Luận văn thạc sĩ nông sinh học và kỹ thuật cho quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La 2016

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và một số biện pháp kỹ thuật đối với quýt chiềng cọ thành phố sơn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Quàng Thị Phượng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và một số biện pháp kỹ thuật đối với quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của cây Quýt Chiềng Cọ
• 1.1.2. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón lá
• 1.1.3. Cơ sở khoa học của việc sử dụng biện pháp bao quả cho cây ăn quả
• 1.2. Nguồn gốc và phân loại cam quýt
• 1.2.1. Phân loại cây ăn quả có múi
• 1.3. Đặc điểm thực vật của cây có múi
• 1.3.1. Rễ cây ăn quả có múi
• 1.3.2. Thân, cành cây ăn quả có múi
• 1.3.3. Hoa cây ăn quả có múi
• 1.3.4. Quả và hạt cây ăn quả có múi
• 1.4. Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh cam quýt
• 1.4.1. Ẩm độ và lượng mưa
• 1.4.2. Yêu cầu về gió
• 1.4.3. Yêu cầu về đất trồng
• 1.5. Một số nghiên cứu về cây ăn quả có múi trên thế giới và Việt Nam
• 1.5.1. Một số nghiên cứu cây về cây ăn quả có múi trên thế giới
• 1.5.2. Một số nghiên cứu về cây ăn quả có múi ở Việt Nam
• 1.6. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cây ăn quả tại tỉnh Sơn La
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu và pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.3. Phương pháp xử lý
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm nông sinh học của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.1.1. Đặc điểm hình thái của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.1.2. Thời gian sinh trưởng của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.1.3. Khả năng sinh trưởng của các đợt lộc trong điều kiện tự nhiên
• 3.1.4. Tỷ lệ đậu quả của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.1.5. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.1.6. Chất lượng quả của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.1. Ảnh hưởng của phân bón lá đến thời gian ra hoa của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.2. Ảnh hưởng của phân bón lá đến tỷ lệ đậu quả của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.3. Ảnh hưởng của phân bón lá đến động thái tăng trưởng kích thước quả của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.4. Ảnh hưởng của phân bón lá đến năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của quýt Chiềng Cọ - TP Sơn La
• 3.2.5. Ảnh hưởng của phân bón lá đến chất lượng của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.6. Ảnh hưởng của phun phân bón lá đến tình hình sâu, bệnh hại chính trên cây quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.2.7. Ảnh hưởng của phân bón lá đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến năng suất, chất lượng giống quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3.1. Ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến kích thước quả và một số thành phần cơ giới quả của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3.2. Ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến năng suất của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3.3. Ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến chất lượng của quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3.4. Ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến tình hình phát sinh, phát triển của ruồi đục quả hại đến quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• 3.3.5. Ảnh hưởng của vật liệu bao quả đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất quýt Chiềng Cọ, thành phố Sơn La
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm nông sinh học của quýt Chiềng Cọ

Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của quýt Chiềng Cọ tại Sơn La tập trung vào các yếu tố hình thái, thời gian sinh trưởng, và khả năng đậu quả. Kết quả cho thấy quýt Chiềng Cọ có thân cây phân cành mạnh, tán rộng, và lá hình bầu dục. Thời gian sinh trưởng của cây chia thành các đợt lộc Xuân, Hè, Thu, và Đông, với tỷ lệ đậu quả cao nhất vào mùa Xuân. Khí hậu Sơn La với lượng mưa và độ ẩm phù hợp là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của cây. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng kỹ thuật trồng cây phù hợp có thể cải thiện năng suất và chất lượng quả.

1.1. Đặc điểm hình thái

Quýt Chiềng Cọ có thân cây phân cành mạnh, tán rộng, và lá hình bầu dục. Cây có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện đất đai Sơn La với độ pH trung bình từ 5.5 đến 6.5. Rễ cây phát triển mạnh, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả. Đặc điểm này là cơ sở để áp dụng các biện pháp kỹ thuật như bón phân và tưới nước hợp lý.

1.2. Thời gian sinh trưởng

Thời gian sinh trưởng của quýt Chiềng Cọ chia thành các đợt lộc Xuân, Hè, Thu, và Đông. Đợt lộc Xuân có tỷ lệ đậu quả cao nhất, chiếm 60-70% tổng sản lượng. Khí hậu Sơn La với lượng mưa và độ ẩm phù hợp là yếu tố quan trọng giúp cây phát triển ổn định. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc điều chỉnh thời gian ra lộc có thể hạn chế hiện tượng ra quả cách năm.

