Luận văn thạc sĩ về đường cong chữ J song phương giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn

Luận văn thạc sĩ phân tích đường cong chữ J song phương giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thương mại quốc tế.

• Tác giả: Phan Thị Yến Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.hcm
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Đường Cong Chữ J Song Phương Giữa Việt Nam Và Bảy Đối Tác Thương Mại Lớn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan lý thuyết về hiệu ứng đường cong chữ J
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây về đường cong chữ J
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình phân bố trễ tự hồi quy ARDL của Perasan, Shin và Smith
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Nguồn dữ liệu
• 3.3.2. Quy trình xử lý dữ liệu đầu vào
• 3.4. Phương pháp kiểm định
• 3.4.1. Kiểm định đồng liên kết của mô hình cán cân thương mại song phương
• 3.4.2. Kiểm định trạng thái ngắn hạn của mô hình cán cân thương mại song phương
• 3.4.3. Kiểm định mối quan hệ trong dài hạn của mô hình cán cân thương mại song phương
• 3.4.4. Kiểm định tính ổn định cấu trúc của mô hình cán cân thương mại song phương
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nội dung và kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Kiểm định đồng liên kết của mô hình cán cân thương mại song phương
• 4.1.2. Kiểm định trạng thái ngắn hạn của mô hình cán cân thương mại song phương
• 4.1.3. Kiểm định mối quan hệ trong dài hạn của mô hình cán cân thương mại song phương
• 4.1.4. Kiểm định tính ổn định cấu trúc của mô hình cán cân thương mại song phương
• 4.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu thực nghiệm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Một số gợi ý đề xuất trong công tác điều hành tỷ giá và cải thiện cán cân thương mại
• 5.2.1. Cân nhắc quan điểm về đóng góp của của tỷ giá cho vấn đề giảm nhập siêu
• 5.2.2. Xem xét tác động gộp của điều chỉnh tỷ giá đến cán cân thương mại
• 5.2.3. Phân tích các nguyên nhân cơ bản của vấn đề thâm hụt thương mại
• 5.2.4. Lựa chọn cơ chế tỷ giá phù hợp với nền kinh tế
• 5.2.5. Điều hành chính sách tỷ giá linh hoạt
• 5.2.6. Xác lập tỷ giá dựa trên rổ tiền tệ
• 5.3. Những hạn chế của luận văn và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Cán cân thương mại
• PHỤ LỤC 2: Chỉ số tăng trưởng GDP
• PHỤ LỤC 3: Tỷ giá hối đoái thực song phương
• PHỤ LỤC 4: Chỉ số giá
• PHỤ LỤC 5: Cơ chế điều hành tỷ giá hối đoái Việt Nam
• PHỤ LỤC 6: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm
• PHỤ LỤC 7: Bảng tra giá trị giới hạn theo thống kê t

Tóm tắt

I. Tổng quan về đường cong chữ J trong thương mại Việt Nam

Đường cong chữ J là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong phân tích cán cân thương mại. Hiệu ứng này mô tả sự thay đổi của cán cân thương mại sau khi có sự điều chỉnh tỷ giá hối đoái. Tại Việt Nam, việc nghiên cứu đường cong chữ J giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn như Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan và Mỹ là rất cần thiết để hiểu rõ hơn về tác động của chính sách tỷ giá đến cán cân thương mại.

1.1. Định nghĩa và ý nghĩa của đường cong chữ J

Đường cong chữ J thể hiện mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Khi đồng nội tệ giảm giá, cán cân thương mại có thể bị thâm hụt trong ngắn hạn nhưng sẽ cải thiện trong dài hạn. Điều này có thể được giải thích qua lý thuyết Marshall-Lerner.

1.2. Tình hình thương mại Việt Nam hiện nay

Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển trong thương mại quốc tế. Từ năm 1990 đến nay, Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong xuất khẩu và nhập khẩu. Tuy nhiên, tình trạng nhập siêu vẫn là một thách thức lớn.

II. Vấn đề thách thức trong nghiên cứu đường cong chữ J

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về đường cong chữ J, nhưng việc áp dụng lý thuyết này vào thực tiễn thương mại Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như chính sách tỷ giá, biến động kinh tế toàn cầu và thói quen tiêu dùng của người dân đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định hiệu ứng đường cong chữ J

Việc xác định hiệu ứng đường cong chữ J trong thương mại Việt Nam gặp khó khăn do sự biến động của tỷ giá và các yếu tố kinh tế khác. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng tác động của tỷ giá không phải lúc nào cũng rõ ràng và có thể thay đổi theo thời gian.

