Khoá Luận Tốt Nghiệp: Phương Pháp Gợi Ý Và Phản Hồi Gợi Ý Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt

Khóa luận tốt nghiệp phân tích cách đưa ra và phản hồi gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt, giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyen Thu Trang
• Người hướng dẫn: Trinh Van Sach, M.A
• Trường học: Hai Phong Private University
• Chuyên ngành: Foreign Language
• Đề tài: Suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese
• Loại tài liệu: graduation paper
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hai Phong

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục nghiên cứu
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Ngôn ngữ và giao tiếp
• 1.1.1. Ngôn ngữ
• 1.1.1.1. Ngôn ngữ là gì?
• 1.1.1.2. Ngôn ngữ trong xã hội
• 1.1.2. Giao tiếp
• 1.1.2.1. Giao tiếp là gì?
• 1.1.2.2. Chức năng của giao tiếp
• 1.1.2.3. Các loại hình giao tiếp
• 1.2. Các cấp độ của hành vi ngôn ngữ
• 1.2.1. Hành vi ngôn ngữ giao tiếp và quy ước
• 1.2.2. Các loại hành vi ngôn ngữ
• 1.2.3. Hành vi ngôn ngữ trực tiếp, gián tiếp và phi nghĩa đen
• 1.2.4. Tầm quan trọng triết học của lý thuyết hành vi ngôn ngữ
• 1.3. Chiến lược lịch sự
• 2. Chương 2: ĐƯA RA VÀ PHẢN HỒI LỜI ĐỀ NGHỊ
• 2.1. Đưa ra và phản hồi lời đề nghị trong tiếng Anh
• 2.1.1. Đưa ra lời đề nghị trong tiếng Anh
• 2.1.1.1. Lời đề nghị trực tiếp
• 2.1.1.2. Lời đề nghị gián tiếp
• 2.1.2. Phản hồi lời đề nghị trong tiếng Anh
• 2.1.2.1. Định nghĩa về sự chấp nhận lời đề nghị
• 2.1.2.2. Các hình thức chấp nhận lời đề nghị
• 2.1.2.3. Định nghĩa về sự từ chối lời đề nghị
• 2.1.2.4. Các hình thức từ chối
• 2.1.2.5. Mẫu câu từ chối lời đề nghị
• 2.2. Đưa ra và phản hồi lời đề nghị trong tiếng Việt
• 2.2.1. Đưa ra lời đề nghị trong tiếng Việt
• 2.2.2. Phản hồi lời đề nghị trong tiếng Việt
• 2.3. Điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong việc đưa ra và phản hồi lời đề nghị
• 2.3.1. Sự từ chối
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• KẾT LUẬN
• Tóm tắt nghiên cứu
• Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khoá Luận Tốt Nghiệp

Khoá Luận Tốt Nghiệp là một nghiên cứu chuyên sâu về gợi ý và phản hồi gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích các phương pháp gợi ý và cách thức phản hồi trong hai ngôn ngữ, từ đó đưa ra những so sánh và nhận định về sự tương đồng và khác biệt. Luận văn tốt nghiệp này không chỉ là một yêu cầu bắt buộc trong chương trình đào tạo mà còn là cơ hội để sinh viên áp dụng kiến thức ngôn ngữ học vào thực tiễn.

1.1. Gợi ý trong tiếng Anh

Gợi ý trong tiếng Anh được phân tích dựa trên các hành động ngôn ngữ và chiến lược lịch sự. Nghiên cứu chỉ ra rằng, gợi ý trong tiếng Anh thường được thể hiện qua các cấu trúc câu trực tiếp và gián tiếp. Ví dụ, câu trực tiếp như 'You should try this' và câu gián tiếp như 'Have you thought about trying this?' đều là những cách thức phổ biến. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm phân tích ngữ nghĩa học và từ vựng học thuật để hiểu rõ hơn về cách thức gợi ý được thực hiện trong các tình huống giao tiếp.

1.2. Gợi ý trong tiếng Việt

Gợi ý trong tiếng Việt cũng được nghiên cứu tương tự, với sự chú trọng vào các hành động ngôn ngữ và chiến lược lịch sự. Tuy nhiên, tiếng Việt có những đặc thù riêng, như việc sử dụng các từ ngữ mang tính chất nhẹ nhàng và tế nhị hơn. Ví dụ, câu 'Bạn nên thử cái này' là một cách gợi ý trực tiếp, trong khi 'Bạn đã nghĩ đến việc thử cái này chưa?' lại mang tính gián tiếp. Nghiên cứu ngôn ngữ này cũng chỉ ra rằng, tiếng Việt thường sử dụng các từ ngữ mang tính chất khuyên nhủ và ít áp đặt hơn so với tiếng Anh.