II. Biện pháp kỹ thuật trồng quýt Chiềng Cọ

Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp kỹ thuật hiệu quả để nâng cao năng suất và chất lượng quýt Chiềng Cọ. Việc sử dụng phân bón lá giúp cung cấp dinh dưỡng nhanh chóng, đặc biệt trong giai đoạn ra hoa và đậu quả. Bao quả bằng vật liệu phù hợp giúp giảm thiểu sâu bệnh và cải thiện mẫu mã quả. Các biện pháp này không chỉ tăng năng suất mà còn nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng.

2.1. Sử dụng phân bón lá

Phân bón lá chứa các nguyên tố vi lượng như kẽm, đồng, và sắt giúp cây quýt Chiềng Cọ sinh trưởng mạnh và đậu quả tốt. Nghiên cứu chỉ ra rằng phun phân bón lá vào giai đoạn ra hoa và đậu quả giúp tăng năng suất lên 20-30%. Kỹ thuật canh tác này cũng giảm thiểu sâu bệnh và cải thiện chất lượng quả.

2.2. Bao quả

Bao quả bằng vật liệu giấy báo hoặc bao xi măng giúp giảm thiểu sâu bệnh, đặc biệt là ruồi vàng. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ quả bị hại giảm từ 15% xuống còn 5% khi áp dụng biện pháp này. Bao quả cũng giúp quả có mẫu mã đẹp, đồng đều, và tăng giá trị thương phẩm.

III. Ứng dụng thực tiễn và giá trị kinh tế

Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật trồng quýt Chiềng Cọ tại Sơn La có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp địa phương. Các biện pháp đề xuất giúp tăng năng suất, cải thiện chất lượng quả, và nâng cao thu nhập cho người dân. Nông sản Sơn La từ quýt Chiềng Cọ có tiềm năng lớn trong thị trường nội địa và xuất khẩu.

3.1. Tăng năng suất và chất lượng

Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như bón phân lá và bao quả giúp tăng năng suất quýt Chiềng Cọ lên 20-30%. Chất lượng quả cũng được cải thiện đáng kể, với độ ngọt cao và mẫu mã đẹp. Điều này giúp nông sản Sơn La có giá trị thương phẩm cao hơn.

3.2. Phát triển bền vững

Nghiên cứu góp phần xây dựng quy trình canh tác bền vững, giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường sản xuất an toàn. Phát triển cây trồng theo hướng bền vững không chỉ nâng cao thu nhập mà còn bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sơn La là một trong những trung tâm cây ăn quả trọng điểm của vùng trung du và miền núi phía Bắc với diện tích canh tác năm 2015 đạt 19.593 ha, chiếm 39% tổng diện tích cây lâu năm và khoảng 5,5% diện tích đất nông nghiệp toàn tỉnh. Trong cơ cấu cây trồng có múi, giống quýt bản địa Chiềng Cọ (Citrus reticulata) được đồng bào dân tộc Thái canh tác lâu đời tại xã Chiềng Cọ, thành phố Sơn La với tổng diện tích 21,16 ha. Nguồn gen quýt này nổi tiếng nhờ hương vị ngọt thanh, tép mọng nước, vỏ mỏng và hương thơm đặc trưng. Tuy nhiên, tập quán canh tác quảng canh truyền thống, thiếu hụt quy trình cắt tỉa tạo tán và chế độ dinh dưỡng không cân đối khiến phần lớn diện tích cây 14 năm tuổi bị già cỗi, sâu bệnh tích tụ, tỷ lệ đậu quả khi thu hoạch chỉ đạt 8,83% và năng suất cá thể thấp ở mức 18,96 kg/cây.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để phục tráng sinh trưởng, gia tăng sức sống cho vườn cây và hạn chế hiện tượng rụng quả sinh lý nhằm khôi phục giá trị thương phẩm cho vùng quýt đặc sản. Luận văn Thạc sĩ Khoa học cây trồng của tác giả Quàng Thị Phượng được triển khai nhằm đánh giá toàn diện đặc điểm nông sinh học của giống quýt Chiềng Cọ, đồng thời thử nghiệm các giải pháp kỹ thuật bổ sung phân bón lá và bao quả chuyên dụng để cải thiện năng suất cũng như phẩm chất quả.

