Nghiên cứu Đặc điểm Hệ Thực Vật Núi Đá Vôi tại Xã Đồng Yên, Huyện Bắc Quang, Tỉnh Hà Giang

Việt Nam được biết đến là một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu khu vực Đông Nam Á. 58 trang · Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam · 2016.

• Tác giả: Hà Thị Sim
• Người hướng dẫn: Thầy Giáo Vương Duy Hưng
• Trường học: Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu Đặc Điểm Hệ Thực Vật Núi Đá Vôi Tại Đồng Yên, Bắc Quang, Hà Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Ở Việt Nam
• 1.2.1. Nghiên cứu về yếu tố địa lý thực vật
• 1.2.2. Nghiên cứu phổ dạng sống của hệ thực vật
• 1.2.3. Nghiên cứu giá trị sử dụng của hệ thực vật
• 1.2.4. Nghiên cứu về hệ thực vật của các vùng núi đá vôi Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hệ Thực Vật Núi Đá Vôi Đồng Yên 60 ký tự

Việt Nam được biết đến là một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Sự kết hợp của nhiều yếu tố đã đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia có tính đa dạng sinh học cao nhất thế giới. Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lâm sản, bảo vệ môi trường và lưu giữ nguồn gen động thực vật. Tuy nhiên, diện tích rừng đang bị suy giảm do nhiều nguyên nhân như chiến tranh, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, và khai thác quá mức. Núi đá vôi là một hệ sinh thái đặc biệt của Việt Nam, chứa đựng nguồn tài nguyên sinh học vô cùng quý giá. Hà Giang là một khu vực có tính đa dạng sinh học cao với sự phức tạp và đa dạng về các yếu tố tự nhiên. Nghiên cứu về hệ thực vật sẽ giúp xác định bản chất, mức độ đa dạng và dự báo xu hướng biến đổi trong tương lai, từ đó đưa ra các biện pháp sử dụng hợp lý và bảo tồn nguồn gen quý hiếm. "Nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên – huyện Bắc Quang – tỉnh Hà Giang" là một đề tài quan trọng nhằm cung cấp dữ liệu chi tiết về tính đa dạng của hệ thực vật, góp phần vào công tác quản lý và phát triển bền vững tài nguyên thực vật núi đá vôi.

1.1. Giá Trị Đa Dạng Sinh Học Núi Đá Vôi Hà Giang

Hệ sinh thái núi đá vôi của Hà Giang là nơi cư trú của nhiều loài động thực vật quý hiếm và đặc hữu. Sự đa dạng này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái quan trọng như điều hòa khí hậu, cung cấp nước và bảo vệ đất. Việc nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học núi đá vôi là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự bền vững của hệ sinh thái và lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Thực Vật Đồng Yên

Nghiên cứu thực vật ở Đồng Yên không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thành phần loài và đặc điểm sinh thái của hệ thực vật núi đá vôi, mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên này. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các kế hoạch quản lý rừng, bảo tồn các loài quý hiếm và phát triển du lịch sinh thái một cách bền vững. Theo tài liệu gốc, mặc dù diện tích rừng tự nhiên của xã Đồng Yên không còn nhiều nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự sống còn của cộng đồng trong việc duy trì tính đa dạng sinh học và bảo vệ môi trƣờng sinh thái tại địa phƣơng.

II. Thách Thức Bảo Tồn Thực Vật Núi Đá Vôi Bắc Quang 60 ký tự

Mặc dù có giá trị sinh học cao, hệ thực vật núi đá vôi tại Bắc Quang đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Sức ép từ dân số tăng, khai thác lâm sản trái phép, và chuyển đổi mục đích sử dụng đất đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Thêm vào đó, biến đổi khí hậu cũng đang đe dọa sự tồn tại của nhiều loài thực vật. Khu vực có nét đặc sắc trong văn hóa và kiến thức bản địa nhƣng hiện tại mức độ phát triển kinh tế, xã hội chƣa cao, chƣa tận dụng hết cơ hội phát triển các nguồn tài nguyên tái tạo, bền vững. Cần có các giải pháp bảo tồn hiệu quả để bảo vệ hệ thực vật quý giá này cho các thế hệ tương lai.

