Luận văn thạc sĩ xác định một số đặc tính sinh vật hóa học của vi khuẩn actinobacillus pleuropneumoniae và streptococcus suis gây bệnh viêm phổi ở lợn nuôi tại huyện hiệp hòa tỉnh bắc giang và biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ hóa học nghiên cứu xác định một số đặc tính sinh vật hóa học của vi khuẩn actinobacillus pleuropneumoniae và, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Tính
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Tính Sinh Hóa Của Vi Khuẩn Actinobacillus Pleuropneumoniae Và Streptococcus Suis Gây Bệnh Viêm Phổi Ở Lợn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số hiểu biết cơ bản về A. suis gây bệnh viêm phổi ở lợn
• 1.2. Pleuropneumoniae và bệnh viêm phổi màng phổi do vi khuẩn A. pleuropneumoniae gây ra ở lợn
• 1.3. Suis và bệnh liên cầu khuẩn do S. suis gây ra ở lợn
• 1.4. Những nghiên cứu trong và ngoài nước về vi khuẩn A. suis về bệnh viêm phổi ở lợn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Nguyên liệu dùng trong nghiên cứu
• 2.6. Mẫu bệnh phẩm
• 2.7. Các loại môi trường, hoá chất
• 2.8. Động vật thí nghiệm
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.1. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ
• 2.9.2. Thu thập mẫu và phân lập vi khuẩn
• 2.9.3. Phương pháp kiểm tra các đặc tính sinh hoá và khả năng lên men đường của các chủng vi khuẩn phân lập được
• 2.9.4. Phương pháp xác định serotype của các chủng vi khuẩn phân lập được
• 2.9.5. Phương pháp xác định độc lực của các chủng vi khuẩn phân lập được
• 2.9.6. Phương pháp xác định khả năng mẫn cảm với kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập được
• 2.9.7. Xây dựng phác đồ điều trị bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
• 2.9.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
• 3.2. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chất do viêm phổi tại một số xã của huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
• 3.3. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chất do viêm phổi theo mùa và tại một số xã của huyện Hiệp Hòa
• 3.4. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chất do viêm phổi theo loại tuổi tại một số xã của huyện Hiệp Hòa
• 3.5. Kết quả phân lập, xác định một số đặc tính gây bệnh của vi khuẩn A. suis gây viêm phổi ở lợn
• 3.6. Kết quả phân lập vi khuẩn A. suis từ mẫu bệnh phẩm lợn mắc bệnh viêm phổi tại huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang
• 3.7. Kết quả giám định một số đặc tính sinh học của vi khuẩn A. suis phân lập được
• 3.8. Xác định độc lực của A. suis phân lập được
• 3.9. Kết quả xác định tính mẫn cảm kháng sinh của một số chủng A. suis phân lập được
• 3.10. Kết quả thử nghiệm một số phác đồ điều trị lợn mắc viêm phổi
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ ẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Phổi Lợn APP và SS gây bệnh

Hội chứng viêm phổi lợn là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay. Thiệt hại kinh tế do hội chứng này gây ra rất lớn, ảnh hưởng đến năng suất, hiệu quả sử dụng thức ăn và chi phí điều trị. Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) và Streptococcus suis (SS) là hai tác nhân vi khuẩn chính gây ra bệnh viêm phổi ở lợn. Nghiên cứu về đặc tính sinh hóa và dịch tễ học của các vi khuẩn này là rất quan trọng để phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Tài liệu gốc nhấn mạnh sự cần thiết của nghiên cứu này để xác định giải pháp điều trị hiệu quả, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người chăn nuôi. Từ đó, phòng bệnh viêm phổi lợn hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Đặc Tính Sinh Hóa

Nghiên cứu đặc tính sinh hóa của APP và SS giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của chúng. Việc xác định các đặc tính sinh hóa cụ thể của các chủng vi khuẩn giúp phân loại chúng một cách chính xác hơn, phục vụ cho công tác chẩn đoán và điều trị. Ngoài ra, việc nghiên cứu phương pháp nghiên cứu sinh hóa vi khuẩn còn giúp chúng ta xác định các yếu tố độc lực và khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn, từ đó có thể lựa chọn các loại thuốc kháng sinh phù hợp để điều trị bệnh viêm phổi ở lợn. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các phác đồ điều trị hiệu quả hơn, giảm thiểu sự lây lan của bệnh.