Nghiên cứu được thực hiện tại xã Chiềng Cọ, thành phố Sơn La trong mốc thời gian từ tháng 01/2015 đến tháng 11/2016. Kết quả của công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hoàn thiện quy trình thâm canh, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ phần ăn được vượt 76,28%, cải thiện khối lượng quả bình quân trên 136 gam, tối ưu độ Brix đạt trên 11,52% và gia tăng thu nhập thuần cho các hộ đồng bào miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết sinh lý dinh dưỡng khoáng cây trồng kết hợp với nguyên lý quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên cây ăn quả có múi. Cơ sở khoa học của việc bón phân qua lá dựa trên cơ chế hấp thu dinh dưỡng nhanh thông qua khí khổng và tầng cutin của phiến lá. Các nghiên cứu kinh điển đã chứng minh khi dinh dưỡng hòa tan được bổ sung qua lá, cây có thể hấp thu tới 95% lượng khoáng chất, cung cấp kịp thời các nguyên tố trung vi lượng như Bo, Kẽm, Canxi, Magie giúp cuống quả dẻo dai và kích thích phân chia tế bào.

Khung lý thuyết của đề tài tích hợp 4 khái niệm nền tảng:

• Đặc điểm nông sinh học giống cây có múi: Phản ánh chu kỳ phát sinh cành lộc, động thái ra hoa và tương tác sinh thái với điều kiện nhiệt độ 12 đến 39 độ C, ẩm độ đất tối ưu 60% và lượng mưa bình quân 1.000 đến 2.000 mm.
• Hiện tượng rụng sinh lý quả non: Cơ chế tự điều tiết của cây trồng do thiếu hụt Phytohormone nội sinh (Auxin, Gibberellin) và mất cân đối dinh dưỡng.
• Hiệu ứng tiểu khí hậu từ vật liệu bao quả: Ứng dụng màng chắn vật lý ngăn ngừa ruồi đục quả (Bactrocera dorsalis) và ngài chích hút theo quy chuẩn an toàn.
• Chỉ số chất lượng cơ lý và hóa sinh quả: Đánh giá thông qua độ Brix (hàm lượng chất khô hòa tan), tỷ lệ axit tổng số, hàm lượng đường tổng số và nồng độ Vitamin C.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp thực địa từ tháng 1/2015 đến tháng 11/2016 tại vùng trồng quýt Chiềng Cọ 14 năm tuổi, mật độ khoảng 200 cây/ha. Đề tài triển khai 3 nội dung thí nghiệm đồng bộ:

• Thí nghiệm 1: Theo dõi đặc điểm nông sinh học trên vườn sản xuất diện tích 3.000 m2. Chọn mẫu ngẫu nhiên 3 cây đại diện đồng đều, trên mỗi cây gắn thẻ theo dõi 4 cành phân bố ở 4 hướng với đường kính cành cấp I từ 2,5 đến 3,0 cm.
• Thí nghiệm 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của 3 loại phân bón lá (K-H No 3, CANXI-XQ, Đầu trâu 007) so với đối chứng không phun. Thí nghiệm bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (CRD) gồm 4 công thức, 3 lần nhắc lại, mỗi lần 3 cây (tổng quy mô 36 cây). Thời điểm tác động gồm 3 đợt: khi nhú nụ hoa, sau đậu quả 20 ngày và sau đậu quả 50 ngày.
• Thí nghiệm 3: Đánh giá hiệu quả của vật liệu bao quả (túi nilon trắng, túi nilon đen, túi vải không dệt 100% Polypropylene) so với đối chứng không bao. Bố trí khối ngẫu nhiên hoàn toàn với 4 công thức, 3 lần nhắc lại trên 36 cây. Tiến hành bao khi quả đạt 30 ngày tuổi sau khi xử lý dung dịch Mancozeb 80WP và tháo bao trước thu hoạch 15 ngày.

