Chương 1: Trình bày tổng quan về Khai phá dữ liệu; Phân cụm dữ liệu;Ứng dụng trong đời sống. - Chương 2: Phương pháp phân cụm cứng trong phân đoạn ảnh. - Chương 3: Xây dựng chương trình demo. Kết luận: Tóm tắt những vấn đề tìm hiểu được trong bài, các vấn đề liên quan và đưa ra hướng phát triển trong tương lai.
Bùi Trung Thành - CT1301 Page 5 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng TÓM TẮT ĐỀ TÀI Bài báo cáo đồ án tốt nghiệp của em, nghiên cứu về “ phương pháp phân cụm cứng trong phân đoạn ảnh”. Nội dung nghiên cứu gồm 3 chương như sau: CHƢƠNG I: Tổng quan về khai phá dữ liệu Chương này nghiên cứu tổng quan về khai phá dữ liệu và khám phá tri thức. Quy trình khám phá tri thức; khai phá dữ liệu, nhiệm vụ của khai phá dữ liệu, cách hướng tiếp cận và kĩ thuật áp dụng trong khai phá dữ liệu, cũng như là ứng dụng của khai phá dữ liệu trong thực tế CHƢƠNG II: Phân cụm dữ liệu và các thuật tóan phân cụm dữ liệu Chương này nghiên cứu về phân cụm dữ liệu; một số kiểu dữ liệu; các độ đo khoảng cách; các hướng tiếp cận phân cụm dữ liệu và một số thuật tóan phân cụm dữ liệu. CHƢƠNG III: Ứng dụng thuật tóan k-means trong phân đoạn ảnh Chương này nghiên cứu tổng quan về phân đoạn ảnh; các phương pháp phân đoạn ảnh; một số thuật tóan phân đoạn ảnh; nghiên cứu thuật tóan k-means trong phân đoạn ảnh và giao diện chương trình cài đặt mô phỏng thuật toán k- means trong phân đoạn ảnh.
Bùi Trung Thành - CT1301 Page 6 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng CHƢƠNG I: TỔNG QUAN VỀ KHAI PHÁ DỮ LIỆU 1. Giới thiệu về khám phá tri thức Nếu cho rằng các điện từ và các sóng điện từ là bản chất của công nghệ điện từ truyền thống thì dữ liệu, thông tin và tri thức hiện đang là tiêu điểm của lĩnh vực mới trong nghiên cứu và ứng dụng về phát hiện tri thức và khai phá dữ liệu. Thông thường chúng ta coi dữ liệu là một dãy các bit, hoặc các số và các kí hiệu, hoặc “đối tượng” với một ý nghĩa nào đó khi được gửi cho một chương trình dưới một dạng nhất định. Chúng ta sử dụng các bit để đo lường các thông tin và xem nó như là các dữ liệu đã được lọc bỏ dưa thừa, được rút gọn tới mức tối thiểu để đặc trưng một cách cơ bản cho dữ liệu.
Chúng ta có thể xem tri thức như là các thông tin tích hợp bao gồm các thông tin và các mối quan hệ. Các mối quan hệ này có thể được hiểu ra, có thể được phát hiện hoặc có thể được học.Nói cách khác, tri thức có thể được coi là dữ liệu có độ trừu tượng và tổ chức cao. Phát hiện tri thức trong cơ sở dữ liệu là quy trình nhận biết các mẫu hoặc các mô hình trong dữ liệu với các tính năng: hợp thức, mới, khả ích, và có thể hiểu được. Còn khai phá dữ liệu là một bước trong quy trình khám phá tri thức, gồm các thuật toán khai phá dữ liệu chuyên dùng dưới một số quy định về hiệu quả tính toán chấp nhận được để tìm ra các mẫu hoặc các mô hình trong dữ liệu.Nói một cách khác, mục đích của phát hiện tri thức và khai phá dữ liệu chính là tìm ra các mẫu hoặc các mô hình đang tồn tại trong các cơ sở dữ liệu nhưng vẫn còn bị che khuất bởi hàng núi dữ liệu.
