Luận văn thạc sĩ về dấu hiệu diễn ngôn trong giao tiếp nói của sinh viên năm ba ULIS

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis discourse markers in oral interaction by third year ulis mainstream english majors m a, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Discourse Markers In Oral Interaction By Third-Year Ulis Mainstream English Majors (Dấu Hiệu Diễn Ngôn Trong Giao Tiếp Nói Của Sinh Viên Năm Thứ 3 Khoa Tiếng Anh, ĐHNN, ĐHQGHN)
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• 1. PART I: INTRODUCTION
• 1.1. Statement of the problems and rationale behind the study
• 1.2. Aims and objectives of the study
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Contribution of the study
• 1.5. Organization of the study
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Discourse markers
• 2.2. Terminology
• 3. CHAPTER 2: METHODOLOGY
• 4. CHAPTER 3: RESULTS AND DISCUSSION
• 5. CHAPTER 4: SOME PEDAGOGICAL IMPLICATIONS AND SUGGESTED DMs TEACHING RESOURCES
• 3. PART III: CONCLUSION
• 3.1. Major findings of the study
• 3.2. Concluding remarks
• 3.3. Limitations of the current study
• 3.4. Suggestions for further research
• REFERENCES
• APPENDICES
• I. Appendix 1 Topic and questions for the interaction
• II. Appendix 2A Questionnaire for students
• III. Appendix 2B Questionnaire for teachers
• IV. Appendix 2C Interview schedule for teachers
• V. Appendix 3 Excerpts in the student data
• VI. Appendix 4 Transcription of the interview

Tóm tắt

I. Tổng quan về dấu hiệu diễn ngôn trong giao tiếp nói của sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS

Nghiên cứu về dấu hiệu diễn ngôn (DMs) trong giao tiếp nói của sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực ngôn ngữ học. DMs đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra sự mạch lạc và tự nhiên trong giao tiếp. Chúng giúp người nói duy trì sự liên kết trong cuộc hội thoại và thể hiện thái độ, cảm xúc của họ. Việc hiểu rõ về DMs không chỉ giúp sinh viên cải thiện kỹ năng giao tiếp mà còn nâng cao khả năng tương tác với người bản ngữ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dấu hiệu diễn ngôn trong giao tiếp

Dấu hiệu diễn ngôn là những từ hoặc cụm từ được sử dụng để điều hướng cuộc hội thoại. Chúng có thể là các từ như 'uh', 'well', 'you know', và 'I mean'. Những từ này không chỉ giúp người nói tổ chức ý tưởng mà còn tạo ra sự thoải mái cho người nghe. Theo nghiên cứu của Croucher (2004), việc sử dụng DMs có thể làm cho cuộc hội thoại trở nên tự nhiên hơn và giảm thiểu sự ngắt quãng trong giao tiếp.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu dấu hiệu diễn ngôn trong bối cảnh Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam, việc nghiên cứu DMs là cần thiết vì nhiều sinh viên, ngay cả những người học chuyên ngành tiếng Anh, vẫn gặp khó khăn trong việc giao tiếp với người nước ngoài. Việc thiếu DMs có thể khiến họ trở nên cứng nhắc và thiếu tự nhiên trong giao tiếp. Nghiên cứu này nhằm mục đích nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của DMs trong việc cải thiện kỹ năng giao tiếp của sinh viên.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng dấu hiệu diễn ngôn của sinh viên ULIS

Mặc dù DMs có vai trò quan trọng trong giao tiếp, nhưng sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS vẫn gặp nhiều thách thức trong việc sử dụng chúng. Một số sinh viên không nhận thức được tầm quan trọng của DMs, trong khi những người khác có thể không biết cách sử dụng chúng một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến việc giao tiếp của họ trở nên kém tự nhiên và không hiệu quả.

