Luận văn thạc sĩ về gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM tại Việt Nam

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về gian lận doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán UPCoM tại Việt Nam, tập trung vào Công ty Khoáng sản Trung ương.

• Tác giả: Nguyen Nhat Anh
• Người hướng dẫn: Prof. Dapice Thanh Nguyen Xuan
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Public Policy
• Đề tài: Corporate Fraud In The Vietnam Upcom Stock Market: A Case Study Of The Central Mining, Mineral Exporting And Importing Company
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• 1. TABLE OF CONTENT
• 1.1. CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• 1.2. LIST OF ABBREVIATIONS
• 1.3. LIST OF FIGURES
• 1.4. LIST OF APPENDICES
• 1.5. LIST OF TABLES
• 1.6. Thesis motivation and contribution
• 1.7. Background
• 1.8. Research questions
• 1.9. Research Methodology
• 1.10. The structure of thesis
• 1.11. Theoretical frameworks
• 2. THE PRINCIPAL-PRINCIPAL AGENCY PERSPECTIVE
• 3. TRANSFORMATION OF FRAUD TRIANGLES
• 4. THE WEAKNESSES OF REGULATIONS IN UPCOM MARKET
• 5. THE FRAUDULENT BEHAVIORS THAT LED TO THE COLLAPSE OF MTM
• 5.1. Overview of MTM
• 5.2. Stealing the brand name of unlisted company
• 5.3. No tax payment
• 5.4. A ghost company and its address
• 5.5. Be a public company
• 5.6. The capital contributions
• 5.7. Fake invoices and manipulating the financial statements
• 5.8. The high profit in the harsh economic
• 5.9. Selling the stock of the valueless company
• 5.10. The collusion of the former BoD
• 5.11. The fraudulent behaviors in the case of MTM
• 6. CONCLUSION, POLICY RECOMMENDATION, LIMITATION
• REFERENCES
• APPENDIX 1. MARKET CAPITALIZATION OF THE UPCOM MARKET SINCE 2013 TO 1ST QUARTER 2017
• APPENDIX 2. THE TRADING DETAIL OF MTM STOCK
• APPENDIX 4. THE REFORM OF VIETNAM IN BUSINESS REPORT OVER TIME. THE HIGHLIGHTED FRAUDULENT CASES IN THE VIETNAM STOCK MARKET
• APPENDIX 5. THE BUSINESS LICENSE OF MTM

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM

Nghiên cứu gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM đã trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Thị trường UPCoM, nơi giao dịch của các công ty chưa niêm yết, đã chứng kiến nhiều vụ gian lận nghiêm trọng. Những vụ việc này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư mà còn làm giảm niềm tin vào hệ thống tài chính. Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh của gian lận doanh nghiệp, từ nguyên nhân đến hậu quả.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của gian lận doanh nghiệp

Gian lận doanh nghiệp được hiểu là hành vi lừa đảo nhằm thu lợi bất chính từ các hoạt động kinh doanh. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu gian lận doanh nghiệp nằm ở việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường tài chính.

1.2. Tình hình gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM

Thị trường UPCoM đã ghi nhận nhiều vụ gian lận điển hình, trong đó có vụ việc của Công ty TNHH Khai thác và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Trung ương (MTM). Những vụ việc này đã làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch và an toàn của thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phát hiện gian lận doanh nghiệp

Việc phát hiện gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM gặp nhiều khó khăn do thiếu sót trong quy định và cơ chế giám sát. Các nhà đầu tư thường không có đủ thông tin để đánh giá tình hình tài chính của các công ty. Điều này dẫn đến việc các công ty có thể dễ dàng thực hiện các hành vi gian lận mà không bị phát hiện.

2.1. Thiếu sót trong quy định pháp lý

Các quy định hiện hành chưa đủ mạnh để ngăn chặn gian lận doanh nghiệp. Việc thiếu các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đã tạo điều kiện cho các công ty thực hiện hành vi gian lận mà không bị xử lý.

2.2. Khó khăn trong việc giám sát và kiểm tra

Cơ quan quản lý thị trường gặp khó khăn trong việc giám sát các hoạt động của các công ty trên UPCoM. Việc thiếu nguồn lực và công nghệ hiện đại đã làm giảm hiệu quả của các cuộc kiểm tra.