II. Phản hồi gợi ý

Phản hồi gợi ý là một phần quan trọng trong giao tiếp, đặc biệt là trong tiếng Anh học thuật và tiếng Việt học thuật. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các cách thức phản hồi như chấp nhận hoặc từ chối gợi ý, và cách thức này được thể hiện trong hai ngôn ngữ. Phản hồi gợi ý không chỉ là một hành động ngôn ngữ mà còn phản ánh văn hóa và phong cách giao tiếp của mỗi ngôn ngữ.

2.1. Phản hồi gợi ý trong tiếng Anh

Phản hồi gợi ý trong tiếng Anh thường được thể hiện qua các cấu trúc câu rõ ràng và trực tiếp. Ví dụ, khi chấp nhận một gợi ý, người nói có thể sử dụng câu như 'That sounds like a good idea', trong khi từ chối có thể là 'I’m not sure that would work for me'. Phân tích ngôn ngữ chỉ ra rằng, tiếng Anh thường sử dụng các từ ngữ mang tính chất lịch sự nhưng vẫn giữ được sự rõ ràng và minh bạch trong giao tiếp.

2.2. Phản hồi gợi ý trong tiếng Việt

Phản hồi gợi ý trong tiếng Việt thường mang tính chất tế nhị và nhẹ nhàng hơn. Ví dụ, khi chấp nhận một gợi ý, người nói có thể sử dụng câu như 'Ý kiến này nghe có vẻ hay', trong khi từ chối có thể là 'Tôi không chắc là điều này phù hợp với tôi'. Nghiên cứu ngôn ngữ này cũng chỉ ra rằng, tiếng Việt thường sử dụng các từ ngữ mang tính chất khuyên nhủ và ít áp đặt hơn so với tiếng Anh, điều này phản ánh văn hóa giao tiếp của người Việt.

III. So sánh ngôn ngữ

So sánh ngôn ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong việc gợi ý và phản hồi gợi ý là một phần quan trọng của nghiên cứu. Nghiên cứu này chỉ ra rằng, mặc dù có những điểm tương đồng trong cách thức gợi ý và phản hồi, nhưng cũng có nhiều khác biệt về ngữ nghĩa học và từ vựng học thuật. So sánh ngôn ngữ này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hai ngôn ngữ mà còn có giá trị thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập tiếng Anh và tiếng Việt.

3.1. Tương đồng trong gợi ý và phản hồi

Tương đồng trong gợi ý và phản hồi giữa tiếng Anh và tiếng Việt được thể hiện qua việc sử dụng các cấu trúc câu tương tự trong việc gợi ý và phản hồi. Ví dụ, cả hai ngôn ngữ đều sử dụng câu trực tiếp và gián tiếp để gợi ý, và đều có cách thức phản hồi rõ ràng và lịch sự. Phân tích ngôn ngữ chỉ ra rằng, sự tương đồng này phản ánh những nguyên tắc chung trong giao tiếp của con người.

3.2. Khác biệt trong gợi ý và phản hồi

Khác biệt trong gợi ý và phản hồi giữa tiếng Anh và tiếng Việt được thể hiện qua việc sử dụng các từ ngữ và cấu trúc câu mang tính chất văn hóa riêng. Ví dụ, tiếng Việt thường sử dụng các từ ngữ mang tính chất nhẹ nhàng và tế nhị hơn so với tiếng Anh, điều này phản ánh văn hóa giao tiếp của người Việt. Nghiên cứu ngôn ngữ này cũng chỉ ra rằng, tiếng Anh thường sử dụng các từ ngữ mang tính chất lịch sự nhưng vẫn giữ được sự rõ ràng và minh bạch trong giao tiếp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese" (Gợi ý và phản hồi gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt) được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thu Trang (Mã số sinh viên: 091162, Lớp: Na 903, Ngành Ngoại ngữ, Khoa Ngoại ngữ - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng) dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS. Trịnh Văn Sách, hoàn thành vào tháng 6 năm 2009.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, tiếng Anh là một trong những ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới với hơn 60% dân số toàn cầu sử dụng trong các lĩnh vực kinh doanh, quan hệ chính trị, văn hóa và giáo dục. Gợi ý và phản hồi lời gợi ý là một phần thiết yếu trong hoạt động giao tiếp thường nhật. Như tác giả Wall (trích dẫn trong công trình) đã nhận định: "Hầu hết đời sống của chúng ta đều bao gồm việc đưa ra gợi ý và phản hồi các lời gợi ý". Việc thấu hiểu và sử dụng chính xác các hành vi ngôn ngữ này giúp người học ngoại ngữ giao tiếp tự nhiên, hiệu quả và phù hợp với chuẩn mực văn hóa.

Văn bản xác định ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Trình bày cách sử dụng hành vi đưa ra lời gợi ý và phản hồi lời gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt (To present the usage of suggestions and responding to suggestions in English and Vietnamese).
2. Giúp người đọc hiểu rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong việc thực hiện hành vi gợi ý và đưa ra phản hồi (To help people understand about the similarities and differences between English and Vietnamese in making suggestions and giving responses).
3. Cung cấp hệ thống các cấu trúc diễn đạt cụ thể về gợi ý và phản hồi gợi ý trong cả hai ngôn ngữ (To provide some expressions on suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese).