Phương pháp phân tích hóa sinh sử dụng chiết quang kế Refractometer đo độ Brix, phương pháp Bertrand xác định đường tổng số, phương pháp chuẩn độ trung hòa đo axit tổng số và phương pháp Tillman xác định hàm lượng Vitamin C. Toàn bộ số liệu được xử lý thống kê sinh học trên phần mềm IRRISTAT và Microsoft Excel nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học ở mức xác suất P < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về đặc điểm sinh trưởng thực vật, cây quýt Chiềng Cọ 14 năm tuổi có dạng thân gỗ tròn không gai, chiều cao trung bình 440,30 cm, đường kính gốc đạt 6,03 cm và đường kính tán rộng 525,53 cm dạng chổi xể. Cây phát sinh trung bình 4 cấp cành với 4 đợt lộc rõ rệt trong năm. Lộc Xuân kéo dài 32 ngày với chiều dài 12,33 cm; lộc Hè phát triển mạnh nhất đạt chiều dài 16,18 cm trong 44 ngày (dài hơn lộc Đông tới 63,77%); lộc Thu dài 14,30 cm trong 28 ngày; lộc Đông ngắn nhất đạt 9,88 cm trong 27 ngày.

Thứ hai, về động thái ra hoa và khả năng đậu quả, thời gian nở hoa diễn ra tập trung trong 15 đến 18 ngày vào tháng 2 hàng năm. Số lượng hoa trên mỗi cành đạt bình quân 67,83 hoa. Tỷ lệ đậu quả ngay sau khi tắt hoa đạt 61,63%, tuy nhiên do hiện tượng rụng sinh lý nghiêm trọng, tỷ lệ đậu quả đến thời kỳ thu hoạch chỉ còn 8,83% (giảm sút tới 85,67% so với sau tắt hoa). Năng suất cá thể tự nhiên đạt 18,96 kg/cây tương ứng 146,77 quả/cây.

Thứ ba, về cấu trúc cơ giới và phẩm chất quả, quả quýt Chiềng Cọ có dạng hình tròn dẹt, chiều cao 3,85 cm, đường kính 4,86 cm, đáy quả bằng hoặc hơi lõm. Khối lượng quả trung bình đạt 136,00 g với cấu trúc thịt quả đạt 103,14 g, khối lượng vỏ 28,92 g, mang lại tỷ lệ phần ăn được rất cao đạt 76,28%. Giống quýt này có số múi trung bình 6,14 múi/quả và chỉ có 4,25 hạt/quả. Chỉ tiêu hóa sinh thể hiện giá trị dinh dưỡng cao với hàm lượng Vitamin C đạt 62,30 mg/100g, đường tổng số 12,30%, độ Brix 11,52%, hàm lượng chất khô 12,14% và độ chua thấp với axit tổng số chỉ 0,79%.

Thứ tư, về hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật, việc bổ sung phân bón lá chuyên dùng (như dòng chứa Canxi hữu cơ hoặc N-P-K kết hợp vi lượng Bo, Auxin, GA3) đã gia tăng kích thước quả, nâng cao độ đồng đều và giảm thiểu tỷ lệ rụng quả non. Đồng thời, kỹ thuật bao quả bằng túi vải không dệt chuyên dụng Polypropylene giúp triệt tiêu hoàn toàn sự gây hại của ruồi đục quả, loại bỏ hiện tượng cháy rám vỏ do ánh nắng và gia tăng tỷ lệ quả thương phẩm loại 1.

Thảo luận kết quả

Hiện tượng tỷ lệ đậu quả sụt giảm mạnh từ 61,63% xuống 8,83% phản ánh trạng thái thiếu hụt dinh dưỡng cục bộ trong giai đoạn phân chia tế bào quả non và sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa đợt lộc Hè với chùm quả. Do tập quán của nông dân không cắt tỉa, tán cây vươn cao tới 440,30 cm khiến dinh dưỡng vận chuyển từ rễ bị tiêu hao lớn cho các cành vô hiệu. Khi tác động phân bón lá ở các thời điểm then chốt (nhú nụ, 20 ngày và 50 ngày sau đậu quả), các hợp chất dinh dưỡng khoáng cùng vi lượng Bo và Canxi đã thúc đẩy quá trình thụ phấn, làm dai cuống và ức chế sự hình thành tầng rời cuống quả.

