2020 k61 ls dang chau anh

Nghiên cứu về đặc điểm phân bố sinh vật học của loài máy hốc (Dendrocalamus semiscandens) tại Điện Biên… 66 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam · 2020.

• Tác giả: Đặng Châu Anh
• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Thị Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Lâm Sinh
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Phân Bố Sinh Vật Học Của Loài Máy Hốc Tại Điện Biên
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.4. Các chủ trương chính sách và văn bản của Đảng và Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG , NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 2.2. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Phân Bố Sinh Vật Học Của Loài Máy Hốc

Nghiên cứu về đặc điểm phân bố sinh vật học của loài máy hốc (Dendrocalamus semiscandens) tại Điện Biên là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực sinh thái học. Loài máy hốc không chỉ có giá trị kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sinh thái học của khu vực. Việc hiểu rõ về phân bố sinh vật học của loài này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác bảo tồn và phát triển bền vững.

1.1. Đặc Điểm Sinh Học Của Loài Máy Hốc

Loài máy hốc có những đặc điểm sinh học nổi bật như khả năng sinh trưởng nhanh và thích nghi tốt với môi trường. Chúng thường phát triển ở những khu vực có độ ẩm cao và đất màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của hệ sinh thái xung quanh.

1.2. Vai Trò Của Loài Máy Hốc Trong Hệ Sinh Thái

Máy hốc không chỉ cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp mà còn là nơi cư trú cho nhiều loài động vật. Chúng góp phần duy trì đặc điểm sinh thái của khu vực, tạo ra môi trường sống phong phú cho các loài khác.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Phân Bố Sinh Vật Học Tại Điện Biên

Việc nghiên cứu phân bố sinh vật học của loài máy hốc tại Điện Biên gặp phải nhiều thách thức. Những yếu tố như biến đổi khí hậu, khai thác rừng và ô nhiễm môi trường đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của loài này. Cần có những biện pháp hiệu quả để bảo vệ và phát triển bền vững.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi điều kiện môi trường sống của loài máy hốc, dẫn đến sự suy giảm về số lượng và chất lượng. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của loài này.

2.2. Khai Thác Rừng Bất Hợp Pháp

Khai thác rừng không kiểm soát đã làm giảm diện tích sống của loài máy hốc. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến loài mà còn đến toàn bộ hệ sinh thái nơi chúng sinh sống.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Phân Bố Sinh Vật Học

Để nghiên cứu đặc điểm phân bố sinh vật học của loài máy hốc, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa và phân tích mẫu là rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Từ Thực Địa

Sử dụng các công cụ như GPS và máy ảnh để ghi lại vị trí và tình trạng của loài máy hốc. Việc này giúp tạo ra bản đồ phân bố chính xác và chi tiết.

3.2. Phân Tích Mẫu Sinh Học

Phân tích mẫu sinh học từ các khu vực khác nhau để đánh giá sức khỏe và sự phát triển của loài máy hốc. Điều này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của chúng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu về phân bố sinh vật học của loài máy hốc tại Điện Biên đã chỉ ra những thông tin quan trọng về tình trạng hiện tại của loài. Những dữ liệu này có thể được ứng dụng trong công tác bảo tồn và phát triển bền vững.

4.1. Đánh Giá Tình Trạng Hiện Tại Của Loài

Kết quả cho thấy loài máy hốc đang bị đe dọa do các yếu tố môi trường và con người. Cần có các biện pháp bảo vệ kịp thời để duy trì sự tồn tại của loài này.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn

Đề xuất các giải pháp như tăng cường quản lý rừng, giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển các chương trình trồng rừng mới để bảo tồn loài máy hốc.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Phân Bố Sinh Vật Học

Nghiên cứu về đặc điểm phân bố sinh vật học của loài máy hốc tại Điện Biên đã cung cấp những thông tin quý giá cho công tác bảo tồn. Tương lai của loài này phụ thuộc vào sự nỗ lực của cộng đồng và các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ môi trường.

5.1. Tương Lai Của Loài Máy Hốc

Nếu được bảo vệ và phát triển đúng cách, loài máy hốc có thể phục hồi và phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Điều này không chỉ có lợi cho loài mà còn cho toàn bộ hệ sinh thái.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn

Cộng đồng địa phương cần được nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của loài máy hốc và tham gia tích cực vào các hoạt động bảo tồn. Sự hợp tác giữa các bên liên quan là rất cần thiết.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh diện tích rừng của Việt Nam tuy có xu hướng phục hồi về mặt độ che phủ nhờ các chính sách đầu tư và dự án lâm nghiệp quốc gia, song chất lượng rừng tự nhiên vẫn đối mặt với nguy cơ suy thoái do tình trạng khai thác trái phép và áp lực sinh kế của người dân địa phương. Tại các khu vực miền núi phía Bắc, công tác quản lý, bảo vệ rừng (QLBVR) và phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) gắn liền mật thiết với việc giao đất giao rừng và tổ chức đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Mặc dù trang bìa khóa luận ghi tiêu đề về loài Mạy Hốc, song toàn bộ nội dung học thuật từ phần lời cảm ơn, mục lục, đặt vấn đề đến toàn bộ 4 chương nghiên cứu đều tập trung vào đề tài: "Đánh giá thực trạng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại xã Năng Khả, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang". Tác giả lựa chọn địa bàn này do xã Năng Khả là một xã miền núi có diện tích đất lâm nghiệp lớn (chiếm trên 55% diện tích tự nhiên), toàn bộ là rừng trồng sản xuất, giữ vai trò quan trọng trong việc phòng hộ đầu nguồn và phát triển kinh tế lâm nghiệp. Dù lực lượng kiểm lâm và chính quyền xã đã tăng cường phối hợp tuần tra, tuyên truyền, trên địa bàn vẫn còn xảy ra các hành vi vi phạm lâm luật như đốt rừng, khai thác bừa bãi và vận chuyển lâm sản trái phép.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định gồm hai nội dung chính:

1. Đánh giá thực trạng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại xã Năng Khả, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.
2. Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; phân tích điểm mạnh, hạn chế, tồn tại và các giải pháp thực thi chính sách lâm nghiệp.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Năng Khả, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.
• Phạm vi thời gian: Số liệu tập trung đánh giá giai đoạn 2014 – 2017, cập nhật theo dõi đến năm 2019 và 2020. Thời gian sinh viên trực tiếp thực hiện chuyên đề tại thực địa từ ngày 10/02/2020 đến ngày 08/06/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung pháp lý và cơ sở lý luận

Nghiên cứu vận dụng hệ thống các chủ trương của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và các khung tiêu chuẩn lâm nghiệp quốc tế:

• Tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững (QLRBV) quốc tế: Bộ 7 tiêu chí của Tổ chức Gỗ nhiệt đới quốc tế (ITTO) và 10 nguyên tắc của Hội đồng Quản lý Rừng (FSC); kinh nghiệm quản lý của các tổ chức LEI (Indonesia) và MTCC/NTCC (Malaysia).
• Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 1991 và Luật Bảo vệ và Phát triển rừng số 29/2004/QH11; Luật Lâm nghiệp năm 2017.
• Các nghị định và chỉ thị của Chính phủ: Nghị định số 02/CP ngày 15/01/1994 (và Nghị định số 163/1999/NĐ-CP) về giao đất lâm nghiệp; Nghị định số 39/CP ngày 18/05/1994 về hệ thống tổ chức và nhiệm vụ Kiểm lâm; Nghị định số 14/CP ngày 05/12/1992, Nghị định số 159/2007/NĐ-CP và Nghị định số 157/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực QLBVR; Nghị định số 09/2006/NĐ-CP về phòng cháy chữa cháy rừng; Nghị định số 119/2006/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Kiểm lâm.
• Các chương trình, quyết định mục tiêu: Chương trình 327; Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng theo Quyết định số 661/QĐ-TTg ngày 29/07/1998 (sửa đổi tại Quyết định số 100/2007/QĐ-TTg); Chỉ thị số 525/TTg năm 1993; Chỉ thị số 12/CT-TTg năm 2003; Thông tư số 35/2011/TT-BNN; Thông tư số 01/2012/TT-BNNPTNT; Quyết định số 07/2012/QĐ-TTg; Nghị quyết số 03/2017/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Tuyên Quang.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài kết hợp phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và điều tra thực địa xã hội học lâm nghiệp:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập và kế thừa các báo cáo thống kê đất đai, báo cáo tổng kết công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng của Hạt Kiểm lâm huyện Na Hang và UBND xã Năng Khả.
• Phương pháp điều tra xã hội học phi thực nghiệm:
  • Thiết kế bảng hỏi với các câu hỏi mở, tổ chức phỏng vấn chuyên sâu và thảo luận nhóm.
  • Cỡ mẫu cán bộ: Phỏng vấn 03 cán bộ lãnh đạo xã và thôn, đại diện các tổ chức tham gia bảo vệ rừng (Ban chỉ huy quân sự/dân quân, công an xã, hội nông dân, phụ nữ, cựu chiến binh, đoàn thanh niên).
  • Cỡ mẫu người dân: Phỏng vấn ngẫu nhiên 32 người dân đại diện cho 16 thôn bản, ưu tiên các chủ rừng, người cao tuổi có kinh nghiệm sinh sống lâu năm tại địa phương.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Phân tích định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu so sánh dữ liệu qua các mốc thời gian.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này khái quát tiến trình quản lý và bảo vệ rừng trên thế giới và tại Việt Nam:

• Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Quản lý rừng bền vững theo chứng chỉ FSC và tiêu chuẩn ITTO là xu hướng tất yếu của các nước ASEAN nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường và ngăn chặn suy thoái tài nguyên rừng. Tính đến tháng 8/2005, FSC đã cấp chứng chỉ cho 731 khu rừng tại 77 quốc gia với diện tích 57 triệu ha. Các quốc gia như Indonesia và Malaysia đã xây dựng các tổ chức độc lập (LEI, MTCC) để thiết lập lộ trình tiêu chuẩn quốc gia trước khi đạt chứng chỉ quốc tế.
• Tình hình nghiên cứu trong nước: Điểm lại các giai đoạn quản lý rừng từ thời phong kiến (thu thuế, cống nộp), thời Pháp thuộc (hình thành ngạch lâm chính), giai đoạn sau 1945 (Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 131 ngày 20/7/1946 và Sắc lệnh bổ sung năm 1949 quy định nhiệm vụ tư pháp công an cho kiểm lâm). Rừng bị suy giảm nghiêm trọng qua chiến tranh: độ che phủ năm 1945 đạt 43,3%, năm 1976 giảm còn 33,8%, năm 1990 chạm mức 27,8%. Nhờ các chính sách phục hồi, tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc đã nâng lên 40,84% vào năm 2015.
• Hệ thống văn bản, chính sách: Rà soát toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật của Đảng và Nhà nước làm căn cứ triển khai chính sách giao đất lâm nghiệp, chế tài xử phạt hành chính và các dự án phát triển rừng.

Chương 2: Mục tiêu, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết khung thiết kế nghiên cứu:

• Xác định mục tiêu tổng quát và 4 nội dung nghiên cứu cụ thể về cơ cấu tổ chức, thực trạng quản lý bảo vệ, công tác phát triển rừng và các giải pháp nâng cao hiệu quả.
• Chi tiết hóa phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa với 03 cán bộ chủ chốt và 32 người dân tại 16 thôn bản thuộc xã Năng Khả.
• Quy định các nguyên tắc thu thập thông tin dựa trên hồ sơ kiểm kê, tài liệu tham khảo và phiếu điều tra mở nhằm đánh giá nhận thức cộng đồng.

Chương 3: Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu

Trình bày các đặc điểm nền tảng của địa bàn nghiên cứu:

• Hiện trạng sử dụng đất: Tổng diện tích tự nhiên là 962,99 ha. Đất lâm nghiệp chiếm 538,73 ha (55,73%), toàn bộ là đất rừng sản xuất. Đất sản xuất nông nghiệp chiếm 227,1 ha (23,58%), đất phi nông nghiệp chiếm 186,2 ha (19,34%) và đất chưa sử dụng còn 9,97 ha (1,04%).
• Dân sinh và kinh tế: Xã có 16 thôn bản với 1.163 hộ và 5.342 nhân khẩu; lực lượng lao động trong độ tuổi có 1.356 người (chiếm 52% dân số), chủ yếu làm nông - lâm nghiệp. Cộng đồng gồm các dân tộc Kinh, Tày, Dao, Hoa, Pu Péo, Mường (dân tộc Kinh chiếm đa số). Mật độ dân số trung bình 279 người/km².
• Đời sống và hạ tầng: Thu nhập bình quân đầu người năm 2015 đạt 17,8 triệu đồng/người/năm, năm 2016 tăng lên 18,4 triệu đồng/người/năm (bằng 92% mức bình quân tỉnh Tuyên Quang). Xã đạt 17/19 tiêu chí nông thôn mới vào năm 2017. Xã có Quốc lộ 279 đi qua, 100% hộ dân dùng điện lưới quốc gia, trạm y tế và trường mầm non, THCS đạt chuẩn quốc gia. Hạn chế lớn nhất là đường giao thông lâm nghiệp liên đồi chủ yếu là đường đất mòn nhỏ hẹp, gây khó khăn cho việc cơ động tuần tra và PCCCR.