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các phát ngôn gợi ý (suggestions) và phản hồi gợi ý (responding to suggestions - bao gồm chấp nhận và từ chối) trong tiếng Anh và tiếng Việt. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào định nghĩa, phân loại cấu trúc (trực tiếp và gián tiếp) cùng cách sử dụng chúng trong giao tiếp hàng ngày; đồng thời đặt các hành vi này trong mối liên hệ với lý thuyết hành vi ngôn từ (Speech Acts) và lý thuyết lịch sự (Politeness Theory).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các lý thuyết ngôn ngữ học và ngữ dụng học kinh điển:

• Lý thuyết ngôn ngữ và giao tiếp (Language and Communication): Ngôn ngữ được nhìn nhận như một hiện tượng xã hội với các quy tắc cấu trúc từ, ngữ pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng. Giao tiếp là quá trình chuyển giao thông tin hai chiều đáp ứng ba nhóm nhu cầu cơ bản của con người: nhu cầu thể chất (physical), nhu cầu định danh/bản sắc (identity) và nhu cầu xã hội (social needs). Khóa luận cũng điểm qua 4 phong cách giao tiếp cơ bản: quả quyết (assertive), hung hăng/áp đặt (aggressive), thụ động (passive) và thụ động - hung hăng (passive-aggressive).
• Lý thuyết hành vi ngôn từ (Speech Act Theory):
  • Mô hình ba cấp độ hành vi của J.L. Austin: Hành vi tạo lời (Locutionary act - việc phát ra chuỗi âm thanh có nghĩa), Hành vi tại lời (Illocutionary act - hiệu lực giao tiếp được thực hiện ngay khi nói), và Hành vi mượn lời (Perlocutionary act - tác động thực tế của lời nói lên suy nghĩ, cảm xúc hoặc hành vi của người nghe).
  • Phân loại hành vi ngôn từ của John Searle (1969): Đại diện (Representatives/Expresentatives), Điều khiển (Directives - nhóm hành vi bao hàm lời gợi ý), Cam kết (Commissives), Biểu cảm (Expressives), và Tuyên bố (Declarations).
  • Phân định hành vi ngôn từ trực tiếp (Direct speech acts), hành vi ngôn từ gián tiếp (Indirect speech acts), và hành vi phi tường minh (Nonliteral speech acts) gắn liền với khái niệm hàm ngôn hội thoại (conversational implicature) của H.P. Grice.
• Lý thuyết lịch sự (Politeness Theory của Brown & Levinson, 1987):
  • Khái niệm Thể diện (Face) gồm thể diện dương tính (Positive face - mong muốn được tán thành, tôn trọng) và thể diện âm tính (Negative face - mong muốn duy trì tính tự chủ, không bị áp đặt/cản trở).
  • Các hành vi đe dọa thể diện (Face Threatening Acts - FTAs).
  • Bốn chiến lược lịch sự để xử lý FTA: Trực diện không giảm thiểu (Bald On Record), Lịch sự dương tính (Positive Politeness), Lịch sự âm tính (Negative Politeness), và Phi trực diện/ngoài biên bản (Off-Record Politeness - thường vận dụng việc vi phạm các phương châm hội thoại của Grice: Chất, Cách thức, Lượng, Quan hệ).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Để thu thập và xử lý ngữ liệu phục vụ phân tích đối chiếu, tác giả đã triển khai ba phương thức:

1. Thu thập dữ liệu từ các mẫu câu gợi ý và phản hồi trong tài liệu, sách giáo khoa giảng dạy tiếng Anh tổng quát và tiếng Anh chuyên ngành (ESP) tại các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam.
2. Khai thác dữ liệu từ các cuộc trao đổi với cán bộ hướng dẫn khoa học, tìm kiếm tài liệu trên Internet và các nguồn tham khảo học thuật khác.
3. Thu thập ngữ liệu qua quan sát thực tế và các cuộc hội thoại thân mật, không chính thức với người bản ngữ.

Các dữ liệu sau khi thu thập được phân loại theo cấu trúc ngữ pháp - ngữ dụng và tiến hành phân tích, so sánh đối chiếu theo các mục tiêu đã đề ra.