2.1. Các Yếu Tố Đe Dọa Đa Dạng Sinh Học Đồng Yên

Các yếu tố đe dọa đa dạng sinh học ở Đồng Yên bao gồm khai thác gỗ quá mức, chăn thả gia súc, và mở rộng diện tích đất nông nghiệp. Những hoạt động này dẫn đến mất môi trường sống, suy giảm số lượng cá thể của các loài, và làm thay đổi cấu trúc hệ sinh thái. Theo tài liệu, nguồn tài nguyên rừng tại đây đang bị tác động mạnh bởi sức ép dân số xung quanh.

2.2. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Lên Thực Vật Hà Giang

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và các hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của thực vật ở Hà Giang. Nhiều loài có thể không thích nghi kịp với những thay đổi này và đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Cần có các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu để bảo vệ hệ thực vật trước những tác động tiêu cực này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Thực Vật Núi Đá Vôi 57 ký tự

Để nghiên cứu đặc điểm thực vật núi đá vôi tại Đồng Yên, cần áp dụng các phương pháp khoa học phù hợp. Các phương pháp này bao gồm thu thập mẫu thực vật, định danh loài, phân tích thành phần loài, và đánh giá đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, cần khảo sát địa hình và khí hậu để hiểu rõ hơn về mối tương quan giữa môi trường và hệ thực vật. Nghiên cứu cũng cần xem xét giá trị kinh tế và các giá trị khác của thực vật để đưa ra các giải pháp bảo tồn phù hợp.

3.1. Thu Thập Và Xử Lý Mẫu Thực Vật Núi Đá Vôi

Việc thu thập mẫu thực vật cần được thực hiện một cách cẩn thận và khoa học để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của dữ liệu. Mẫu vật cần được thu thập đúng quy trình, ghi chép đầy đủ thông tin về địa điểm, thời gian thu thập, và đặc điểm hình thái của cây. Sau khi thu thập, mẫu vật cần được xử lý, bảo quản và định danh chính xác.

3.2. Phân Tích Thành Phần Loài Và Phân Bố Thực Vật

Phân tích thành phần loài và phân bố thực vật là một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của hệ thực vật núi đá vôi. Phân tích này bao gồm việc xác định các loài thực vật có mặt, đánh giá mức độ phong phú của các loài, và xác định sự phân bố của các loài theo độ cao, địa hình, và các yếu tố môi trường khác.

IV. Ứng Dụng Giải Pháp Bảo Tồn Hệ Thực Vật Đồng Yên 58 ký tự

Kết quả nghiên cứu về hệ thực vật núi đá vôi Đồng Yên có thể được ứng dụng để xây dựng các giải pháp bảo tồn hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm thành lập các khu bảo tồn, quản lý rừng bền vững, và phát triển du lịch sinh thái. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của hệ thực vật và khuyến khích người dân tham gia vào công tác bảo tồn. Việc bảo tồn thực vật quý hiếm cũng là một ưu tiên quan trọng. Việc phân tích, đánh giá tài nguyên thực vật của một khu vực sẽ xác định đƣợc bản chất, tính chất, mức độ đa dạng của hệ thực vật tại khu vực và qua đó dự báo đƣợc xu hƣớng biến đổi của chúng trong tƣơng lai gần, làm cơ sở khoa học cho việc sử dụng hợp lý, hiệu quả tài nguyên, bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

4.1. Quản Lý Rừng Bền Vững Tại Bắc Quang Hà Giang

Quản lý rừng bền vững là một giải pháp quan trọng để bảo tồn hệ thực vật và các dịch vụ hệ sinh thái mà rừng cung cấp. Quản lý rừng bền vững bao gồm việc khai thác gỗ hợp lý, trồng rừng phục hồi, và bảo vệ rừng khỏi các tác động tiêu cực như cháy rừng và khai thác trái phép. Theo tài liệu gốc, cần nâng cao sự hợp tác giữa các bên liên quan, từ chính quyền địa phương đến người dân và các tổ chức phi chính phủ.