So sánh với các giống quýt đặc sản phía Bắc như quýt Sen Yên Bái hay quýt Bắc Sơn Lạng Sơn, quýt Chiềng Cọ có khối lượng quả 136,00 g ở mức trung bình nhưng sở hữu ưu thế vượt trội về độ mỏng của vỏ, tỷ lệ ăn được 76,28% và hàm lượng Vitamin C cao đạt 62,30 mg/100g. Vỏ quả khi chín có màu vàng xanh nhạt bắt mắt, múi dễ tách và không có lớp cùi xốp trắng.

Để hỗ trợ người đọc tiếp cận dữ liệu trực quan, các kết quả về động thái tăng trưởng chiều cao và đường kính quả theo chu kỳ 30 ngày nên được biểu diễn bằng biểu đồ đường (Line Chart). Tương quan hiệu quả kinh tế, chi phí đầu tư và doanh thu giữa các loại phân bón lá cùng 4 công thức vật liệu bao quả được cấu trúc tối ưu qua bảng số liệu tổng hợp và biểu đồ cột nhóm (Clustered Column Chart).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phục tráng và nâng cao giá trị chuỗi sản xuất quýt Chiềng Cọ tại Sơn La, đề tài đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể:

• Thực hiện đốn tỉa tạo tán đồng bộ: Tiến hành cắt tỉa cành la, cành sâu bệnh, cành vượt sau vụ thu hoạch vào tháng 11 đến tháng 12 hàng năm. Khống chế chiều cao tán cây dưới 350 cm và đường kính tán quanh mức 400 cm nhằm tạo độ thông thoáng, tăng cường hiệu suất quang hợp và thuận tiện cho chăm sóc, thu hái do các hộ nông dân trực tiếp thực hiện.
• Ứng dụng quy trình phun phân bón lá 3 giai đoạn: Phun bổ sung các dòng phân bón lá giàu Canxi, Bo và amino acid hữu cơ vào 3 thời điểm cốt lõi gồm nhú nụ hoa, sau đậu quả 20 ngày và sau đậu quả 50 ngày. Hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ đậu quả khi thu hoạch lên trên 15% và tăng khối lượng quả trung bình vượt 150 gam do Hợp tác xã và nhà vườn triển khai.
• Triển khai kỹ thuật bao quả bằng túi vải không dệt chuyên dụng: Sử dụng túi vải không dệt 100% Polypropylene bao quả vào thời điểm 30 ngày sau tắt hoa, sau khi đã xử lý phòng trừ nấm bệnh bằng Mancozeb 80WP, tháo túi trước thu hoạch 15 ngày. Mục tiêu hạ tỷ lệ quả bị ruồi đục phá hoại xuống dưới 5% và tăng tỷ lệ quả đạt tiêu chuẩn loại 1 lên trên 85% do các chủ hộ nông hộ áp dụng trong vụ xuân hè.
• Hoàn thiện chế độ phân bón gốc thâm canh cân đối: Bón lót và bón thúc theo 3 đợt trong năm với định mức 16 đến 20 tấn phân chuồng hoai mục kết hợp 650 kg Đạm Urê, 850 kg Supe lân và 350 kg Kali Clorua cho mỗi héc-ta. Giao Phòng Kinh tế thành phố Sơn La phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông xây dựng mô hình trình diễn và chuyển giao kỹ thuật trong giai đoạn 2017 đến 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị khoa học và ứng dụng sâu rộng cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nông dân và Hợp tác xã trồng cây ăn quả tại Sơn La: Tiếp cận gói kỹ thuật bao quả bằng túi vải PP và lịch trình phun phân bón lá định kỳ, giúp tăng năng suất cá thể vượt mức 18,96 kg/cây, tiết kiệm 40% chi phí thuốc bảo vệ thực vật và gia tăng giá bán sản phẩm.
• Cán bộ Khuyến nông và Kỹ sư nông nghiệp địa phương: Sử dụng số liệu nông sinh học thực tế để xây dựng sổ tay hướng dẫn kỹ thuật cải tạo 21,16 ha vườn tạp quýt Chiềng Cọ và chuyển giao quy trình cho các vùng trồng cây có múi tại Tây Bắc.
• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Khoa học cây trồng: Khảo sát phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên CRD với quy mô 36 cây, các công thức hóa sinh phân tích đường, axit, Vitamin C và mô hình xử lý số liệu bằng phần mềm IRRISTAT.
• Nhà quản lý nông nghiệp và hoạch định chính sách địa phương: Sử dụng các dẫn liệu khoa học để xây dựng đề án bảo tồn nguồn gen quýt bản địa, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận và quy hoạch vùng sản xuất an toàn VietGAP.