2.2. Tác động của chính sách tỷ giá đến cán cân thương mại

Chính sách tỷ giá của Việt Nam đã có nhiều thay đổi trong những năm qua. Việc điều chỉnh tỷ giá có thể tạo ra những tác động tích cực hoặc tiêu cực đến cán cân thương mại, tùy thuộc vào cách thức thực hiện và thời điểm điều chỉnh.

III. Phương pháp nghiên cứu đường cong chữ J song phương

Để nghiên cứu hiệu ứng đường cong chữ J giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn, các phương pháp phân tích định lượng như mô hình ARDL được sử dụng. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động ngắn hạn và dài hạn của tỷ giá đến cán cân thương mại.

3.1. Mô hình ARDL trong nghiên cứu

Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag) là một công cụ mạnh mẽ để phân tích mối quan hệ giữa các biến. Mô hình này cho phép kiểm tra sự tồn tại của mối quan hệ đồng liên kết giữa tỷ giá và cán cân thương mại.

3.2. Dữ liệu và nguồn số liệu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các báo cáo kinh tế, thống kê thương mại và dữ liệu từ các tổ chức quốc tế. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1990 đến 2012, cho phép phân tích sâu sắc về các xu hướng thương mại.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu ứng đường cong chữ J tồn tại trong mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và một số đối tác lớn. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc điều chỉnh chính sách tỷ giá và cải thiện cán cân thương mại.

4.1. Kết quả kiểm định mô hình

Kết quả kiểm định cho thấy rằng có sự tồn tại của mối quan hệ đồng liên kết giữa tỷ giá và cán cân thương mại. Điều này khẳng định rằng việc điều chỉnh tỷ giá có thể mang lại lợi ích cho cán cân thương mại trong dài hạn.

4.2. Ứng dụng chính sách tỷ giá trong thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để điều chỉnh chính sách tỷ giá, nhằm khuyến khích xuất khẩu và giảm nhập siêu. Điều này sẽ giúp cải thiện tình hình kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu đường cong chữ J giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh tỷ giá có thể có tác động tích cực đến cán cân thương mại. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu tiếp theo để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng này.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác nhận hiệu ứng đường cong chữ J trong mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và một số đối tác lớn. Điều này mở ra hướng đi mới cho các chính sách kinh tế trong tương lai.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong chữ J, cũng như áp dụng các mô hình khác để kiểm tra tính chính xác của các kết quả đã đạt được.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------    ---------- PHAN THỊ YẾN PHƢỢNG ĐƢỜNG CONG CHỮ J SONG PHƢƠNG GIỮA VIỆT NAM VÀ BẢY ĐỐI TÁC THƢƠNG MẠI LỚN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------    ---------- PHAN THỊ YẾN PHƢỢNG ĐƢỜNG CONG CHỮ J SONG PHƢƠNG GIỮA VIỆT NAM VÀ BẢY ĐỐI TÁC THƢƠNG MẠI LỚN Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN NGỌC ĐỊNH TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS. Nguyễn Ngọc Định, người thầy hướng dẫn khoa học, cũng như các thầy cô trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã nhiệt tình truyền đạt những kiến thức quý báu trong thời gian tập học tập và thực hiện luận văn. Tôi cũng xin dành lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè và các thầy cô khoa Kế toán – Kiểm toán trường Đại học Văn Lang, những người đã tạo điều kiện và động viên tinh thần trong quá trình nghiên cứu, đây là nguồn động lực mạnh mẽ giúp tôi vượt qua giai đoạn khó khăn khi thực hiện và hoàn thành luận văn này.

Tác giả Phan Thị Yến Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Ngọc Định. Các trích dẫn trong luận văn đều được dẫn nguồn trong phạm vi hiểu biết của tôi. Nguồn số liệu và kết quả thực nghiệm được thực hiện trung thực và chính xác.