III. Phương pháp nghiên cứu gian lận doanh nghiệp hiệu quả

Để nghiên cứu gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM, cần áp dụng các phương pháp phân tích đa dạng. Việc sử dụng mô hình tam giác gian lận và lý thuyết đại lý - đại lý sẽ giúp hiểu rõ hơn về động cơ và hành vi gian lận của các cổ đông kiểm soát.

3.1. Mô hình tam giác gian lận

Mô hình tam giác gian lận giúp xác định các yếu tố dẫn đến gian lận, bao gồm áp lực tài chính, cơ hội và lý do biện minh. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu gian lận.

3.2. Lý thuyết đại lý đại lý

Lý thuyết đại lý - đại lý giúp phân tích mối quan hệ giữa các cổ đông kiểm soát và cổ đông thiểu số. Sự xung đột lợi ích giữa các bên có thể dẫn đến hành vi gian lận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu gian lận doanh nghiệp

Nghiên cứu về gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM không chỉ mang lại cái nhìn sâu sắc về tình hình hiện tại mà còn cung cấp các giải pháp thực tiễn để cải thiện quy định và giám sát. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về rủi ro gian lận.

4.1. Các giải pháp cải thiện quy định

Cần thiết phải cải thiện các quy định hiện hành để tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Việc áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn sẽ giúp ngăn chặn gian lận doanh nghiệp.

4.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra

Cần đầu tư vào công nghệ và nguồn lực để nâng cao khả năng giám sát và kiểm tra các hoạt động của các công ty trên thị trường UPCoM. Việc này sẽ giúp phát hiện sớm các hành vi gian lận.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu gian lận doanh nghiệp

Nghiên cứu gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM là một vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Tương lai của thị trường phụ thuộc vào khả năng phát hiện và ngăn chặn gian lận. Các nhà quản lý cần có những biện pháp mạnh mẽ để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức về gian lận doanh nghiệp trong cộng đồng đầu tư là rất quan trọng. Các nhà đầu tư cần được trang bị kiến thức để nhận diện các dấu hiệu gian lận.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vụ gian lận doanh nghiệp trên thị trường UPCoM để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn. Việc này sẽ giúp cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết tại Việt Nam ghi nhận sự phát triển vượt bậc khi quy mô vốn hóa tăng trưởng khoảng 400 lần, từ mức 1.231 tỷ đồng vào năm 2006 lên hơn 600 doanh nghiệp đăng ký giao dịch vào năm 2017. Mặc dù thanh khoản và số lượng doanh nghiệp tham gia mở rộng nhanh chóng, thị trường này lại tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng về tính minh bạch và an toàn tài chính cho các nhà đầu tư cá nhân. Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ sự bất cân xứng thông tin sâu sắc và cơ chế quản trị lỏng lẻo, tạo điều kiện cho các nhóm cổ đông kiểm soát thực hiện hành vi gian lận doanh nghiệp nhằm tước đoạt tài sản của cổ đông thiểu số.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện, bóc tách toàn diện các lỗ hổng chính sách trong khung khổ pháp lý vận hành sàn chứng khoán, đồng thời phân tích hệ thống hành vi gian lận tinh vi của nhóm cổ đông chi phối thông qua trường hợp điển hình của Công ty Cổ phần Khai thác và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Miền Trung. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ tiến trình hình thành, tăng vốn khống, đăng ký giao dịch và sụp đổ của doanh nghiệp trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2017 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong bối cảnh chỉ số bảo vệ nhà đầu tư thiểu số của Việt Nam năm 2016 chỉ đứng thứ 118 trên thế giới và cải thiện lên vị trí thứ 87 trên 190 nền kinh tế vào năm 2017. Kết quả nghiên cứu cung cấp căn cứ thực nghiệm xác đáng giúp các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện thể chế giám sát, bảo vệ an toàn cho dòng vốn của hơn 1.158 nhà đầu tư bị thiệt hại trực tiếp với ước tính trên 70 tỷ đồng giá trị cổ phiếu bốc hơi trong vụ việc này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn kết hợp hai nền tảng lý thuyết quản trị và tội phạm học kinh tế hiện đại để phân tích hiện tượng gian lận:

