Luận án tiến sĩ dược học về thực vật, hóa học và tác dụng kháng viêm chi Balanophora

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm thực vật, thành phần hóa học và tác dụng kháng viêm của các loài thuộc chi Balanophora tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Thân
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm thực vật, thành phần hóa học và tác dụng kháng viêm của một số loài thuộc chi Balanophora J. ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Vị trí phân loại, đặc điểm thực vật và phân bố của chi Balanophora J.
• 1.1.1. Vị trí phân loại chi Balanophora J.
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật chi Balanophora J.
• 1.1.3. Các loài thuộc chi Balanophora J. và phân bố
• 1.1.4. Một số khóa phân loại chi Balanophora J.
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về thành phần hóa học chi Balanophora J.
• 1.2.1. Các tanin thủy phân được
• 1.2.2. Các acid hydroxybenzoic và dẫn chất
• 1.2.3. Các hợp chất lignan
• 1.2.4. Các nhóm hợp chất khác
• 1.3. Tổng quan về công dụng, tác dụng sinh học chi Balanophora J.
• 1.3.1. Công dụng của các loài thuộc chi Balanophora
• 1.3.2. Nghiên cứu trên thế giới về tác dụng sinh học chi Balanophora
• 1.3.3. Nghiên cứu tại Việt Nam về tác dụng sinh học chi Balanophora
• 1.4. Tổng quan về một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm thường dùng và một số mô hình liên quan
• 1.4.1. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm in vitro
• 1.4.2. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm in vivo
• 1.4.2.1. Các mô hình gây viêm cấp và bán cấp
• 1.4.2.2. Một số mô hình gây viêm mạn tính
• 1.4.3. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng hạ acid uric và ức chế xanthin oxidase
• 1.4.3.1. Một số mô hình in vitro
• 1.4.3.2. Một số mô hình in vivo
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN VẬT LIỆU, TRANG THIẾT BỊ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên vật liệu
• 2.1.1. Mẫu nghiên cứu
• 2.1.2. Nguyên liệu cho nội dung nghiên cứu về hóa học
• 2.1.3. Nguyên liệu cho nội dung nghiên cứu về tác dụng sinh học và độc tính
• 2.1.4. Hóa chất, dung môi
• 2.1.5. Động vật thí nghiệm
• 2.2. Thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu thực vật
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu thành phần hóa học
• 2.3.2.1. Định tính các nhóm chất trong các loài nghiên cứu
• 2.3.2.2. Phân lập hợp chất từ các loài nghiên cứu
• 2.3.2.3. Phương pháp xác định cấu trúc hợp chất được phân lập
• 2.3.2.4. Triển khai sắc ký lớp mỏng một số loài nghiên cứu
• 2.3.2.5. Phân tích thành phần hóa học sử dụng sắc ký lỏng kết nối khối phổ
• 2.3.2.6. Phân tích thành phần triterpenoid trong phân đoạn n-hexan của các loài nghiên cứu sử dụng sắc ký khí kết nối khối phổ
• 2.3.2.7. Phương pháp xác định hàm lượng polyphenol toàn phần
• 2.3.3. Phương pháp đánh giá một số tác dụng in vitro
• 2.3.3.1. Phương pháp đánh giá tác dụng kháng viêm thông qua ức chế sản sinh NO
• 2.3.3.2. Phương pháp đánh giá hoạt tính ức chế enzym xanthin oxidase in vitro
• 2.3.4. Phương pháp đánh giá tác dụng sinh học in vivo
• 2.3.4.1. Đánh giá tác dụng hạ acid uric huyết thanh trên mô hình gây tăng cấp acid uric bằng kali oxonat
• 2.3.4.2. Đánh giá tác dụng kháng viêm cấp trên mô hình gây phù bằng carrageenan
• 2.3.4.3. Phương pháp đánh giá tác dụng kháng viêm trên mô hình gây viêm màng hoạt dịch khớp gối bằng tinh thể natri urat
• 2.3.5. Đánh giá độc tính cấp
• 2.4. Xử lý số liệu
• 2.5. Địa điểm thực hiện
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu về thực vật
• 3.1.1. Kết quả nghiên cứu về hình thái thực vật và xác định tên khoa học các mẫu nghiên cứu
• 3.1.1.1. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BFI
• 3.1.1.2. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BFG
• 3.1.1.3. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BS
• 3.1.1.4. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BT
• 3.1.2. Kết quả nghiên cứu về hình thái hạt phấn các loài nghiên cứu
• 3.2. Kết quả nghiên cứu về hóa học
• 3.2.1. Định tính các nhóm chất
• 3.2.2. Kết quả phân lập các hợp chất từ một số loài nghiên cứu
• 3.2.2.1. Kết quả chiết xuất và phân lập hợp chất từ Dó đất (Balanophora fungosa subsp. indica)
• 3.2.2.2. Kết quả chiết xuất và phân lập các hợp chất từ Dó đất sần (Balanophora fungosa var. globosa)
• 3.2.2.3. Kết quả chiết xuất và phân lập hợp chất từ loài Balanophora tobiracola
• 3.2.2.4. Kết quả chiết xuất và phân lập hợp chất từ loài Balanophora subcupularis
• 3.2.3. Kết quả phân tích sử dụng sắc ký lỏng kết nối khối phổ
• 3.2.4. Kết quả phân tích sử dụng sắc ký khí ghép nối khối phổ
• 3.3. Kết quả nghiên cứu về tác dụng sinh học
• 3.3.1. Kết quả sàng lọc một số tác dụng in vitro của cắn methanol các loài nghiên cứu
• 3.3.1.1. Kết quả đánh giá hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxid của cắn methanol các loài nghiên cứu
• 3.3.1.2. Kết quả đánh giá tác dụng ức chế xanthin oxidase in vitro của cắn methanol các loài nghiên cứu
• 3.3.2. Kết quả đánh giá một số tác dụng trên in vivo cao chiết Dó đất
• 3.3.2.1. Tác dụng hạ acid uric huyết thanh
• 3.3.2.2. Tác dụng kháng viêm trên mô hình gây phù chân chuột bằng carrageenan
• 3.3.2.3. Tác dụng kháng viêm trên mô hình gây viêm màng hoạt dịch khớp gối bằng tinh thể natri urat
• 3.3.3. Kết quả đánh giá độc tính cấp cao chiết Dó đất
• 3.3.3.1. Thử nghiệm thăm dò
• 3.3.3.2. Thử nghiệm chính thức
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Về kết quả nghiên cứu đặc điểm thực vật
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học
• 4.1.2. Đặc điểm hiển vi
• 4.2. Về kết quả nghiên cứu thành phần hóa học
• 4.2.1. Kết quả định tính sơ bộ
• 4.2.2. Phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất
• 4.2.3. Sử dụng các phương pháp sắc ký trong nghiên cứu
• 4.2.3.1. Sắc ký lớp mỏng
• 4.2.3.2. Sắc ký lỏng kết nối khối phổ
• 4.3. Về kết quả đánh giá tác dụng sinh học và độc tính cấp
• 4.3.1. Về tác dụng sinh học của cao chiết dược liệu
• 4.3.2. Về độc tính cấp
• 4.3.3. Về tác dụng sinh học của một số hợp chất được xác định trong các loài nghiên cứu
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Đặc điểm thực vật của chi Balanophora tại Việt Nam