Loại đất	Diện tích (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Đất nông nghiệp	767,10	79,66
- Đất sản xuất nông nghiệp	227,10	23,58
- Đất lâm nghiệp (rừng sản xuất)	538,73	55,73
- Đất nông nghiệp khác (vườn ươm)	0,45	0,05
Đất phi nông nghiệp	186,20	19,34
Đất chưa sử dụng	9,97	1,04
Tổng diện tích tự nhiên	962,99	100,00

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn diện các dữ liệu thực nghiệm và thảo luận chuyên sâu về thực trạng địa phương:

• Cơ cấu tổ chức và phân công trách nhiệm: Mạng lưới QLBVR tại xã gồm UBND xã giữ vai trò chỉ đạo; hệ thống chuyên trách gồm Kiểm lâm viên địa bàn, Ban lâm nghiệp xã, Tổ QLBVR thôn bản, Công an xã, Dân quân; phối hợp cùng các đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Người cao tuổi, Trường học) và chủ thể trực tiếp là các hộ chủ rừng.
• Kết quả giao đất giao rừng: Triển khai theo Nghị định 02/CP, xã đã giao 538,80 ha đất rừng sản xuất cho 375 hộ gia đình, đạt 100% kế hoạch, tạo quyền tự chủ và khuyến khích người dân đầu tư phát triển vốn rừng.
• Thực trạng vi phạm pháp luật bảo vệ rừng (2014 – 2017):
  • Phá rừng làm nương rẫy: Xảy ra 4 vụ, tổng diện tích thiệt hại 1,8 ha.
  • Khai thác rừng trái phép: Xảy ra 14 vụ, diện tích thiệt hại 8,1 ha. Tình trạng chặt trộm gỗ quý hiếm (gỗ nghiến nhóm IIA, gỗ lim, gõ, chua) vẫn diễn ra tinh vi; có vụ việc ghi nhận 45 cây gỗ bị đốn hạ với khối lượng hơn 16 m³ (trong đó gỗ lim là 13,6 m³).
  • Vận chuyển gỗ trái phép: Bắt giữ và xử lý 31 vụ, tang vật tịch thu là 239 thớt gỗ.
• Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (2014 – 2020):
  • Năm 2014: 02 vụ cháy (thiệt hại 1,4 ha, gồm 1 vụ rừng keo và 1 vụ rừng mỡ).
  • Năm 2015: 01 vụ cháy (thiệt hại 0,6 ha rừng tự nhiên).
  • Năm 2016: 01 vụ cháy (thiệt hại 0,3 ha rừng tự nhiên).
  • Giai đoạn 2017 – 2020: 0 vụ cháy, không ghi nhận thiệt hại. Cả 4 vụ cháy trong giai đoạn 2014 – 2016 đều điều tra làm rõ được thủ phạm (chủ yếu do đốt dọn nương rẫy để lửa cháy lan).
• Tình hình phát triển rừng: Cơ cấu cây trồng chính gồm Keo lai (mô, hom), Keo tai tượng (hạt ngoại, hạt nội), Bạch đàn mô, Bồ đề. Tỷ lệ che phủ rừng của xã có sự biến động lớn theo lịch sử: trước năm 1979 đạt 79,3%, giai đoạn 1979 – 1990 giảm xuống 60%, từ năm 1990 đến nay tăng dần và duy trì ở mức 65,2% – 66%. Năm 2020, xã triển khai kế hoạch trồng mới 70 ha (gồm 65 ha rừng sản xuất và 5 ha cây phân tán).
• Công tác tuyên truyền: 90% người dân tham gia phỏng vấn xác nhận ý thức bảo vệ rừng được nâng cao rõ rệt nhờ hoạt động tuyên truyền phổ biến pháp luật. Năm 2019, Ban Quản lý rừng phòng hộ Na Hang phối hợp tổ chức tuyên truyền Luật Lâm nghiệp 2017 cho 250 lượt người dân trên địa bàn.

Năm	Phá rừng làm nương rẫy (Số vụ / ha)	Khai thác trái phép (Số vụ / ha)	Vận chuyển trái phép (Số vụ / thớt)	Cháy rừng (Số vụ / ha)
2014	3 vụ / 0,3 ha	4 vụ / 1,8 ha	11 vụ / 85 thớt	2 vụ / 1,4 ha
2015	1 vụ / 0,0 ha	2 vụ / 3,1 ha	9 vụ / 40 thớt	1 vụ / 0,6 ha
2016	0 vụ / 0,0 ha	1 vụ / 0,9 ha	6 vụ / 20 thớt	1 vụ / 0,3 ha
2017	14 vụ / 1,5 ha	7 vụ / 2,3 ha	15 vụ / 94 thớt	0 vụ / 0,0 ha
Tổng	4 vụ / 1,8 ha (theo tổng kết văn bản)	14 vụ / 8,1 ha	31 vụ / 239 thớt	4 vụ / 2,3 ha (tính đến 2020)