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Theoretical Background (Cơ sở lý thuyết)

Chương 1 cung cấp toàn bộ nền tảng lý luận ngôn ngữ học cho đề tài:

• Ngôn ngữ và giao tiếp trong xã hội: Trình bày bản chất của ngôn ngữ, các chức năng giao tiếp (thể chất, bản sắc, nhu cầu xã hội) và bốn phong cách giao tiếp.
• Hành vi ngôn từ và các cấp độ hành vi: Phân tích chi tiết ba cấp độ của Austin (Locutionary, Illocutionary, Perlocutionary); phân loại hành vi ngôn từ giao tiếp (Communicative: constatives, directives, commissives, acknowledgments) và quy ước (Conventional: effectives, verdictives); 5 nhóm hành vi của Searle (chỉ rõ lời gợi ý thuộc nhóm Directives); phân tích hành vi trực tiếp, gián tiếp và phi tường minh.
• Lý thuyết lịch sự và các chiến lược bảo vệ thể diện: Trình bày định nghĩa về thể diện của Brown & Levinson (1987), bản chất của các hành vi FTA và phân tích cơ chế hoạt động của 4 chiến lược lịch sự kèm ví dụ minh họa cụ thể.

Chapter 2: Suggesting and Responding to Suggestions (Gợi ý và phản hồi lời gợi ý)

Chương 2 là phần trọng tâm của khóa luận, đi sâu phân tích cấu trúc, ngữ nghĩa và ngữ dụng của hành vi gợi ý và phản hồi trong tiếng Anh và tiếng Việt:

1. Gợi ý và phản hồi lời gợi ý trong tiếng Anh (Suggesting and responding to suggestions in English)

• Đưa ra lời gợi ý trong tiếng Anh (Making suggestions in English):
  • Gợi ý trực tiếp (Direct suggestions):
    • Dạng câu trần thuật: Sử dụng các khuôn mẫu We could..., We should..., I suggest you..., We'd better....
    • Dạng câu cầu khiến với Let's...: Gồm Let's do sth (người nói và người nghe cùng thực hiện hành động) và Let sb do sth (mang tính chất đưa ra lời khuyên).
    • Dạng câu hỏi Wh-: Cấu trúc Why don't you...? (hướng vào người nghe), Why don't we...? (bao gồm cả người nói và người nghe), How about + V-ing...?, What about + V-ing...?.
    • Dạng câu hỏi Yes-No: Sử dụng trợ động từ Shall I / Shall we...? hoặc cấu trúc Do you fancy + V-ing...?.
  • Gợi ý gián tiếp (Indirect suggestions):
    • Dạng câu trần thuật thể hiện sự lịch sự, giảm áp lực: I was wondering if we could..., I was hoping that we could perhaps....
    • Dạng câu hỏi Yes-No gián tiếp: Would it be possible for us to...?.
• Phản hồi lời gợi ý trong tiếng Anh (Responding to suggestions in English):
  • Chấp nhận gợi ý (Acceptance):
    • Chấp nhận trực tiếp: Sử dụng các từ/cụm từ tường minh như Yes, Yeah, All right, Sure, Great, OK, That's fine with me, That sounds good, Count me in.
    • Chấp nhận gián tiếp: Đưa ra nhận xét tích cực (Sounds like a good idea), dùng câu hỏi tu từ để hỏi ngược lại (Why not?, Why don't...?), hoặc trả lời lấp lửng/nửa chừng (talking by halves).
  • Từ chối lời gợi ý (Rejection):
    • Từ chối trực tiếp: Dùng các từ ngữ phủ định dứt khoát (No, No, I don't like). Dạng này ít xuất hiện vì mang tính áp đặt, dễ gây tổn thương thể diện đối phương.
    • Từ chối gián tiếp: Sử dụng phổ biến hơn nhằm đảm bảo tính lịch sự.
    • Kết hợp từ chối trực tiếp và gián tiếp.

Bảng tổng hợp các mô hình câu từ chối lời gợi ý trong tiếng Anh (theo trích xuất văn bản):

Loại mô hình từ chối	Thành phần cấu trúc	Ví dụ trích xuất
Trực tiếp	Từ/cụm từ phủ định + Cụm từ chối	No. / No, I don't need / No, thanks anyway.
Gián tiếp (Mẫu 1)	Lời cảm ơn + Lý do từ chối	Thanks, I will reserve these books and pick them up later as I will take my younger sister in tomorrow.
Gián tiếp (Mẫu 2)	Đánh giá tích cực + Lý do từ chối / Lời cảm ơn	You're so kind but I am okay without that item. / A nice offer but I can open it.
Gián tiếp (Mẫu 3)	Câu cảm thán + Bày tỏ sự tiếc nuối	Oh, what a pity! I wish I didn't buy the ticket for the bus coming.
Gián tiếp (Mẫu 4)	Câu trấn an + Lý do từ chối	No worry, it is better now. Let me try.
Kết hợp trực tiếp & gián tiếp	Từ phủ định + Lời cảm ơn + Lý do	No, thanks. But I think I can manage.

