Nghiên cứu đặc điểm sinh trƣởng phát triển năng suất và phẩm chất một số giống dƣa lê vụ xuân hè năm 2017 tại huyện quảng xƣơng tỉnh thanh hóa

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm sinh trƣởng phát triển năng suất và phẩm chất một số giống dƣa lê vụ xuân hè, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Huy Quỳnh
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Hồng Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Trưởng và Năng Suất Giống Dưa Lê Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Nông Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Giới hạn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu chung về cây dưa lê
• 2.1.1. Nguồn gốc
• 2.2. Các yêu cầu của dưa lê với điều kiện môi trường
• 2.2.1. Ánh sáng và nhiệt độ
• 2.2.2. Đất
• 2.2.3. Dinh dưỡng
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp điều tra hiện trạng sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa
• 3.3.3. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng
• 3.3.4. Phương pháp thống kê
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả đánh giá hiện trạng sản xuất dưa lê tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa
• 4.1.1. Điều kiện cơ bản của huyện Quảng Xương trong mối quan hệ với sản xuất nông nghiệp
• 4.1.2. Kết quả điều tra tình hình sản xuất dưa lê của các nông hộ tại huyện Quảng Xương
• 4.2. Kết quả nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất một số giống dưa lê vụ xuân hè năm 2017 tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa
• 4.2.1. Khả năng sinh trưởng của các giống dưa lê
• 4.2.2. Khả năng ra hoa đậu quả của các giống dưa lê vụ xuân hè năm 2017
• 4.2.3. Mức độ nhiễm sâu bệnh của các giống dưa lê vụ Xuân-Hè 2017
• 4.2.4. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống dưa lê
• 4.2.5. Đặc điểm hình thái quả của các giống dưa lê vụ Xuân-Hè năm 2017
• 4.2.6. Chất lượng của một số mẫu giống dưa lê vụ Xuân-Hè năm 2017
• 4.2.7. Hoạch toán hiệu quả kinh tế trong sản xuất các giống dưa lê
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Trưởng Dưa Lê Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu về đặc điểm sinh trưởng và năng suất giống dưa lê tại Thanh Hóa là một chủ đề quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Dưa lê (Cucumis melo L.) là loại cây trồng có giá trị dinh dưỡng cao và được ưa chuộng trong tiêu dùng. Việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của giống dưa lê sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, nghiên cứu này tập trung vào các giống dưa lê được trồng tại huyện Quảng Xương, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng này.

1.1. Đặc Điểm Sinh Trưởng Của Giống Dưa Lê

Giống dưa lê có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu ấm áp và đất phù sa. Nghiên cứu cho thấy rằng điều kiện sinh trưởng như ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây. Các giống dưa lê tại Thanh Hóa thường có thời gian sinh trưởng ngắn, cho năng suất cao nếu được chăm sóc đúng cách.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Dưa Lê Tại Thanh Hóa

Tình hình sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa đang có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Nhiều nông hộ đã áp dụng các kỹ thuật trồng mới nhằm nâng cao năng suất giống dưa lê. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như sâu bệnh và điều kiện thời tiết không ổn định.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Sản Xuất Dưa Lê Tại Thanh Hóa

Mặc dù dưa lê có tiềm năng lớn, nhưng sản xuất vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như sâu bệnh hại, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và thiếu giống chất lượng cao là những yếu tố cản trở sự phát triển của cây trồng này. Việc nghiên cứu và tìm ra giải pháp cho những vấn đề này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.1. Các Bệnh Hại Thường Gặp Trên Dưa Lê

Các bệnh hại như bệnh phấn trắng, bệnh thối gốc và sâu đục quả là những vấn đề phổ biến trong sản xuất dưa lê. Việc nhận diện và phòng trừ kịp thời các loại bệnh này sẽ giúp bảo vệ năng suất và chất lượng quả dưa.

2.2. Ảnh Hưởng Của Thời Tiết Đến Năng Suất Dưa Lê

Thời tiết có thể ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của dưa lê. Nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao đều có thể làm giảm năng suất. Việc theo dõi và dự đoán thời tiết là rất quan trọng để có biện pháp ứng phó kịp thời.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Trưởng Dưa Lê

Để nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng và năng suất giống dưa lê, các phương pháp thí nghiệm đồng ruộng và điều tra hiện trạng sản xuất đã được áp dụng. Các mẫu giống được chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo tính đại diện cho nghiên cứu. Phương pháp thống kê cũng được sử dụng để phân tích dữ liệu thu thập được.