4.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Dựa Vào Hệ Thực Vật

Du lịch sinh thái có thể là một nguồn thu nhập quan trọng cho cộng đồng địa phương và đồng thời góp phần vào công tác bảo tồn hệ thực vật. Du lịch sinh thái cần được phát triển một cách bền vững, đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và đa dạng sinh học. Việc xây dựng các tuyến du lịch, đào tạo hướng dẫn viên, và phát triển các sản phẩm du lịch địa phương là cần thiết để thu hút du khách và tạo ra nguồn thu nhập cho người dân.

V. Kết Luận Hướng Đến Bảo Tồn Thực Vật Núi Đá Vôi Bền Vững 59 ký tự

Nghiên cứu đặc điểm hệ thực vật núi đá vôi tại Đồng Yên, Bắc Quang, Hà Giang là một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về đa dạng sinh học và các thách thức mà hệ thực vật đang phải đối mặt. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, chính quyền địa phương, và cộng đồng để xây dựng các giải pháp bảo tồn hiệu quả và bền vững. Việc bảo tồn thực vật quý hiếm và phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững là mục tiêu quan trọng cần đạt được. Nghiên cứu này sẽ là cơ sở quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về tài nguyên thực vật Việt Nam.

5.1. Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thực Vật Hà Giang

Các nghiên cứu tiếp theo về thực vật ở Hà Giang có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu lên hệ thực vật, nghiên cứu các loài thực vật có giá trị kinh tế và dược liệu, và phát triển các mô hình quản lý rừng bền vững. Những nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm thông tin và kiến thức để bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên thực vật.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Cần nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của hệ thực vật và khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động bảo tồn. Sự tham gia của cộng đồng sẽ đảm bảo tính bền vững của các giải pháp bảo tồn và mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Việt Nam được ghi nhận là một trong những trung tâm đa dạng sinh học lớn của khu vực Đông Nam Á và thế giới nhờ sự phân hóa phức tạp về địa hình, khí hậu và thổ nhưỡng. Trong hệ thống các hệ sinh thái rừng tự nhiên, hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi (karst) chiếm gần 20% diện tích đất liền của cả nước, tập trung chủ yếu ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Đây là môi trường sống đặc thù, lưu giữ nguồn gen thực vật quý hiếm và có ý nghĩa sinh thái, phòng hộ quan trọng.

Tại tỉnh Hà Giang, diện tích núi đá vôi chiếm khoảng 38,01% diện tích tự nhiên của toàn tỉnh. Xã Đồng Yên, huyện Bắc Quang là địa bàn vùng núi thấp mang các nét đặc thù về hệ sinh thái núi đá xen lẫn vùng thung lũng lòng chảo. Mặc dù diện tích rừng tự nhiên tại xã còn tương đối hẹp (855,40 ha trên tổng số 2.868,5 ha đất lâm nghiệp), hệ thực vật núi đá vôi tại đây đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ môi trường sinh thái đầu nguồn, duy trì nguồn nước sinh hoạt và sản xuất cho cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên thực vật tại khu vực đang chịu tác động tiêu cực từ áp lực gia tăng dân số, tập quán canh tác nông nghiệp nương rẫy và tình trạng khai thác lâm sản quá mức. Nhằm thiết lập cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ quản lý, bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên này, khóa luận "Nghiên cứu đặc điểm của hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên – huyện Bắc Quang – tỉnh Hà Giang" đã được thực hiện.

Mục tiêu và các nhiệm vụ nghiên cứu được xác định rõ ràng:

• Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được các đặc điểm đặc trưng của hệ thực vật trên núi đá vôi tại khu vực xã Đồng Yên, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang; từ đó làm cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên thực vật tại địa phương.
• Nội dung nghiên cứu (6 nhiệm vụ):
  1. Lập danh lục thành phần loài thực vật bậc cao có mạch trên núi đá vôi tại khu vực nghiên cứu.
  2. Đánh giá bản chất và cấu trúc đa dạng của hệ thực vật (bậc ngành, họ, chi, loài; các họ và chi ưu thế, họ đơn loài).
  3. Nghiên cứu các yếu tố địa lý của hệ thực vật.
  4. Phân tích bản chất sinh thái của hệ thực vật thông qua phổ dạng sống.
  5. Phân tích mối quan hệ tương đồng và so sánh với các hệ thực vật khác.
  6. Đề xuất các nhóm giải pháp bảo tồn và phát triển hệ thực vật núi đá vôi tại địa bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Tất cả các loài thực vật bậc cao có mạch phân bố tự nhiên trên các núi đá vôi tại xã Đồng Yên.
• Phạm vi không gian: Các tuyến điều tra thực địa trên hệ thống núi đá vôi thuộc địa bàn xã Đồng Yên, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra thực địa và thu thập số liệu ngoại nghiệp được triển khai từ ngày 22 tháng 02 năm 2016 đến ngày 31 tháng 05 năm 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận áp dụng hệ thống lý thuyết chuẩn mực trong lĩnh vực hình thái học, phân loại học thực vật, địa lý thực vật và sinh thái học rừng:

• Khung phân loại và sắp xếp taxon: Danh lục thực vật được lập dựa trên hệ thống phân loại của R. K. Brummitt (1992) (Vascular Plant Families and Genera).
• Phân loại dạng sống sinh thái: Sử dụng hệ thống phân loại dạng sống của C. Raunkiaer (1934), được GS. Thái Văn Trừng (1999) chuẩn hóa phù hợp với điều kiện sinh thái nhiệt đới Việt Nam.
• Phân chia yếu tố địa lý thực vật: Áp dụng hệ thống phân tích các yếu tố địa lý thực vật của GS.TS. Nguyễn Nghĩa Thìn (1997, 1999, 2004).
• Phân nhóm công dụng tài nguyên: Phân loại theo thang giá trị sử dụng của PGS.TS. Trần Minh Hợi và cộng sự (2013).
• Đánh giá mức độ quý hiếm và nguy cấp: Căn cứ theo Sách Đỏ Việt Nam (phần Thực vật, 2007), Danh lục Đỏ thế giới của IUCN (2016) và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.
• Chỉ số so sánh tương đồng: Đánh giá mối quan hệ gần gũi giữa các khu hệ thực vật bằng chỉ số tương đồng Sorenson ($S = \frac{2c}{a + b}$) theo công bố của Anne E. Magurran (1983).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa điều tra ngoại nghiệp và xử lý giám định nội nghiệp:

• Phương pháp ngoại nghiệp:
  • Điều tra sơ bộ: Khảo sát địa hình, xác định ranh giới tự nhiên để thiết lập mạng lưới tuyến khảo sát bao quát các sinh cảnh núi đá vôi.
  • Điều tra tỷ mỷ theo tuyến: Thiết lập các tuyến điều tra chính cắt qua các đai độ cao và dạng địa hình; cứ khoảng 100 m trên tuyến chính lại lập 2 tuyến phụ vuông góc sang hai bên để khảo sát triệt để các loài cây tự nhiên.
  • Kỹ thuật thu mẫu: Thu thập mẫu vật mang đầy đủ đặc trưng hình thái (cành, lá, hoa, quả, hoặc toàn bộ cây đối với thân thảo); gắn nhãn etiket ghi số hiệu thực địa; chụp ảnh chi tiết các cơ quan phân loại trên phông nền đơn sắc; ghi chép nhật ký sinh cảnh, màu sắc, mùi vị và chất tiết.
• Phương pháp nội nghiệp:
  • Giám định mẫu: So sánh hình thái đối chiếu với các bộ khóa phân loại và tài liệu chuyên khảo như Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ, 1999–2000), Thực vật chí Việt Nam, Danh lục các loài thực vật Việt Nam (2001, 2003, 2005), tham vấn ý kiến chuyên gia phân loại học.
  • Tổng hợp và xử lý số liệu: Tính toán tỷ trọng các bậc taxon, lập phổ địa lý, phổ sinh học và bảng ma trận công dụng.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thực chứng gồm 264 mẫu tiêu bản và hình ảnh thực địa thu thập tại xã Đồng Yên, thông tin phỏng vấn cán bộ kiểm lâm, người dân bản địa cùng các số liệu thống kê điều kiện tự nhiên – kinh tế – xã hội của UBND xã Đồng Yên.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng thuật lịch sử nghiên cứu thực vật và đa dạng sinh học trên thế giới và tại Việt Nam:

• Trên thế giới: Lược sử ghi chép thực vật học từ Ai Cập cổ đại (3000 năm TCN), Hy Lạp cổ đại (Aristote, Theophraste) đến các công trình hiện đại của Lecomte (1907–1952), Takhtajan (1977), Brummitt (1992), IUCN (1998, 2001).
• Tại Việt Nam: Quá trình nghiên cứu từ y học cổ truyền (Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông) qua thời kỳ Pháp thuộc (Pierre, Chevalier, Maurand) đến các công trình hiện đại của Thái Văn Trừng, Trần Ngũ Phương, Phan Kế Lộc, Phạm Hoàng Hộ, Nguyễn Nghĩa Thìn, Lê Trần Chấn, Nguyễn Tiến Bân, Đỗ Tất Lợi, Võ Văn Chi.
• Nghiên cứu về các vùng núi đá vôi và địa bàn Hà Giang: Khái quát diện tích đất đá vôi tại Việt Nam chiếm gần 20% (khoảng $60.000\text{ km}^2$), diện tích núi đá có rừng đạt $396.000\text{ ha}$. Tổng thuật các kết quả công bố tại Hà Giang của Vũ Anh Tài, Nguyễn Nghĩa Thìn (2014) ghi nhận 156 loài bị đe dọa; Đỗ Khắc Hùng (2014) về thảm thực vật Vị Xuyên; Nguyễn Việt Bách (2011) về Khu BTTN Phong Quang. Qua đó, tác giả khẳng định hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên hoàn toàn chưa từng có công trình nghiên cứu hệ thống nào công bố.

Chương 2: Mục tiêu, đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết mục tiêu đề tài, giới hạn đối tượng khảo sát (thực vật bậc cao có mạch), quy chuẩn thiết kế tuyến điều tra thực địa, phương pháp thu hái và xử lý tiêu bản thực vật, các biểu mẫu ghi nhận ngoại nghiệp, thuật toán tính chỉ số Sorenson và hệ thống tiêu chí định danh phân loại, phân hạng bảo tồn, nhóm công dụng.

Chương 3: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

Mô tả toàn diện khu vực nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên: Xã Đồng Yên nằm ở phía Tây Nam huyện Bắc Quang, cách trung tâm huyện 40 km, độ cao trung bình 270 m so với mực nước biển (biên độ từ 200 m đến 450 m). Khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nhiệt độ trung bình năm $23,8^\circ\text{C}$, độ ẩm trên 85%, mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 9, lượng mưa mùa đông chiếm khoảng 25% cả năm. Thủy văn chính là hệ thống suối Ngòi Cổ và các nhánh Ngòi Thu, Ngòi Sáu, Ngòi Hốc.
• Tài nguyên đất và rừng: Tổng diện tích đất tự nhiên đạt $4.043,99\text{ ha}$ (đất nông nghiệp $3.756,91\text{ ha}$, lâm nghiệp $2.868,5\text{ ha}$ chiếm 70,79%, đất rừng tự nhiên $855,40\text{ ha}$, rừng trồng $2.013,10\text{ ha}$, độ che phủ rừng đạt trên 62%).
• Kinh tế - xã hội: Dân số trên địa bàn có trên 50% trong độ tuổi lao động; sản xuất nông nghiệp bắt đầu chuyển dịch sang kinh tế trang trại và hàng hóa nhưng vẫn còn phân tán; hạ tầng xử lý rác thải sinh hoạt chưa hoàn thiện gây áp lực lên cảnh quan sinh thái rừng.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, bao gồm các kết quả định lượng:

• Xác lập danh lục gồm 264 loài thuộc 207 chi, 85 họ của 4 ngành thực vật có mạch.
• Phân tích tính đa dạng cấu trúc phân loại ở bậc ngành, lớp, 10 họ giàu loài nhất, 10 chi giàu loài nhất và danh sách 28 họ đơn loài.
• Đánh giá giá trị bảo tồn với 14 loài thực vật quý hiếm (13 loài Sách Đỏ Việt Nam 2007, 3 loài Nghị định 32/2006/NĐ-CP).
• Thống kê 330 lượt công dụng thuộc 10 nhóm giá trị sử dụng khác nhau.
• Xác lập phổ yếu tố địa lý (ưu thế nhiệt đới châu Á 81,06%) và phổ dạng sống ($SB = 71,6\text{Ph} + 3,41\text{Ch} + 7,2\text{Hm} + 4,55\text{Cr} + 13,3\text{T}$).
• So sánh tương đồng sinh thái với núi đá vôi Hòa Bình, thảo nguyên đá Ba Lan, xã Côn Minh (Bắc Kạn) và 3 Vườn Quốc gia.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp bảo tồn và quản lý tài nguyên.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả định lượng chi tiết

Cấu trúc phân loại bậc ngành và lớp

Hệ thực vật núi đá vôi xã Đồng Yên có sự hiện diện của 4/6 ngành thực vật bậc cao có mạch tại Việt Nam:

TT	Tên ngành	Tên khoa học	Số họ	Tỷ lệ (%)	Số chi	Tỷ lệ (%)	Số loài	Tỷ lệ (%)
1	Ngành Thông đất	Lycopodiophyta	1	1,18	1	0,48	1	0,38
2	Ngành Dương xỉ	Polypodiophyta	10	11,76	14	6,76	19	7,20
3	Ngành Thông	Pinophyta	1	1,18	1	0,48	2	0,76
4	Ngành Ngọc lan	Magnoliophyta	73	85,88	191	92,27	242	91,67
Tổng			85	100,00	207	100,00	264	100,00

Trong ngành Ngọc lan (Magnoliophyta), sự phân bố giữa hai lớp thể hiện tính chất nhiệt đới rõ nét với tỷ trọng Lớp Ngọc lan (Magnoliopsida) vượt trội so với Lớp Hành / Loa kèn (Liliopsida):

• Lớp Ngọc lan: 62 họ (84,93%), 161 chi (84,29%), 207 loài (85,54%).
• Lớp Loa kèn: 11 họ (15,07%), 30 chi (15,71%), 35 loài (14,46%).
• Tỷ lệ Ngọc lan / Loa kèn: về họ đạt 5,63; về chi đạt 5,37; về loài đạt 5,91 (đều lớn hơn 3).

Các họ và chi đa dạng nhất

• 10 họ đa dạng nhất: Chiếm 11,76% tổng số họ (10/85 họ), 33,81% tổng số chi (70/207 chi) và 36,74% tổng số loài (97/264 loài). Đứng đầu là họ Đậu (Fabaceae) với 13 chi, 17 loài; họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) với 11 chi, 14 loài; họ Dâu tằm (Moraceae) với 4 chi, 12 loài; họ Ráy (Araceae) với 8 chi, 9 loài; họ Cúc (Asteraceae), họ Na (Annonaceae), họ Long não (Lauraceae), họ Trôm (Sterculiaceae) đều có 8 loài; họ Đơn nem (Myrsinaceae) có 7 loài; họ Hòa thảo (Poaceae) có 6 loài.
• 10 chi đa dạng nhất: Gồm 38 loài thuộc 9 họ (chiếm 14,39% tổng số loài của hệ). Chi có số loài nhiều nhất là chi Sung (Ficus - 8 loài), chi Hồ tiêu (Piper - 5 loài), chi Móng bò (Bauhinia - 4 loài), các chi Ardisia, Cinnamomum, Maesa, Polygonum, Pterospermum, Rubus, Solanum đều có 3 loài. Số loài bình quân của 10 chi này là 3,8 loài/chi (so với bình quân toàn hệ là 1,27 loài/chi).
• Họ đơn loài: Thống kê ghi nhận 28 họ chỉ có 1 loài duy nhất tại khu vực nghiên cứu (chiếm 32,94% tổng số họ), điển hình như Dipterocarpaceae (loài Chò chỉ), Celastraceae (Đỗ trọng tía), Opiliaceae (Rau sắng), Costaceae (Mía dò), Loganiaceae (Mã tiền láng)...