Câu hỏi thường gặp

• Đặc tính chất lượng nổi bật nhất của giống quýt Chiềng Cọ là gì? Quýt Chiềng Cọ sở hữu phẩm chất vượt trội với hàm lượng Vitamin C cao đạt 62,30 mg/100g, tỷ lệ phần ăn được đạt 76,28%, độ Brix 11,52% mang lại vị ngọt thanh đậm đà. Quả có khối lượng trung bình 136,00 g, vỏ mỏng màu vàng xanh nhạt và lượng hạt rất ít với chỉ 4,25 hạt/quả, đáp ứng hoàn hảo thị hiếu tiêu dùng hiện đại.

• Nguyên nhân khiến tỷ lệ đậu quả khi thu hoạch của quýt Chiềng Cọ xuống thấp là gì? Tỷ lệ đậu quả sau hoa tắt đạt tới 61,63% nhưng khi thu hoạch chỉ còn 8,83% do rụng sinh lý mạnh mẽ. Nguyên nhân chính là do cây cao 440,30 cm không được đốn tỉa gây phân tán dinh dưỡng, kết hợp với sự thiếu hụt vi lượng Bo, Canxi và tác động phá hoại của ruồi đục quả trong mùa mưa ẩm.

• Thời điểm bao quả quýt Chiềng Cọ thích hợp nhất là khi nào? Thời điểm bao quả tối ưu là 30 ngày sau khi tắt hoa, khi quả non đã định hình cuống và ổn định sinh lý. Trước khi tiến hành bao, nhà vườn cần phun trừ sâu bệnh bằng Mancozeb 80WP, để ráo nước 1 đến 2 giờ rồi tiến hành bao bằng túi vải không dệt chuyên dụng, sau đó tháo túi trước thu hoạch 15 ngày để vỏ lên màu tự nhiên.

• Lịch trình phun phân bón lá cho cây quýt được khuyến nghị ra sao? Quy trình khuyến nghị gồm 3 đợt phun phân bón lá: đợt 1 khi cây bắt đầu xuất hiện nụ hoa nhằm tăng sức sống hạt phấn; đợt 2 sau khi đậu quả 20 ngày nhằm hạn chế rụng quả non; đợt 3 sau khi đậu quả 50 ngày nhằm nuôi lớn quả và thúc đẩy tích lũy đường.

• Lượng phân bón gốc hàng năm cho vườn quýt 14 năm tuổi cần bao nhiêu? Theo quy trình chuẩn, mỗi héc-ta quýt cần được cung cấp 16 đến 20 tấn phân chuồng hoai mục, 650 kg Đạm Urê, 850 kg Supe lân và 350 kg Kali Clorua. Lượng phân này được chia làm 3 lần bón: phục hồi sau thu hoạch, thúc phân hóa mầm hoa và thúc nuôi quả lớn.

Kết luận

• Đề tài đã làm rõ toàn diện các đặc điểm nông sinh học của giống quýt Chiềng Cọ 14 năm tuổi với chiều cao trung bình 440,30 cm, tán rộng 525,53 cm, chu kỳ nở hoa kéo dài 15 đến 18 ngày và phát sinh 4 đợt lộc trong năm.
• Xác định cấu trúc cơ giới ưu việt của quả với tỷ lệ phần ăn được đạt 76,28%, khối lượng quả 136,00 g, ít hạt (4,25 hạt/quả), độ ngọt Brix 11,52% và hàm lượng Vitamin C dồi dào đạt 62,30 mg/100g.
• Phát hiện rào cản năng suất do rụng quả sinh lý khiến tỷ lệ đậu quả khi thu hoạch chỉ đạt 8,83% và năng suất thực tế đạt 18,96 kg/cây.
• Khẳng định hiệu quả của giải pháp bổ sung phân bón lá giàu trung vi lượng qua 3 đợt kết hợp bao quả bằng túi vải không dệt 100% Polypropylene giúp ngăn chặn ruồi đục quả và nâng cao mã quả.
• Đóng góp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công tác đào tạo chuyên ngành Khoa học cây trồng và định hình quy trình thâm canh cho 21,16 ha quýt đặc sản Chiềng Cọ.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục mở rộng mô hình ứng dụng đồng bộ tại các xã vùng ven thành phố Sơn La và xúc tiến xây dựng nhãn hiệu chứng nhận địa phương. Các nhà vườn và hợp tác xã hãy chủ động áp dụng gói kỹ thuật thâm canh tiên tiến để nâng tầm giá trị nông sản và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của cây Quýt Chiềng Cọ Trong các loại cây ăn quả, cùng với nho, cây có múi có lịch sử trồng trọt lâu đời nhất. Quá trình sinh trưởng, ra hoa, kết quả chịu ảnh hưởng nhiều của các yếu tố nội tại (di truyền) và các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt độ, ánh sáng, đất đai, khí hậu.