Bùi Trung Thành - CT1301 Page 7 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng Quy trình khám phá tri thức như sau: Hình thành và định nghĩa bài toán Thu thập và tiền xử lý dữ liệu Khai thác dữ liệu rút ra các tri thức phân tích và kiểm định kết quả Sử dụng các tri thức phát hiện được Hình 1: Quy trình phát hiện tri thức - Bƣớc 1: Tìm hiểu lĩnh vực ứng dụng và hình thành bài toán, bước này sẽ quyết định cho việc rút ra các tri thức hữu ích và cho phép chọn các phương pháp khai phá dữ liệu thích hợp với mục đích ứng dụng và bản chất của dữ liệu. - Bƣớc 2: Thu thập và xử lý thô, được gọi là tiền xử lý dữ liệu để loại bỏ nhiễu, xử lý việc thiếu dữ liệu, biến đổi dữ liệu và rút gọn dữ liệu cần thiết, bước này thường chiếm thời gian nhất trong toàn bộ quy trình của khám phá tri thức. - Bƣớc 3: Là khai phá dữ liệu hay nói cách khác là trích ra các mẫu hoặc các mô hình ẩn dưới các dữ liệu. - Bƣớc 4: Hiểu tri thức đã tìm được đặc biệt là làm sáng tỏ các mô tả và dự đoán.
Các bước trên có thể lặp đi lặp lại một số lần, kết quả thu được có thể lấy trung bình trên tất cả các lần thực hiện. Bùi Trung Thành - CT1301 Page 8 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng 1. Khai phá dữ liệu và các khái niệm liên quan Khai phá dữ liệu như là một quy trình phân tích được thiết kế để thăm dò một lượng cực lớn các dữ liệu nhằm phát hiện ra các mẫu thích hợp hoặc các mối quan hệ mang tính hệ thống giữa các biến và sau đó sẽ hợp thức hóa các kết quả tìm được bằng cách áp dụng các mẫu đã phát hiện cho các tập con mới của dữ liệu. Quy trình này gồm giai đoạn cơ bản: thăm dò, xây dựng mô hình hoặc định nghĩa mẫu, hợp thức, kiểm chứng.
Khái niệm khai phá dữ liệu Khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, lượng thông tin được lưu trữ trên các thiết bị điện tử không nhừng tăng lên. Sự tích lũy dữ liệu này xảy ra với một tốc độ bùng nổ.Câu hỏi đặt ra là chúng ta có thể khai thác gì từ “núi” dữ liệu khổng lồ ấy? Và từ đó khái niệm “khai phá dữ liệu ” đã ra đời. Khai phá dữ liệu được dùng để mô tả quá trình phát hiện ra tri thức trong CSDL. Quá trình này kết xuất ra các tri thức tiềm ẩn từ dữ liệu giúp cho việc dự báo trong kinh doanh, các hoạt động sản xuất, …Khai phá dữ liệu làm giảm chi phí về thời gian so với phương pháp truyền thống trước kia.Vậy “khai phá dữ liệu là gì”? Khai phá dữ liệu là quá trình trợ giúp quyết định, trong đó chúng ta khám phá các mẫu thông tin có ích, chưa biết và bất ngờ trong CSDL lớn.
Khai phá dữ liệu là một bước chính quan trọng và mang tính quyết định trong quá trình KDD. Bùi Trung Thành - CT1301 Page 9 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng 1. Các bƣớc trong quá trình khai phá dữ liệu Quá trình khai phá dữ liệu gồm các bước như sau: Thu Xác thập Thống Xác định và kê tóm định dữ liệu tiền tắt Giải nhiệm liên xử lý thuật vụ quan dữ KPD liệu L Dữ liệu Mẫu trực tiếp Hình 2: Các bước trong khai phá dữ liệu - Xác định nhiệm vụ: Xác định chính xác các vấn đề cần giải quyết. - Xác định các dữ liệu liên quan dùng để xây dựng giải pháp giải quyết nhiệm vụ bài toán.