Thứ nhất, Lý thuyết đại diện Cổ đông lớn - Cổ đông thiểu số của nhóm tác giả Young và cộng sự năm 2008. Khác với mô hình đại diện truyền thống giữa Cổ đông và Nhà quản lý tại các quốc gia phát triển, mô hình tại các thị trường mới nổi tập trung vào xung đột quyền lợi giữa nhóm cổ đông chi phối nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp và nhóm cổ đông thiểu số phân tán. Chi phí đại diện phát sinh chủ yếu do nguy cơ tước đoạt lợi ích khi thể chế pháp lý và cơ chế bảo vệ quyền sở hữu còn yếu kém.

Thứ hai, Mô hình Tam giác gian lận điều chỉnh của Soltani năm 2014, kế thừa từ nghiên cứu của Cressey năm 1953 và Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế số 99. Mô hình xem xét 3 nhân tố cốt lõi: Áp lực và động cơ thúc đẩy hành vi chiếm đoạt lợi nhuận; Cơ hội nảy sinh từ các kẽ hở trong quy định đăng ký giao dịch, quản lý vốn điều lệ và sự thiếu độc lập của các đơn vị kiểm toán; Thái độ và sự hợp lý hóa hành vi phi đạo đức của ban lãnh đạo. Bốn khái niệm nền tảng được vận dụng xuyên suốt gồm: Chi phí giám sát, Chi phí cam kết, Doanh nghiệp vỏ bọc và Thao túng báo cáo tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp đơn điển hình với nhiều đơn vị phân tích lồng ghép theo khung phương pháp luận của Robert Yin năm 2013. Mẫu nghiên cứu chuyên sâu là Công ty Cổ phần Khai thác và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Miền Trung trong mối liên hệ chéo với 8 doanh nghiệp khoáng sản và đầu tư liên đới trên sàn chứng khoán. Phương pháp chọn mẫu điển hình có chủ đích được lựa chọn vì đây là vụ án gian lận niêm yết đầu tiên tại Việt Nam mà cổ đông thiểu số chủ động khởi kiện và tham gia tiếp quản doanh nghiệp để thu thập chứng cứ pháp lý.

Nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp bao gồm: Báo cáo tài chính đã kiểm toán giai đoạn 2014-2015, Bản cáo bạch năm 2016, hệ thống 25 hóa đơn thương mại khống với tổng giá trị sau thuế 130 tỷ đồng, 43 phiên giao dịch khớp lệnh thực tế và các văn bản điều tra của Cơ quan An ninh Điều tra. Luận văn sử dụng phương pháp phân tích tài liệu pháp lý đối chiếu, phân tích dòng tiền pháp y và kỹ thuật ma trận thể chế để kiểm chứng mức độ tuân thủ quy định tại Thông tư 180/2015/TT-BTC cùng Nghị định 71/2017/NĐ-CP của Chính phủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hồ sơ doanh nghiệp cho thấy bốn nhóm hành vi gian lận có tính hệ thống:

Thứ nhất, quy trình tăng vốn điều lệ khống gấp hơn 140 lần mà không có sự kiểm soát thực chất từ cơ quan quản lý. Vốn đăng ký ban đầu của công ty vào tháng 9/2007 chỉ đạt 2,2 tỷ đồng, nhưng đã được nâng lên 100 tỷ đồng vào cuối năm 2013 và chạm mốc 310 tỷ đồng vào tháng 10/2014 thông qua 3 lần phát hành riêng lẻ cho nhóm cổ đông sáng lập. Báo cáo tài chính quý 4/2015 bộc lộ vốn thực góp chỉ đạt 268 tỷ đồng, làm biến mất hơn 42 tỷ đồng vốn góp ảo, tương ứng với hơn 4,2 triệu cổ phiếu khống được giao dịch công khai.