Tác giả Phan Thị Yến Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu Danh mục các hình vẽ, đồ thị TÓM TẮT …………………………………………….1 Lý do chọn đề tài ………………….2 Tính cấp thiết của đề tài ………………………….3 Mục tiêu nghiên cứu .4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ………….5 Kết cấu của luận văn …………………….……………………… 5 Kết luận chƣơng 1 ………………………………………………………. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY VỀ ĐƢỜNG CONG CHỮ J …………………….1 Tổng quan lý thuyết về hiệu ứng đường cong chữ J ………….2 Tổng quan các nghiên cứu trước đây về đường cong chữ J ….1 Các nghiên cứu sử dụng dữ liệu thương mại tổng hợp ……… 10 2.2 Các nghiên cứu sử dụng dữ liệu thương mại song phương ….3 Câu hỏi nghiên cứu …………………………………………… 23 Kết luận chƣơng 2 ………………………………………………………. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……………………….1 Mô hình nghiên cứu …………………………………………….1 Mô hình phân bố trễ tự hồi quy ARDL của Perasan, Shin và Smith ……………………………….2 Mô hình nghiên cứu …………………………….2 Dữ liệu nghiên cứu …………………………………………….1 Nguồn dữ liệu ……………………………………….……… 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Quy trình xử lý dữ liệu đầu vào ……………………………….3 Phương pháp kiểm định ……………………………………….1 Kiểm định đồng liên kết của mô hình cán cân thương mại song phương …………………………….2 Kiểm định trạng thái ngắn hạn của mô hình cán cân thương mại song phương ……………………….3 Kiểm định mối quan hệ trong dài hạn của mô hình cán cân thương mại song phương ………………….4 Kiểm định tính ổn định cấu trúc của mô hình cán cân thương mại song phương ……………………….………………………… 36 Kết luận chƣơng 3 ………………………………………………………. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU …….1 Nội dung và kết quả nghiên cứu ……………………………….1 Kiểm định đồng liên kết của mô hình cán cân thương mại song phương …………………………….2 Kiểm định trạng thái ngắn hạn của mô hình cán cân thương mại song phương ……………………….3 Kiểm định mối quan hệ trong dài hạn của mô hình cán cân thương mại song phương ………………….4 Kiểm định tính ổn định cấu trúc của mô hình cán cân thương mại song phương ……………………….2 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực nghiệm ……….

45 Kết luận chƣơng 4 ……………………………………………………….1 Kết luận chung ………………………………………………….2 Một số gợi ý đề xuất trong công tác điều hành tỷ giá và cải thiện cán cân thương mại …………………………………………………. 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Cân nhắc quan điểm về đóng góp của của tỷ giá cho vấn đề giảm nhập siêu ……………….2 Xem xét tác động gộp của điều chỉnh tỷ giá đến cán cân thuơng mại ……………………………………………….3 Phân tích các nguyên nhân cơ bản của vấn đề thâm hụt thương mại ……………………………………………….4 Lựa chọn cơ chế tỷ giá phù hợp với nền kinh tế …………….5 Điều hành chính sách tỷ giá linh hoạt ………………….6 Xác lập tỷ giá dựa trên rổ tiền tệ ……………………….3 Những hạn chế của luận văn và hướng nghiên cứu tiếp theo …… 54 Tài liệu tham khảo …………. 56 Phụ lục 1 Cán cân thương mại ……….… 59 Phụ lục 2 Chỉ số tăng trưởng GDP ……….… 64 Phụ lục 3 Tỷ giá hối đoái thực song phương ……………………………… 66 Phụ lục 4 Chỉ số giá ………………………………………. 70 Phụ lục 5 Cơ chế điều hành tỷ giá hối đoái Việt Nam …………………….