Tùy vào tuổi cây và điều kiện sinh thái nơi trồng trọt, trong chu kỳ sống một năm, cam quýt thường ra 3 - 4 đợt lộc (lộc Xuân, Hè, Thu và Đông). Quá trình ra lộc ở cam quýt có liên quan khá nhiều đến hiện tượng ra quả cách năm và khả năng điều chỉnh cân đối giữa bộ phận dưới mặt đất và bộ phận trên mặt đất, quá trình ra lộc năm nay sẽ là tiền đề cho sự ra hoa kết quả của năm sau. Nếu có các biện pháp kỹ thuật hợp lý để điều khiển quá trình ra lộc sẽ hạn chế hoặc loại bỏ hoàn toàn hiện tượng ra quả cách năm, bồi dưỡng cành mẹ của cành quả năm sau, điều chỉnh cân đối giữa các bộ phận dưới và trên mặt đất, hạn chế sâu bệnh hại sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng của cam quýt (Bùi Huy Kiểm, 2000) [13]. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón lá: Cây trồng hấp thu dinh dưỡng nuôi cây phần lớn qua bộ rễ, tuy nhiên hàm lượng dinh dưỡng trong đất là không đủ, đặc biệt là các yếu tố vi lượng.

Chính vì thế, việc phun phân bón lá nhằm bổ sung dinh dưỡng cho cây là rất cần thiết. Nghiên cứu cải tiến các phương pháp phun phân bón lá cho cây trồng đã được thực hiện nhiều năm trên nhiều loại cây trồng. Theo Nguyễn Thị Thuận và cộng sự phân bón qua lá cung cấp nhanh, kịp thời các chất dinh dưỡng đa lượng, vi lượng cần thiết cho quá trình sinh trưởng sinh dưỡng và 5 sinh trưởng sinh thực của cây, nhất là thời kỳ cây sinh trưởng mạnh, cần tập trung dinh dưỡng để tạo hoa, nuôi quả (Nguyễn Thị Thuận và Cs, 1996) [23]. Cơ sở khoa học của việc sử dụng biện pháp bao quả cho cây ăn quả Bao quả là một biện pháp kỹ thuật được áp dụng phổ biến đối với tất cả các loại cây ăn quả, là một giải pháp kỹ thuật trong hệ thống phòng trừ sâu, bệnh tổng hợp IPM, ngăn ngừa sâu bệnh tấn công, hạn chế được việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và làm đẹp mã quả (Phạm Hồng Sơn, 2006) [17].

Tuy nhiên, hiệu quả của việc bao quả phụ thuộc vào từng loại quả, thời điểm bao và vật liệu bao, đặc biệt là thời điểm bao. Bao quả bằng các vật liệu giấy báo và bao xi măng đều cho kết quả tốt, tỷ lệ sâu bệnh trên quả giảm rõ rệt (Phạm Hồng Sơn, 2006) [17] Đối với cây có múi nói chung bao quả có những lợi ích trực tiếp như sau: Bao quả chống được sâu, ruồi đục quả, ngài chích hút, chim, thú và bệnh hại quả. Bao quả giúp hình thức bên ngoài bóng đẹp, đồng đều, ít bị rám bởi nắng, không bị trầy xước do gió bão, mưa đá, sương muối hay một số nguyên nhân khác nâng cao độ bóng đẹp cho trái cây, cải thiện chất lượng về mỹ quan, nâng cao độ ngọt, độ tươi mềm của trái cây, cải thiện chất lượng bên trong của quả. Đồng thời làm quả chín sớm, chín đồng đều hơn nên có khả năng cạnh tranh bán sớm trên thị trường và giá thành cao hơn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, gia tăng thu nhập cho người trồng.