2. Gợi ý và phản hồi lời gợi ý trong tiếng Việt (Suggesting and responding to suggestions in Vietnamese)

• Đưa ra lời gợi ý trong tiếng Việt:
  • Trực tiếp: Dạng trần thuật (Chúng ta có thể..., Tôi đề nghị chúng ta nên...), dạng câu hỏi Wh- (Thế còn... thì sao?, Sao bạn không thử...?), dạng câu hỏi Yes-No dùng tiểu từ tình thái (...nhé?).
  • Gián tiếp: Dạng trần thuật (Tôi đang tự hỏi liệu chúng ta có thể..., Tôi hy vọng chúng ta có thể...), dạng nghi vấn (Ngày mai vào một lúc nào đó, chúng ta có thể gặp nhau không?).
• Phản hồi lời gợi ý trong tiếng Việt:
  • Chấp nhận trực tiếp: Dùng các từ ngữ tán thành như vâng, ừ, đồng ý, được thôi, tuyệt.
  • Chấp nhận gián tiếp: Đưa ra một yêu cầu cụ thể liên quan (Cho tôi một điếu), đặt câu hỏi chứa giả định mong muốn (Anh lại muốn thết chúng tôi một bữa moi khô chứ gì?), biểu lộ sự ngạc nhiên/thích thú qua câu hỏi hoặc câu cảm thán (Thật là tuyệt vời!), đưa ra lời nhận xét tích cực, hoặc chấp nhận lấp lửng (Để em vào xin mẹ đã).

Chapter 3: Findings (Các phát hiện)

Chương 3 tổng kết các kết quả rút ra từ quá trình phân tích đối chiếu, chỉ ra các điểm tương đồng và khác biệt về mặt cấu trúc ngữ pháp và chiến lược lịch sự khi thực hiện hành vi gợi ý và phản hồi giữa hai ngôn ngữ Anh - Việt.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Hệ thống hóa các cấu trúc ngữ pháp - ngữ dụng biểu đạt hành vi gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt theo hai trục phân loại: trực tiếp (câu trần thuật, câu hỏi Wh-, câu hỏi Yes-No, câu cầu khiến) và gián tiếp (câu trần thuật lịch sự, câu hỏi năng lực/khả năng).
• Phân loại chi tiết hành vi phản hồi gợi ý thành hai nhóm chính: Chấp nhận (Acceptance) và Từ chối (Rejection).
• Chứng minh rằng trong cả hai ngôn ngữ, các chiến lược từ chối gián tiếp (kèm theo lời cảm ơn, đánh giá tích cực, câu cảm thán hoặc lý do giải thích) được sử dụng phổ biến vượt trội so với từ chối trực tiếp, nhằm giảm thiểu tối đa sự đe dọa thể diện (FTA) và duy trì sự hòa thuận trong giao tiếp xã hội.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp một tài liệu nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ ứng dụng cụ thể về cặp hành vi "Gợi ý - Phản hồi gợi ý" giữa tiếng Anh và tiếng Việt.
• Giúp người học tiếng Anh tại Việt Nam nhận thức rõ cơ chế vận hành của lý thuyết lịch sự và lý thuyết hành vi ngôn từ, từ đó lựa chọn chiến lược diễn đạt phù hợp trong từng hoàn cảnh giao tiếp cụ thể.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Do hạn chế về thời gian và phạm vi của một khóa luận tốt nghiệp bậc đại học, nghiên cứu chủ yếu tập trung vào việc mô tả, phân loại và phân tích cấu trúc dựa trên ngữ liệu sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và quan sát cá nhân.
• Nghiên cứu chưa triển khai khảo sát thực nghiệm định lượng trên quy mô mẫu lớn với các nhóm người bản ngữ đa dạng.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu thực nghiệm với các công cụ khảo sát bảng hỏi (DCT - Discourse Completion Tasks) hoặc phỏng vấn sâu trên các nhóm đối tượng cụ thể.
• Đi sâu nghiên cứu tác động của các biến số xã hội (khoảng cách quyền lực, khoảng cách xã hội, giới tính, độ tuổi) đối với việc lựa chọn chiến lược gợi ý và từ chối gợi ý trong giao tiếp liên văn hóa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Sư phạm tiếng Anh: Tham khảo cách thức xây dựng cơ sở lý thuyết về Ngữ dụng học (Pragmatics), đặc biệt là lý thuyết hành vi ngôn từ của Austin - Searle và lý thuyết lịch sự của Brown & Levinson.
• Người học và giảng dạy tiếng Anh giao tiếp: Tham khảo hệ thống các mẫu câu, cấu trúc diễn đạt cụ thể về hành vi gợi ý, chấp nhận và từ chối gợi ý một cách lịch sự trong tiếng Anh và tiếng Việt.
• Người nghiên cứu ngôn ngữ đối chiếu: Tham khảo mô hình phân tích đối chiếu cấu trúc ngữ dụng - ngữ nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong các hành vi giao tiếp hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả khóa luận là ai và đề tài được thực hiện tại cơ sở đào tạo nào?

Khóa luận do sinh viên Nguyễn Thu Trang (Mã số sinh viên: 091162, Lớp: Na 903, Ngành Ngoại ngữ) thực hiện tại Khoa Ngoại ngữ - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng, dưới sự hướng dẫn của ThS. Trịnh Văn Sách, hoàn thành vào tháng 6 năm 2009.