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh toàn diện về hiện trạng 538,73 ha rừng sản xuất của xã Năng Khả, ghi nhận 100% diện tích đất lâm nghiệp đã được giao cho 375 hộ gia đình quản lý và sử dụng ổn định.
• Định lượng hóa công tác thực thi pháp luật lâm nghiệp giai đoạn 2014 – 2017 với tổng số 49 vụ vi phạm bị phát hiện, xử lý (gồm 4 vụ phá rừng làm nương rẫy, 14 vụ khai thác gỗ lậu gây thiệt hại 8,1 ha, 31 vụ vận chuyển với 239 thớt gỗ bị thu giữ).
• Ghi nhận chuyển biến tích cực trong công tác PCCCR khi số vụ cháy giảm dần từ 2 vụ (2014), 1 vụ (2015, 2016) xuống 0 vụ trong suốt giai đoạn 2017 – 2020.
• Đánh giá diễn biến phục hồi tài nguyên rừng của địa phương, đưa tỷ lệ che phủ từ mức đáy 60% (giai đoạn 1979 – 1990) lên 65,2% – 66% (giai đoạn 2011 – 2020).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tăng cường nhân lực cho lực lượng chuyên trách lâm nghiệp xã và kiểm lâm địa bàn; tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật lâm nghiệp định kỳ cho lực lượng dân quân và các tổ QLBVR tự quản.
• Tiếp tục rà soát, triệt phá các tụ điểm nóng về khai thác lâm sản trái phép, kiểm soát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh, chế biến gỗ và mộc dân dụng trên địa bàn.
• Thành lập Tổ công tác liên ngành quản lý bảo vệ rừng đồng bộ ở 3 cấp (tỉnh, huyện, xã); nghiên cứu thành lập Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng cấp xã nhằm chủ động kinh phí hoạt động.
• Đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông lâm nghiệp liên đồi; bổ sung kinh phí mua sắm trang thiết bị, dụng cụ chữa cháy rừng chuyên dụng cho cấp cơ sở.
• Triển khai nhân rộng các mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp, trồng cây dược liệu, cây thuốc quý dưới tán rừng để nâng cao giá trị thu nhập cho chủ rừng.

Đóng góp thực tiễn

Khóa luận cung cấp tập số liệu khảo sát thực địa chi tiết về tình hình quản lý rừng cấp xã tại huyện Na Hang, phản ánh trung thực mối liên kết giữa việc giao đất giao rừng, thực thi quy ước hương ước thôn bản và hiệu quả giảm thiểu số vụ cháy rừng ở cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dung lượng mẫu khảo sát xã hội học còn ở mức khiêm tốn (03 cán bộ và 32 hộ dân trên địa bàn 16 thôn); một số bảng thống kê diễn biến diện tích rừng trồng và kiểm kê theo loài cây trong tài liệu gốc chưa đồng nhất về số liệu chi tiết qua các năm. Đề tài chưa đi sâu phân tích hạch toán kinh tế cụ thể về chi phí - lợi nhuận chu kỳ khai thác của từng loài cây trồng chính (Keo lai, Bạch đàn, Bồ đề).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chuỗi giá trị rừng trồng gắn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) tại địa phương; nghiên cứu cơ chế phối hợp liên ngành và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến nguy cơ cháy rừng theo mùa khô tại vùng lòng hồ thủy điện Na Hang.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng, Quản lý đất đai tham khảo cấu trúc báo cáo thực tập tốt nghiệp, phương pháp thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn bán cấu trúc và quy trình đánh giá hiện trạng tài nguyên cấp xã.
• Cán bộ Ban lâm nghiệp xã, Kiểm lâm địa bàn, cán bộ Phòng Nông nghiệp và PTNT cấp huyện tham khảo mô hình phối hợp giữa chính quyền cơ sở, các đoàn thể quần chúng và chủ rừng trong việc xây dựng quy ước bảo vệ rừng, tổ chức tuần tra và triển khai phương án PCCCR tại chỗ.
• Phần đáng tham khảo nhất là Chương 4 với hệ thống bảng biểu tổng hợp các vụ vi phạm lâm luật, thống kê cháy rừng theo nguyên nhân và bảng mô tả chức năng nhiệm vụ của 12 tổ chức tham gia quản lý bảo vệ rừng cấp xã.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng diện tích tự nhiên và diện tích đất lâm nghiệp tại xã Năng Khả là bao nhiêu?

Theo báo cáo thống kê đất đai năm 2017 trong văn bản, xã Năng Khả có tổng diện tích tự nhiên là 962,99 ha. Trong đó, đất lâm nghiệp là 538,73 ha (chiếm 55,73% diện tích tự nhiên), toàn bộ là đất rừng sản xuất.

2. Kết quả giao đất giao rừng tại xã Năng Khả đạt được như thế nào?

Thực hiện chính sách giao đất giao rừng theo Nghị định 02/CP (sau này là Nghị định 163/1999/NĐ-CP), xã Năng Khả đã hoàn thành việc giao 538,80 ha đất rừng sản xuất cho 375 hộ gia đình trên toàn xã, đạt tỷ lệ 100% kế hoạch giao.