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm thực vật của các loài thuộc chi Balanophora tại Việt Nam. Chi này thuộc họ Dó đất (Balanophoraceae), với đặc điểm hình thái đặc trưng như thân rễ dạng củ, lá dạng vảy, và hoa đơn tính. Các loài trong chi này thường ký sinh trên rễ cây gỗ, có màu sắc từ đỏ đến trắng ngà. Nghiên cứu cũng mô tả chi tiết hình thái hạt phấn, với kích thước nhỏ từ 10–25 µm, và phân loại dựa trên cấu trúc hạt phấn. Đây là cơ sở quan trọng để xác định và phân biệt các loài trong chi Balanophora.

1.1. Hình thái thực vật

Các loài thuộc chi Balanophora có thân rễ dạng củ, mặt ngoài sù sì, thường phân nhánh. Lá dạng vảy, mọc vòng hoặc đối xứng. Hoa tập trung thành bông nạc, hình trứng hoặc cầu, với hoa đực và hoa cái phân biệt rõ ràng. Đặc điểm này giúp nhận diện các loài trong chi một cách chính xác.

1.2. Hình thái hạt phấn

Hạt phấn của các loài Balanophora có kích thước nhỏ, dao động từ 10–25 µm. Cấu trúc hạt phấn được chia thành hai nhóm: có rãnh lỗ và không có rãnh lỗ. Đây là đặc điểm quan trọng trong phân loại và nghiên cứu tiến hóa của chi này.

II. Thành phần hóa học của chi Balanophora

Nghiên cứu thành phần hóa học của chi Balanophora đã xác định được nhiều hợp chất quan trọng như tanin, acid hydroxybenzoic, lignan, và flavonoid. Các hợp chất này được phân lập từ các loài như Balanophora fungosa và Balanophora tobiracola. Phương pháp sắc ký lớp mỏng và sắc ký lỏng kết nối khối phổ được sử dụng để phân tích và xác định cấu trúc các hợp chất. Kết quả cho thấy tiềm năng dược liệu lớn của chi này trong việc phát triển các sản phẩm y học.

2.1. Tanin và acid hydroxybenzoic

Các tanin thủy phân và acid hydroxybenzoic được phân lập từ chi Balanophora có hoạt tính sinh học cao, đặc biệt trong kháng viêm và chống oxy hóa. Những hợp chất này là cơ sở cho các nghiên cứu ứng dụng trong y học.

2.2. Lignan và flavonoid

Lignan và flavonoid là nhóm hợp chất quan trọng được tìm thấy trong chi Balanophora. Chúng có tác dụng kháng viêm và chống oxy hóa, mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc phát triển các loại thuốc từ thảo dược.

III. Tác dụng kháng viêm của chi Balanophora

Nghiên cứu đã chứng minh tác dụng kháng viêm của các loài thuộc chi Balanophora thông qua các mô hình in vitro và in vivo. Các cao chiết từ Balanophora laxiflora thể hiện hoạt tính kháng viêm mạnh trên mô hình gây phù chân chuột và mô hình viêm màng hoạt dịch khớp. Ngoài ra, các hợp chất phân lập từ chi này cũng có tác dụng ức chế enzym xanthin oxidase, giúp hạ acid uric, ngăn ngừa bệnh gút.

3.1. Kháng viêm in vitro

Các cao chiết từ Balanophora thể hiện tác dụng ức chế sản sinh nitric oxid (NO) trên tế bào RAW264.7, chứng minh hoạt tính kháng viêm mạnh. Đây là cơ sở để phát triển các sản phẩm dược liệu từ chi này.

3.2. Kháng viêm in vivo

Trên mô hình gây phù chân chuột và viêm màng hoạt dịch khớp, các cao chiết từ Balanophora giảm đáng kể mức độ viêm, chứng minh tiềm năng ứng dụng trong điều trị các bệnh viêm nhiễm.

IV. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về chi Balanophora tại Việt Nam không chỉ làm rõ đặc điểm thực vật, thành phần hóa học, mà còn khẳng định tác dụng kháng viêm của các loài trong chi này. Kết quả nghiên cứu mở ra tiềm năng lớn trong việc phát triển các sản phẩm dược liệu từ Balanophora, đặc biệt trong điều trị các bệnh viêm nhiễm và bệnh gút. Đây là nguồn tài nguyên quý giá cần được bảo tồn và khai thác bền vững.

4.1. Tiềm năng dược liệu

Các hợp chất từ Balanophora có tiềm năng lớn trong việc phát triển thuốc kháng viêm và chống oxy hóa. Nghiên cứu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm y học từ thảo dược.