1.2. Vai Trò Dịch Tễ Học Trong Kiểm Soát Viêm Phổi Lợn

Nghiên cứu dịch tễ học bệnh viêm phổi lợn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự lây lan của bệnh trong quần thể lợn. Việc xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến sự phát triển của bệnh, như tuổi, mùa vụ, điều kiện chuồng trại, giúp chúng ta có thể xây dựng các biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn. Nghiên cứu dịch tễ học viêm phổi lợn còn giúp chúng ta đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh, từ đó có thể điều chỉnh các biện pháp này để đạt được hiệu quả tối ưu. Kiểm soát tốt dịch bệnh là yếu tố then chốt để giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Viêm Phổi Lợn Vấn Đề nan giải

Kiểm soát viêm phổi lợn là một thách thức lớn do nhiều yếu tố. APP và SS có nhiều serotype khác nhau, mỗi serotype có độc lực và khả năng kháng kháng sinh khác nhau. Việc chẩn đoán chính xác serotype gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn các loại thuốc kháng sinh phù hợp. Ngoài ra, việc sử dụng kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh, gây khó khăn cho việc điều trị bệnh. Vấn đề kháng sinh đồ cần được quan tâm và nghiên cứu sâu rộng hơn.

2.1. Sự Đa Dạng Serotype Của APP và SS

Sự đa dạng serotype của APP và SS gây khó khăn cho việc phát triển vaccine hiệu quả. Vaccine thường chỉ bảo vệ chống lại một số serotype nhất định. Việc xác định các serotype phổ biến trong một khu vực cụ thể là rất quan trọng để lựa chọn vaccine phù hợp. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về miễn dịch học để phát triển các loại vaccine đa giá, có khả năng bảo vệ chống lại nhiều serotype khác nhau. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả phòng ngừa bệnh viêm phổi ở lợn.

2.2. Vấn Đề Kháng Kháng Sinh Ở Vi Khuẩn Gây Bệnh

Sự gia tăng của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh là một mối đe dọa lớn đối với sức khỏe động vật và con người. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong chăn nuôi là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh. Cần có các biện pháp quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ để giảm thiểu sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh. Các nghiên cứu về gen độc lực và cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn sẽ giúp chúng ta phát triển các loại thuốc kháng sinh mới và các biện pháp điều trị thay thế.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Sinh Hóa Vi Khuẩn Chi tiết và hiệu quả

Nghiên cứu đặc tính sinh hóa của APP và SS đòi hỏi việc sử dụng các phương pháp phòng thí nghiệm hiện đại. Việc phân lập và định danh vi khuẩn là bước đầu tiên quan trọng. Sau đó, các xét nghiệm sinh hóa khác nhau được thực hiện để xác định các đặc tính sinh hóa cụ thể của vi khuẩn. Các phương pháp PCR và ELISA cũng có thể được sử dụng để xác định serotype và các yếu tố độc lực của vi khuẩn.

3.1. Phân Lập và Định Danh Vi Khuẩn Gây Bệnh

Việc phân lập vi khuẩn từ các mẫu bệnh phẩm là bước đầu tiên quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Các mẫu bệnh phẩm thường được thu thập từ phổi của lợn bị bệnh. Sau khi phân lập, vi khuẩn được định danh bằng các phương pháp sinh hóa và miễn dịch học. Định danh chính xác chủng vi khuẩn gây bệnh giúp chúng ta lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp. Đồng thời, việc này cũng góp phần vào việc theo dõi và kiểm soát dịch bệnh một cách hiệu quả.

3.2. Xét Nghiệm Kháng Sinh Đồ Hướng dẫn sử dụng kháng sinh

Xét nghiệm kháng sinh đồ giúp chúng ta xác định khả năng nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả kháng sinh đồ giúp bác sĩ thú y lựa chọn các loại thuốc kháng sinh phù hợp để điều trị bệnh viêm phổi ở lợn. Việc sử dụng kháng sinh dựa trên kết quả kháng sinh đồ giúp giảm thiểu sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh. Do đó, việc xét nghiệm kháng sinh đồ là vô cùng quan trọng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân lập và xác định vi khuẩn

Các nghiên cứu đã phân lập thành công APP và SS từ lợn bị viêm phổi. Các nghiên cứu cũng đã xác định được sự phân bố của các serotype khác nhau của APP và SS trong các khu vực khác nhau. Các nghiên cứu cũng đã đánh giá khả năng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập được. Kết quả cho thấy tỷ lệ kháng kháng sinh của APP và SS đang gia tăng, đặc biệt là đối với các loại kháng sinh thường được sử dụng trong chăn nuôi.

4.1. Tỷ Lệ Phân Lập APP và SS Tại Các Vùng Khác Nhau

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ phân lập APP và SS khác nhau tùy thuộc vào vùng địa lý và điều kiện chăn nuôi. Các vùng có mật độ chăn nuôi cao thường có tỷ lệ phân lập APP và SS cao hơn. Điều này cho thấy mật độ chăn nuôi là một yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến sự phát triển của bệnh viêm phổi ở lợn. Cần có các biện pháp quản lý chăn nuôi hợp lý để giảm thiểu nguy cơ lây lan của bệnh.