3. Tình hình vi phạm khai thác và vận chuyển lâm sản trái phép giai đoạn 2014 – 2017 diễn ra ra sao?

Trong giai đoạn 2014 – 2017, trên địa bàn xã ghi nhận 14 vụ khai thác rừng trái phép gây thiệt hại 8,1 ha rừng (đối tượng chủ yếu nhắm vào gỗ quý nhóm IIA như gỗ nghiến, lim, gõ, chua); bắt giữ và xử lý 31 vụ vận chuyển gỗ trái phép với tổng số 239 thớt gỗ bị thu giữ.

4. Công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại địa phương đạt kết quả cụ thể nào?

Trong 3 năm 2014 – 2016, xã xảy ra 4 vụ cháy rừng gây thiệt hại 2,3 ha (năm 2014: 2 vụ - 1,4 ha; năm 2015: 1 vụ - 0,6 ha; năm 2016: 1 vụ - 0,3 ha), tất cả đều xác định được thủ phạm do bất cẩn khi xử lý thực bì nương rẫy. Từ năm 2017 đến năm 2020, trên địa bàn xã không để xảy ra bất kỳ vụ cháy rừng nào.

5. Những loài cây trồng lâm nghiệp chủ yếu được phát triển tại xã Năng Khả là gì?

Cơ cấu cây trồng lâm nghiệp chính của xã bao gồm Keo lai (nuôi cấy mô và giâm hom), Keo tai tượng (hạt ngoại và hạt nội), Bạch đàn mô và cây Bồ đề, được trồng chủ yếu thông qua các dự án 327, 661 và nguồn người dân tự đầu tư.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Đặng Châu Anh đã phản ánh chi tiết thực trạng quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng tại xã Năng Khả, huyện Na Hang trong giai đoạn 2014 – 2017 và cập nhật đến năm 2020. Nghiên cứu đã làm rõ vai trò của công tác giao đất giao rừng (538,80 ha cho 375 hộ), sự tham gia của hệ thống chính trị cơ sở trong việc giảm thiểu số vụ cháy rừng về mức 0 vụ từ sau năm 2017 và nâng độ che phủ rừng lên trên 65%. Các giải pháp được đề xuất tập trung vào kiện toàn tổ chức liên ngành, đầu tư hạ tầng giao thông đồi rừng và hỗ trợ sinh kế dưới tán rừng có giá trị thực tiễn đối với công tác quản lý tài nguyên lâm nghiệp vùng miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Theo FSC Newsletter xuất bản ngày 31/8/2005, đã có 77 nước được cấp chứng chỉ QLRBV cho 731 khu rừng (đơn vị QLR) và diện tích 57. Hợp tác lâm nghiệp trong khối ASEAN chủ yếu xoay quanh chủ đề quản lý rừng bền vững (QLRBV) với 2 lý do, một là xu hướng mất rừng của các nước đang phát triển do áp lực dân số, lương thực, khai thác lậu, cháy rừng…, hai là bị thị trường thế giới từ chối nếu gỗ không có chứng chỉ QLRBV của một tổ chức độc lập quốc tế.

Chứng chỉ rừng (hay chứng chỉ gỗ) thực chất là chứng chỉ ISO nhưng đặc thù cho ngành lâm nghiệp sản xuất gỗ và lâm sản ngoài gỗ. Bỏ qua quan niệm rào cản thương mại, các nước thành viên ASEAN đều cần bảo vệ rừng nước mình và đều cần bán sản phẩm đồ gỗ vào các thị trường quốc tế với giá bán cao. Vì đây là nhu cầu cấp bách, khách quan, nên trong các năm 1995-2000 ASEAN đã hoàn thành dự thảo bộ tiêu chuẩn QLRBV cho mình vào năm 2000 tại thành phố HCM và được phê duyệt tại hội nghị Bộ trưởng Nông - Lâm nghiệp Phnom- penk 2001. Song, do bộ tiêu chuẩn QLRBV của ASEAN soạn thảo theo 7 tiêu chí của ITTO, nên gặp khó khăn khi xin cấp chứng chỉ của tổ chức FSC.