3.1. Phương Pháp Thí Nghiệm Đồng Ruộng

Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng giúp đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống dưa lê trong điều kiện thực tế. Các yếu tố như độ ẩm, pH đất và dinh dưỡng được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Phương Pháp Điều Tra Hiện Trạng Sản Xuất

Phương pháp điều tra hiện trạng sản xuất giúp thu thập thông tin về quy trình canh tác, các giống dưa lê đang được trồng và tình hình sâu bệnh. Dữ liệu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Trưởng Dưa Lê

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các giống dưa lê tại Thanh Hóa có khả năng sinh trưởng tốt và năng suất cao. Các yếu tố như giống, điều kiện canh tác và biện pháp chăm sóc đều ảnh hưởng đến năng suất cuối cùng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại có thể nâng cao đáng kể năng suất và chất lượng dưa lê.

4.1. Đánh Giá Năng Suất Các Giống Dưa Lê

Năng suất của các giống dưa lê được đánh giá dựa trên các yếu tố như kích thước quả, trọng lượng và số lượng quả trên cây. Kết quả cho thấy một số giống có năng suất vượt trội so với các giống khác.

4.2. Chất Lượng Quả Dưa Lê

Chất lượng quả dưa lê được đánh giá dựa trên các tiêu chí như độ ngọt, màu sắc và độ giòn. Nghiên cứu cho thấy rằng các giống dưa lê có chất lượng cao thường có hàm lượng đường và vitamin cao hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Dưa Lê

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa. Việc lựa chọn giống phù hợp và áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

5.1. Lựa Chọn Giống Dưa Lê Phù Hợp

Việc lựa chọn giống dưa lê có khả năng sinh trưởng tốt và năng suất cao là rất quan trọng. Các giống được nghiên cứu và chứng minh có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và đất đai tại Thanh Hóa sẽ được khuyến khích trồng.

5.2. Áp Dụng Kỹ Thuật Canh Tác Hiện Đại

Áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại như tưới nhỏ giọt, bón phân hợp lý và phòng trừ sâu bệnh sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng dưa lê. Nông dân cần được đào tạo và hướng dẫn để áp dụng hiệu quả các kỹ thuật này.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Dưa Lê Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu về đặc điểm sinh trưởng và năng suất giống dưa lê tại Thanh Hóa đã chỉ ra nhiều tiềm năng phát triển cho cây trồng này. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các giống dưa lê cũng như các phương pháp canh tác. Tương lai của sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu có sự đầu tư và hỗ trợ đúng mức.

6.1. Định Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Định hướng nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các giống dưa lê mới có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Nghiên cứu cũng sẽ mở rộng sang các vùng khác có điều kiện tương tự.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, nông dân và các tổ chức hỗ trợ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất dưa lê. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông nghiệp tại các tỉnh duyên hải miền Trung, dưa lê (Cucumis melo L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae) nổi lên như một loại cây ăn quả ngắn ngày có giá trị kinh tế vượt trội. Cả nước hiện có khoảng 900.000 ha đất canh tác rau màu với sản lượng đạt gần 16 triệu tấn. Tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, diện tích sản xuất rau màu đạt trên 3.000 ha, trong đó tỷ lệ diện tích gieo trồng dưa lê tại các xã trọng điểm đã tăng trưởng nhanh chóng từ 37,5% năm 2014 lên mức 68,7% vào năm 2016.

Mặc dù nhu cầu tiêu thụ nông sản tươi trên thị trường rất lớn, ngành sản xuất dưa lê địa phương vẫn đối mặt với rào cản lớn do bộ giống cũ đã thoái hóa, khả năng chống chịu sâu bệnh kém và năng suất bình quân chỉ đạt từ 6,0 đến 7,0 tấn/ha. Nhằm giải quyết triệt để bài toán này, đề tài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu đánh giá toàn diện đặc điểm sinh trưởng, phát triển, năng suất, phẩm chất và hiệu quả kinh tế của 5 giống dưa lê nhập nội mới so với giống đối chứng trong vụ Xuân Hè tại huyện Quảng Xương.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 02/2017 đến tháng 06/2017 tại vùng sản xuất rau an toàn xã Quảng Lưu, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc xác định được các giống ưu tú có thời gian sinh trưởng ngắn từ 80 đến 85 ngày, đạt năng suất thương phẩm tiềm năng từ 24 đến 25 tấn/ha, gia tăng lợi nhuận kinh tế từ 48,8 triệu đồng/ha lên trên 128,0 triệu đồng/ha, tạo cơ sở khoa học vững chắc phục vụ chuyển giao kỹ thuật và tái cơ cấu cây trồng địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết sinh lý học thực vật và quy luật tích lũy dinh dưỡng khoáng của cây họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Quá trình sinh trưởng sinh dưỡng và sinh thực của dưa lê chịu sự chi phối chặt chẽ bởi các yếu tố nhiệt độ, bức xạ ánh sáng và chế độ nước. Cây sinh trưởng tối ưu trong điều kiện nắng ấm, nhạy cảm với nhiệt độ dưới 13°C và yêu cầu độ ẩm đất duy trì từ 70% đến 75%.