4.2. Mức Độ Độc Lực Vi Khuẩn và Khả Năng Gây Bệnh

Nghiên cứu đã xác định được mức độ độc lực vi khuẩn của các chủng APP và SS phân lập được. Một số chủng có độc lực cao hơn các chủng khác. Các chủng có độc lực cao thường gây ra các triệu chứng bệnh nặng hơn và tỷ lệ tử vong cao hơn. Việc xác định các yếu tố độc lực của vi khuẩn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của chúng, từ đó có thể phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

V. Giải Pháp Điều Trị và Phòng Bệnh Viêm Phổi Lợn Hiệu Quả

Việc điều trị viêm phổi lợn cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ. Việc sử dụng kháng sinh hợp lý giúp giảm thiểu sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh. Ngoài ra, việc cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường sức đề kháng của lợn cũng rất quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh. Sử dụng vacxin viêm phổi lợn là một biện pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh ở lợn.

5.1. Xây Dựng Phác Đồ Điều Trị Viêm Phổi Lợn

Việc xây dựng phác đồ điều trị viêm phổi lợn cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ và các yếu tố lâm sàng khác. Phác đồ điều trị thường bao gồm việc sử dụng kháng sinh, thuốc hạ sốt, thuốc long đờm và các biện pháp hỗ trợ khác. Cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị để đạt được hiệu quả tối ưu. Điều quan trọng là cần có sự hướng dẫn của bác sĩ thú y để phác đồ điều trị được tối ưu nhất.

5.2. Các Biện Pháp Phòng Bệnh Viêm Phổi Lợn Tổng Hợp

Các biện pháp phòng bệnh viêm phổi lợn cần được thực hiện một cách tổng hợp, bao gồm việc cải thiện điều kiện chuồng trại, tăng cường sức đề kháng của lợn, tiêm phòng vaccine và kiểm soát dịch bệnh. Cần đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, thông thoáng, không có gió lùa. Cần cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho lợn để tăng cường sức đề kháng. Và cần tuân thủ lịch tiêm phòng vaccine để phòng ngừa bệnh hiệu quả. Thực hiện tốt các biện pháp trên sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh viêm phổi ở lợn.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Viêm Phổi Lợn Trong Tương Lai

Nghiên cứu về APP và SS gây bệnh viêm phổi lợn cần tiếp tục được đẩy mạnh trong tương lai. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế gây bệnh, yếu tố độc lực và khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn. Cần có các nghiên cứu về miễn dịch học để phát triển các loại vaccine hiệu quả hơn. Cần có các biện pháp quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ để giảm thiểu sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh.

6.1. Nghiên Cứu Sâu Hơn Về Cơ Chế Gây Bệnh Của Vi Khuẩn

Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế gây bệnh của APP và SS sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách thức vi khuẩn gây tổn thương phổi và gây ra các triệu chứng bệnh. Việc này giúp phát triển các phương pháp điều trị nhắm mục tiêu vào các cơ chế gây bệnh cụ thể, từ đó có thể đạt được hiệu quả điều trị cao hơn. Các nghiên cứu về sinh lý bệnh viêm phổi lợn là vô cùng cần thiết.