2.1. Nhận thức của sinh viên về dấu hiệu diễn ngôn

Nhiều sinh viên không nhận thức được rằng việc sử dụng DMs có thể cải thiện khả năng giao tiếp của họ. Theo khảo sát, chỉ một phần nhỏ sinh viên hiểu rõ về vai trò của DMs trong việc tạo ra sự mạch lạc trong giao tiếp. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp giáo dục để nâng cao nhận thức của sinh viên về DMs.

2.2. Khó khăn trong việc sử dụng dấu hiệu diễn ngôn trong giao tiếp

Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc sử dụng DMs một cách tự nhiên. Họ có thể lo lắng về việc sử dụng sai hoặc không biết khi nào nên sử dụng chúng. Điều này dẫn đến việc họ thường xuyên bỏ qua DMs trong giao tiếp, làm giảm tính tự nhiên và hiệu quả của cuộc hội thoại.

III. Phương pháp nghiên cứu dấu hiệu diễn ngôn trong giao tiếp nói

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính để phân tích việc sử dụng DMs của sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS. Dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn và quan sát thực tế trong các tình huống giao tiếp. Phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định các DMs phổ biến và chức năng của chúng trong giao tiếp.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu được thiết kế để thu thập dữ liệu từ các cuộc hội thoại giữa sinh viên và người bản ngữ. Các cuộc phỏng vấn sẽ được thực hiện để hiểu rõ hơn về cách sinh viên sử dụng DMs trong giao tiếp hàng ngày. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để xác định các mẫu sử dụng DMs.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả dự kiến

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng cách xác định tần suất và chức năng của các DMs được sử dụng. Kết quả dự kiến sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách sinh viên sử dụng DMs và những thách thức mà họ gặp phải trong giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu dấu hiệu diễn ngôn trong giáo dục

Kết quả nghiên cứu sẽ có những ứng dụng thực tiễn quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Anh tại ULIS. Việc hiểu rõ về DMs sẽ giúp giáo viên thiết kế các bài học hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp của sinh viên. Ngoài ra, nghiên cứu cũng sẽ cung cấp các tài liệu giảng dạy và hoạt động thực hành cho sinh viên.

4.1. Đề xuất tài liệu giảng dạy về dấu hiệu diễn ngôn

Nghiên cứu sẽ đề xuất các tài liệu giảng dạy giúp sinh viên hiểu rõ hơn về DMs. Các tài liệu này sẽ bao gồm các ví dụ thực tế và bài tập thực hành để sinh viên có thể áp dụng DMs trong giao tiếp hàng ngày.

4.2. Hoạt động thực hành cho sinh viên

Các hoạt động thực hành sẽ được thiết kế để giúp sinh viên cải thiện khả năng sử dụng DMs. Những hoạt động này có thể bao gồm các trò chơi giao tiếp, thảo luận nhóm và các tình huống mô phỏng để sinh viên có thể thực hành sử dụng DMs một cách tự nhiên.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu dấu hiệu diễn ngôn