Về mặt di truyền và phân loại nguồn gen, đề tài áp dụng hệ thống phân loại của Munger và Robinson (1991) kết hợp với các nghiên cứu chọn tạo giống hiện đại. Các khái niệm cốt lõi được vận dụng xuyên suốt gồm có:

• Thời gian sinh trưởng và động thái ra hoa: Chu kỳ từ gieo trồng, phân hóa mầm hoa đực - hoa cái đến khi quả chín thương phẩm.
• Tỷ lệ đậu quả và cấu thành năng suất: Tương quan giữa số quả trên cây, khối lượng trung bình quả (KLTB) và năng suất thực thu (NSTT).
• Phẩm chất cảm quan và hóa sinh: Hàm lượng đường tổng số, hàm lượng vitamin C (mg/100g chất tươi), chất khô hòa tan và độ Brix (dao động tiêu chuẩn từ 8,0% đến 15,0%).
• Chỉ số hiệu quả kinh tế: Xác định tỷ suất lợi nhuận cận biên (Marginal Benefit Cost Ratio - MBCR) theo tiêu chuẩn của Trung tâm Cải tạo Ngô và Lúa mì Quốc tế (CIMMYT).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp từ Cục Thống kê, Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Thanh Hóa và dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực tế 90 hộ nông dân tại 3 xã chuyên canh (Quảng Lưu, Quảng Hải, Quảng Lợi với cỡ mẫu 30 hộ/xã) trên tổng diện tích 6,4 ha.

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 6 công thức giống (CT1 đối chứng: HP4; CT2: Super 007 Honey; CT3: Geum Je; CT4: Chamsa Rang Honey; CT5: VA.68; CT6: NHP 427) với 3 lần nhắc lại. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 20 m² (kích thước 1,6 m x 12,5 m), mật độ gieo trồng đạt 12.500 cây/ha (24 cây/ô, khoảng cách cây cách cây 40 cm). Công thức bón phân chuẩn áp dụng cho 1 ha gồm: 30 tấn phân chuồng hoai mục, 1.000 kg vôi bột, 120 kg N, 60 kg P₂O₅ và 120 kg K₂O.

Phương pháp theo dõi và đánh giá sâu bệnh được thực hiện nghiêm ngặt theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-38-2010 và thang điểm từ 0 đến 5 của Trung tâm Rau Châu Á (AVRDC). Các chỉ tiêu sinh hóa quả được kiểm nghiệm theo phương pháp Ixenkutz và tiêu chuẩn TCVN 4246-90. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên ngành Irristat và Microsoft Excel nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học ở mức xác suất sai số 5% (p < 0,05). Toàn bộ timeline nghiên cứu kéo dài liên tục trong suốt chu kỳ vụ Xuân Hè từ tháng 02/2017 đến tháng 06/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi thực nghiệm đồng ruộng đã mang lại các phát hiện khoa học mang tính đột phá về khả năng thích nghi và năng suất của các giống dưa lê:

1. Thời gian sinh trưởng và động thái tăng trưởng thân lá: Giống VA.68 và Super 007 thể hiện ưu thế vượt trội với thời gian nảy mầm nhanh (chỉ sau 2 ngày, trong khi các giống khác cần 4 ngày). Thời gian từ trồng đến khi thu hoạch quả chín của VA.68 là 65 ngày và tổng thời gian sinh trưởng là 80 ngày; giống Super 007 có tổng thời gian sinh trưởng 85 ngày, ngắn hơn đáng kể so với giống đối chứng HP4 (87 ngày) và hai giống Geum Je, Chamsa Rang (92 ngày). Sau 42 ngày trồng, chiều dài thân chính của VA.68 đạt đỉnh 244,5 cm với 32,4 lá; Super 007 đạt 236,3 cm với 31,8 lá, cao hơn hẳn so với đối chứng HP4 (229,8 cm và 30,6 lá).
2. Khả năng ra hoa và tỷ lệ đậu quả: Giống VA.68 và Super 007 ra hoa cái sớm nhất sau 25 ngày trồng (sớm hơn đối chứng HP4 khoảng 3 ngày). Số lượng hoa cái đạt từ 11,4 đến 11,6 hoa/cây. Số quả đậu trên cây đạt 4,8 quả/cây ở cả hai giống Super 007 và VA.68, cao hơn 26,3% so với giống đối chứng HP4 (3,8 quả/cây). Tỷ lệ đậu quả đạt mức cao nhất lần lượt là 42,10% ở VA.68 và 41,38% ở Super 007, sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức độ tin cậy 95%.
3. Mức độ chống chịu sâu bệnh hại: Trong điều kiện tự nhiên vụ Xuân Hè, giống Super 007 và VA.68 có sức đề kháng vượt trội. Mức độ nhiễm bệnh vàng lá và phấn trắng chỉ ở điểm 1 (dưới 10% diện tích lá bị hại). Tỷ lệ cây nhiễm bệnh héo xanh vi khuẩn ở giống VA.68 chỉ là 2,50% và Super 007 là 3,00%, thấp hơn rất nhiều so với đối chứng HP4 (5,67%) và giống Chamsa Rang (6,17%).
4. Năng suất và hiệu quả kinh tế: Giống Super 007 và VA.68 đạt năng suất lý thuyết và thực thu cao nhất (ước đạt từ 24,0 đến 25,0 tấn/ha), cùi dày, thịt giòn ngọt, độ Brix đạt từ 13,0% đến 15,0%. Chỉ số tỷ suất lợi nhuận cận biên (MBCR) của việc áp dụng hai giống mới này đều đạt mức trên 2,0, chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội so với tập quán canh tác giống cũ.

Thảo luận kết quả

Điều kiện khí hậu duyên hải huyện Quảng Xương trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 6 có nền nhiệt trung bình từ 23,5°C đến 25,0°C, số giờ nắng đạt từ 6 đến 7 giờ/ngày. Đây là điều kiện sinh thái thuận lợi giúp các giống dưa lai F1 phát huy tối đa tiềm năng quang hợp và tích lũy sinh khối. Việc giống VA.68 và Super 007 sinh trưởng thân lá nhanh trong giai đoạn từ 14 đến 35 ngày sau trồng đã tạo ra bộ khung tán lá quang hợp tối ưu, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng để nuôi quả.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của các tác giả tại Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm cũng như các mô hình trồng dưa lê tại đồng bằng sông Hồng, năng suất từ 21,0 đến 34,3 tấn/ha của các dòng dưa lai nhập nội luôn vượt trội so với giống địa phương từ 35% đến 50%. Kết quả nghiên cứu tại Quảng Xương hoàn toàn tương thích với các kết luận khoa học này.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ diễn biến tăng trưởng chiều dài thân chính và tốc độ ra lá qua các mốc 7, 14, 21, 28, 35 và 42 ngày sau trồng được thể hiện rất rõ qua dạng biểu đồ đường tăng trưởng (line chart), phản ánh rõ pha tăng tốc sinh khối từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 5. Đồng thời, cấu trúc các yếu tố cấu thành năng suất và mức độ nhiễm sâu bệnh hại được tổng hợp chi tiết qua các bảng ma trận so sánh đa chỉ tiêu, giúp người sản xuất dễ dàng nhận diện ưu thế tuyệt đối của hai giống dưa tuyển chọn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa giá trị kinh tế của cây dưa lê và mở rộng sản xuất hàng hóa bền vững tại địa phương, đề tài đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Quy hoạch vùng trồng và đưa giống mới vào cơ cấu sản xuất: Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Quảng Xương cùng chính quyền các xã Quảng Lưu, Quảng Hải, Quảng Lợi cần đưa hai giống dưa lê Super 007 và VA.68 vào cơ cấu giống chủ lực vụ Xuân Hè; phấn đấu mở rộng diện tích chuyên canh đạt từ 150 đến 200 ha trong giai đoạn 2018 - 2020.
2. Chuẩn hóa và chuyển giao quy trình kỹ thuật thâm canh: Trung tâm Khuyến nông huyện cần tổ chức từ 10 đến 15 lớp tập huấn hàng năm, hướng dẫn nông dân áp dụng nghiêm ngặt kỹ thuật làm bầu, mật độ trồng 12.500 cây/ha, bấm ngọn giữ 2 nhánh cấp một và tỉa chồi từ lá thứ 10 trở đi; tuân thủ công thức bón phân cân đối 120 kg N : 60 kg P₂O₅ : 120 kg K₂O kết hợp 30 tấn phân chuồng hoai mục/ha.
3. Triển khai quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/ICP): Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp canh tác vệ sinh đồng ruộng, sử dụng màng phủ nông nghiệp và ưu tiên thuốc bảo vệ thực vật sinh học để phòng trừ bọ trĩ, phấn trắng và héo xanh vi khuẩn; giảm thiểu từ 30% đến 40% lượng thuốc hóa học độc hại nhằm nâng cao độ an toàn nông sản.
4. Xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ và chứng nhận VietGAP: Các Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp chủ động liên kết với các doanh nghiệp, siêu thị tiêu thụ nông sản sạch; đăng ký chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP cho vùng rau an toàn Quảng Lưu để nâng giá trị xuất bán thêm 15% đến 20% so với thị trường tự do.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính thực tiễn cao và là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và khuyến nông viên: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng để hoạch định chính sách chuyển đổi mùa vụ, xây dựng các đề án phát triển cây rau màu có giá trị kinh tế cao tại địa bàn cấp huyện và cấp tỉnh.
2. Bà con nông dân và chủ trang trại canh tác rau màu: Hướng dẫn chi tiết từng bước kỹ thuật ngâm ủ hạt giống, kỹ thuật chăm sóc cây con, chế độ tưới tiêu và kỹ thuật bấm ngọn nuôi quả để nâng cao năng suất từ mức 6,0 - 7,0 tấn/ha lên trên 24,0 tấn/ha.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Trồng trọt: Cung cấp tài liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), phương pháp phân tích hóa sinh quả và cách đánh giá hiệu quả kinh tế nông nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế CIMMYT.
4. Các doanh nghiệp sản xuất và phân phối giống cây trồng: Cung cấp báo cáo kiểm nghiệm khảo nghiệm đồng ruộng thực tế của các dòng dưa lê F1 nhập khẩu (Đài Loan, Hàn Quốc) tại miền Bắc Việt Nam, phục vụ định hướng thương mại hóa hạt giống.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống dưa lê nào cho năng suất và chất lượng cao nhất trong vụ Xuân Hè tại Quảng Xương?