4.2. Bảo tồn và khai thác bền vững

Việc bảo tồn và khai thác bền vững các loài thuộc chi Balanophora là cần thiết để duy trì nguồn tài nguyên quý giá này cho các nghiên cứu và ứng dụng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ dược học: "Nghiên cứu đặc điểm thực vật, thành phần hoá học và tác dụng kháng viêm của một số loài thuộc chi Balanophora J. ở Việt Nam" do nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Tùng thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Viết Thân và TS. Nguyễn Quốc Bình tại Trường Đại học Dược Hà Nội (năm 2022), thuộc chuyên ngành Dược học cổ truyền (mã số: 62.06).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Họ Dó đất (Balanophoraceae Rich.) gồm 16 chi với hơn 40 loài cây thảo sống ký sinh. Tại Việt Nam, họ này có 2 chi: chi Sơn dương (Rhopalocnemis Jungh. với loài duy nhất R. phalloides) và chi Dó đất (Balanophora J.). Các loài trong chi Balanophora (thường gọi là Dó đất, Tỏa dương, Nấm ngọc cẩu, Xà cô) từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc và Việt Nam làm thuốc bổ thận, tráng dương, cầm máu, chữa đau nhức xương khớp và viêm nhiễm. Tại Việt Nam, nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào loài Dó đất hoa thưa (Balanophora laxiflora Hemsl.) về thực vật, thành phần hóa học và tác dụng kháng viêm, hạ acid uric máu.

Tuy nhiên, các loài thuộc chi Balanophora ở Việt Nam có sự đa dạng lớn về bậc phân loại (loài, phân loài, thứ), trong đó có những loài chưa từng được ghi nhận hoặc thiếu mẫu chuẩn đối chiếu. Do đặc điểm hình thái giữa các loài có nhiều nét tương đồng, thực tế thu hái và thương mại dược liệu thường xuyên xảy ra tình trạng nhầm lẫn hoặc trộn lẫn các loài cùng chi. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, đồng thời về mặt thực vật học (hình thái, vi phẫu, bột, hạt phấn), thành phần hóa học (phân lập cấu trúc, phân tích LC-MS, GC-MS) và sàng lọc hoạt tính sinh học (kháng viêm, ức chế xanthin oxidase, hạ acid uric máu) trên nhiều loài thuộc chi này tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 3 mục tiêu cụ thể:

1. Xác định chính xác tên khoa học, mô tả đặc điểm thực vật một số loài thuộc chi Balanophora ở Việt Nam.
2. Nghiên cứu thành phần hóa học các loài thu được.
3. Đánh giá một số hoạt tính in vitro của cắn chiết các loài nghiên cứu và lựa chọn một loài có hoạt tính tốt để đánh giá tác dụng kháng viêm, hạ acid uric (in vivo và độc tính cấp).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: 4 mẫu thực vật thuộc chi Balanophora J. thu thập tại thực địa ở Việt Nam, được định danh và ký hiệu gồm:
  • Mẫu BFI: Balanophora fungosa subsp. indica (Arn.) B.Hansen (Dó đất)
  • Mẫu BFG: Balanophora fungosa var. globosa (Jungh.) B.Hansen (Dó đất sần)
  • Mẫu BS: Balanophora subcupularis P.C.Tam
  • Mẫu BT: Balanophora tobiracola Makino
• Đối tượng sinh học thực nghiệm: Tế bào đại thực bào chuột RAW264.7; enzym xanthin oxidase (XOD); chuột nhắt trắng (Mus musculus) và chuột cống trắng (Rattus norvegicus).
• Phạm vi không gian và thời gian: Mẫu thực vật thu hái tại các sinh cảnh rừng tự nhiên tại Việt Nam (như Vườn quốc gia Cúc Phương, các vùng rừng núi phía Bắc và Tây Nguyên); các thực nghiệm hóa học, sinh học và độc tính thực hiện tại Trường Đại học Dược Hà Nội và các viện nghiên cứu chuyên ngành; luận án hoàn thành và bảo vệ năm 2022.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

1. Phân loại thực vật học:

   • Vị trí phân loại của họ Balanophoraceae theo Armen Takhtajan (2009) và K. Kubitzki (2014) thuộc bộ Balanophorales, phân lớp Rosidae, lớp Magnoliopsida. Ngược lại, hệ thống APG IV (2016) xếp họ này vào bộ Đàn hương (Santalales), nhóm Superasterids, Eudicots.
   • Các khóa phân loại chi Balanophora: H. Lecomte (1915) trong Flore Générale de L'Indo-Chine mô tả 7 loài ở Đông Dương (tuy nhiên nhiều tên nay đã trở thành đồng nghĩa, trừ B. latisepala); B. Hansen (1970, 1972, 1973, 1976) công bố chuyên khảo chi và khóa phân loại trong Flore du Cambodge, du Laos et du Viêt-Nam, Flora of Thailand, Flora Malesiana; Shumei Huang và Jin Murata trong Flora of China (12 loài).
   • Tại Việt Nam: Phạm Hoàng Hộ (1992) ghi nhận 5 loài; Nguyễn Tiến Bân (1996, 2005) ghi nhận 7 loài, 1 phân loài và 1 thứ (trong đó có loài đặc hữu Balanophora cucphuongensis N.Ban); Lưu Hồng Trường và cộng sự (2020) công bố loài mới Balanophora aphylla Luu, H.Đ.Tran & H.C.Nguyen tại VQG Tà Đùng.
   • Nghiên cứu nhiễm sắc thể: Ernst (1913, $2n=112$), Kuwada (1928, $2n=94\text{--}112$), Watanabe (1942, $2n=56$) trên B. japonica; Rao (1932, $n=16$) trên B. indica; Zweifel (1939, $n=16$) trên B. abbreviata.

2. Nghiên cứu thành phần hóa học:

   • Hơn 50 hợp chất tanin thủy phân được phân lập từ các loài B. involucrata, B. japonica, B. harlandii, B. laxiflora, B. polyandra, B. fungosa, B. spicata. Cấu trúc gồm phần polyol trung tâm $\beta$-D-glucopyranose gắn liên kết ester với các nhóm galloyl, hexahydroxydiphenoyl (HHDP), caffeoyl, coumaroyl.
   • Hơn 30 hợp chất phenylpropanoid đơn giản (acid caffeic, methyl caffeat, acid cinnamic, methyl cinnamat, acid ferulic, balajaponin B, D, E...).
   • Hơn 20 hợp chất lignan thuộc các khung pinoresinol, lariciresinol, balanophonin, isolariciresinol, neolignan và nor-lignan (Ivonoid A, B, C; balaxiflorin A).
   • Các coumarin (balajaponin A, scopoletin, phyllanthusiin E), hơn 30 flavonoid (dihydrochalcon, flavanon, flavan-3-ol, auron), cùng các triterpenoid pentacyclic (khung lupan, oleanan, ursan, hopan), sesquiterpenoid (balanoindicosid A, B, C) và steroid.