6.2. Phát Triển Các Vacxin Viêm Phổi Lợn Thế Hệ Mới

Phát triển các vacxin viêm phổi lợn thế hệ mới có khả năng bảo vệ chống lại nhiều serotype khác nhau và có hiệu quả bảo vệ kéo dài hơn là một mục tiêu quan trọng. Các nghiên cứu về miễn dịch học và công nghệ vaccine mới sẽ giúp chúng ta đạt được mục tiêu này. Từ đó, chúng ta có thể phòng bệnh viêm phổi lợn một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Bệnh viêm phổi ở lợn là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế trong ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, đặc biệt tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Theo điều tra dịch tễ từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019, tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm phổi tại 3 xã Lương Phong, Hiệp Thành và Danh Thắng lần lượt là 33,33%, 27,46% và 25,23%, với tỷ lệ chết do bệnh là 20%, 19,48% và 15,09%. Bệnh do nhiều tác nhân gây ra, trong đó vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae và Streptococcus suis là hai tác nhân chính. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định đặc tính sinh vật, hóa học của các chủng vi khuẩn này, phân lập và đánh giá độc lực, khả năng kháng thuốc, đồng thời xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa. Nghiên cứu có phạm vi thực hiện trong vòng 1 năm tại các trang trại chăn nuôi lợn thuộc huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống và điều trị bệnh, giảm thiệt hại kinh tế, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển vaccine và chính sách quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi lợn.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết dịch tễ học bệnh truyền nhiễm:** Áp dụng để phân tích tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, và các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh viêm phổi ở lợn.
- **Mô hình sinh học vi khuẩn:** Nghiên cứu đặc tính sinh vật, hóa học của vi khuẩn A. pleuropneumoniae và S. suis, bao gồm cấu trúc kháng nguyên, độc lực và khả năng kháng thuốc.
- **Khái niệm về serotype và độc lực vi khuẩn:** Xác định serotype giúp phân loại vi khuẩn theo đặc điểm kháng nguyên, từ đó đánh giá mức độ nguy hiểm và khả năng gây bệnh.
- **Phương pháp PCR Multiplex:** Sử dụng để xác định serotype của vi khuẩn S. suis, giúp phân tích đa dạng chủng loại và độc lực.
- **Kháng sinh đồ (Antibiogram):** Đánh giá khả năng nhạy cảm và kháng thuốc của các chủng vi khuẩn phân lập được.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Mẫu bệnh phẩm gồm máu tim, phổi, gan, lách của lợn mắc bệnh viêm phổi được thu thập tại 3 xã thuộc huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang trong khoảng thời gian từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019.
- **Phương pháp chọn mẫu:** Lựa chọn ngẫu nhiên theo phương pháp mẫu chùm nhiều bậc, gồm 3 xã, mỗi xã 3 thôn, điều tra 4 lần theo mùa.
- **Phân lập vi khuẩn:** Nuôi cấy trên môi trường thạch máu, thạch chocolate, kiểm tra hình thái và đặc tính sinh hóa, nhuộm Gram.
- **Xác định serotype:** Sử dụng phương pháp ngưng kết với kháng huyết thanh chuẩn cho A. pleuropneumoniae và Multiplex PCR cho S. suis.
- **Đánh giá độc lực:** Tiêm truyền chuột nhắt trắng, theo dõi biểu hiện lâm sàng và tỷ lệ tử vong trong 7 ngày.
- **Kháng sinh đồ:** Phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch, đánh giá theo tiêu chuẩn NCCLS (1999).
- **Phân tích dịch tễ:** Tính toán tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, so sánh nguy cơ tương đối (RR) giữa các nhóm tuổi, mùa vụ, địa phương.
- **Timeline nghiên cứu:** 12 tháng, từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019, bao gồm thu thập mẫu, phân lập vi khuẩn, xét nghiệm, phân tích dữ liệu và xây dựng phác đồ điều trị.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tỷ lệ mắc và tử vong:** Tỷ lệ lợn mắc viêm phổi trung bình là 28,91%, tỷ lệ tử vong do bệnh là 18,41%. Tỷ lệ mắc cao nhất tại xã Lương Phong (33,33%) và thấp nhất tại xã Danh Thắng (25,23%).
- **Ảnh hưởng theo mùa:** Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa Đông (32,26%) và thấp nhất vào mùa Thu (22,01%). Tỷ lệ tử vong cũng cao nhất vào mùa Đông (20,81%).
- **Ảnh hưởng theo lứa tuổi:** Lợn dưới 3 tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (34,36%) và tỷ lệ tử vong 18,86%, giảm dần ở lợn 3-6 tháng và lợn nái.
- **Phân lập vi khuẩn:** Tỷ lệ phân lập A. pleuropneumoniae chiếm khoảng 7,93% ở lợn dưới 3 tháng tuổi, với các serotype phổ biến là 1, 2 và 5. S. suis được xác định với các serotype 1, 2, 7 và 9.
- **Đặc tính sinh hóa và độc lực:** Các chủng vi khuẩn phân lập có độc lực cao trên chuột nhắt, với tỷ lệ tử vong chuột lên đến 100% trong một số trường hợp.
- **Kháng sinh đồ:** Vi khuẩn A. pleuropneumoniae nhạy cảm với nhóm kháng sinh Betalactamin (cephalosporin), chloramphenicol, cotrimoxazol và tetracyclin; tuy nhiên có hiện tượng kháng thuốc với ampicillin, streptomycin và sulfonamid. S. suis cũng thể hiện khả năng kháng thuốc đa dạng.
- **Phác đồ điều trị:** Các phác đồ điều trị dựa trên kết quả kháng sinh đồ cho hiệu quả cải thiện triệu chứng và giảm tỷ lệ tử vong sau 5-7 ngày điều trị.

### Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa có tỷ lệ mắc và tử vong cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Tỷ lệ mắc bệnh thay đổi theo mùa và lứa tuổi, phù hợp với đặc điểm khí hậu và sinh lý của lợn. Vi khuẩn A. pleuropneumoniae và S. suis là tác nhân chính, với đa dạng serotype và mức độ độc lực khác nhau, tương đồng với các nghiên cứu trong và ngoài nước. Khả năng kháng thuốc của vi khuẩn là thách thức lớn trong điều trị, đòi hỏi phải thường xuyên cập nhật kháng sinh đồ để lựa chọn thuốc phù hợp. Phác đồ điều trị được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học đã chứng minh hiệu quả, góp phần giảm thiệt hại kinh tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh theo mùa, lứa tuổi và bảng phân bố serotype vi khuẩn, giúp minh họa rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng và đặc điểm vi sinh vật.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường giám sát dịch tễ:** Thiết lập hệ thống giám sát thường xuyên tại các trang trại để phát hiện sớm và kiểm soát dịch bệnh, giảm tỷ lệ mắc bệnh xuống dưới 20% trong vòng 2 năm.
- **Áp dụng phác đồ điều trị chuẩn:** Hướng dẫn cán bộ thú y và người chăn nuôi sử dụng phác đồ điều trị dựa trên kết quả kháng sinh đồ, đảm bảo hiệu quả điều trị trên 80% trong 7 ngày.
- **Phòng bệnh bằng vaccine:** Khuyến khích sử dụng vaccine đặc hiệu cho các serotype phổ biến của A. pleuropneumoniae và S. suis, triển khai tiêm phòng định kỳ tại các trang trại trong vòng 1 năm tới.
- **Nâng cao kỹ thuật chăn nuôi và vệ sinh:** Đào tạo người chăn nuôi về kỹ thuật chăm sóc, vệ sinh chuồng trại, giảm stress cho lợn, nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh ít nhất 15% trong năm đầu.
- **Quản lý kháng sinh hợp lý:** Xây dựng chính sách sử dụng kháng sinh hợp lý, tránh lạm dụng, giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc, đồng thời khuyến khích nghiên cứu phát triển thuốc mới và vaccine.
- **Tăng cường nghiên cứu khoa học:** Hỗ trợ các nghiên cứu tiếp theo về đặc tính vi khuẩn, cơ chế gây bệnh và phát triển các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cán bộ thú y cơ sở:** Nắm bắt kiến thức về đặc tính vi khuẩn và phác đồ điều trị để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống dịch bệnh.
- **Người chăn nuôi lợn:** Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp phòng trị bệnh viêm phổi, từ đó áp dụng kỹ thuật chăn nuôi an toàn, giảm thiệt hại kinh tế.
- **Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thú y:** Là tài liệu tham khảo khoa học về vi sinh vật gây bệnh, phương pháp phân lập, xác định serotype và đánh giá độc lực vi khuẩn.
- **Cơ quan quản lý ngành chăn nuôi:** Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy định về phòng chống dịch bệnh và quản lý sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Bệnh viêm phổi ở lợn do vi khuẩn nào gây ra phổ biến nhất?**  
   Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae và Streptococcus suis là hai tác nhân chính gây bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang.

2. **Tỷ lệ mắc bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa là bao nhiêu?**  
   Trung bình khoảng 28,91%, với tỷ lệ tử vong do bệnh là 18,41%, cao nhất tại xã Lương Phong với 33,33% mắc bệnh.

3. **Phương pháp xác định serotype vi khuẩn được sử dụng là gì?**  
   Phương pháp ngưng kết với kháng huyết thanh chuẩn cho A. pleuropneumoniae và Multiplex PCR cho S. suis giúp xác định chính xác serotype.

4. **Kháng sinh nào hiệu quả trong điều trị viêm phổi do A. pleuropneumoniae?**  
   Nhóm Betalactamin (cephalosporin), chloramphenicol, cotrimoxazol và tetracyclin được đánh giá có hiệu quả cao, tuy nhiên cần làm kháng sinh đồ để lựa chọn phù hợp.

5. **Làm thế nào để phòng ngừa bệnh viêm phổi ở lợn hiệu quả?**  
   Kết hợp tiêm vaccine đặc hiệu, cải thiện điều kiện chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại, giám sát dịch tễ và sử dụng kháng sinh hợp lý là các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

## Kết luận

- Xác định được tỷ lệ mắc bệnh viêm phổi ở lợn tại huyện Hiệp Hòa là 28,91%, tỷ lệ tử vong 18,41%, với sự khác biệt theo mùa và lứa tuổi.  
- Phân lập và xác định đặc tính sinh vật, hóa học của vi khuẩn A. pleuropneumoniae và S. suis, đồng thời xác định các serotype phổ biến.  
- Đánh giá độc lực và khả năng kháng thuốc của các chủng vi khuẩn, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả điều trị.  
- Đề xuất các biện pháp phòng chống dịch bệnh tổng hợp, bao gồm giám sát, tiêm phòng vaccine, cải thiện kỹ thuật chăn nuôi và quản lý kháng sinh.  
- Khuyến nghị triển khai nghiên cứu tiếp theo và áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn nhằm giảm thiệt hại kinh tế và nâng cao sức khỏe đàn lợn.