Nghiên cứu về DMs trong giao tiếp nói của sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp của sinh viên mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Việc hiểu rõ về DMs sẽ giúp sinh viên giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường quốc tế.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sinh viên năm ba ngành tiếng Anh tại ULIS sử dụng DMs một cách hạn chế. Việc thiếu nhận thức về tầm quan trọng của DMs đã ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của họ. Cần có sự can thiệp giáo dục để nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng DMs.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao gồm các sinh viên từ các ngành khác và so sánh việc sử dụng DMs giữa các nhóm sinh viên khác nhau. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về vai trò của DMs trong giao tiếp nói trong bối cảnh Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập toàn cầu hóa, kỹ năng giao tiếp tiếng Anh đóng vai trò then chốt đối với năng lực hội nhập của sinh viên chuyên ngữ. Tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (ULIS – VNU), sinh viên năm thứ 3 chuyên ngành tiếng Anh thuộc khóa đào tạo 2009–2010 với tổng số 534 sinh viên được kỳ vọng đạt chuẩn trình độ C1 theo Khung tham chiếu trình độ ngôn ngữ chung Châu Âu (CEFR). Ở ngưỡng năng lực này, người học cần khả năng diễn đạt trôi chảy, linh hoạt và tự nhiên trong các ngữ cảnh học thuật lẫn đời sống xã hội. Tuy nhiên, một rào cản ngữ dụng phổ biến là người học thường thiếu hụt các chiến lược điều phối hội thoại, khiến lời nói trở nên khô cứng, thiếu liên kết hoặc vô tình tạo cảm giác cộc lốc đối với người bản ngữ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (mã số 60 22 15) của tác giả Lê Thị Thu Huyền, dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư Lê Hùng Tiến, tập trung giải quyết vấn đề sử dụng dấu hiệu diễn ngôn (Discourse Markers – DMs) trong tương tác nói trực tiếp. Nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể gồm: khảo sát tần suất xuất hiện, phân tích chức năng ngữ dụng của 4 dấu hiệu diễn ngôn tiêu biểu (well, you know, I mean, like) và đánh giá nhận thức của cả sinh viên lẫn giảng viên về vai trò của các yếu tố này trong lớp học.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Khoa Sư phạm Tiếng Anh (FELTE) thuộc ULIS – VNU trong năm học 2011–2012, thu thập ngữ liệu thực tế từ 54 sinh viên đại diện (chiếm tỷ lệ 10,1% tổng thể) thông qua 325 phút hội thoại đối thoại trực tiếp với người bản ngữ Mỹ. Ý nghĩa của công trình nằm ở việc bổ sung khoảng trống nghiên cứu về ngữ dụng học liên ngôn ngữ (Interlanguage Pragmatics) tại Việt Nam, cung cấp số liệu thực nghiệm giúp nâng cao năng lực ngữ dụng và thúc đẩy quá trình chuẩn hóa năng lực giao tiếp tự nhiên cho người học tiếng Anh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân tích diễn ngôn và ngữ dụng học hiện đại. Khung lý thuyết trọng tâm kế thừa quan điểm của Schiffrin (1987) khi định nghĩa dấu hiệu diễn ngôn là các yếu tố độc lập về mặt cú pháp dùng để định khung các đơn vị lời nói, giúp kết nối chuỗi hội thoại mạch lạc. Đồng thời, nghiên cứu tiếp thu mô hình nghĩa thủ tục (procedural meaning) của Fraser (1999) và phân loại chức năng hai cấp độ của Müller (2005) gồm: cấp độ văn bản (textual level – kiểm soát cấu trúc thông tin, tìm kiếm từ ngữ, tự sửa lỗi) và cấp độ tương tác (interactional level – định hướng người nghe, giảm thiểu đe dọa thể diện, biểu thị sự đồng thuận).