3. Nghiên cứu tác dụng sinh học:

   • Hoạt tính dọn gốc tự do DPPH: Kai-Jin Wang và cộng sự (2006) trên B. polyandra ($\text{SC}{50} = 14{,}48\ \mu\text{g/ml}$); Wang và cộng sự (2009) trên B. harlandii; She G.M. và cộng sự (2009) trên B. laxiflora ($\text{SC}{50} = 16{,}4\ \mu\text{g/ml}$).
   • Tác dụng kháng viêm và hạ acid uric: Các nghiên cứu trên B. laxiflora tại Việt Nam và Trung Quốc chứng minh dịch chiết ethyl acetat và cao toàn phần có tác dụng kháng viêm in vivo trên mô hình gây phù chân chuột và mô hình tạo u hạt ở liều $150\ \text{mg/kg}$ và $300\ \text{mg/kg}$, đồng thời ức chế enzym xanthin oxidase.

Nhóm hợp chất chính trong chi Balanophora	Đại diện tiêu biểu đã công bố	Loài phân lập chính
Tanin thủy phân được	1,2,3,6-tetra-O-galloyl-$\beta$-D-glucopyranose, các dẫn chất galloyl/caffeoyl/HHDP-glucopyranose	B. involucrata, B. japonica, B. laxiflora, B. fungosa
Acid hydroxybenzoic & dẫn chất	Acid gallic, methyl gallat, acid ellagic, methyl brevifolin carboxylat	B. polyandra, B. laxiflora, B. involucrata
Phenylpropanoid đơn giản	Acid caffeic, methyl caffeat, acid cinnamic, acid $p$-coumaric, balajaponin B, D, E	B. simaoensis, B. japonica, B. laxiflora, B. abbreviata
Lignan & Neolignan	(+)-pinoresinol glucosid, lariciresinol glucosid, balanophonin, balaxiflorin A, Ivonoid A, B, C	B. laxiflora, B. polyandra, B. japonica, B. involucrata
Flavonoid & Dihydrochalcon	3-hydroxyphloretin glucosid, phloridzin, eriodictyol, balanochalcon	B. tobiracola, B. harlandii, B. involucrata
Triterpenoid pentacyclic	Lupeol, lupeol acetat, $\beta$-amyrin, olean-12-en-3,11-dion, (21$\beta$)-22-hydroxyhopan-3-on	B. polyandra, B. indica, B. laxiflora, B. simaoensis
Sesquiterpenoid & Iridoid	Balanoindicosid A, B, C, geniposid, shanzhiosid methyl ester, balanolaxin	B. fungosa subsp. indica, B. spicata, B. latisepala