Thứ hai, thiết lập mô hình doanh nghiệp vỏ bọc hoàn toàn không có hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi. Địa chỉ trụ sở chính đăng ký tại thành phố Vinh thực chất là một quán ăn bình dân, chi nhánh đại diện đặt tại phòng khám nha khoa và cửa hàng kinh doanh khí đốt. Doanh nghiệp mạo danh thương hiệu và sao chép toàn bộ hình ảnh hoạt động từ một công ty khoáng sản chưa niêm yết khác. Cục Thuế địa phương xác nhận công ty không phát sinh doanh thu, không có chi phí sản xuất và nợ thuế kéo dài với số tiền 161 triệu đồng.

Thứ ba, thao túng báo cáo tài chính bằng 25 hóa đơn giá trị gia tăng khống và rút ruột tài sản quy mô lớn. Tổng giá trị tài sản bị nhóm cựu lãnh đạo chiếm đoạt và giải ngân khống lên tới 394,45 tỷ đồng. Các thủ đoạn bao gồm chuyển 114,89 tỷ đồng mua hóa đơn khống, ủy thác 120 tỷ đồng góp vốn dự án ảo tại Bắc Kạn, rút tiền mặt trực tiếp tại quỹ 59,57 tỷ đồng và rút trái phép 20,11 tỷ đồng từ các tài khoản ngân hàng.

Thứ tư, phân phối 24,5 triệu cổ phiếu rác ra thị trường để chiếm đoạt tiền thật của nhà đầu tư. Chỉ sau 43 phiên giao dịch kể từ ngày 15/4/2016 đến ngày 20/6/2016, nhóm cổ đông sáng lập nắm giữ 98% cổ phần đã bán tháo 77,6% vốn điều lệ cho 1.158 nhà đầu tư cá nhân, thu lợi bất chính từ 62 tỷ đến 70 tỷ đồng trước khi cổ phiếu bị dừng giao dịch.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm minh chứng rõ nét cho cơ chế xung đột Cổ đông lớn - Cổ đông thiểu số tại thị trường tài chính cận biên. Lỗ hổng thể chế lớn nhất nằm ở Điều 4 Thông tư 180/2015/TT-BTC khi không bắt buộc nộp Báo cáo kiểm toán vốn chủ sở hữu nếu việc tăng vốn diễn ra trước năm nộp hồ sơ đăng ký giao dịch. Sự thiếu vắng cơ chế hậu kiểm đã biến thủ tục đăng ký giao dịch thành một quy trình hành chính thuần túy dựa trên sự tự giác của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các đơn vị kiểm toán độc lập đã không thực hiện đúng vai trò người gác cổng thị trường. Báo cáo tài chính năm 2014 vẫn được đơn vị kiểm toán ký chấp nhận toàn phần dù giấy phép khai thác khoáng sản của doanh nghiệp đã hết hiệu lực từ năm 2013 và công ty không hề có máy móc thiết bị vận hành. Diễn biến này tương đồng với các nghiên cứu của Bai và cộng sự năm 2008 tại thị trường Trung Quốc, khi các công ty kiểm toán chi nhánh sẵn sàng câu kết với doanh nghiệp để phát hành báo cáo sai lệch. Nếu dữ liệu biến động giá và khối lượng giao dịch 43 phiên được biểu diễn qua biểu đồ kỹ thuật kết hợp ma trận luân chuyển dòng tiền, thị trường có thể dễ dàng nhận diện dấu hiệu thanh khoản ảo do nhóm thao túng tự mua bán chéo nhằm tạo bẫy giá thu hút dòng tiền cá nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích trường hợp điển hình, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, sửa đổi và siết chặt quy chế đăng ký giao dịch tại Thông tư 180/2015/TT-BTC. Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần quy định bắt buộc 100% doanh nghiệp đăng ký giao dịch phải nộp Báo cáo kiểm toán vốn thực góp độc lập nếu có hoạt động tăng vốn trên 50% trong vòng 3 năm trước thời điểm nộp hồ sơ. Mục tiêu giảm thiểu 90% nguy cơ niêm yết vốn ảo, hoàn thành thực thi trong vòng 6 tháng.

Thứ hai, thiết lập cơ chế giám sát liên thông dữ liệu số hóa theo thời gian thực. Tổng cục Thuế, Cục Quản lý Đăng ký Kinh doanh và các Sở Giao dịch Chứng khoán cần xây dựng hệ thống đối soát tự động thông tin mã số thuế, tình trạng đóng mở mã số thuế và doanh thu thực tế. Hệ thống này giúp cảnh báo tự động các doanh nghiệp có dấu hiệu vỏ bọc trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận hồ sơ.