Bên cạnh đó, thuyết lịch sự của Brown và Levinson (1987) về hành vi đe dọa thể diện (Face-Threatening Acts – FTAs) được vận dụng để làm sáng tỏ chức năng giảm nhẹ sự áp đặt và thể hiện sự lịch thiệp trong giao tiếp. Về mặt phân loại, nghiên cứu đối chiếu với hệ thống 18 nhóm dấu hiệu diễn ngôn của Ngô Hữu Hoàng (2001) trong ngữ cảnh đối chiếu Anh – Việt. Bốn khái niệm then chốt xuyên suốt đề tài gồm: Dấu hiệu diễn ngôn, Năng lực ngữ dụng (Pragmatic Competence), Lượt lời hội thoại (Turn-taking) và Thiết bị trì hoãn (Delay devices).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khái quát cao:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tổng dung lượng mẫu gồm 54 sinh viên năm thứ 3 (độ tuổi 21–22; gồm 50 nữ và 4 nam) được chọn lọc từ tổng thể 534 sinh viên thuộc 23 lớp chuyên ngành. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng (Stratified random sampling) kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống (Systematic random sampling với bước nhảy k = 5). Cơ cấu mẫu phản ánh chính xác tỷ lệ phân bổ của khóa học gồm 36 sinh viên ngành Sư phạm tiếng Anh, 15 sinh viên hệ đào tạo bằng kép và 3 sinh viên chuyên ngành Biên - Phiên dịch.
• Công cụ và nguồn dữ liệu: Nguồn dữ liệu thứ nhất là kho ngữ liệu âm thanh 325 phút ghi âm từ 54 phiên giao tiếp trực tiếp (mỗi phiên kéo dài 5–7 phút) giữa từng sinh viên với 2 người bản ngữ Mỹ về chủ đề thời gian rỗi và việc làm thêm. Nguồn dữ liệu thứ hai gồm 45 phiếu điều tra sinh viên thu hồi hợp lệ (đạt tỷ lệ phản hồi 83,33%), 13 phiếu khảo sát giảng viên dạy kỹ năng Nói và 3 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với giảng viên (mỗi cuộc kéo dài khoảng 15 phút).
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu âm thanh được gỡ băng chi tiết theo quy ước phiên âm quốc tế của Müller (2005) để phân tích diễn ngôn. Phương pháp phân tích diễn ngôn được lựa chọn vì cho phép nhận diện chính xác ngữ cảnh xuất hiện, tính độc lập ngữ điệu và chức năng thực tế của từng dấu hiệu diễn ngôn trong dòng lời nói tự nhiên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu thực nghiệm từ 325 phút hội thoại của 54 sinh viên chuyên ngữ cho thấy bức tranh rõ nét về sự phân bố và tần suất của các dấu hiệu diễn ngôn:

1. Mức độ xuất hiện hạn chế: Tổng cộng chỉ có 20 lần xuất hiện của 4 dấu hiệu diễn ngôn được ghi nhận trong toàn bộ kho ngữ liệu của 54 sinh viên. Tần suất trung bình đạt khoảng 0,37 lần trên mỗi lượt giao tiếp kéo dài 5–7 phút, phản ánh sự thiếu vắng đáng kể các phương tiện liên kết diễn ngôn tự nhiên.
2. Sự áp đảo của từ "well": Trong 4 từ khảo sát, well xuất hiện nhiều nhất với 10 lần (chiếm 50% tổng số lần xuất hiện), tiếp theo là you know với 4 lần (chiếm 20%), I mean xuất hiện 3 lần (chiếm 15%) và like chỉ xuất hiện 2 lần (chiếm 10%).
3. Phân bố vị trí của "you know": Về mặt vị trí cú pháp trong câu, 75% trường hợp của you know (3 lần) nằm ở vị trí giữa lượt lời (turn-medial), 25% (1 lần) ở đầu lượt lời (turn-initial) nhằm thu hút sự chú ý, và 0% xuất hiện ở cuối lượt lời (turn-final).
4. Hiện tượng lạm dụng cục bộ: Khảo sát ghi nhận một trường hợp cá biệt khi một sinh viên lặp lại từ well tới 7 lần trong bài nói nhưng phần lớn dùng sai ngữ cảnh chức năng, tạo cảm giác thiếu tự nhiên và ức chế cho người đối thoại.

Dấu hiệu diễn ngôn	Số lần xuất hiện	Tỷ lệ phần trăm	Vị trí xuất hiện chủ yếu	Chức năng ngữ dụng nổi bật
well	10	50,0%	Đầu lượt lời (Turn-initial)	Trì hoãn suy nghĩ, giảm đe dọa thể diện khi bất đồng ý kiến
you know	4	20,0%	Giữa lượt lời (Turn-medial - 75%)	Xác lập tri thức chung, tìm kiếm từ vựng và ý tưởng
I mean	3	15,0%	Giữa lượt lời (Turn-medial)	Tự sửa lỗi (Self-repair), giải thích và điều chỉnh thông tin
like	2	10,0%	Giữa lượt lời (Turn-medial)	Tìm kiếm cách diễn đạt phù hợp, ước lượng thông tin
Tổng cộng	20	100,0%	--	--