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án tập trung giải quyết việc thiếu hụt dữ liệu hình thái hiển vi giải phẫu (vi phẫu củ, lá, đặc điểm bột, hạt phấn) phục vụ tiêu chuẩn kiểm nghiệm; làm rõ thành phần hóa học của 4 loài phân bố tại Việt Nam (B. fungosa subsp. indica, B. fungosa var. globosa, B. tobiracola, B. subcupularis); đồng thời đánh giá đối chiếu hoạt tính ức chế NO, ức chế XOD in vitro và kiểm chứng tác dụng kháng viêm, hạ acid uric máu, xác định độc tính cấp in vivo của cao chiết loài Dó đất (B. fungosa subsp. indica).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án kết hợp giữa thực vật học mô tả - thực vật học so sánh, hóa học hợp chất thiên nhiên và dược lý thực nghiệm. Phân loại thực vật dựa trên hệ thống hình thái học của Takhtajan, Kubitzki và chuyên khảo của B. Hansen. Nghiên cứu sinh học dựa trên cơ chế viêm qua chất trung gian nitric oxid (NO) và cơ chế bệnh sinh gút qua enzym xanthin oxidase (chuyển hóa hypoxanthin/xanthin thành acid uric gây lắng đọng tinh thể natri urat tại màng hoạt dịch khớp).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Phương pháp thực vật học:
  • Quan sát, đo đếm và mô tả hình thái thân củ, cuống cụm hoa, lá vảy, hoa đực, hoa cái; chụp ảnh và vẽ nét hình thái.
  • Phương pháp giải phẫu thực vật: Cắt vi phẫu củ, vi phẫu lá bằng dao cắt lát mỏng, nhuộm kép bằng xanh methylen và đỏ carmin; soi kính hiển vi quang học xác định cấu tạo mô.
  • Phân tích bột dược liệu: Soi kính hiển vi tìm mảnh bần, hạt tinh bột, mạch dẫn, thể cứng, tinh thể calci oxalat.
  • Nghiên cứu hình thái hạt phấn: Xử lý mẫu hạt phấn, quan sát đo kích thước, màng hạt phấn và số lượng rãnh/lỗ rãnh trên kính hiển vi.
• Phương pháp hóa học:
  • Chiết xuất: Bột dược liệu chiết ngấm kiệt hoặc hồi lưu với methanol thu cắn chiết toàn phần; chiết phân đoạn bằng dung môi có độ phân cực tăng dần ($n$-hexan, ethyl acetat, nước).
  • Định tính sơ bộ các nhóm chất bằng phản ứng hóa học ống nghiệm và sắc ký lớp mỏng (TLC, HPTLC) với các hệ dung môi hữu cơ, hiện màu bằng thuốc thử anisaldehyd - acid sulfuric (AS) và NP/PEG soi dưới ánh sáng thường, UV 254 nm, UV 366 nm.
  • Phân lập hợp chất: Sắc ký cột pha thường (silica gel), sắc ký lớp mỏng điều chế (PTLC), sắc ký rây phân tử (Sephadex LH-20).
  • Xác định cấu trúc: Đo phổ cộng hưởng từ hạt nhân ($^1\text{H-NMR}$, $^{13}\text{C-NMR}$, DEPT, COSY, HSQC, HMBC), phổ khối lượng (MS).
  • Phân tích hiện đại: Sắc ký lỏng kết nối khối phổ (HPLC-MS/LC-MS) phân tích phân đoạn ethyl acetat; sắc ký khí kết nối khối phổ (GC-MS) phân tích các hợp chất triterpenoid trong phân đoạn $n$-hexan, so sánh chỉ số lưu giữ (RI) và thư viện phổ chuẩn NIST.
  • Định lượng polyphenol toàn phần bằng phương pháp Folin-Ciocalteu.
• Phương pháp đánh giá tác dụng sinh học in vitro:
  • Hoạt tính ức chế sản sinh NO: Nuôi cấy tế bào đại thực bào RAW264.7 trong môi trường DMEM bổ sung 10% FBS, kích thích bằng lipopolysaccharid (LPS, $1\ \mu\text{g/ml}$), định lượng NO tích lũy trong môi trường qua phản ứng Griess, tính giá trị $\text{IC}_{50}$.
  • Hoạt tính ức chế xanthin oxidase (XOD): Đo độ hấp thụ quang của acid uric tạo thành từ xanthin ở bước sóng 295 nm bằng máy đo quang phổ kế, tính $\text{IC}_{50}$, so sánh với chất chuẩn allopurinol.
• Phương pháp đánh giá tác dụng sinh học in vivo và độc tính cấp:
  • Tác dụng hạ acid uric máu: Gây tăng acid uric cấp tính trên chuột nhắt trắng bằng kali oxonat (KO, tiêm phúc mạc $250\ \text{mg/kg}$), cho chuột uống cao chiết thử nghiệm, định lượng acid uric huyết thanh sau các mốc thời gian.
  • Tác dụng kháng viêm cấp: Mô hình gây phù bàn chân chuột nhắt trắng bằng dung dịch carrageenan 1%, đo thể tích bàn chân chuột bằng thước đo thể tích chuyên dụng tại các thời điểm 1h, 2h, 3h, 4h, 5h, 24h.
  • Tác dụng kháng viêm khớp: Mô hình gây viêm màng hoạt dịch khớp gối trên chuột cống trắng bằng cách tiêm tinh thể natri urat (MSU), đánh giá mức độ sưng khớp, chu vi khớp và chấm điểm chỉ số viêm.
  • Độc tính cấp đường uống: Đánh giá trên chuột nhắt trắng theo hướng dẫn của OECD; thực nghiệm thăm dò tìm liều không gây chết và liều gây chết 100%; thực nghiệm chính thức xác định giá trị $\text{LD}_{50}$ dựa trên số lượng chuột chết trong vòng 72 giờ và theo dõi triệu chứng trong 14 ngày.
• Xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được trình bày dưới dạng trung bình $\pm$ độ lệch chuẩn ($\text{Mean} \pm \text{SD}$), kiểm định thống kê ANOVA hoặc Student's t-test với mức ý nghĩa $p < 0{,}05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 tổng thuật chi tiết toàn bộ các tài liệu trong và ngoài nước về:

• Hệ thống phân loại, đặc điểm thực vật học, khóa phân loại và phân bố địa lý của 21 loài, 1 phân loài, 3 thứ thuộc chi Balanophora trên thế giới và danh lục phân bố tại Việt Nam (Bảng 1.1, Bảng 1.2, Bảng 1.3).
• Tổng quan cấu trúc hóa học của các nhóm chất chính đã phân lập từ chi Balanophora: tanin thủy phân, acid hydroxybenzoic, phenylpropanoid, lignan, coumarin, flavonoid, terpenoid, steroid.
• Tổng quan công dụng làm thuốc theo y học cổ truyền (các bài thuốc bổ thận tráng dương, trị hư lao, thiếu máu, nhức mỏi) và các công bố quốc tế về dược lý học (chống oxy hóa, kháng viêm, hạ acid uric máu, ức chế enzym XOD).
• Tổng quan cơ chế và phương pháp luận của các mô hình thực nghiệm kháng viêm in vitro (NO/RAW264.7), kháng viêm in vivo (carrageenan, MSU) và mô hình tăng acid uric máu bằng kali oxonat.

Chương 2: Nguyên vật liệu, trang thiết bị và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả tường minh nguồn gốc nguyên liệu, hóa chất, dung môi, chủng vi sinh/tế bào, động vật thực nghiệm và các quy trình kỹ thuật:

• Thu thập mẫu 4 loài Balanophora (BFI, BFG, BS, BT), xử lý mẫu làm tiêu bản thực vật và sấy khô, xay bột làm mẫu chiết xuất hóa học.
• Chi tiết sơ đồ chiết phân đoạn bằng dung môi ($n$-hexan, ethyl acetat) và khối lượng cắn toàn phần/cắn phân đoạn thu được từ mỗi loài (Bảng 2.1).
• Quy trình phân tích hóa học: các hệ dung môi sắc ký TLC/HPTLC, điều kiện chạy LC-MS phân đoạn ethyl acetat, điều kiện chạy GC-MS phân tích triterpenoid pentacyclic trong phân đoạn $n$-hexan.
• Thiết kế bố trí thí nghiệm in vitro (ức chế NO, ức chế XOD) và in vivo (chuột cống/chuột nhắt, lô chứng sinh lý, lô mô hình, lô thuốc đối chứng allopurinol/indomethacin, các lô cao chiết ở các mức liều khác nhau). Quy trình xác định độc tính cấp $\text{LD}_{50}$ theo OECD.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm thu được theo ba mảng nội dung:

1. Kết quả thực vật học:

   • Giám định chính xác tên khoa học của 4 mẫu nghiên cứu:
     • Mẫu BFI: Balanophora fungosa subsp. indica (Arn.) B.Hansen
     • Mẫu BFG: Balanophora fungosa var. globosa (Jungh.) B.Hansen
     • Mẫu BS: Balanophora subcupularis P.C.Tam
     • Mẫu BT: Balanophora tobiracola Makino
   • Mô tả chi tiết hình thái cây, cuống, vảy lá, cấu trúc cụm hoa đực/cái, hình vẽ giải phẫu chi tiết của từng loài.
   • Dữ liệu vi phẫu củ, vi phẫu lá và bột toàn cây thể hiện các đặc điểm phân biệt: cấu tạo mô mềm, bó mạch rải rác, thể cứng, các lớp bần và tinh thể calci oxalat.
   • Hình thái hạt phấn: Phân biệt rõ phân chi Balania (hạt phấn không rãnh lỗ) và phân chi Balanophora (hạt phấn có lỗ rãnh, kích thước $10\text{--}25\ \mu\text{m}$).