Thứ ba, nâng cao chế tài xử phạt và trách nhiệm pháp lý của công ty kiểm toán độc lập. Cần bổ sung quy định truy cứu trách nhiệm hình sự và nghĩa vụ bồi hoàn tài chính liên đới đối với các kiểm toán viên ký xác nhận báo cáo tài chính sai lệch nghiêm trọng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần loại bỏ vĩnh viễn quyền kiểm toán công ty đại chúng đối với các đơn vị kiểm toán vi phạm chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Thứ tư, thực thi nghiêm ngặt các quy định quản trị công ty theo Nghị định 71/2017/NĐ-CP. Bắt buộc các công ty đại chúng phải có tối thiểu 33% thành viên Hội đồng quản trị độc lập, tách bạch hoàn toàn chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc, đồng thời thành lập Ủy ban Kiểm toán nội bộ chuyên trách nhằm kiểm soát tối đa các giao dịch với bên liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Cơ quan quản lý nhà nước gồm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Bộ Tài chính. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng để rà soát quy trình cấp phép, nhận diện các kẽ hở pháp luật và xây dựng các tiêu chuẩn sàng lọc chứng khoán hiệu quả hơn.

Thứ hai, Các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính tham gia thị trường chứng khoán. Luận văn cung cấp bộ tiêu chí nhận diện sớm 8 dấu hiệu gian lận của các doanh nghiệp rác, giúp nâng cao năng lực thẩm định rủi ro và bảo vệ an toàn vốn đầu tư trước các bẫy thanh khoản.

Thứ ba, Các công ty kiểm toán độc lập và chuyên gia phân tích tài chính. Công trình giúp các kiểm toán viên nhận thức sâu sắc về rủi ro pháp lý liên đới, từ đó hoàn thiện quy trình kiểm toán pháp y đối với các khoản mục tiền mặt, hóa đơn bán hàng và vốn chủ sở hữu.

Thứ tư, Giảng viên, học viên sau đại học và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính sách công, Tài chính - Ngân hàng và Luật Kinh tế. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về việc ứng dụng lý thuyết đại diện tại các thị trường mới nổi và phương pháp phân tích tình huống tội phạm kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Lỗ hổng pháp lý lớn nhất tạo điều kiện cho doanh nghiệp gian lận trên sàn UPCoM là gì? Lỗ hổng cốt lõi nằm ở quy định hồ sơ đăng ký giao dịch theo Thông tư 180/2015/TT-BTC không bắt buộc kiểm tra thực tế dòng tiền tăng vốn nếu đợt tăng vốn diễn ra trước năm đăng ký. Thủ tục xét duyệt thuần túy dựa trên tính tự khai của doanh nghiệp mà thiếu cơ chế đối soát thực địa và xác minh dòng tiền ngân hàng.

Mô hình xung đột Cổ đông lớn - Cổ đông thiểu số giải thích vụ việc này như thế nào? Mô hình chỉ ra rằng tại các thị trường mới nổi, nhóm cổ đông chi phối thâu tóm toàn bộ quyền điều hành và cấu kết với các bên liên quan để tước đoạt tài sản của cổ đông nhỏ lẻ. Ban lãnh đạo doanh nghiệp đã lợi dụng quyền kiểm soát để chuyển dịch dòng tiền công ty sang các dự án ảo thuộc sở hữu cá nhân.

Các đối tượng đã sử dụng thủ đoạn nào để rút ruột gần 400 tỷ đồng tài sản công ty? Nhóm đối tượng sử dụng hệ thống 25 hóa đơn khống trị giá 130 tỷ đồng để ghi nhận doanh thu ảo, lập hợp đồng ủy thác đầu tư 120 tỷ đồng với các công ty sân sau rồi hủy hợp đồng rút tiền mặt, đồng thời trực tiếp rút trái phép hơn 59 tỷ đồng tiền mặt tại quỹ và hàng chục tỷ đồng từ tài khoản ngân hàng.