Tuy vậy nên các nước có nền lâm nghiệp mạnh trong ASEAN như: Indonesia (Kim ngạch xuất khẩu gỗ 5-5,5 tỷ USD/năm), Malaysia (4,7-5 tỷ USD/năm), sau đó đến Philippines, Thailand đều được cấp chứng chỉ QLRBV của FSC (theo 10 nguyên tắc của FSC) trong các năm 2002-2005, tuy rằng diện tích được cấp còn hạn chế. Tại Indonesia, một tổ chức phi chính phủ (NGO) là “Viện sinh thái Lambaga” (viết tắt là LEI) ra đời vào đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước để hướng 3 dẫn và hỗ trợ kỹ thuật cho các chủ rừng nâng cao năng lực QLRBV đến khi đạt chứng chỉ gỗ quốc tế. Malaysia thành lập tổ chức NGO có tên “Hội đồng chứng chỉ gỗ quốc gia” (NTCC) nay đổi tên là “Hội đồng chứng chỉ gỗ Malaysia” (MTCC) để đảm nhiệm chức năng hỗ trợ CCR. Malaysia đang thử nghiệm đi theo 2 bước (chứng chỉ quốc gia, và chứng chỉ quốc tế).

Chứng chỉ quốc gia không có giá trị trên thị trường thế giới, nhưng là một mức đánh giá năng lực quản lý của chủ rừng đã đạt mức xấp xỉ để xin thẩm định quốc tế. Tình hình nghiên cứu trong nước Trải qua quá trình lịch sử, từ đầu thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX công tác quản lý bảo vệ rừng đã tưng bước hoàn thiện cả về nội dung và tổ chức. Trong thời kỳ phong kiến việc quản lý bảo vệ rừng từ chỗ thông qua các sản phẩm cống nộp đã tiến đến đặt ra các lệ thu thuế cho nhà nước phong kiến. Thời kỳ Pháp đô hộ, công tác quản lý bảo vệ rừng bắt đầu được đưa thành các luật pháp và có tổ chức chặt chẽ từ cấp trung ương đến các tỉnh, hạt, xã.

Cách mạng tháng 8/1945 thành công sau ký sắc lệnh sát nhập Nha lâm chính và bộ canh nông. Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 20/7/1946 đã ký sắc lệnh số 131 quy định kiểm sát viên kiểm lâm cùng làm nhiệm vụ tư pháp công an lâm nghiệp. Ngày 21/12/1949 Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh quy định bổ xung trưởng hạt kiểm lâm chính và trưởng hạt kiểm lâm chính có tư cách uỷ viên có tư pháp công an. Việt Nam đã trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ đây là tình trạng và nguyên nhân gây mất rừng nhiều nhất.

Tỷ lệ che phủ của rừng năm 1945 là 43,3%. Năm 1976 là 33,8%, năm 1990 giảm xuống còn 27,8%. Sự suy giảm về tài nguyên rừng không chỉ làm suy giảm về trữ lượng gỗ, lâm sản mà còn kéo theo là những suy giảm về tính đa dạng sinh học, khả năng bảo vệ nguồn đất và nước. Ngày nay, khi đất nước đang trên đà phát triển mạnh trong sự nghiệp công nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đát nước mà chúng ta phải từng ngày từng 4 giờ đối phó với vấn đề hết sức nghiêm trọng về môi trường, nạn phá rừng, tài nguyên thiên nhiên bị khai thác bừa bãi, sự ô nhiễm môi trường ngày càng tăng, thiên tai liên tục xảy ra làm thiệt hại rất lớn đến đời sống kinh tế xã hội.

Để đóng góp tích cực vào việc khác phục những hậu qủa nêu trên, vì lợi ích lâu dài và bền vững của đất nước. Nhiệm vụ trước mắt đặt ra là phải trồng cây gây rừng nâng độ che phủ rừng và từ năm 1990 đến nay đảng và Nhà nước ta đã nâng độ che phủ rừng lên đến 40,84%. Đây là một sự đánh dấu một bước phát triển của lịch sử Việt Nam. Các chủ trương chính sách và văn bản của Đảng và Nhà nước Năm 1943, Việt Nam có khoảng 14,3 triệu ha rừng, trải qua hai cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc vĩ đại của dân tộc, diện tích rừng đã bị tàn phá nghiêm trọng, thực tế cho thấy giai đoạn lịch sử như vậy chúng ta đã dồn toàn lực cho cách mạng giải phóng dân tộc, chưa có điều kiện để quan tâm công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Hòa bình lập lại đất nước tập trung ưu tiên phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, những thành tựu đạt được là không thể phủ nhận song chúng ta phải trả giá về mặt môi trường, tài nguyên rừng bị khai thác kiệt quệ, diện tích rừng giảm nhanh chóng. Để bảo vệ rừng, sử dụng rừng hiệu quả, phát triển bền vững tài nguyên rừng, những năm qua, cụ thể hóa những chủ trương của Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách phù hợp với thực tế, được nhân dân tích cực đón nhận, đáp ứng được hiệu quả trước mắt cũng như lâu dài. Luật Bảo vệ và Phát triển rừng được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 12 tháng 8 năm 1991 tại kỳ họp thứ 9, khóa VIII. Là văn bản luật cơ bản, cơ sở pháp lý để các văn bản khác được ban hành nhằm thực hiện có hiệu quả công tác bảo vệ và phát triển rừng, phát triển lâm nghiệp.