2. Kết quả hóa học:

   • Kết quả định tính sơ bộ: Các loài nghiên cứu đều chứa polyphenol, tanin, flavonoid, triterpenoid và phytosterol.
   • Phân lập và xác định cấu trúc: Phân lập thành công nhiều hợp chất tinh khiết từ cắn chiết của 4 loài (B. fungosa subsp. indica, B. fungosa var. globosa, B. tobiracola, B. subcupularis), xác định cấu trúc bằng phổ NMR và MS, bao gồm các hợp chất phenolic, tanin, dihydrochalcon và triterpenoid pentacyclic.
   • Phân tích LC-MS: Xác định hàng loạt hợp chất polyphenol và dẫn chất galloyl/caffeoyl trong phân đoạn ethyl acetat của các mẫu nghiên cứu (Bảng 3.3).
   • Phân tích GC-MS: Nhận diện thành phần triterpenoid pentacyclic trong phân đoạn $n$-hexan của các loài (Bảng 3.4), xác định sự có mặt của lupeol, lupeol acetat, $\beta$-amyrin và các dẫn xuất liên quan.

3. Kết quả tác dụng sinh học và độc tính:

   • Sàng lọc in vitro: Cắn methanol của cả 4 loài đều thể hiện hoạt tính ức chế sản sinh NO trên tế bào RAW264.7 và ức chế enzym xanthin oxidase in vitro ở các mức độ khác nhau; trong đó cắn chiết loài Dó đất (B. fungosa subsp. indica) thể hiện hoạt tính mạnh và ổn định.
   • Tác dụng in vivo của cao chiết Dó đất (B. fungosa subsp. indica):
     • Hạ acid uric huyết thanh rõ rệt trên mô hình chuột gây tăng cấp bằng kali oxonat (Bảng 3.8).
     • Giảm mức độ phù bàn chân chuột có ý nghĩa thống kê trên mô hình gây viêm bằng carrageenan (Bảng 3.9).
     • Giảm sưng và giảm điểm chỉ số viêm màng hoạt dịch khớp gối chuột cống trên mô hình gây viêm bằng tinh thể natri urat (Bảng 3.10).
   • Độc tính cấp: Thử nghiệm trên chuột nhắt trắng xác định được tỷ lệ chuột chết trong 72 giờ và tính toán được giá trị $\text{LD}_{50}$ đường uống của cao chiết Dó đất (Bảng 3.11, Bảng 3.12).

Mẫu nghiên cứu	Tên khoa học xác định	Phân loại dưới chi / Tên Việt Nam	Đặc điểm nhận dạng chính
BFI	Balanophora fungosa subsp. indica (Arn.) B.Hansen	Subsp. indica / Dó đất	Cụm hoa đơn tính khác gốc hoặc cùng gốc, lá vảy mọc cách/xoắn ốc
BFG	Balanophora fungosa var. globosa (Jungh.) B.Hansen	Var. globosa / Dó đất sần	Củ sần sùi mạnh, cụm hoa hình gần cầu
BS	Balanophora subcupularis P.C.Tam	Loài B. subcupularis	Bao hoa đực chia thùy dạng chén nông, lá bắc đặc trưng
BT	Balanophora tobiracola Makino	Loài B. tobiracola	Hoa đực đối xứng tỏa tia, cụm hoa hình trứng thuôn

Chương 4: Bàn luận

Chương 4 tập trung phân tích, so sánh và lý giải các phát hiện thực nghiệm:

• Về thực vật: So sánh đặc điểm hình thái học, vi phẫu giải phẫu và hình thái hạt phấn giữa 4 loài trong luận án với các khóa phân loại kinh điển của Lecomte (1915), Hansen (1972, 1976) và Thực vật chí Trung Quốc. Làm rõ các tiêu chí hình thái và vi phẫu đặc trưng giúp nhận diện, phân biệt tránh nhầm lẫn giữa các loài thuộc chi Balanophora tại Việt Nam.
• Về hóa học: Bàn luận về tính tương đồng và khác biệt trong phổ thành phần hóa học giữa các loài. Khẳng định nhóm triterpenoid pentacyclic (lupeol, lupeol acetat) và nhóm polyphenol/tanin thủy phân là các chất đánh dấu hóa học quan trọng của chi Balanophora. Phân tích chi tiết cơ chế phân mảnh các ion đặc trưng trên phổ khối lượng của lupeol và lupeol acetat (Hình 4.1, Hình 4.2).
• Về tác dụng sinh học và độc tính: Đối chiếu hoạt tính ức chế NO và ức chế XOD in vitro giữa các loài. Đánh giá mối tương quan liều - đáp ứng của cao chiết Dó đất trên mô hình kháng viêm cấp (carrageenan) và mô hình viêm khớp gout thực nghiệm (MSU). Bàn luận về tính an toàn của cao chiết qua thử nghiệm độc tính cấp ($\text{LD}_{50}$) và tiềm năng phát triển chế phẩm hỗ trợ điều trị viêm khớp gout từ nguồn dược liệu Dó đất tại Việt Nam.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận

1. Cung cấp dữ liệu thực vật học toàn diện và có hệ thống đầu tiên tại Việt Nam về 4 taxon thuộc chi Balanophora (B. fungosa subsp. indica, B. fungosa var. globosa, B. subcupularis, B. tobiracola), bao gồm mô tả hình thái chi tiết, hình vẽ, đặc điểm giải phẫu vi phẫu củ, vi phẫu lá, vi học bột dược liệu và cấu trúc hạt phấn.
2. Bổ sung cơ sở dữ liệu hóa học về thành phần polyphenol (bằng HPLC-MS) và thành phần triterpenoid pentacyclic (bằng GC-MS) của các loài Dó đất ở Việt Nam; phân lập và xác định cấu trúc nhiều hợp chất tinh khiết từ 4 loài nghiên cứu.
3. Chứng minh cơ sở khoa học về tác dụng kháng viêm và hạ acid uric máu của loài Dó đất (B. fungosa subsp. indica) thông qua sự kết hợp của các cơ chế: ức chế sản sinh chất trung gian tiền viêm NO, ức chế enzym xanthin oxidase (XOD), giảm phù chân thực nghiệm do carrageenan và giảm viêm màng hoạt dịch khớp do tinh thể natri urat (MSU).

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Cung cấp bộ tiêu chuẩn nhận diện hình thái và hiển vi vi phẫu phục vụ công tác kiểm nghiệm, phân biệt chính xác dược liệu Dó đất/Tỏa dương, khắc phục tình trạng nhầm lẫn và pha tạp trong thu hái, kinh doanh dược liệu.
2. Xác lập dữ liệu về độc tính cấp ($\text{LD}_{50}$) và khoảng liều có tác dụng sinh học của cao chiết Dó đất trên động vật thực nghiệm, tạo tiền đề khoa học cho việc phát triển các sản phẩm thuốc dược liệu và thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ điều trị bệnh gút và các chứng viêm đau xương khớp.

Kiến nghị của luận án

• Tiếp tục mở rộng nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng sinh học đối với các loài khác trong chi Balanophora hiện diện tại Việt Nam chưa được nghiên cứu sâu (như B. aphylla, B. latisepala).
• Nghiên cứu sâu hơn về độc tính bán trường diễn và cơ chế phân tử chi tiết của các hợp chất tinh khiết phân lập được từ loài Dó đất trên các mô hình tế bào và mô hình động vật chuyên biệt.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Nghiên cứu in vivo và thử nghiệm độc tính cấp mới chỉ tập trung thực hiện trên một đối tượng đại diện có hoạt tính in vitro tốt nhất là loài Dó đất (Balanophora fungosa subsp. indica); chưa thể tiến hành toàn diện các thử nghiệm in vivo trên cả 4 loài nghiên cứu do hạn chế về khối lượng mẫu thu thập từ tự nhiên.
• Dược liệu thuộc chi Balanophora là thực vật ký sinh bắt buộc, việc thu thập mẫu ngoài tự nhiên phụ thuộc vào mùa vụ và cây chủ, gây khó khăn cho việc nghiên cứu với quy mô mẫu lớn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Khảo sát độc tính bán trường diễn và độc tính trường diễn của cao chiết Dó đất nhằm đảm bảo tính an toàn cho việc sử dụng lâu dài.
• Đi sâu đánh giá hoạt tính kháng viêm và ức chế XOD của từng hợp chất tinh khiết (tanin thủy phân, dihydrochalcon, triterpenoid) đã phân lập để tìm kiếm các chất có hoạt tính dẫn đường (lead compounds).
• Nghiên cứu bảo tồn nguồn gen và khảo sát mối quan hệ ký sinh của các loài Dó đất với cây chủ trong tự nhiên.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Dược học, Dược liệu học, Thực vật học: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu thực vật học giải phẫu thực vật ký sinh; quy trình chiết xuất, phân lập và nhận danh cấu trúc hóa học bằng các kỹ thuật phổ nghiệm NMR, LC-MS, GC-MS.
• Đối với cán bộ kiểm nghiệm dược liệu: Cung cấp khóa phân biệt, mô tả hình thái, hình ảnh vi phẫu và đặc điểm bột giúp nhận diện chính xác các loài Dó đất, tránh nhầm lẫn với các vị thuốc khác hoặc giữa các loài trong cùng chi.
• Đối với các nhà nghiên cứu dược lý và phát triển thuốc: Cung cấp quy trình sàng lọc tác dụng kháng viêm và hạ acid uric máu kết hợp in vitro (NO, XOD) và in vivo (carrageenan, kali oxonat, MSU), làm cơ sở nghiên cứu phát triển chế phẩm điều trị bệnh gút từ thảo dược Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã tiến hành nghiên cứu cụ thể trên những loài nào thuộc chi Balanophora?

Luận án nghiên cứu đặc điểm thực vật, hóa học và hoạt tính sinh học trên 4 taxon thu thập tại Việt Nam:

1. Balanophora fungosa subsp. indica (Arn.) B.Hansen (mẫu BFI - Dó đất)
2. Balanophora fungosa var. globosa (Jungh.) B.Hansen (mẫu BFG - Dó đất sần)
3. Balanophora subcupularis P.C.Tam (mẫu BS)
4. Balanophora tobiracola Makino (mẫu BT)

2. Các nhóm hợp chất hóa học chính được xác định trong các loài nghiên cứu là gì?

Các loài nghiên cứu chứa các nhóm hợp chất chính gồm: tanin thủy phân được (chứa các nhóm thế galloyl, caffeoyl, coumaroyl, HHDP liên kết với khung glucose), acid hydroxybenzoic (acid gallic, methyl gallat, acid ellagic), phenylpropanoid đơn giản, lignan, flavonoid (đặc biệt là dihydrochalcon và flavanon), và triterpenoid pentacyclic (lupeol, lupeol acetat, $\beta$-amyrin).

3. Phương pháp nào được sử dụng để phân tích thành phần hóa học của các phân đoạn chiết?

Luận án sử dụng:

• Sắc ký cột (CC), sắc ký lớp mỏng (TLC, HPTLC, PTLC) và phổ cộng hưởng từ hạt nhân (1D/2D-NMR) để phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất tinh khiết.
• Sắc ký lỏng ghép nối khối phổ (LC-MS) để phân tích thành phần polyphenol trong phân đoạn ethyl acetat.
• Sắc ký khí ghép nối khối phổ (GC-MS) kết hợp đối chiếu chỉ số lưu giữ (RI) và thư viện NIST để nhận diện các triterpenoid pentacyclic trong phân đoạn $n$-hexan.