Giá trị bảo tồn và các loài có ích

• Thực vật quý hiếm (14 loài):
  • Sách Đỏ Việt Nam (2007) - 13 loài: 05 loài Nguy cấp (EN) gồm Đỗ trọng tía (Euonymus chinensis), Trai lý (Garcinia fagraeoides), Dần toòng (Gynostemma pentaphyllum), Mã tiền láng (Strychnos nitida), Nghiến (Burretiodendron hsienmu); 08 loài Sẽ nguy cấp (VU) gồm Đội mũ (Mitrephora calcarea), Song mật (Calamus platyacanthus), Đinh (Markhamia stipulata), Re lá dày (Cinnamomum cambodianum), Lát hoa (Chukrasia tabularis), Rau sắng (Melientha suavis), Tắc kè đá (Drynaria bonii), Găng (Fagerlindia depauperata).
  • Nghị định 32/2006/NĐ-CP (Nhóm IIA - Hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại): 03 loài gồm Trai lý, Bình vôi (Stephania rotunda), Nghiến.
• Giá trị sử dụng tài nguyên (330 lượt loài có ích):

TT	Nhóm công dụng	Ký hiệu	Số loài	Tỷ lệ (%)	Các loài tiêu biểu
1	Cây làm thuốc	I	142	53,79	Tắc kè đá, Hà thủ ô trắng, Dần toòng, Bình vôi
2	Cây làm thức ăn cho người và gia súc	G	66	25,00	Rau sắng, Môn to, Bưởi, Vàng anh
3	Cây lấy gỗ	A	48	18,18	Nghiến, Trai lý, Chò chỉ, Nhội, Lát hoa
4	Cây có hoa, làm cảnh và bóng mát	D	21	7,95	Các loài phong lan, dâm bụt, hoa cảnh
5	Cây trồng rừng và phụ trợ nông lâm	B	19	7,20	Cây cố định đạm, cây che bóng
6	Các loài tre trúc	C	13	4,92	Tre, nứa, vầu
7	Cây cho tinh dầu	K	7	2,65	Màng tang, sả, long não
8	Cây cho tanin và chất tạo màu	H	6	2,27	Củ nâu, bàng
9	Cây song mây	E	4	1,52	Mây nếp, song mật
10	Cây có dầu béo	F	4	1,52	Trẩu, mỡ

Yếu tố địa lý và phổ dạng sống sinh thái

• Yếu tố địa lý thực vật: Nhóm nhiệt đới châu Á chiếm ưu thế tuyệt đối với 214 loài (81,06%); Liên nhiệt đới có 23 loài (8,71%); Cổ nhiệt đới có 17 loài (6,44%); Toàn cầu có 5 loài (1,89%); Đặc hữu Việt Nam có 3 loài (1,14%); Ôn đới Bắc có 2 loài (0,76%).
• Phổ dạng sống tổng quát: $$\text{SB} = 71,6\text{Ph} + 3,41\text{Ch} + 7,2\text{Hm} + 4,55\text{Cr} + 13,3\text{T}$$ Nhóm cây chồi trên (Ph) chiếm tỷ lệ áp đảo 71,6% (189 loài). Trong đó cấu trúc nội bộ của nhóm Ph bao gồm: Cây chồi trên nhỏ (Mi) đạt 20,5% (54 loài); Cây chồi trên nhỡ (Me) đạt 15,9% (42 loài); Dây leo gỗ (Lp) đạt 15,2% (40 loài); Cây chồi trên lùn (Na) đạt 10,6% (28 loài); Cây chồi trên to (Mg) đạt 4,92% (13 loài); Cây bì sinh (Ep) đạt 4,55% (12 loài). $$\text{Ph} = 4,92\text{Mg} + 15,9\text{Me} + 20,5\text{Mi} + 10,6\text{Na} + 4,55\text{Ep} + 15,2\text{Lp}$$

So sánh tương đồng hệ thực vật

• So với xã Côn Minh (huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn - 302 loài), hệ thực vật Đồng Yên có 42 loài chung, chỉ số Sorenson đạt $S = 0,15$ (mức độ gần gũi thấp do khác biệt vi khí hậu và giới hạn điều tra).
• Chỉ số đa dạng phân loại của xã Đồng Yên đạt 6,82; thấp hơn VQG Ba Bể (11,30), Khu BTTN Đakrông (15,90) và VQG Pù Mát (19,64) do quy mô diện tích điều tra nhỏ hơn.

