Đặt vấn đề Rừng là nguồn tài nguyên quý giá của đất nước ta, rừng không những là cơ sở phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực kỳ quan trọng, rừng tham gia vào quá trình điều hoà khí hậu, đảm bảo chu chuyển oxy và các nguyên tố cơ bản khác trên hành tinh, duy trì tính ổn định và độ màu mỡ của đất, hạn chế lũ lụt, hạn hán, ngăn chặn xói mòn đất, làm giảm nhẹ sức tàn phá khốc liệt của các thiên tai, bảo tồn nguồn nước và làm giảm mức ô nhiễm không khí. Vấn đề quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng hiện nay được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam. Để tăng tỷ lệ che phủ đất trống đồi núi trọc, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân sống ở miền núi, đặc biệt là đồng bào sống trong và gần rừng đồng thời đáp ứng được nhu cầu về gỗ cho ngành công nghiệp chế biến gỗ, thì việc trồng rừng bằng các loài cây có giá trị kinh tế cao là yêu cầu cấp bách hiện nay. Do nhu cầu sử dụng gỗ, các sản phẩm được chế biến từ gỗ của con người ngày càng tăng, và nguồn nguyên liệu từ gỗ để cung cấp cho các nhà máy chế biến cũng không thể thiếu.Từ gỗ, người ta có thể tạo ra nhiều sản phẩm và vật dụng phục vụ cho sinh hoạt của con người nhờ những công nghệ hiện đại mới hiện nay.
Chính vì những nhu cầu sử dụng gỗ và các sản phẩm từ gỗ mà các nhà lâm nghiệp vẫn hàng ngày nghiên cứu để tạo ra những giống cây có chu kỳ sinh trưởng ngắn mà năng suất và chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu trên. Cây Re Hương là một loài cây quí, đa tác dụng. Do có giá trị kinh tế cao nên loài h cây này hiện đã bị khai thác một cách kiệt quệ. Thêm vào đó, số lượng cây tái sinh tự nhiên của Re hương rất ít nên vấn đề bảo tồn loài là rất cần thiết.
Qua sự tham khảo các nghiên cứu trước đây Re Hương là một loài cây bản địa đa tác dụng, phát triển nhanh khả năng năng nhân giống và tái sinh cao và đem lại lợi ích kinh tế. Vì vậy, việc nghiên cứu về đặc điểm sinh vật học loài cây là cần thiết để góp phần vào việc bảo tồn và phát triển loài cây này nhằm phục vụ trồng rừng gỗ lớn ở một số tỉnh miền núi phía bắc. Trước thực tiễn đó, tôi đã tiến hành thực hiện khóa luận: “Nghiên cứu một số đặc điểm của loài Re Hương (Cinnamomum parthenoxylon (Jack) Meisn)trồng tại xã Chân Mộng, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ”. Mục đích nghiên cứu 1.
Về lý luận - Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài Re Hương tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Về thực tiễn - Đề xuất một số biện pháp lâm sinh loài Re Hương tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Mục tiêu nghiên cứu 1. Về lý luận - Xác định được những đặc điểm cơ bản về hình thái của loài Re Hương tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
- Xác định được một số đặc điểm sinh thái của loài Re Hương tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ 1. Về thực tiễn - Đề xuất một số biện pháp lâm sinh loài Re Hương tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Qua quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, giải quyết vấn đề khoa học ngoài thực tiễn. - Làm quen với một số phương pháp đã được sử dụng trong nghiên cứu đề tài cụ thể.
- Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại địa bàn nghiên cứu. - Giúp cho sinh viên kiểm chứng lại những kiến thức lý thuyết đã học, biết vận dụng kiến thức vào thực tế, và có thể tích lũy những kiến thức quý giá phục vụ cho quá trình nghiên cứu trong tương lai. Ý nghĩa thực tiễn - Biết cách tiếp cận thực tiễn những vấn đề trong sản xuất, kinh doanh rừng, quản lý nguồn tài nguyên rừng hiện nay, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng. - Giúp nắm rõ hơn về đặc điểm sinh trưởng phát triển của loài cây Re Hương - Áp dụng các biện pháp đề xuất của đề tài vào việc bảo vệ loài re hương trong tự nhiên, cũng như là gây trồng, gieo ươm để phát triển loài này.
Góp phần vào phát triển nền kinh tế - xã hội của xã, của tỉnh cũng như toàn bộ miền núi phía Bắc. h PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội thì vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học ngày càng được quan tâm và chú trọng. Quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường, chặt phá rừng là những nguyên nhân gây suy giảm diện tích rừng, suy giảm đa dạng sinh học, nhiều loài thực vật quý đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.
Vì vậy cần có những hành động cụ thể của cộng đồng đó là các chương trình, dự án để bảo tồn một cách kịp thời. Trong đó Re Hương là loài gỗ quý có giá trị kinh tế cao Đây là loài cây có giá trị kinh tế, thân gỗ dùng cho chế biến các sản phẩm mỹ nghệ, gốc rễ dùng để sản xuất tinh dầu xá xị. Do có giá trị kinh tế cao nên hiện nay hoạt động khai thác trái phép loài cây này ở Việt Nam đang trở thành điểm nóng. Ngoài ra, việc chưng cất tinh dầu Re Hương đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái trong khu vực và gây phức tạp cho công tác quản lý bảo vệ rừng.