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích chức năng ngữ dụng chỉ ra rằng sinh viên Việt Nam đã bước đầu vận dụng các dấu hiệu diễn ngôn ở cả cấp độ văn bản và tương tác, nhưng phạm vi chức năng còn rất hẹp:

• Đối với từ well, chức năng chủ yếu là thiết bị trì hoãn (delay device) khi người nói gặp khó khăn trong việc tìm từ (chiếm phần lớn trường hợp tại vị trí đầu lượt lời). Ngoài ra, well đóng vai trò như một chiến lược lịch sự tiêu cực (negative politeness strategy) nhằm giảm nhẹ tác động khi đưa ra quan điểm bất đồng với người bản ngữ.
• Đối với you know, người học sử dụng từ này đi kèm các khoảng dừng ngập ngừng để tìm kiếm từ vựng hoặc tạo lập tri thức chung.
• Đối với I mean, từ này đóng vai trò tự sửa lỗi (self-repair) và bổ sung nghĩa cụ thể cho cụm từ vừa phát ngôn.
• Đối với like, sinh viên dùng để báo hiệu quá trình truy xuất từ vựng trong trí nhớ.

                  TỶ LỆ XUẤT HIỆN CÁC DẤU HIỆU DIỄN NGÔN
  well      [████████████████████████████████████████] 50% (10 lần)
  you know  [████████████████] 20% (4 lần)
  I mean    [████████████] 15% (3 lần)
  like      [████████] 10% (2 lần)

Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế, phát hiện này tương đồng với kết luận của Fung và Carter (2007) khi đối sánh 460.055 từ trong kho ngữ liệu CANCODE của người bản ngữ với 14.157 từ của sinh viên Hồng Kông, cũng như nghiên cứu của Müller (2005) trên sinh viên Đức và Moreno (2001) tại Tây Ban Nha. Tất cả đều chỉ ra rằng người học tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL) thường ít sử dụng các dấu hiệu diễn ngôn mang tính tương tác mà chủ yếu chỉ dùng các liên từ ngữ pháp truyền thống.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc thiếu vắng việc giảng dạy tường minh trong chương trình đào tạo. Kết quả khảo sát 13 giảng viên kỹ năng Nói tại trường cho thấy phần lớn thời lượng lớp học tập trung vào phát triển ý tưởng, cấu trúc ngữ pháp và sửa phát âm, trong khi các chiến lược ngữ dụng và dấu hiệu hội thoại tự nhiên hầu như bị bỏ ngỏ hoặc chỉ được tiếp thu thụ động.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực sử dụng dấu hiệu diễn ngôn cho sinh viên chuyên ngữ:

1. Tích hợp giảng dạy tường minh theo khung sư phạm chuẩn hóa:

   • Hành động: Áp dụng triệt để khung 3 bước III (Illustration - Minh họa ngữ liệu thực tế, Interaction - Tương tác phân tích chức năng, Induction - Khái quát quy tắc ngữ dụng) hoặc quy trình PPP (Presentation - Practice - Production) vào các bài học kỹ năng Nói.
   • Mục tiêu & Chỉ số: 100% sinh viên năm thứ 2 và năm thứ 3 được tiếp cận ít nhất 8 dấu hiệu diễn ngôn phổ biến trong giao tiếp.
   • Thời gian & Chủ thể: Triển khai từ đầu học kỳ bởi toàn thể giảng viên tổ bộ môn Kỹ năng Nói.