2. Ba cấp độ của hành vi ngôn từ theo J.L. Austin được trình bày trong khóa luận gồm những gì?

Ba cấp độ hành vi ngôn từ gồm:

• Hành vi tạo lời (Locutionary act): Hành vi phát ngôn ra câu chữ mang nghĩa và quy chiếu xác định.
• Hành vi tại lời (Illocutionary act): Lực hoặc chức năng giao tiếp được thực hiện ngay trong khi nói (ví dụ: khuyên bảo, hứa hẹn, gợi ý, đe dọa).
• Hành vi mượn lời (Perlocutionary act): Kết quả hoặc tác động thực tế của lời nói lên suy nghĩ, cảm xúc hoặc hành động của người tiếp nhận.

3. Bốn chiến lược lịch sự theo Brown & Levinson (1987) được nêu trong khóa luận là gì?

Bốn chiến lược gồm:

1. Trực diện không giảm thiểu (Bald On Record): Thực hiện hành vi đe dọa thể diện với hiệu quả tối đa mà không giảm nhẹ (thường dùng giữa những người rất thân thiết hoặc trong tình huống khẩn cấp).
2. Lịch sự dương tính (Positive Politeness): Hướng tới thể diện dương tính của người nghe, thể hiện sự gần gũi, chia sẻ mong muốn chung và tạo sự hòa hợp.
3. Lịch sự âm tính (Negative Politeness): Hướng tới thể diện âm tính của người nghe, giảm bớt sự áp đặt, bảo đảm quyền tự chủ cho người nghe (thường dùng các cấu trúc gián tiếp quy ước, rào đón).
4. Phi trực diện / Ngoài biên bản (Off-Record Politeness): Sử dụng ngôn từ gián tiếp, ẩn ý, vi phạm các phương châm hội thoại của Grice để người nghe tự suy luận mục đích mà không ép buộc người nói phải chịu trách nhiệm trực tiếp về phát ngôn.

4. Khóa luận phân loại các cấu trúc đưa ra lời gợi ý trực tiếp trong tiếng Anh thành những dạng nào?

Các cấu trúc gợi ý trực tiếp trong tiếng Anh được phân thành 4 nhóm chính:

• Dạng câu trần thuật: We could..., We should..., I suggest you..., We'd better....
• Dạng câu cầu khiến với Let's: Let's do sth và Let sb do sth.
• Dạng câu hỏi Wh-: Why don't you...?, Why don't we...?, How about + V-ing...?, What about + V-ing...?.
• Dạng câu hỏi Yes-No: Shall I / Shall we...?, Do you fancy + V-ing...?.

5. Những mô hình cấu trúc nào được tác giả tổng hợp cho hành vi từ chối gián tiếp trong tiếng Anh?

Các mô hình từ chối gián tiếp được tổng hợp gồm:

• Lời cảm ơn + Lý do từ chối (Thankfulness + Reasons for the rejection).
• Đánh giá tích cực + Lý do từ chối / Lời cảm ơn (Positive appraisal + Reasons for the rejection / Thankfulness).
• Câu cảm thán + Bày tỏ sự tiếc nuối (Exclamative sentence + Expressing the regret).
• Câu trấn an + Lý do từ chối (Keeping calm sentence + Reasons for the rejection).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Trang đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hành vi ngôn từ và lý thuyết lịch sự ứng dụng vào cặp hành vi gợi ý và phản hồi gợi ý trong tiếng Anh và tiếng Việt. Công trình phân tích chi tiết các khuôn mẫu câu trực tiếp, gián tiếp và các mô hình từ chối lịch sự trong hai ngôn ngữ. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật rõ ràng cho sinh viên và người nghiên cứu trong lĩnh vực ngữ dụng học và giao tiếp liên văn hóa Anh - Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HAIPHONG PRIVATE UNIVERSITY DEPARTMENT OF FOREIGN LANGUAGE GRADUATION PAPER SUGGESTING AND RESPONDING TO SUGGESTIONS IN ENGLISH AND VIETNAMESE By: Nguyen Thu Trang Class: Na903 Supervisor: Trinh Van Sach, M.A HAIPHONG – JUNE 2009 1 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ---------------o0o-------------- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Sinh viên: Nguyễn Thu Trang …………………………….Mã số: 091162 Lớp: Na 903………………………………………….Ngành: Ngoại ngữ Tên đề tài: Suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese. 2 NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP 1. Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp (về lý luận, thực tiễn, các số liệu cần tính toán và bản vẽ) 2. Các số liệu cần thiết để thiết kế tính toán 3.