Mặc dù có giá trị kinh tế và bảo tồn cao như vậy, nhưng những nghiên cứu về loài cây này ở trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay còn rất thiếu. Nghiên cứu cây Re Hương ở trên thế giới và ở Việt Nam 2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 2. Đặc điểm sinh thái học của Re hương Re hương (Cinnamomum parthenoxylon) có khoảng 250 loài.
Chúng thường là cây gỗ lớn phân bố ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ, châu Á, châu Đại Dương như Trung Quốc với 50 loài, Malaixia 30 loài, Ấn Độ 30 loài, Đông Dương 12 loài. Chi Bời lời (Litsea Lamk.) có khoảng 400 loài, là cây gỗ hay cây bụi, phân bố chủ yếu ở vùng á nhiệt đới và nhiệt đới Châu Á, Australia, New Zealand, Bắc Mỹ tới cận nhiệt đới Nam Mỹ, chủ yếu tại các khu vực nóng ấm ở miền Nam hay h Tây Nam như Trung Quốc với 75 loài, Malaixia 54 loài, Ấn Độ 65 loài, Đông Dương 17 loài. Người đầu tiên nghiên cứu rừng Việt Nam là Loureiro (1793) và công bố trong Thực vật chí Nam Bộ. Tác giả đã mô tả 4 chi và 8 loài trong họ Long não (Lauraceae).
Tiếp đến là Pierre (1880), trong Thực vật rừng Nam Bộ đã giới thiệu các loài cây họ Long não (Lauraceae) có mặt ở Nam Bộ. Gagnepain (1907), trong Thực vật chí Đại cương Đông Dương do H. Lecomte chủ biên đã công bố các loài cây họ Long não (Lauraceae) có ở Đông Dương. Năm 1913, Lecomte công bố họ Long não (Lauraceae) ở Đông Dương và Nam Trung Quốc, Cho đến năm 1934, H.
Liou công bố các loài thuộc họ Long não (Lauraceae) ở Đông Dương và Nam Trung Quốc. Merrill (1935) đã đưa ra bản mô tả chi tiết họ Long não (Lauraceae) ở Đông Dương. Như vậy, các tác giả người Pháp đã phân tích, đánh giá họ Long não (Lauraceae) ở các vùng khác nhau tại Đông Dương, trong đó có Việt Nam. Nghiên cứu về giá trị sử dụng của cây Re hương Là cây đặc sản đa tác dụng, có giá trị kinh tế cao: vừa cho gỗ tốt, thân và đặc biệt là rễ cho tinh dầu thơm dùng trong mỹ phẩm,dược phẩm và thực phẩm có giá trị xuất khẩu cao; hạt cho dầu béo và tinh dầu dùng làm thuốc chữa được nhiều bệnh.
Cây bị săn lùng và khai thác mạnh, vì mục đích thương mại nên đứng trước nguy cơ bị diệt vong (nhóm IA Nghị định 32/CP/2006). Do vậy cần sớm có biện pháp bảo tồn và phát triển thích đáng. Nghiên cứu cây Re Hương ở Việt Nam Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về Re hương ở Việt Nam không nhiều, một số tác giả đã nghiên cứu những vấn đề có thể tóm tắt dưới đây. Nghiên cứu về đặc điểm sinh thái học Cây Re Hương (Cinnamomum parthenoxylum (Jack) Meissn) thuộc họ Long não (Lauraceae) là một loài cây quí,đa tác dụng.
Hiện tại nó được xếp vào loại rất nguy cấp 34(CR) ở cấp quốc gia trong danh lục đỏ của IUCN (Ver 2.3) và trong Sách đỏ Việt Nam (1996). Những công trình nghiên cứu về thực vật của họ Long não (Lauraceae Juss.) Long não (Lauraceae Juss.) là họ có thành phần loài đa dạng và có nhiều giá trị sử dụng nên đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Người đầu tiên nghiên cứu về họ Long não (Lauraceae). Tiếp theo đã có nhiều công trình nghiên cứu và công bố về các loài họ Long não trong các bộ sách Thực vật chí Ấn Độ với 16 chi và 250 loài, Trung Quốc có 18 chi và 500 loài, Malaixia 12 chi và 200 loài, Đông Dương có 12 chi và 50 loài.
Họ Long não bao gồm chủ yếu là các loài cây gỗ, cây bụi thường xanh. Tuy vậy, cũng có chi Sassafras với một số loài rụng lá và chi Cassytha (tơ xanh) có các loài dây leo sống ký sinh. Cành non có màu xanh, vỏ có mùi thơm, có chồi ngủ đông. Lá mọc cụm ở đầu cành, có 3 gân chính hay hệ gân đơn giản.
Hoa mẫu 3, bao phấn mở, có nhị lép và tuyến mật ở gốc chỉ nhị. Quả có đài dính liền phát triển thành dạng đấu dưới quả. Trên thế giới họ Long não (Lauraceae) gồm có 55 chi và gần 2.500 loài phân bố ở các khu vực nhiệt đới và á nhiệt đới. Chúng phân bố tập trung chủ yếu ở Đông Nam Á và Brazil.
Ở Việt Nam hiện đã biết có khoảng 21 chi, với 275 loài. Đặc điểm: Cây gỗ lớn hay nhỏ, ít khi là dây leo (dây tơ xanh). Lá mọc cách, ít khi mọc đối, nguyên, gân lá hình lông chim, một số có 3 gân hình cung, gân con hình mạng lưới. Trong thân, lá có tế bào tiết dầu thơm [7].
Phân bố sinh thái Re Hương là loài cây có nguồn gốc phân bố trên Thế giới: Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Indonesia.