- Thu thập các dữ liệu có liên quan và xử lý chúng thành dạng sao cho giải thuật khai phá dữ liệu có thể hiểu được. - Chọn thuật toán khai phá dữ liệu thích hợp và thực hiện việc khai phá nhằm tìm được các mẫu có ý nghĩa dưới dạng biểu diễn tương ứng với các ý nghĩa đó. Đặc điểm của mẫu phải là mới (ít nhất là đối với hệ thống đó). Độ mới có thể đuợc đo tương ứng với độ thay đổi trong dữ liệu (bằng cách so sánh các giá trị hiện tại với các giá trị trước đó hoặc các giá trị mong muốn), hoặc bằng tri thức (mối liên hệ giữa phương pháp tìm mới và phương pháp cũ như thế nào).
Thường thì độ mới của mẫu được đánh giá bằng một hàm logic hoặc một hàm đo độ mới, độ bất ngờ của mẫu. Ngoài ra, mẫu còn phải có khả năng sử dụng tiềm tàng. Các mẫu này sau khi được xử lý và diển giải phải dẫn đến những hành động có ích nào đó được đánh giá bằng một hàm lợi ích. Ví dụ như trong dữ liệu các khoản vay, hàm lợi ích đánh giá khả năng tăng lợi nhuận từ các khoản Bùi Trung Thành - CT1301 Page 10 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng vay.
Mẫu khai thác được phải có giá trị đối với các dữ liệu mới với độ chính xác nào đó. Các thành phần trong khai phá dữ liệu Giải thuật khai phá dữ liệu bao gồm 3 thành phần chính như sau: biểu diễn mô hình, kiểm định mô hình và phương pháp tìm kiếm. - Biểu diễn mô hình: Mô hình được biểu diễn bằng một ngôn ngữ sao cho có thể khai phá được. Nếu mô hình có sự mô tả hạn chế thì sẽ không thể học được hoặc sẽ không thể có các mẫu tạo ra.
Nếu diễn tả mô hình càng lớn thì càng làm tăng mức độ nguy hiểm do bị học quá nhiều và làm giảm đi khả năng dự đoán các dữ liệu chưa biết. Hơn nữa, việc tìm kiếm sẽ càng trở nên phức tạp hơn và việc giải thích mô hình cũng khoa khăn hơn. - Kiểm định mô hình: Đánh giá xem một mẫu có đáp ứng được các tiêu chuẩn của quá trình phát hiện tri thức hay không. Việc đánh giá mô hình được thực hiện thông qua kiểm tra dữ liệu, đối với nhiệm vụ dự đoán thì việc đánh giá mô hình ngoài kiểm tra dữ liệu còn dựa trên độ chính xác dự đoán mà việc đánh giá độ chính xác dự đoán dựa trên đánh giá chéo.
- Tìm kiếm mô hình: Bao gồm tìm kiếm theo số và tìm kiếm theo mô hình. Cụ thể như sau: o Tìm kiếm theo số:Giải thuật cần tìm các tham số để tối ưu hoá các tiêu chuẩn đánh giá mô hình với các dữ liệu quan sát được và với một miêu tả mô hình đã định. o Tìm kiếm mô hình: Quá trình này xảy ra giống như một vòng lặp qua phương pháp tìm kiếm tham số. Khi miêu tả, mô hình bị thay đổi tạo nên một họ các mô hình, với mỗi một miêu tả mô hình phương pháp tìm kiếm tham số được áp dụng để đánh giá chất lượng mô hình.
Các phương pháp tìm kiếm mô hình thường sử dụng các kỹ thuật tìm kiếm heuristic bởi kích thước của không gian các mô hình có thể ngăn cản các tìm kiếm tổng thể. Bùi Trung Thành - CT1301 Page 11 Đồ án tốt nghiệp Trường đại học dân lập Hải Phòng 1.