Qua khảo nghiệm thực tế, hai giống dưa lê VA.68 (nguồn gốc Đài Loan) và Super 007 Honey (nguồn gốc Hàn Quốc) đạt kết quả tốt nhất. Cả hai giống đều có thời gian sinh trưởng ngắn (80 - 85 ngày), tỷ lệ đậu quả đạt trên 41%, năng suất thực thu đạt từ 24 đến 25 tấn/ha và độ Brix từ 13% đến 15%, vị thơm ngọt và cùi dày.

2. Mật độ và khoảng cách trồng dưa lê bò đất như thế nào là chuẩn nhất?

Mật độ tối ưu là khoảng 11.000 đến 12.500 cây/ha (tương đương 400 - 450 cây/sào Trung Bộ 500 m²). Luống đất được lên rộng 1,6 m đến 1,8 m, cao 30 cm, rãnh rộng 30 cm. Cây được trồng một hàng ở giữa luống với khoảng cách cây cách cây từ 40 cm đến 50 cm.

3. Kỹ thuật bấm ngọn, tỉa nhánh cho dưa lê được thực hiện ở các thời điểm nào?

Khi cây có từ 4 đến 5 lá thật thì tiến hành bấm ngọn thân chính, sau đó chọn giữ lại 2 nhánh cấp 1 khỏe nhất phát triển theo hình chữ V. Chỉ để nhánh mang quả từ nách lá thứ 10 trở lên. Sau khi cây đã đậu quả từ 5 đến 7 ngày, tiến hành bấm ngọn nhánh để tập trung dinh dưỡng nuôi quả phát triển đồng đều.

4. Liều lượng phân bón khuyến cáo cho 1 ha dưa lê đạt năng suất cao là bao nhiêu?

Lượng phân bón chuẩn cho 1 ha bao gồm: 30.000 kg phân chuồng ủ hoai mục, 1.000 kg vôi bột, 120 kg N (Đạm nguyên chất), 60 kg P₂O₅ (Lân nguyên chất) và 120 kg K₂O (Kali nguyên chất). Bón lót toàn bộ phân chuồng, vôi, lân và 20% lượng đạm, kali; 80% lượng đạm và kali còn lại được chia đều bón thúc làm 3 lần vào các giai đoạn phát triển then chốt.