72 Phụ lục 6 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm ……………………….……… 75 Phụ lục 7 Bảng tra giá trị giới hạn theo thống kê t……………….………… 83 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu, Tiếng Anh Tiếng Việt chữ viết tắt ARDL Autoregressive Distributed Lag Mô hình phân bố trễ tự hồi quy AU Australia Nước Úc AUD Australia Dollar Đồng dollar Úc CN China Nước Trung Quốc CNY Chinese Yuan Đồng nhân dân tệ Trung Quốc CUSUM Cumulative Sum Kiểm định Cumulative Sum CUSUMQ Cumulative Sum of Squares Kiểm định Cumulative Sum Squares DOTS Direction of Trade Statistics Nguồn dữ liệu thương mại của IMF GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IFS International Financial Statistics Nguồn dữ liệu tài chính quốc tế của IMF IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế JP Japan Nước Nhật JPY Japan Yen Đồng Yên Nhật KR Korea Hàn Quốc KRW Korean Won Đồng Won Hàn Quốc NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM Ngân hàng thương mại OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương nhỏ nhất RER Real Exchange Rate Tỷ giá hối đoái thực SG Singapore Nước Singapore TB Trade Balance Cán cân thương mại TH Thailand Nước Thái Lan THB Thailand Baht Đồng Baht Thái Lan US United State of America Nước Mỹ USD United State Dollar Đồng dollar Mỹ VN Vietnam Nước Việt Nam VND Đồng Việt Nam Y Gross Domestic Product Sản lượng quốc gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1.1 Xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam với bảy đối tác thương mại lớn trong 10 năm gần đây (Giai đoạn 2003 – 2012) 4 Bảng 2.1 Các nghiên cứu trước đây về đường cong chữ J 14 Bảng 3.1 Logarithm Cán cân thương mại song phương Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn (Giai đoạn 1990 – 2012) 30 Bảng 3.2 Logarithm Chỉ số tăng trưởng GDP Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn (Giai đoạn 1990 – 2012) 31 Bảng 3.3 Logarithm Tỷ giá hối đoái thực song phương giữa Việt Nam và các đối tác thương mại lớn (Giai đoạn 1990 – 2012) 33 Bảng 4.1 Kết quả bậc độ trễ tối ưu của mô hình cán cân thương mại song phương 39 Bảng 4.2 Kết quả kiểm định hệ số tỷ giá hối đoái ở trạng thái ngắn hạn 40 Bảng 4.3 Kết quả kiểm định hệ số quan hệ dài hạn của mô hình 42 Bảng 4.4 Kết quả kiểm định tính ổn định cấu trúc của mô hình 45 Bảng PL1.1 Mười quốc gia có tỷ trọng thương mại lớn nhất với Việt Nam (Giai đoạn 1990 – 2012) 59 Bảng PL1.2 Các đối tác xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam (Giai đoạn 1990 – 2012) 60 Bảng PL1.3 Các đối tác nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam (Giai đoạn 1990 – 2012) 61 Bảng PL1.4 Tốc độ tăng trưởng thương mại Việt Nam (Giai đoạn 1990 – 2012) 62 Bảng PL2.1 Chỉ số tăng trưởng GDP của Việt Nam và các đối tác thương mại lớn theo năm gốc 2005 (Giai đoạn 1990 – 2012) 64 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bảng PL3.1 Tỷ giá hối đoái danh nghĩa của Việt Nam và các đối tác thương mại lớn (Giai đoạn 1990 – 2012) 66 Bảng PL3.2 Tỷ giá hối đoái chéo (Giai đoạn 1990 – 2012) 67 Bảng PL3.3 Tỷ giá hối đoái thực song phương giữa Việt Nam và các đối tác thương mại lớn theo năm gốc 2005 (Giai đoạn 1990 – 2012) 68 Bảng PL4.1 Chỉ số giá của Việt Nam và các đối tác thương mại lớn (Giai đoạn 1990 – 2012) 70 Bảng PL4.2 Chỉ số giá của Việt Nam và các đối tác thương mại lớn theo năm gốc 2005 (Giai đoạn 1990 – 2012) 71 Bảng PL5.1 Cơ chế tỷ giá của Việt Nam theo thời gian (1989 – 2009) 72 Bảng PL5.2 Biên độ tỷ giá qua các giai đoạn 74 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Đồ thị 1.1 Tỷ trọng xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam với các đối tác thương mại (Giai đoạn 2003 - 2012) 4 Hình 2.1 Hiệu ứng đường cong chữ J theo điều kiện Marshall-Lerner 7 Hình 2.2 Mô tả độ trễ thời gian của đường cong chữ J theo Krugman 9 Đồ thị 4.1 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Úc 43 Đồ thị 4.2 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Trung Quốc 43 Đồ thị 4.3 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Nhật Bản 43 Đồ thị 4.4 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Hàn Quốc 44 Đồ thị 4.5 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Singapore 44 Đồ thị 4.6 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Thái Lan 44 Đồ thị 4.7 Tính ổn định cấu trúc của mô hình Việt Nam – Mỹ 45 Đồ thị PL1.5 Đồ thị cán cân thương mại Việt Nam (Giai đoạn 1990 - 2012) 63 Đồ thị PL2.2 Đồ thị tỷ lệ cán cân thương mại Việt Nam trên GDP (Giai đoạn 1990 - 2012) 65 Đồ thị PL3.4 Đồ thị tỷ giá hối đoái danh nghĩa VNĐ/USD (Giai đoạn 1990 - 2012) 69 Đồ thị PL3.5 Biểu đồ tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng (Giai đoạn 2005 - 2012) 69 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu hiệu ứng đường cong chữ J trong mối quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và bảy đối tác thương mại lớn là Úc, Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan và Mỹ. Tác giả sử dụng mô hình phân bố trễ tự hồi quy ARDL của Perasan, Shin và Smith để đánh giá tác động trong dài hạn và ngắn hạn của việc giảm giá đồng nội tệ lên các cán cân thương mại song phương trong khoảng thời gian 23 năm từ năm 1990 đến 2012.