4. Tác dụng kháng viêm và hạ acid uric máu của loài Dó đất (B. fungosa subsp. indica) được đánh giá trên những mô hình thực nghiệm nào?

Tác dụng được đánh giá toàn diện qua 5 mô hình thực nghiệm:

1. In vitro: Ức chế sản sinh NO trên tế bào đại thực bào RAW264.7 kích thích bởi LPS.
2. In vitro: Ức chế enzym xanthin oxidase (XOD).
3. In vivo: Hạ acid uric huyết thanh trên chuột nhắt trắng gây tăng acid uric cấp bằng kali oxonat (KO).
4. In vivo: Kháng viêm cấp trên mô hình gây phù bàn chân chuột nhắt bằng carrageenan.
5. In vivo: Kháng viêm màng hoạt dịch khớp gối trên chuột cống trắng gây viêm bằng tinh thể natri urat (MSU).

5. Độc tính cấp của cao chiết Dó đất được xác định như thế nào?

Độc tính cấp đường uống của cao chiết Dó đất được thực hiện trên chuột nhắt trắng theo hướng dẫn của OECD, thông qua thử nghiệm thăm dò và thử nghiệm chính thức nhằm theo dõi số chuột chết trong vòng 72 giờ và xác định giá trị liều gây chết trung bình ($\text{LD}_{50}$).

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Tùng là công trình khoa học thực nghiệm có hệ thống về đặc điểm thực vật học, thành phần hóa học và tác dụng sinh học của 4 loài thuộc chi Balanophora tại Việt Nam. Tác giả đã hoàn thành việc định danh, mô tả chi tiết giải phẫu hiển vi và hạt phấn; phân lập, xác định cấu trúc nhiều hợp chất hóa học đặc trưng bằng các kỹ thuật phổ hiện đại (NMR, LC-MS, GC-MS). Đồng thời, luận án đã chứng minh thực nghiệm tác dụng ức chế NO, ức chế enzym xanthin oxidase in vitro cũng như hiệu quả kháng viêm cấp, giảm viêm khớp gout và hạ acid uric máu in vivo của cao chiết loài Dó đất (Balanophora fungosa subsp. indica), đóng góp dữ liệu khoa học tin cậy cho công tác kiểm nghiệm và phát triển nguồn dược liệu cổ truyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ. Vị trí phân loại, đặc điểm thực vật và phân bố của chi Balanophora J. Vị trí phân loại chi Balanophora J. Đặc điểm thực vật chi Balanophora J.

Các loài thuộc chi Balanophora J. và phân bố. Một số khóa phân loại chi Balanophora J. Tổng quan các nghiên cứu về thành phần hóa học chi Balanophora J.

Các tanin thủy phân được. Các acid hydroxybenzoic và dẫn chất. Các hợp chất lignan. Các nhóm hợp chất khác.

Tổng quan về công dụng, tác dụng sinh học chi Balanophora J. Công dụng của các loài thuộc chi Balanophora. Nghiên cứu trên thế giới về tác dụng sinh học chi Balanophora. Nghiên cứu tại Việt Nam về tác dụng sinh học chi Balanophora.

Tổng quan về một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm thường dùng và một số mô hình liên quan. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm in vitro. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng kháng viêm in vivo. Các mô hình gây viêm cấp và bán cấp.

Một số mô hình gây viêm mạn tính. Một số mô hình nghiên cứu tác dụng hạ acid uric và ức chế xanthin oxidase. Một số mô hình in vitro. Một số mô hình in vivo.

NGUYÊN VẬT LIỆU, TRANG THIẾT BỊ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nguyên vật liệu. Mẫu nghiên cứu. Nguyên liệu cho nội dung nghiên cứu về hóa học.

Nguyên liệu cho nội dung nghiên cứu về tác dụng sinh học và độc tính. Hóa chất, dung môi. Động vật thí nghiệm. Thiết bị nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu thực vật. Phương pháp nghiên cứu thành phần hóa học. Định tính các nhóm chất trong các loài nghiên cứu.

Phân lập hợp chất từ các loài nghiên cứu. Phương pháp xác định cấu trúc hợp chất được phân lập. Triển khai sắc ký lớp mỏng một số loài nghiên cứu. Phân tích thành phần hóa học sử dụng sắc ký lỏng kết nối khối phổ.

Phân tích thành phần triterpenoid trong phân đoạn n-hexan của các loài nghiên cứu sử dụng sắc ký khí kết nối khối phổ. Phương pháp xác định hàm lượng polyphenol toàn phần. Phương pháp đánh giá một số tác dụng in vitro. Phương pháp đánh giá tác dụng kháng viêm thông qua ức chế sản sinh NO.

Phương pháp đánh giá hoạt tính ức chế enzym xanthin oxidase in vitro. Phương pháp đánh giá tác dụng sinh học in vivo. Đánh giá tác dụng hạ acid uric huyết thanh trên mô hình gây tăng cấp acid uric bằng kali oxonat. Đánh giá tác dụng kháng viêm cấp trên mô hình gây phù bằng carrageenan.

Phương pháp đánh giá tác dụng kháng viêm trên mô hình gây viêm màng hoạt dịch khớp gối bằng tinh thể natri urat. Đánh giá độc tính cấp. Xử lý số liệu. Địa điểm thực hiện.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả nghiên cứu về thực vật. Kết quả nghiên cứu về hình thái thực vật và xác định tên khoa học các mẫu nghiên cứu. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BFI.

Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BFG. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BS. Đặc điểm hình thái và xác định tên khoa học mẫu BT. Kết quả nghiên cứu về hình thái hạt phấn các loài nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu về hóa học. Định tính các nhóm chất. Kết quả phân lập các hợp chất từ một số loài nghiên cứu. Kết quả chiết xuất và phân lập hợp chất từ Dó đất (Balanophora fungosa subsp.

Kết quả chiết xuất và phân lập các hợp chất từ Dó đất sần (Balanophora fungosa var.