Địa điểm thực tập 3 CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Người hướng dẫn thứ nhất: Họ và tên: Trịnh Văn Sách Học hàm, học vị: Thạc sĩ Cơ quan công tác: Đại học dân lập Hải Phòng Nội dung hướng dẫn: Suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese. Người dướng dẫn thứ hai Họ và tên: Học hàm, học vị: Cơ quan công tác Nội dung hướng dẫn: Đề tài tốt nghiệp được giao ngày:….năm 2009 Yêu cầu phải hoàn thành trước ngày:….năm 2009 Đã nhận nhiệm vụ Đ.N Đã giao nhiệm vụ: Đ.N Sinh viên Cán bộ hướng dẫn Đ.N Hải Phòng, ngày …tháng….năm2009 HIỆU TRƯỞNG 4 PHẦN NHẬN XÉT TÓM TẮT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN 1. Tinh thần thái độ của sinh viên trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp 2. Đánh giá chất lượng Đ.N ( So vớI nộI dung yêu cầu đã đề ra trong nhiệm vụ Đ.N trên các mặt ly luận, thực tiễn , tính toàn giá trị sử dụng, chất lượng các bản vẽ) 3.

Cho điểm của cán bộ hướng dẫn: Hải Phòng, ngày ….năm 2009 Cán bộ hướng dẫn chính (Họ tên và chữ kí) 5 NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA CÁN BỘ CHẤM PHẢN BIỆN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP 1. Đánh giá chất lượng đề tài tốt nghiệp về các mặt thu nhập và phân tích số liệu ban đầu, cơ sở lý luận chọn phương án tối ưu, cách tính toán chất lượng thuyết minh và bản vẽ, giá trị lý luận và thực tiễn để tài. Cho điểm của cán bộ phản biện (Điểm ghi bằng số và chữ) Ngày….năm 2009 Người chấm phản biện 6 ACKNOWLEDGEMENTS I am indebted to many beloved people for their providing me incentive and support during the time that I was writing this graduation paper. Firstly, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor, Mr.

Trinh Van Sach (M.A) at the Foreign Language Department of Hai Phong Private University for his various materials, constant support, advice and valuable comments on draft chapters to complete this study. I also offer my sincere thanks to Ms. Tran Thi Ngoc Lien, Dean of Foreign Language for her help and instructions. Finally yet importantly, my wholehearted thanks are presented to my family and all of my friends for their constant support and encouragement in the process of doing this research paper.

Hai Phong, June, 2009. Nguyen Thu Trang 7 TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENTS TABLE OF CONTENT PART I: INTRODUCTION………………………………………………………3 1. Aims of the study……………………………………………………………3 3. Scope of the study………………………………………………………….

Methods of the study………………………………………………………. Design of the study………………………………………………………….4 PART II: DEVELOPMENT…………………………………………………….6 Chapter 1: THEORETICAL BACKGROUND…………………………………6 I. Language and communication………………………………………………….1 What is language? ………………………………………………………….2 Language in society…………………………………………………………6 2.1 What is communication…………………………………………………….2 Function of communication……………………………………………….3 Types of communication……………………………………………………9 II. Levels of speech acts……………………………………………………….

Communicative and coventional speech acts………………………………. Types of speech acts………………………………………………………. Direct, indirect and nonliteral speech acts. Philosophical importance of speech act theory…………………………….

Strategies of Politeness…………………………………………………….23 8 Chapter II: SUGGESTING AND RESPONDING TO SUGGESTION……. Suggesting and responding to suggestions in English. Making suggestions in English…………………………………………….28 Direct suggestions……………………………………………………29 Indirect suggestions…………………………………………………. Responding to suggestions in English…………………………………….

Definition of acceptance to suggestions…………………………33 2. Types of acceptance to suggestions……………………………. Definition of rejection to suggestions…………………………. Types of rejections…………………………………………….3 Models of rejecting sentences to suggestions………………….

Suggesting and responding to suggestions in Vietnamese…………………. Making suggestions in Vietnamese…………………………………………. Responding to suggestions in Vietnamese……………………………………41 2. The similaries and differences between English and Vietnamese in suggesting and responding to suggestions 1.

Rejection……………………………………………………………………48 Chapter III: FINDINGS……………………………………………………….49 PART III: CONCLUSION………………………………………………………50 I. Summary of the study………………………………………………………. Suggestions for further research………………………………………….50 ATTACHMENT…………………………………………………………………52 9 PART I : INTRODUCTION 1. Rationale: English is one of the most widely used languages worldwide when being used by over 60% the world population.

It‟s used internationally in business, political, cultural relation and education as well. Thanks to widespread use of English, diffirent country come close to each other to work out the problems and strive for a prosperous community. Suggestion and response are also the part of communication. Discussing about the suggestion and response in communicating, Wall [12:126] says: “Most of our living includes suggesting and responding to suggestions”.