5. Biện pháp nào phòng trừ bệnh héo xanh vi khuẩn và sương mai hiệu quả nhất?

Cần áp dụng quản lý tổng hợp: cày ải phơi đất, bón vôi khử trùng trước khi trồng, lên luống cao thoát nước tốt, duy trì độ ẩm 70 - 75% và không để úng nước. Khi xuất hiện bệnh, sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật đặc hiệu như Captan, Antracol 70 WP, Benlate C hoặc Topsin-M phun tưới đều vào gốc theo đúng nồng độ hướng dẫn.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ tiềm năng phát triển vượt bậc của cây dưa lê tại vùng đất cát pha, thịt nhẹ duyên hải huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa trong vụ Xuân Hè.
• Hai giống dưa lê lai F1 là Super 007 Honey và VA.68 có thời gian sinh trưởng ngắn (80 - 85 ngày), rút ngắn chu kỳ canh tác và tạo điều kiện luân canh tăng vụ hiệu quả.
• Tỷ lệ đậu quả của hai giống ưu tú đạt từ 41,38% đến 42,10%, năng suất thương phẩm vượt trội (đạt từ 24 đến 25 tấn/ha), chất lượng quả giòn ngọt và mẫu mã đẹp.
• Khả năng chống chịu sâu bệnh hại (bọ trĩ, phấn trắng, héo xanh vi khuẩn) của giống mới cao hơn hẳn giống đối chứng, tỷ lệ nhiễm bệnh héo xanh giảm chỉ còn 2,50% - 3,00%.
• Hiệu quả kinh tế của mô hình ứng dụng giống mới đạt tỷ suất lợi nhuận cận biên MBCR > 2,0, mang lại nguồn thu nhập từ 128 đến 142 triệu đồng/ha, gấp 2,5 đến 3 lần so với canh tác giống truyền thống.

Kế hoạch tiếp theo cần tập trung mở rộng mô hình trình diễn ra toàn huyện trong các vụ Xuân Hè tiếp theo. Quý độc giả, các cấp quản lý và bà con nông dân hãy áp dụng ngay bộ giống cùng quy trình kỹ thuật tiên tiến này vào sản xuất thực tế để nâng cao hiệu quả kinh tế và xây dựng nền nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Giới hạn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Giới thiệu chung về cây dưa lê. Các yêu cầu của dưa lê với điều kiện môi trường. Tính chống chịu của dưa lê. Tình hình nghiên cứu, sản xuất dưa lê trên thế giới và Việt Nam.

Tình nghiên cứu dưa lê ở nước ngoài. Tình nghiên cứu dưa lê ở Việt Nam. Tình hình sản xuất dưa lê trên thế giới. Tình hình sản xuất dưa lê ở Việt Nam.

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20 2. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra hiện trạng sản xuất dưa lê tại Thanh Hóa. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng. Phương pháp thống kê.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Kết quả đánh giá hiện trạng sản xuất dưa lê tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa .1 Điều kiện cơ bản của huyện Quảng Xương trong mối quan hệ với sản xuất nông nghiệp. Kết quả điều tra tình hình sản xuất dưa lê của các nông hộ tại huyện Quảng Xương. Kết quả nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất một số giống dưa lê vụ xuân hè năm 2017 tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Khả năng sinh trưởng của các giống dưa lê.

Khả năng ra hoa đậu quả của các giống dưa lê vụ xuân hè năm 2017. Mức độ nhiễm sâu bệnh của các giống dưa lê vụ Xuân-Hè 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống dưa lê. Đặc điểm hình thái quả của các giống dưa lê vụ Xuân-Hè năm 2017.

Chất lượng của một số mẫu giống dưa lê vụ Xuân-Hè năm 2017. Hoạch toán hiệu quả kinh tế trong sản xuất các giống dưa lê. 51 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

P1 v CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU TRONG LUẬN VĂN BVTV: Bảo vệ thực vật. CT: Công thức. FAO: Food and Agriculture Organiztion of the United Nations. KLTB: Khối lượng trung bình.

NN & PTNT: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. NS: Năng suất. NSLT: Năng suất lý thuyết. NSTT: Năng suất thực thu.

Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc WHO: World Health Organiztion - Tổ chức Y tế Thế giới. vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tình sản xuất dưa lê trên thế giới và các khu vực. Nguồn gốc các mẫu giống dưa lê sử dụng trong nghiên cứu.

Diện tích sản xuất dưa lê tại 03 xã trọng điểm sản xuất rau màu của huyện Quảng Xương. Hiệu quả sản xuất dưa lê của các hộ điều tra. Lượng phân bón cho cây dưa lê. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng, phát triển chủ yếu của dưa lê tại huyện Quảng Xương .5: Động thái tăng trưởng chiều dài thân chính của các giống dưa lê tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa .6: Động thái ra lá của các giống dưa lê vụ xuân hè.

Khả năng ra hoa, đậu quả của các giống dưa lê. Mức độ nhiễm các loài sâu bệnh hại trên các giống dưa lê vụ Xuân-Hè. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống dưa lê 43 Bảng 3. Đặc điểm hình thái quả của các giống dưa lê.

Chất lượng cảm quan của các mẫu giống dưa lê vụ Xuân-Hè năm 2017. Chất lượng quả của một số giống dưa lê vụ Xuân-Hè. Hiệu quả kinh tế của các giống dưa lê vụ Xuân-Hè. Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, nhiều địa phương trên cả nước đã xây dựng được nhiều mô hình sản xuất mang lại giá trị kinh tế cao.

Trong đó dưa lê là cây trồng điển hình đã được người nông dân của nhiều tỉnh thành đặc biệt quan tâm. Dưa lê (Cucumis melon L) thuộc họ bầu bí là rau ăn quả có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng được nhiều vụ trong năm với năng suất khá cao. Dưa lê có nguồn gốc ở châu Phi sau đó được trồng ở Ai Cập, Trung Quốc, Ấn Độ và ngày nay được trồng ở nhiều nơi trên thế giới (Kerje và Grum, năm 2000). Quả dưa lê được sử dụng chủ yếu để ăn tươi, ép nước quả, làm salad… Quả dưa lê có giá trị dinh dưỡng cao, chứa nhiều chất khoáng như Magie, Natri và Vitamin A, B, C.

Chất xơ trong dưa giúp giảm nhẹ chứng táo bón. Nước ép dưa lê là đồ uống có giá trị giúp ngăn ngừa được tình trạng khó thở, chữa chứng mất ngủ. Dưa lê chứa hàm lượng axit folic cao giúp cho thai nhi khỏe mạnh, ngăn ngừa bệnh ung thư cổ, chống suy nhược cơ thể [21]. Ở nước ta, dưa lê đã được trồng ở nhiều nơi và trở thành cây trồng chính của một số vùng.

Mặc dù nhu cầu sử dụng khá lớn song diện tích trồng dưa vẫn tăng chậm. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do thiếu các giống năng suất và chất lượng cao cho sản xuất. Các giống dưa trồng chính của nước ta hiện nay là các giống địa phương như dưa lê trắng Hà Nội, dưa mật Bắc Ninh, dưa lê vàng Hải Dương,… các giống này cho năng suất không cao, thịt quả mỏng quả chóng bị hỏng và kích thước mẫu mã không đẹp. Với mục đích tìm ra giống dưa lê năng suất, chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu của sản xuất chúng tôi tiến hành đề tài “ Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất một số giống dưa lê vụ xuân hè năm 2017 tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá”.

Mục đích và yêu cầu 2. Mục đích Lựa chọn được giống dưa lê có khả năng sinh trưởng phát triển tốt, năng suất cao, chất lượng tốt, thích hợp với điều kiện sản xuất trong vụ Xuân Hè tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Yêu cầu - Đánh giá được điều kiện canh tác (khí hậu, đất đai…) của huyện Quảng Xương trong sản xuất cây dưa lê. - Đánh giá được khả năng sinh trưởng, phát triển, tình hình nhiễm sâu bệnh hại chính, năng suất, các yếu tố cấu hành năng suất và một số chỉ tiêu về chất lượng của các giống dưa lê.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học Kết quả đề tài đưa ra các thông số kỹ thuật về giống dưa lê. Những thông số này rất cần thiết cho các nghiên cứu tiếp theo về giống dưa lê ở Việt Nam nói chung và Thanh Hóa nói riêng cũng như những vùng có điều kiện canh tác tương tự. Đồng thời kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần bổ sung thêm những tài liệu khoa học phục vụ cho công tác học tập, nghiên cứu và giảng dạy.