Triển khai áp dụng phác đồ điều trị và biện pháp phòng bệnh tại các trang trại, đồng thời tổ chức đào tạo cho cán bộ thú y và người chăn nuôi.  
**Kêu gọi:** Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp để phát triển các giải pháp bền vững trong phòng chống bệnh viêm phổi ở lợn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đ¾I HàC THÁI NGUYÊN TR¯àNG Đ¾I HèC NÔNG LÂM NGUYàN M¾NH HÙNG XÁC ĐæNH MÞT Sà Đ¾C TÍNH SINH VÀT, HOÁ HèC CĂA VI KHUÂN ACTINOBACILLUS PLEUROPNEUMONIAE VÀ STREPTOCOCCUS SUIS GÂY BâNH VIÊM PHàI â LþN NUÔI T¾I HUYâN HIâP HÒA, TäNH BÂC GIANG VÀ BIâN PHÁP ĐIÀU TRæ LUÀN VN TH¾C S) THÚ Y THÁI NGUYÊN - 2019 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Đ¾I HàC THÁI NGUYÊN TR¯àNG Đ¾I HèC NÔNG LÂM NGUYàN M¾NH HÙNG XÁC ĐæNH MÞT Sà Đ¾C TÍNH SINH VÀT, HOÁ HèC CĂA VI KHUÂN ACTINOBACILLUS PLEUROPNEUMONIAE VÀ STREPTOCOCCUS SUIS GÂY BâNH VIÊM PHàI â LþN NUÔI T¾I HUYâN HIâP HÒA, TäNH BÂC GIANG VÀ BIâN PHÁP ĐIÀU TRæ Ngành: THÚ Y Mã sá: 8 64 01 01 LUÀN VN TH¾C S) THÚ Y Ng°ái h°ßng d¿n khoa héc: PGS. Nguyán Quang Tính THÁI NGUYÊN - 2019 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn i LàI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liáu và kÁt quÁ nghiên cąu trong lu¿n văn này là hoàn toàn trung thực, chưa hề sÿ dāng cho bÁo vá một hác vß nào. Mái thông tin, tài liáu trích dẫn trong lu¿n văn đã đưÿc ghi rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, ngày 11 tháng 11 năm 2019 Tác giÁ luÁn vn Nguyễn M¿nh Hùng Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn ii LàI CÀM ¡N Tôi xin trân tráng cÁm ¢n Ban lãnh đ¿o khoa Chăn nuôi Thú y - Trưáng Đ¿i hác Nông Lâm Thái Nguyên, Trung Tâm Dßch Vā huyán Hiáp Hòa đã t¿o điều kián và giúp tôi hoàn thành t¿p lu¿n văn này.

Hoàn thành lu¿n văn này, ngoài sự cố gÁng căa bÁn thân, tôi luôn nh¿n đưÿc sự hưßng dẫn t¿n tình, đầy trách nhiám và hÁt lòng vì khoa hác căa thầy: PGS. Nguyßn Quang Tính. Tôi xin trân tráng cÁm ¢n t¿p thể cán bộ Vián Khoa hác sự sống - Đ¿i hác Nông Lâm Thái Nguyên đã t¿o điều kián thu¿n lÿi nhất cho tôi hoàn thành t¿p lu¿n văn. Xin chân thành cÁm ¢n các đồng chí Thú y viên c¢ sã, các hộ chăn nuôi thuộc 3 xã Lư¢ng Phong, Hÿp Thßnh, Danh ThÁng.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biÁt ¢n b¿n bè, đồng nghiáp và đặc biát biÁt ¢n gia đình đã luôn t¿o điều kián và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hián lu¿n văn này. Thái Nguyên, ngày 11 tháng 11 năm 2019 Tác giÁ luÁn vn Nguyễn M¿nh Hùng Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn iii MĀC LĀC LàI CAM ĐOAN. iii DANH MĀC CÁC KÝ HIàU, CÁC CHĀ VIÀT TÀT. vi DANH MĀC CÁC HÌNH .vii Mâ ĐÀU.

Tính cấp thiÁt căa đề tài. Ý nghĩa khoa hác và thực tißn căa đề tài. TàNG QUAN TÀI LIâU. Một số hiểă biÁt c¢ bÁn về A.

suis gây bánh viêm phổi ã lÿn. pleuropneumoniae và bánh viêm phổi màng phổi do vi khuẩn A. pleuropneumoniae gây ra ã lÿn. suis và bánh liên cầu khuẩn do S.

suis gây ra ã lÿn. Nhāng nghiên cąu trong và ngoài nưßc về vi khuẩn A. suis về bánh viêm phổi ã lÿn. ĐÞI TƯỢNG, NÞI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CĀU.