Nhà đầu tư cá nhân có thể nhận diện doanh nghiệp vỏ bọc qua những dấu hiệu nào? Doanh nghiệp vỏ bọc thường có các đặc điểm: Vốn điều lệ tăng đột biến hàng chục lần trong thời gian ngắn mà không qua chào bán công chúng; Không phát sinh nghĩa vụ thuế; Địa chỉ trụ sở không có thật hoặc mượn danh nghĩa kinh doanh khác; Cơ cấu cổ đông cô đặc nhưng phân tán tài khoản trước ngày giao dịch đầu tiên.

Nghị định 71/2017/NĐ-CP có những điểm mới nào giúp ngăn chặn tình trạng tương tự? Nghị định quy định Chủ tịch Hội đồng quản trị không được kiêm nhiệm Tổng Giám đốc, yêu cầu tối thiểu 1/3 số lượng thành viên Hội đồng quản trị là thành viên độc lập, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn chuyên môn và tính độc lập của Ủy ban Kiểm toán nhằm kiểm soát chặt chẽ các giao dịch nội bộ.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các câu hỏi nghiên cứu về nguyên nhân thể chế và hành vi dẫn đến sự sụp đổ của một doanh nghiệp đại chúng trên thị trường chứng khoán Việt Nam:

• Làm rõ bản chất xung đột lợi ích giữa nhóm cổ đông kiểm soát và cổ đông thiểu số tại thị trường tài chính cận biên thông qua khung lý thuyết đại diện hiện đại.
• Bóc tách chi tiết 8 hành vi gian lận điển hình, từ việc tạo dựng hồ sơ tăng vốn khống 310 tỷ đồng, sử dụng hóa đơn giả, đến việc phân phối 24,5 triệu cổ phiếu không có giá trị thực ra thị trường.
• Chứng minh sự thất bại của các cơ chế giám sát bên ngoài bao gồm quy trình xét duyệt hồ sơ niêm yết lỏng lẻo và sự thiếu trách nhiệm của đơn vị kiểm toán độc lập.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chính sách mang tính đột phá về kiểm toán vốn thực góp, kết nối dữ liệu thuế - chứng khoán và nâng cao tính độc lập của bộ máy quản trị công ty.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý và nhà đầu tư hành động quyết liệt nhằm xây dựng thị trường chứng khoán minh bạch, hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường và bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của công chúng đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ANH NGUYEN NHAT CORPORATE FRAUD IN THE VIETNAM UPCOM STOCK MARKET: A CASE STUDY OF THE CENTRAL MINING, MINERAL EXPORTING AND IMPORTING COMPANY MASTER IN PUBLIC POLICY THESIS HO CHI MINH CITY - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY FULBRIGHT ECONOMICS TEACHING PROGRAM ANH NGUYEN NHAT CORPORATE FRAUD IN THE VIETNAM UPCOM STOCK MARKET: A CASE STUDY OF THE CENTRAL MINING, MINERAL EXPORTING AND IMPORTING COMPANY MASTER THESIS Major: Public Policy Code: 06340402 THESIS ADVISORS Prof. Dapice Thanh Nguyen Xuan Ho Chi Minh City, 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i CERTIFICATE OF ORIGINALITY I hereby declare that the thesis entitled: "Corporate fraud in the Vietnam Upcom stock market: A case study of the Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company" is my own original work carried out as a Master's student at Fulbright Economics Teaching Program (FETP) except to the extend that assistance from others in the thesis design and conception or in style, presentation and linguistic expression are duly acknowledged. All sources used for the thesis have been fully and properly cited. It contains no material which to a substantial extent has been accepted for the award of any other degree at FETP or any other educational institution in any language fully or partly except where due acknowledgement is made in the thesis.

The thesis does not reflect the views of the University of Economics Ho Chi Minh City or FETP. Hanoi, 08/09/2017 Author Nguyen Nhat Anh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii ACKNOWLEDGEMENT Studying in FETP seems to be the hardest way to get Master degree, however it is the fastest way that you can learn every things about how our society is going on. I am not able to complete the coursework as well as the thesis without elegant supports by FETP staff, my classmates and family. I would first like to thank my thesis advisor Mr.