Tiếp đến là các văn bản khác liên quan lần lượt được ban hành, Nghị định số: 39/CP ngày 18 tháng 5 năm 1994 của Chính phủ về hệ thống tổ chức và nhiệm vụ quyền hạn của Kiểm lâm - nhằm tăng cường nhiệm vụ, quyền hạn 5 trong thi hành công vụ, ngăn chặn có hiệu quả những hành vi vi phạm trong công tác quản lý bảo vệ rừng, quản lý lâm sản. Ngày 01 tháng 01 năm 1990, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực là tiền đề để Chính phủ ban hành Nghị định số 14/CP ngày 05 tháng 12 năm 1992 Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. Có tác dụng đánh vào thiệt hại kinh tế đối với những đối tượng vi phạm về các hành vi trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng đồng thời răn đe kẻ khác. Chỉ thị số: 525/TTg ngày 02 tháng 11 năm 1993 của Thủ tướng chính phủ về một số chủ trương, biện pháp tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội miền núi.

- Về Lâm nghiệp: Bảo vệ rừng hiện có, khoanh nuôi, tái sinh và trồng rừng mới, tạo được những vùng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất, khôi phục được môi trường sinh thái kể cả bảo vệ thảm thực vật. Có chế độ sử dụng nguồn tài nguyên rừng hợp lý theo yêu cầu của từng loại rừng. Ngày 15 tháng 10 năm 1993, luật đất đai có hiệu lực, tiếp đó Nghị định số 02/CP ( nay được thay thế bằng Nghị định 163/NĐ-CP ) ngày 15 tháng 01 năm 1994 của Chính phủ Ban hành quy định về việc giao đất lâm nghiệp cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích lâm nghiệp đã tạo điều kiện, giải quyết việc làm, khuyến khích người dân yên tâm và gắn bó lâu dài vào sản xuất lâm nghiệp. Bên cạnh đó công tác trồng rừng được chú trọng, ngày 29 tháng 7 năm 1998, Quyết định số: 661/QĐ-TTg được ban hành về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng ( ngày 07 tháng 7 năm 2007 ban hành Quyết định số 100/2007/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 661 ), nhằm đưa độ che phủ rừng của nước ta năm 2010 lên 43 %.

Để ngăn chặn tình trạng chặt phá rừng, vận chuyển lâm sản trái phép, nhiều Chỉ thị của Thủ tướng chính phủ đã được ban hành, gần đây nhất là Chỉ thị số: 12/CT-TTg năm 2003 thực hiện các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng, quản lý lâm sản. 6 Ngày 01 tháng 4 năm 2005 Luật số: 29/2004/QH11 - Bảo vệ và phát triển rừng có hiệu lực thay thế Luật bảo vệ và phát triển rừng năm 1991, là tiền đề để ban hành các văn bản dưới luật tiếp theo: Nghị định số: 09/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16 tháng 01 năm 2006 Quy định về phòng cháy chữa cháy rừng; Nghị định số: 119/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16 tháng 10 năm 2006 về tổ chức và hoạt động của Kiểm lâm; Nghị định số: 159/2007/QĐ-CP của Chính phủ ngày 30 tháng 10 năm 2007 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng, quản lý rừng và quản lý lâm sản; gần đây nhất Chính phủ đã ban hành Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2013 Quy định xử phạt VPHC về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản. Thực tế mang lại cho thấy, các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước ban hành đã phát huy tác dụng, mang lại hiệu quả rõ rệt, tác động tích cực đến người dân. Tuy còn những tồn tại đó là: Bảo vệ phát triển rừng chưa chú trọng đến chất lượng rừng, chưa phát huy được cây trồng bản địa; tình trạng chặt phá rừng trái phép, cháy rừng vẩn xảy ra; công tác kiểm tra, giám sát chủ rừng chưa được thực hiện triệt để; chênh lệch mức sống giữa miền núi và đồng bằng còn cao; nhân lực hoạt động trong lĩnh vực lâm nghiệp vừa thiếu, vừa yếu… Nhưng trong những năm qua công tác bảo vệ rừng, sử dụng và phát triển rừng đã đạt được những kết quả to lớn.

Diện tích rừng tăng hàng năm, năm 1999 diện tích rừng toàn quốc 10,9 triệu ha, đến tháng 12 năm 2007, diện tích rừng toàn quốc 12.965 ha rừng tự nhiên và 2.