Đối tưÿng, đßa điểm và thái gian nghiên cąu. Đối tưÿng nghiên cąu. Thái gian nghiên cąu. Nội dung nghiên cąu.

Nguyên liáu dùng trong nghiên cąu. Mẫu bánh phẩm. Các lo¿i môi trưáng, hoá chất. Động v¿t thí nghiám.

Phư¢ng pháp nghiên cąu. Phư¢ng pháp nghiên cąu dßch tß. Thu th¿p mẫu và phân l¿p vi khuẩn. 25 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.

Phư¢ng pháp kiểm tra các đặc tính sinh hoá và khÁ năng lên men đưáng căa các chăng vi khuẩn phân l¿p đưÿc. Phư¢ng pháp xác đßnh serotype căa các chăng vi khuẩn phân l¿p đưÿc. Phư¢ng pháp xác đßnh độc lực căa các chăng vi khuẩn phân l¿p đưÿc. Phư¢ng pháp xác đßnh khÁ năng mẫn cÁm vßi kháng sinh căa các chăng vi khuẩn phân l¿p đưÿc.

Xây dựng phác đồ điều trß bánh viêm phổi ã lÿn t¿i huyán Hiáp Hòa, tỉnh BÁc Giang. Phư¢ng pháp xÿ lý số liáu. K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU VÀ THÀO LUÀN. KÁt quÁ nghiên cąu một số đặc điểm dßch tß bánh viêm phổi ã lÿn t¿i huyán Hiáp Hòa, tỉnh BÁc Giang.

Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi t¿i một số xã căa huyán Hiáp Hòa, tỉnh BÁc Giang. Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo mùa vā t¿i một số xã căa huyán Hiáp Hòa. Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo ląa tuổi t¿i một số xã căa huyán Hiáp Hòa, tỉnh BÁc Giang. KÁt quÁ phân l¿p, xác đßnh một số đặc tính gây bán h căa vi khuẩn A.

suis gây viêm phổi ã lÿn. KÁt quÁ phân l¿p vi khuẩn A. suis từ mẫu bánh phẩm lÿn mÁc bánh viêm phổi t¿i huyán Hiáp Hòa, BÁc Giang. KÁt quÁ giám đßnh một số đặc tính sinh hác căa vi khuẩn A.

suis phân l¿p đưÿc.suis phân l¿p đưÿc. Xác đßnh độc lực căa A.suis phân l¿p đưÿc. KÁt quÁ xác đßnh tính mẫn cÁm kháng sinh căa một số chăng A. suis phân l¿p đưÿc.

KÁt quÁ thÿ nghiám một số phác đồ điều trß lÿn mÁc viêm phổi. 60 K¾T LUÀN VÀ KI¾N NGHæ. 63 TÀI LIâU THAM KHÀO. 64 MÞT Sà ÀNH CĂA ĐÀ TÀI.

73 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn v DANH MĀC CÁC KÝ HIâU, CÁC CHĀ VI¾T TÂT 1 ADN Acid Deoxyribo Nucleic 2 AGID Agargel Immuno Diffuse 3 A. pleuropneumoniae Actinobacillus pleuropneumoniae 4 B. bronchiseptica Bordetella bronchiseptica 5 BG BÁc Giang 6 Cs Cộng sự 7 ADN Deoxyribonucleic Acid 8 DNT Dermonecrotic Toxin 9 GLYG Glycogen 10 HIP Acid hippuric 11 M. hyopneumoniae Mycoplasma hyopneumoniae 12 MP- PCR Multiplex - Polymerase Chain Reaction 13 LAP Leucine AminoPeptidase 14 NIN Ninhydrin 15 PAL Alkaline Phosphatase 16 PCR Polymerase Chain Reaction 17 P.

multocida Pasteurella multocida 18 PYRA Pyrrolidonyl Arylamidase 19 RR Relative Risk 20 S. suis Streptococcus suis 21 VP Voges Prokauer 22 ñGAL ñ-Galactosidase 23 òGUR ò-Glucuronidase 24 òGAL ò-Galactosidase Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn vi DANH MĀC CÁC BÀNG BÁng 2. So sánh yÁu tố nguy c¢. Trình tự các cặp mồi dùng để xác đßnh các serotype 1, 2, 7 và 9 căa vi khuẩn S.

Thành phần các chất trong phÁn ąng MP - PCR dùng để xác đßnh một số gen mã hoá các yÁu tố độc lực. Các chu kỳ nhiát căa phÁn ąng PCR dùng để xác đßnh một số gen mã hoá các yÁu tố độc lực. Tiêu chuẩn đánh giá mąc độ mẫn cÁm và kháng kháng sinh theo NCCLS (1999). Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi t¿i một số xã.

So sánh nguy c¢ mÁc viêm phổi ã lÿn giāa các xã. Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo mùa. So sánh nguy c¢ lÿn mÁc viêm phổi giāa các mùa. Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo ląa tuổi.

