm là một lĩnh vực khá mới mẻ chưa được quan tâm nhiều thể hiện ở việc như: cơ cấu tổ chức quản lý của công ty còn nhiều mặt chưa hợp lý và dẫn đến kết quả là thiếu sự chính xác, hiệu quả hoạt động kinh doanh không cao. Vì vậy, mỗi một công ty cần thiết phải có một công cụ giúp nhà quản lý cấp cao giám sát, đánh giá trách nhiệm quản trị của các cấp dưới đối với công việc được giao, qua đó có những hành động điều chỉnh kịp thời nhằm cải tiến những hoạt động chưa đạt hiệu quả nhằm hướng đến mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp. Bắt đầu hoạt động vào năm 2012, Công ty TNHH V&S PACKAGING Việt Nam với vốn đầu tư 100% từ Đài Loan, đây là công ty chuyên sản xuất giấy, bao bì. Trong khoảng thời gian khảo sát tại Công ty TNHH V&S PACKAGING Việt Nam và tìm hiểu 2 sơ lược qua các đề tài nghiên cứu về kế toán trách nhiệm, thì tác giả nhận thấy rằng hiện nay chưa thấy được đề tài nào nghiên cứu về hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty chuyên về lĩnh vực sản xuất có vốn đầu tư 100% từ nước ngoài.
Xuất phát từ những nhu cầu khách quan trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Tổ chức và vận dụng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty TNHH V&S Packaging Việt Nam” để làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu đề tài - Hệ thống hóa các lý luận liên quan đến hệ thống kế toán trách nhiệm trong một đơn vị tổ chức. - Phân tích đánh giá những lí luận quan điểm và hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty TNHH V&S Packaging Việt Nam. Từ đó, tìm ra những ưu điểm và nhược điểm còn hiện hữu trong việc đánh giá trách nhiệm.
- Đưa ra những giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm quản lý phù hợp với mô hình phát triển tại Công ty TNHH V&S Packaging Việt Nam. Qua đó, giúp cho nhà quản trị đánh giá đúng đắn phục vụ cho mục tiêu chung của tổ chức. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ➢ Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu các lý luận cơ bản về kế toán trách nhiệm, thực trạng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty TNHH V&S Packaging Việt Nam và vận dụng lý luận về kế toán trách nhiệm để hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty. ➢ Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi công ty TNHH V&S Packaging Việt Nam , nguồn số liệu phục vụ minh họa là số liệu trong năm 2016-2017.
Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Kế toán trách nhiệm là gì? Câu hỏi 2: Tình hình nghiên cứu và ứng dụng kế toán trách nhiệm trong và ngoài nước đã được giải quyết như thế nào? 3 Câu hỏi 3: Tình hình tổ chức hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công TNHH V&S Packaging Việt Nam quản lý trong thời gian qua đã được thực hiện như thế nào? Những hạn chế và nguyên nhân? 1. Phương pháp nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ đặt ra, đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp. Trong phương pháp này, tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính làm phương pháp nghiên cứu chính; sử dụng phương pháp định lượng như thống kê mô tả hỗ trợ thêm để làm sáng tỏ thêm vấn đề cần nghiên cứu. Lược khảo các công trình nghiên cứu có liên quan 1.
Tình hình nghiên cứu nước ngoài Joseph P. Vogel (1962), “Rudiments of Responsibility Accounting in Public Utilities”, National Association of Accountants. Kế toán trách nhiệm trước hết được sử dụng để kiểm soát chi phí. Tác giả đã đề cập đến việc xây dựng và thiết lập hệ thống kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp.
Ahmed Belkaoui (1981), “The Relationship between self – disclosure Style and Attitude to Responsibility Accounting”. Organization and Society, Vol. Nghiên cứu đã trình bày những nghiên cứu chuyên sâu về khái niệm, điều kiện thực hiện kế toán trách nhiệm trong tổ chức với phương pháp nghiên cứu cụ thể. Nhiều khái niệm mới liên quan đến kế toán trách nhiệm cũng được tác giả làm rõ như trung tâm trách nhiệm, trung tâm chi phí … Tác giả cũng đã nhấn mạnh rằng nhân tố con người, nhân tố cá nhân đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của hệ thống kế toán trách nhiệm vì nhà quản lý phải tự chịu trách nhiệm về hiệu quả của đơn vị mình.