2. Đổi mới và biên soạn học liệu hội thoại thực tế:

   • Hành động: Thiết kế sổ tay hướng dẫn thực hành ngữ dụng và tuyển tập video tương tác thực tế từ người bản ngữ (Corpus-based materials), thay thế các đoạn hội thoại mẫu gượng gạo trong giáo trình cũ.
   • Mục tiêu & Chỉ số: Xây dựng ngân hàng gồm ít nhất 25 bài tập tương tác tình huống và video ngữ liệu thực tế.
   • Thời gian & Chủ thể: Hoàn thành trong vòng 6 tháng do nhóm chuyên trách phát triển chương trình và tổ biên soạn học liệu thực hiện.

3. Nâng cao nhận thức siêu ngôn ngữ và tự rèn luyện cho sinh viên:

   • Hành động: Tổ chức định kỳ các buổi workshop chuyên đề kéo dài 90 phút về chiến lược giao tiếp tự nhiên và kỹ năng duy trì lượt lời bằng dấu hiệu diễn ngôn.
   • Mục tiêu & Chỉ số: Nâng tỷ lệ sinh viên tự tin sử dụng chính xác các dấu hiệu diễn ngôn trong bài thi nói lên trên 80%.
   • Thời gian & Chủ thể: Thực hiện hàng tháng dưới sự điều phối của Câu lạc bộ Tiếng Anh và Ban Cố vấn Học tập.

4. Cải tiến tiêu chí kiểm tra và đánh giá năng lực nói:

   • Hành động: Bổ sung tiêu chí Năng lực ngữ dụng và Độ trôi chảy tương tác (Pragmatic & Interactive Fluency) vào bảng rubric chấm thi vấn đáp định kỳ.
   • Mục tiêu & Chỉ số: Phân bổ trọng số điểm cho khả năng làm chủ các thiết bị liên kết diễn ngôn chiếm từ 15% đến 20% tổng điểm kỹ năng Nói.
   • Thời gian & Chủ thể: Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng phối hợp cùng Ban Chủ nhiệm Khoa ban hành áp dụng trong năm học tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh và Sư phạm Ngoại ngữ:

   • Lợi ích: Nhận diện rõ các lỗi giao tiếp cộc lốc, hiểu đúng chức năng của các từ như well, you know, I mean, like.
   • Trường hợp sử dụng: Vận dụng làm tài liệu tự luyện để nâng cao độ trôi chảy trong các kỳ thi chuẩn hóa quốc tế (IELTS Speaking, CEFR C1) và giao tiếp hàng ngày với người nước ngoài.

2. Giảng viên giảng dạy kỹ năng Nghe – Nói tiếng Anh:

   • Lợi ích: Tiếp cận các khung phương pháp sư phạm hiện đại (mô hình III và PPP) cùng các dạng bài tập nhận diện và đóng vai tương tác.
   • Trường hợp sử dụng: Thiết kế giáo án giảng dạy kỹ năng nói, xây dựng hoạt động thảo luận nhóm và tiêu chí đánh giá sự tự nhiên trong lời nói của học viên.

3. Chuyên gia phát triển chương trình và tác giả sách giáo trình:

   • Lợi ích: Nắm bắt các số liệu thực chứng về sự thiếu hụt năng lực ngữ dụng của người học Việt Nam để điều chỉnh nội dung đào tạo.
   • Trường hợp sử dụng: Bổ sung các cấu phần ngữ liệu khẩu ngữ bản ngữ vào khung chương trình giảng dạy tiếng Anh bậc đại học và cao đẳng.

4. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và ngữ dụng học:

   • Lợi ích: Kế thừa phương pháp phân tích diễn ngôn kết hợp kho ngữ liệu thực nghiệm và quy trình khảo sát phân tầng.
   • Trường hợp sử dụng: Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các nhóm dấu hiệu diễn ngôn khác hoặc khảo sát trên các nhóm đối tượng người học đa dạng hơn.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu diễn ngôn là gì và có vai trò như thế nào trong giao tiếp?