People have many reasons and chance to give suggestion. Being a student of Foreign Language Faculty with four years learning at the university, I have chance to equip myself with the knowledge of many fields in society such as: sociology, economy, finance, culture, etc… With the knowledge gained from the professional teachers, specialized books, references and with the helf of my friends, the experience gained at the trainning time, I have put my mind on theme: “Suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese” for my graduation paper. Aims of the study: For the above-mentioned reasons this paper mainly focus on studying the suggesting and responding to suggestion especially the ways of using and understanding this phenomenon properly. Follow in this trend, the study will serve purposes: To present the usage of suggestions and responding to suggestions in English and Vietnamese.

To help people understand about the similaries and differences between English and Vietnamese in making suggestions and giving responses. 10 To provide some expressions on suggesting and responding to suggestions in English and Vietnamese. Scope of the study In English, there are a lots of interesting aspects of communication to study. However, suggesting and responding to suggestions is often used in our daily conversations, that‟s why, it‟s the most fantastic field I have decided to study for my graduation paper.

Due to the limitation of time and knowledge of the study field, my study introduces and gives discussion as much as possible about definition, classification and usage of suggestions and responses. Besides, in the second part of this paper I also discuss politeness and speech acts as the theoretical background for my study of suggestions and responses. Methods of the study In order to get data for the study and analysis in my paper, three ways are deployed and used for data collection. First, data are collected from specific suggsestions and responses presented in the materials and textbooks used for teaching and learning English, English for special purposes in Vietnamsese Universities and colleges.

Second, they are obtained from discussions with my supervisor, from internet and other sources. Third, through my own observation and informal dicussions with foreigners. Then the data will be analyzed and arranged for dicussion according to the set aims. Design of the study The study is divided into three main parts of which the second one is the most important part.

 Part one is introduction that gives out the rationale for choosing the topic of this study, the aims, scope as well as methods of the study.  Part two is develpoment that consists of three chapters: 11 The first chapter aims at providing theoretical background for the study, which is mainly brief introduction of language, communication, politeness and speech acts. The second chapter studies suggesting and responding to suggestions”. This is the most important part in my graduation paper.

The third chapter refers to some findings and implication of the study.  Part three is the conclusion of the study, in which all the issues mentioned in previous parts of the study are summarized. 12 PART II: DEVELOPMENT Chapter I: Theoretical Background I. Language and communication 1.

Language What is language? Language is used to communicate and convey meaning from one person to another. Language has rules which involve word structure (morphology), grammar and sentence structure (syntax), word meaning (semantics) and social appropriateness (pragmatics). Some linguists who focus on these aspects of language spend years in the field investigating previously unstudied languages, many of which are now on the verge of extinction. By studying the properties of languages from around the world, linguists hope to better understand properties shared by all human languages and the ways in which languages can differ.

That is, their goal is to understand the nature of human language - how language "works.2 Language in society Language use is an inherently social phenomenon. How you speak depends on such factors as where you grew up, your racial and ethnic identity, whether you are a woman or man, and your education. That is, you use the variation in language as a creative means of expressing who you are (and who you are not). By studying this variation, researchers enhance their understanding of language as well as their understanding of social processes, and discover the social factors that influence our linguistic choices and how these choices are perceived by others.

Linguists who study the social aspects of language also investigate such topics as how and why languages change over time, how new languages are created when speakers of divergent languages come into contact, how language attitudes are used to maintain forms of discrimination, how conversations are social transactions, the relation between language and power, and the use of language in the media.edu/ug/linguistics.1 What is communication? Communication is the process of transferring information from one source to another. Communication is commonly defined as "the imparting or interchange of thoughts, opinions, or information by speech, writing, or signs". Communication can be perceived as a two-way process in which there is an exchange and progression of thoughts, feelings, or ideas towards a mutually accepted goal or direction Communication as an academic discipline has a long history. Communication is a process where by information is encoded and imparted by a sender to a receiver via a channel/medium.

The receiver then decodes the message and gives the sender a feedback. Communication requires that all parties have an area of communicative commonality. There are auditory means, such as speaking, singing and sometimes tone of voice, and nonverbal, physical means, such as body language, sign language, paralanguage, touch, eye contact, by using writing. Communication is thus a process by which we assign and convey meaning in an attempt to create shared understanding.

This process requires a vast repertoire of skills in intrapersonal and interpersonal processing, listening, observing, speaking, questioning, analyzing, and evaluating. If you use these processes it is developmental and transfers to all areas of life: home, school, community, work, and beyond. It is through communication that collaboration and cooperation occur.2 Function of communication “Treat a man as he is and he will remain as he is. Treat a man as he can and should be and he will become as he can and should be.” ~ Goethe Communication satisfies most of our needs: physical, identity and social Physical 14 ◊ People who lack strong relationships have 2 - 3 times the risk of early death, regardless of whether or not they smoke or drink.

◊ Terminal cancer strikes socially isolated people more often than those who have close personal relationships. ◊ Divorced, separated, and widowed people are 5 - 10 times more likely to need hospitalization for mental problems than their married counterparts. ◊ Pregnant women under stress and without supportive relationships have three times more complications than pregnant women who suffer from the same amount of stress but have strong social support.