So sánh nguy c¢ mÁc viêm phổi giāa các ląa tuổi lÿn. KÁt quÁ phân l¿p vi khuẩn A. suis từ mẫu bánh phẩm lÿn mÁc bánh viêm phổi các ląa tuổi khác nhau. KÁt quÁ kiểm tra một số đặc tính sinh hác căa A.

pleuropneumoniae phân l¿p đưÿc. PhÁn ąng lên men đưáng căa A. pleuropneumoniae phân l¿p đưÿc. KÁt quÁ kiểm tra một số đặc tính sinh hác căa S.

suis phân l¿p đưÿc. KÁt quÁ xác đßnh một số đặc tính sinh v¿t hóa hác căa S. suis phân l¿p đưÿc bằng há thống API 20 Strep. Kỹ thu¿t PCR giám đßnh gen gdh.

KÁt quÁ xác đßnh serotype căa A. pleuropneumoniae phân l¿p đưÿc bằng phÁn ąng AGID. KÁt quÁ xác đßnh serotype căa một số chăng S. suis phân l¿p đưÿc.

KÁt quÁ kiểm tra độc lực căa A. pleuropneumoniae phân l¿p đưÿc. KÁt quÁ kiểm tra độc lực căa một số vi khuẩn S. suis phân l¿p đưÿc trên chuột nhÁt trÁng.

KÁt quÁ xác đßnh mąc độ mẫn cÁm kháng sinh các chăng A. KÁt quÁ điều trß thÿ nghiám lÿn mÁc viêm phổi. 60 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn vii DANH MĀC CÁC HÌNH Hình 3. Thể hián tỷ lá mÁc bánh và chÁt do viêm phổi t¿i một số xã căa huyán Hiáp Hòa.

Tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo mùa vā. Thể hián tỷ lá lÿn mÁc bánh và chÁt do viêm phổi theo ląa tuổi. KÁt quÁ phân l¿p vi khuẩn A. suis từ mẫu bánh phẩm lÿn mÁc bánh viêm phổi các ląa tuổi khác nhau.

43 Số hóa bãi Trung tâm Hác liáu và Công nghá thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 1 Mâ ĐÀU 1. Tính c¿p thi¿t căa đÁ tài Hiáp Hòa là huyán có nghề chăn nuôi lÿn khá phát triển đem l¿i nguồn thu nh¿p cao cho nhiều hộ gia đình. Đây thực sự là một bưßc tiÁn mßi trong chăn nuôi căa huyán, góp phần phát triển chăn nuôi bền vāng, t¿o ra sÁn phẩm an toàn có sąc c¿nh tranh cao trên thß trưáng. Tuy nhiên, cũng như nhiều đßa phư¢ng khác trong tỉnh, chăn nuôi lÿn t¿p trung theo quy mô vừa và nhỏ ã huyán đã và đang gặp rất nhiều khó khăn, đặc biát là dßch bánh, đã Ánh hưãng lßn tßi năng suất chăn nuôi.

Trong vài năm gần đây, hội chąng viêm phổi đã xuất hián rất phổ biÁn trên đàn lÿn căa huyán Hiáp Hòa gây thiát h¿i lßn về kinh tÁ do sinh trưãng ch¿m, hiáu quÁ sÿ dāng thąc ăn thấp, bánh thưáng kéo dài, chi phí thuốc thú y cao, đặc biát nghiêm tráng khi bánh xẩy ra đồng thái vßi hội chąng rối lo¿n sinh sÁn và hô hấp làm tổn thất nặng nề về kinh tÁ, gây hoang mang cho ngưái chăn nuôi. Hội chąng viêm phổi ã lÿn do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể do một hay nhiều nguyên nhân kÁt hÿp vßi nhau hoặc t¿o điều kián cho nguyên nhân thą phát gây bánh làm cho đặc điểm căa bánh đưáng hô hấp rất đa d¿ng. Trong số đó phÁi kể đÁn bánh viêm phổi ã lÿn thưáng do các lo¿i vi khuẩn như: Actinobacillus pleuropneumoniae (A.pleuropneumoniae) và Streptococcus suis (S.suis) gây ra. Do đó, viác nghiên cąu về vi khuẩn A.

suis gây viêm phổi ã lÿn t¿i huyán Hiáp Hòa rất cần thiÁt và là một yêu cầu cấp bách, từ đó xác đßnh đưÿc giÁi pháp điều trß bánh có hiáu quÁ và đem l¿i kinh tÁ cao nhất cho ngưái chăn nuôi. Xuất phát từ thực tißn sÁn xuất, nhằm māc đích hiểu kỹ h¢n về bánh viêm phổi ã lÿn, cũng như Ánh hưãng căa nó tßi chăn nuôi lÿn.