Accounting for the effects of accountability. Bài nghiên cứu này xem lại tài liệu nghiên cứu sâu rộng hiện nay về tác động của trách nhiệm giải trình đối với một loạt các phán đoán và lựa chọn xã hội. Nó tập trung vào 4 vấn đề: (a) tác động gì đến các nguyên tắc về kế toán trách nhiệm đối với suy nghĩ, cảm xúc và hành động? (b) Theo đó, những điều kiện nào mà kế toán trách nhiệm sẽ suy giảm, không có ảnh hưởng hoặc khuếch đại 4 những thành kiến nhận thức? (c) Liệu kế toán trách nhiệm giải trình có thay đổi cách mọi người nghĩ hoặc đơn thuần là những gì mọi người nói họ nghĩ không? và (d) Những mục tiêu nào mà các nhà hoạch định chính sách có trách nhiệm phải đạt được? Ngoài ra, bài nghiên cứu này còn khám phá những ý nghĩa rộng hơn của nghiên cứu về kế toán trách nhiệm. Okoye (2009), “Improvement of Managerial Performance in Manufactoring Organizations: An Application of Responsibility Accounting”, Journal of Management Sciences, Vol.
Nghiên cứu đã trình bày những nghiên cứu về mối quan hệ giữa kế toán trách nhiệm và thành quả quản lý trong các doanh nghiệp sản xuất; kế toán trách nhiệm là công cụ để đánh giá trách nhiệm quản lý. Tình hình nghiên cứu trong nước Các công trình nghiên cứu trong nước đều nhìn nhận kế toán trách nhiệm ở nhiều khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, sự khác nhau này sẽ bổ trợ cho nhau tạo nên một cái nhìn toàn diện về kế toán trách nhiệm. Cụ thể: Dương Thị Cẩm Dung (2007), “Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty vận tải quốc tế I.I”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh Tế TP.
Mục tiêu đề tài là: nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, đúc kết kinh nghiệm, vận dụng kế toán trách nhiệm vào tổ chức điều hành tại các doanh nghiệp khác; luận văn đã sử dụng phương pháp nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận di vật biện chứng, đồng thời sử dụng một số phương pháp cụ thể như phương pháp so sánh, phương pháp đối chiếu, phương pháp hệ thống cấu trúc, phân tích để làm sáng tỏ nội dung nghiên cứu về lý luận, tình hình thực trạng cũng như xác lập giải pháp cụ thể. Kết quả nghiên cứu của luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện và khắc phục các hạn chế của hệ thống. Nguyễn Hữu Phú (2014), “Tổ chức kế toán trách nhiệm trong các Tổng công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải”, Luận án Tiến sĩ, trường đại học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh.
Mục tiêu chính của luận án nhằm đề xuất tổ chức hệ thống kế toán trách nhiệm cho các tổng công ty xây dựng trong xu thế hội nhập, phát triển bền vững. Vì vậy, mục tiêu cụ thể được đặt ra là: (1) Tổng kết những lý luận cơ bản về kế toán trách nhiệm, các tiếp cận về tổ chức kế toán trách nhiệm trên thế giới nhằm xây dựng những luận cứ khoa học về tổ chức kế toán trách nhiệm trong các tổng công ty xây dựng; (2) Đánh giá thực trạng tổ 5 chức kế toán trách nhiệm trong các tổng công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải quản lý trong những năm qua. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ đặt ra, đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần vào quá trình hoàn thiện nội dung tổ chức kế toán quản trị nói chung và kế toán trách nhiệm nói riêng để phục vụ cho việc quản lý và điều hành sản xuất kinh doanh trong các tổng công ty, đặc biệt là các tổng công ty xây dựng.
Ngoài ra, nội dung tổ chức kế toán trách nhiệm được xác lập trong luận án cần được dựa trên tiến trình phát triển và hội nhập theo mục tiêu phát triển bền vững. Thái Anh Tuấn (2014), “Vận dụng kế toán trách nhiệm trong trường đại học”, tạp chí Tài chính 4/2014. Tác giả đã đặt ra câu hỏi về việc vận dụng kế toán trách nhiệm trong trường đại học như thế nào là hợp lí, từ đó xác định các trung tâm chi phí của trường, xây dựng được hệ thống chỉ tiêu cũng như phương pháp đánh giá trung tâm chi phí và kết quả đạt được là đã hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm mang lại giá trị to lớn cho trường, cung cấp thông tin hữu ích cho Ban Giám hiệu trong việc hoạch định các chiến lược đào tạo và phát triển chung của trường. Tuy nhiên, tác giả vẫn chưa đề cập đến các trung tâm còn lại trong hệ thống kế toán trách nhiệm.