Dấu hiệu diễn ngôn là các từ hoặc cụm từ như well, you know, I mean, like có tính độc lập về mặt cú pháp và không làm thay đổi giá trị chân lý của câu. Trong giao tiếp, chúng đóng vai trò như biển chỉ dẫn giúp liên kết ý tưởng, báo hiệu sự ngập ngừng, tìm kiếm từ ngữ và giảm nhẹ sự áp đặt thể diện, giúp cuộc hội thoại diễn ra tự nhiên và mạch lạc.

Tại sao sinh viên chuyên ngữ trình độ cao vẫn ít sử dụng dấu hiệu diễn ngôn?

Dữ liệu khảo sát từ 45 sinh viên và 13 giảng viên cho thấy nguyên nhân chủ yếu do thói quen học tập truyền thống quá chú trọng vào độ chính xác ngữ pháp và từ vựng đơn lẻ. Bên cạnh đó, sách giáo trình thiếu các bài tập hướng dẫn tường minh về ngữ dụng, khiến sinh viên không có cơ hội rèn luyện chiến lược tương tác này trong môi trường lớp học.

Dấu hiệu diễn ngôn nào xuất hiện nhiều nhất trong nghiên cứu thực nghiệm?

Trong số 4 từ được khảo sát qua 325 phút ghi âm, từ well xuất hiện nhiều nhất với 10 lần (chiếm 50% tổng số lượt ghi nhận). Từ này chủ yếu được sinh viên sử dụng ở đầu lượt lời để làm thiết bị trì hoãn suy nghĩ khi tìm kiếm câu trả lời hoặc làm chiến lược lịch sự để giảm bớt sự đối đầu khi bày tỏ ý kiến trái chiều.

Việc lạm dụng hoặc dùng sai dấu hiệu diễn ngôn dẫn đến tác hại gì?

Nghiên cứu ghi nhận trường hợp một sinh viên dùng từ well lặp lại tới 7 lần một cách máy móc trong bài nói ngắn. Việc lạm dụng không đúng chức năng ngữ dụng sẽ gây cảm giác ức chế, làm gián đoạn dòng thông tin và tạo ấn tượng tiêu cực với người nghe rằng người nói đang thiếu tự tin hoặc né tránh tham gia vào cuộc đối thoại.

Khung phương pháp nào giúp giảng dạy dấu hiệu diễn ngôn hiệu quả nhất?

Luận văn đề xuất áp dụng mô hình 3 bước III (Illustration - Minh họa qua ngữ liệu bản ngữ sống động, Interaction - Tương tác nhóm để phân tích ngữ cảnh, Induction - Khái quát quy tắc chức năng). Mô hình này giúp người học tự khám phá và làm chủ các dấu hiệu diễn ngôn một cách tự nhiên thay vì ghi nhớ máy móc các quy tắc lý thuyết khô cứng.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tần suất xuất hiện rất thấp (20 lần/325 phút) của 4 dấu hiệu diễn ngôn cốt lõi trong lời nói của sinh viên chuyên ngữ năm thứ 3.
• Nghiên cứu làm rõ các chức năng ngữ dụng quan trọng của well, you know, I mean, và like ở cả hai bình diện cấu trúc văn bản và tương tác liên cá nhân.
• Khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa năng lực ngữ dụng với việc thiết kế chương trình và phương pháp giảng dạy kỹ năng Nói tại bậc đại học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm khả thi với lộ trình triển khai rõ ràng từ 3 đến 6 tháng, trọng tâm là áp dụng mô hình giảng dạy tường minh III và PPP.
• Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.