Thanh Nguyen Xuan of the Fulbright School of Public Policy and Management at Fulbright University Vietnam. He consistently allowed this thesis is my own work and steered me in the right direction when I lost my way. Without his adjustments, I do not think that I can have my own perfect theoretical framework to solve a case study. I would also like to thank experts in the Committee of my thesis defense: Dr.

Khai Dinh Cong as Chairman, Dr. Giang Tran Thi Que and Dr. Du Huynh The as the second readers of my thesis, and I am deeply indebted to your valuable comments and corrections on my thesis. I very much want to thanks again Dr.

Du who is my second tutor in the finalize stage of my thesis. His suggestion about the second framework is a brilliant idea to wake me up to see what happened in the real life. I do not know how to thank MPP7 members enough for your physical and mental backup. Many challenges and accomplishments would not have been possible without our teamwork.

I also have a big thank to Mr. An Bui Quoc in particular, who sat next to me in the 1st year and provide tremendous assistance to me in the finalize stage. Finally, I owe my wife a great debt of gratitude for unfailing support and continuous encouragement throughout my years of studying and researching. Hanoi, 08/09/2017 Author Anh Nguyen Nhat TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii ABSTRACT The Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company (MTM) is the typical case that illustrates clearly the situation of agency cost and fraudulent behaviors in the Vietnam Upcom stock market.

The first part reveals the weaknesses of regulation and current policies in Vietnam by using the principal-principal agency perspective of Young (2008) particularly with regard to the mechanisms of stock scanning, no controlling the changes of regulated capital, the undemanding capital contribution and no legal responsibilities of former majority shareholders. The second part of thesis uses the modified fraud of triangle of Soltani (2014) as a theoretical framework with several adjustments to adapt the current circumstance of MTM. The case of MTM shows a number of fraudulent behaviors by controlling shareholders including: (1) The reconstruction of human resource before listing; (2) Having no major shareholder - holding more than 5% of the chartered capital - but the power is concentrated; (3) Using the brand and pictures makes confusion with another company; (4) Increasing the regulated capital in the short term; (5) No core business or production, mainly the joint venture or capital contribution; (6) The external audit accepted despite of the fact that financial statements have the problems; (7) The business situation is not good but the price and volume of stock trading is still high; (8) Tax obligation and social insurance are not completed. In conclusion, the thesis strongly recommends the policies to reduce the likelihood of expropriation of minority shareholders due to the principal-principal agency conflicts and these fraudulent behaviors.

Keywords: corporate fraud, fraud triangle, MTM, principal-principal agency conflicts TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Meaning BoD Board of Director HNX Hanoi Stock Exchange IPO Initial public offering JSC Joint stock Company Ltd Private Limited Company MoF Ministry of Finance MTM The Central Mining, mineral Exporting and Importing Joint Stock Company OTC Over-the-counter market SFP Statement of Financial Position SSC State Securities Commission of Vietnam PO Payment order Upcom Unlisted Public company market US The United States VSD Vietnam Securities Depository VND Vietnamdong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] v TABLE OF CONTENT CERTIFICATE OF ORIGINALITY .iii LIST OF ABBREVIATIONS. iv LIST OF FIGURES .viii LIST OF APPENDICES .viii LIST OF TABLES. Thesis motivation and contribution. The structure of thesis.

The Principal-Principal Agency Perspective. Transformation of Fraud triangles. The weaknesses of regulations in Upcom market. Overview of regulatory framework in the Vietnam stock markets.

No scanning fraudulent companies in the Upcom market. The easy and quick process to be listed. 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Audit companies are not the market guardians.

Ranking is not enough. The increase of the registered capital without controlling. The undemanding capital contribution. The capital contribution through investment.

The capital contribution though invoices. The legal responsibilities of former majority shareholders. The fraudulent behaviors that led to the collapse of MTM. Overview of MTM.

Stealing the brand name of unlisted company. No tax payment. A ghost company and its address. Be a public company.

The capital contributions. Fake invoices and manipulating the financial statements. The high profit in the harsh economic. Selling the stock of the valueless company.

The collusion of the former BoD. The fraudulent behaviors in the case of MTM:. Conclusion, policy recommendation, limitation. 44 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii References.

Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 1st quarter 2017 47 Appendix 2. The trading detail of MTM stock. The detail of Market Capitalization and trading value on the Upcom market 48 Appendix 4. The reform of Vietnam in Business report over time.

The highlighted fraudulent cases in the Vietnam stock market. The business license of MTM. 52 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii LIST OF FIGURES Figure 1. Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 2rd quarter 2017 .Trading value and volume of the Upcom market annually.

Principal-agent conflicts versus Principal-principal conflicts (Young, Peng, Ahlstrom, Bruton, & Jiang, 2008). Classification of incentives for fraud-committing. Modified Fraud Triangle. The components of ethical problems.

The modified fraud triangle with several adjustments. Legal Matrix System. The timeline of the MTM collapse. The continuous process of selling and issuing stocks of FID and MTM.

Trading price and volume of MTM stock since 15/4 to 20/6/2016. 37 LIST OF APPENDICES Appendix 1. Market capitalization of the Upcom market since 2013 to 1st quarter 2017 47 Appendix 2. The trading detail of MTM stock.

The detail of Market Capitalization and trading value on the Upcom market 48 Appendix 4. The reform of Vietnam in Business report over time. The highlighted fraudulent cases in the Vietnam stock market. The business license of MTM.

52 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ix LIST OF TABLES Table 1.Comparison of traditional principal-agent model and principal-principal model. The strength of minority investor protections in Vienam and some countries in 2017 .The market capitalization and the value matching monthly in Upcom. The document of changing the regulated capital. Some highlighted contents in Decree 71/2017/Dec-Gov.

The information of tax payer - MTM. The submitting document of MTM to HNX to list. The increase of regulated capital. The fake invoices of MTM.

The first part of the note of the financial statement. The short-term receivables in 2014 audited financial statement. The capital construction in process. The warning list in the Announcement of HNX.

The list of MTM members. The money transactions to another companies/bank of the former MTM BoD. The structure of the shareholders in MTM. The characteristics of new leaders of MTM.

The fraudulent behaviors in the case of MTM. 42 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Background The collapse of the Central Mining, Mineral Exporting and Importing Company (MTM) raised the concern of corporate deviances in Vietnam. Known as the frontier market, minority investors have suffered from series of frauds, scams, fraudulent financial statements and failure of the external audits.

Although the number of scandals in the stock market is still small compared the huge number of listed companies (see Appendix 5), but it should be considered the warning signal for the financial consequences that has direct impact on the economic progress and dampen a confidence of investors. According to Giannertti and Wang, if the corporate frauds are revealed in a state, the household decreases the holdings in both the fraudulent and non-fraudulent firms (Giannetti & Wang, 2016). It means that investors intend to reduce their saving on stocks of both good and bad companies as a way to have negative impacts to the capital market. In case of MTM, hundred billions VND were gone with the scammers while thousands of investors had to rebuild this valueless company1 with the hope that the regulatory bodies can bring their valuable investment back.

Upcom market, the abbreviations of a stock exchange that "is the stock market of public unlisted or delisted companies" (Ministry of Finance, 01/2015). The Upcom Market was permitted by HNX to operate officially on 24/06/2006 with 10 registered firms and the market capitalization was 1231. As shown in figure 1 below, the market capitalization has increased dramatically around 400 times with 600 registered firms (at 31/07/2017). With the high volume and value in trading (Figure 2), Upcom has become an active market for investors.

The Upcom stock used to attract the money flows such as WSB, GEX, etc. HNX has increased the transparency, attracted the capital flows, extended the trading time up to 03:00 pm and to ease the reference price up to ±15%. To reduce the gap between the free and listed markets, HNX has operated the Upcom premium ranking3 to direct the investors. 1 Mr Phuong Chu Danh, who is one of the minority investors of MTM, were elected to the BoD Chairman of MTM.

He knew that his investment was lost and he attempts to rebuild MTM which was no core business or money to become a real company.vn/web/upcom/introduction 3 Upcom premium is the companies that has the regulated capital in the last year up to 120 billions dong, EBIT> 30 billions dong and ROE ≥5%. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Market capitalization of the Upcom Figure 2.