Ý nghĩa thực tiễn Xác định được giống dưa lê có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao, chất lượng tốt nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về giống dưa lê của thực tiễn sản xuất, đồng thời kết quả đề tài góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho sản xuất dưa lê trong vụ xuân hè tại huyện Quảng Xương và các địa bàn khác có điều kiện tương tự. Giới hạn của đề tài Do thời gian có hạn, đề tài chỉ tiến hành nghiên cứu trên một số giống dưa lê ở vụ Xuân Hè năm 2017 tại xã Quảng Lưu, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu chung về cây dƣa lê 1.

Nguồn gốc Dưa lê (Cucumis melo L.) là loại dưa được phát triển thành nhiều loại hình canh tác. Dưa lê thuộc bộ (Cucurbitales), họ bầu bí (cucurbitaceae), chi (Cucumis), loài ( Cucumis melo L. Dưa lê có nguồn gốc ở miền tây Châu Phi và được sử dụng làm thực phẩm tại Ai Cập và Iran cách đây 3000 năm trước Công Nguyên. Dưa lê được đưa đến Ấn Độ, Trung Quốc, Afganistan và phổ biến ở Tây Ban Nha vào thế kỷ 15.

Dưa lê được trồng ở Anh vào thế kỷ 17 và đến thế kỷ 18 được trồng ở Châu Mỹ [19][12]. Theo Kerje và Grum, năm 2000 [14] và nhiều nhà nghiên cứu khác cho rằng dưa lê là cây trồng nhiệt đới, loài cổ đại có nguồn gốc từ Châu Phi, Afghanistan, Trung Quốc, Ấn Độ, Iran,Saudi Arabia, Nam Liên Bang Nga và Thổ Nhĩ Kỳ là trung tâm phát sinh thứ cấp quan trọng đưa ra các giống dưa lê. Trung tâm sơ cấp đa dạng nguồn gen dưa lê là Tây Nam và Trung Á như Thổ Nhĩ Kỳ, Syrian, Iran, Afghanistan, Bắc và Trung Ấn Độ, Tadjikistan Turkmenistan và Uzbekistan. Trung tâm đa dạng của dưa lê tìm thấy ở Trung Quốc, Triều Tiên, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

Theo nghiên cứu dưa chuột có số nhiễm sắc thể n = 14, trong khi dưa thơm có số nhiễm sắc thể 2n = 24. Cũng đã có nhiều loài dưa chuột được xác định số nhiễm sắc thể nhưng có 1 loài từ Châu Phi có NST 2n = 24. Trên cơ sở về sự phong phú loài và số NST của dưa lê mà các nhà nghiên cứu cho rằng dưa lê có nguồn gốc từ Châu Phi. Ngày nay dưa lê được nhiều nước trên thế giới phục vụ cho nội tiêu và xuất khẩu [18].

Dưa lê là loài đa dạng về các đặc điểm sinh trưởng, phát triển, đặc biệt là đa dạng về đặc điểm hình dạng quả, màu sắc quả chín. từ những đặc điểm này mà dưa lê được chia thành các nhóm chính. Theo cơ sở dữ liệu (database) của Wikimedia Commons dưa lê được chia thành 6 nhóm sau: 4 1. Cucumis melo cantaloupe 2.

Cucumis melo charentais 3. Cucumis melo conomon 4. Cucumis melo flexousus 5. Cucumis melo indorus 6.

Cucumis melo reticulatus Munger và Robinson (1991) đã sử dụng mô tả của Naudin (1959), Grebenscikove (1953), Pangalo (1929), Hammer và cộng sự (1986) nghiên cứu và sắp xếp các mẫu nguồn gen dưa lê vào bảy nhóm như sau: 1. agrestis: thân mảnh, là cây đơn tính cùng gốc, đều có hoa đực và hoa cái trên cùng một thân phát triển như có dại ở Châu Phi và các nước Châu Á. Quả rất nhỏ ( <5 cm) và không ăn được, cùi rất mỏng và hạt rất nhỏ. cantalupensis : quả có kích thước trung bình lớn, bóng, mịn, màu sắc vỏ biến động có vảy hoặc vân.

Quả có mùi thơm, vị ngọt khi chín. Gồm có dạng reliculatus. Hoa đơn tính đực và lưỡng tính ở hầu hết các kiểu gen, có lông ở bầu nhuy. inodorus: dưa lê mùa Đông quả lớn, không thơm, bảo quản dài, cùi dày, mịn hay vân đốm.