Để tối ưu hóa năng lực giao tiếp và đạt đến sự tự nhiên chuẩn mực của người bản ngữ, người học và các cơ sở đào tạo cần chủ động ứng dụng các chiến lược ngữ dụng diễn ngôn vào thực tiễn giảng dạy ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES LÊ THỊ THU HUYỀN DISCOURSE MARKERS IN ORAL INTERACTION BY THIRD-YEAR ULIS MAINSTREAM ENGLISH MAJORS (Dấu Hiệu Diễn Ngôn trong Giao Tiếp Nói của Sinh Viên Năm Thứ 3 Khoa Tiếng Anh, ĐHNN, ĐHQGHN) M. COMBINED PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 HANOI - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES LÊ THỊ THU HUYỀN DISCOURSE MARKERS IN ORAL INTERACTION BY THIRD-YEAR ULIS MAINSTREAM ENGLISH MAJORS (Dấu Hiệu Diễn Ngôn trong Giao Tiếp Nói của Sinh Viên Năm Thứ 3 Khoa Tiếng Anh, ĐHNN, ĐHQGHN) M. COMBINED PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Assoc. Lê Hùng Tiế n HANOI - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv TABLE OF CONTENTS CONTENTS PAGE DECLARATION i ACKNOWLEDGEMENTS ii ABSTRACT iii TABLE OF CONTENTS iv LIST OF TABLES AND FIGURES vii LIST OF ABBREVIATIONS viii PART I: INTRODUCTION 1 1.

Statement of the problems and rationale behind the study 1 2. Aims and objectives of the study 3 3. Scope of the study 4 4. Contribution of the study 5 5.

Organization of the study 5 PART II: DEVELOPMENT 7 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 7 1. Characteristics of DMs 9 1. Selection of DMs in the present study 12 1. Main functions of four selected DMs 13 1.

Previous studies on DMs 15 1. Related studies worldwide 15 1. Related studies in Vietnam 19 CHAPTER 2: METHODOLOGY 21 2. Third-year ULIS mainstream English majors 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Teachers of English Speaking Skill 25 2. Data collection instruments 25 2. Data collection procedure 28 2. Data analysis methods and procedures 30 CHAPTER 3: RESULTS AND DISCUSSION 32 3.

Most common DMs used by third-year ULIS mainstream English majors in spoken interaction with native speakers of English 32 3. Specific discourse functions of DMs in spoken discourse 34 3. Justifications for the low frequency of DMs in students‟ spoken discourse 47 CHAPTER 4: SOME PEDAGOGICAL IMPLICATIONS AND 52 SUGGESTED DMs TEACHING RESOURCES 4. Some pedagogical implications 52 4.

Implications for learners of English 52 4. Implications for teachers of English and syllabus designers 55 4. Suggested DMs teaching resources 57 4. Two explicit DM teaching frameworks 57 4.

Some suggested activities for teaching oral DMs 60 PART III: CONCLUSION 65 1. Major findings of the study 65 2. Concluding remarks 66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Limitations of the current study 67 4.

Suggestions for further research 68 REFERENCES 70 APPENDICES I Appendix 1 Topic and questions for the interaction I Appendix 2A Questionnaire for students II Appendix 2B Questionnaire for teachers IV Appendix 2C Interview schedule for teachers VI Appendix 3 Excerpts in the student data VII Appendix 4 Transcription of the interview XI LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii LIST OF TABLES AND FIGURES TABLES PAGE Table 1: Terminology variations of DMs (adapted from Yang, 2011) 8 Table 2: Main functions of the four DMs (Adapted from Müller, 2005: 246 and 14 Huang, 2011) Table 3: The distribution of students in different specific major classes 15 Table 4: Participants in the interaction with native speakers of English 25 Table 5: Codes and conventions used in the study. (Adapted from Müller, 2005: 31 281) Table 6: Positions of the DM you know in the student data 40 Table 7: Sample lesson procedures in PPP and III frameworks in Jones‟s (2011: 74) 59 study FIGURES Figure 1: Number of occurrences of some DMs used by third-year ULIS students 34 Figure 2: Students‟ and Teachers‟ perception of the importance of DMs in oral 48 communication Figure 3: The extent to which DMs are displayed in students‟ oral discourse, as 49 perceived by the students and teachers.