2. Các nhóm giải pháp do tác giả đề xuất

Khóa luận xây dựng 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao:

1. Giải pháp kỹ thuật lâm sinh: Điều tra định vị chính xác tọa độ phân bố của các loài quý hiếm và 28 họ đơn loài để cắm mốc bảo vệ nghiêm ngặt; xây dựng mô hình nhân giống ex-situ và in-situ cho các loài gỗ quý (Nghiến, Trai lý, Lát hoa, Re lá dày); thiết lập khóa tra thực vật và bộ tiêu bản mẫu tại xã để hỗ trợ kiểm lâm định danh thực địa.
2. Giải pháp tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Xây dựng tài liệu truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số; phát sóng chuyên đề trên loa truyền thanh xã; công khai bản đồ khoanh vùng bảo vệ nguồn gen quý hiếm đến từng trưởng thôn và hộ dân.
3. Giải pháp kinh tế và sinh kế: Hỗ trợ mô hình trồng cây phân tán, mô hình nông lâm kết hợp, phát triển làng nghề thủ công đan lát, thổ cẩm; xây dựng chuỗi giá trị và thương hiệu cho các cây thuốc nam bản địa để giảm thiểu việc đồng bào vào rừng khai thác tự nhiên.
4. Giải pháp quản lý và thể chế: Tăng cường tuần tra ngăn chặn các hành vi phá rừng làm nương rẫy và khai thác buôn bán thực vật rừng trái phép; mở các lớp tập huấn kỹ năng nhận diện thực vật quý hiếm cho kiểm lâm cơ sở; bổ sung danh mục loài cần quản lý vào hương ước thôn bản.

3. Đóng góp khoa học của đề tài

Tác giả đã cung cấp công trình điều tra chuyên sâu đầu tiên về hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên, huyện Bắc Quang. Kết quả không chỉ bổ sung dữ liệu phân bố loài cho tỉnh Hà Giang mà còn xác định rõ giá trị dược liệu và tài nguyên gỗ của địa phương, tạo tiền đề khoa học cho quy hoạch lâm nghiệp cấp xã.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được văn bản đề cập:
  • Thời gian điều tra thực địa còn tương đối ngắn (từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 5/2016), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ sinh trưởng qua các mùa trong năm, có thể chưa thu thập được mẫu hoa/quả của một số loài có mùa ra hoa vào mùa thu đông.
  • Tuyến khảo sát chưa thể phủ kín toàn bộ diện tích núi đá vôi hiểm trở, dẫn đến chỉ số tương đồng và chỉ số đa dạng phân loại còn thấp hơn so với các khu bảo tồn thiên nhiên lớn.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Cần thực hiện các đợt điều tra bổ sung vào mùa khô và mùa đông để hoàn thiện danh lục thực vật.
  • Triển khai nghiên cứu chuyên sâu về cấu trúc quần xã, mật độ tái sinh tự nhiên và đặc điểm sinh thái học của các loài cây bị đe dọa tuyệt chủng (Nghiến, Trai lý, Dần toòng).

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Sinh thái học, Bảo tồn đa dạng sinh học và Quản lý môi trường tham khảo quy trình lập danh lục theo Brummitt, cách tính phổ sinh học Raunkiaer và phân tích yếu tố địa lý theo Nguyễn Nghĩa Thìn.
• Cán bộ lâm nghiệp và cơ quan quản lý: Hạt Kiểm lâm Bắc Quang, Chi cục Kiểm lâm Hà Giang và UBND xã Đồng Yên sử dụng danh lục 14 loài quý hiếm, 28 họ đơn loài và 142 loài cây thuốc làm căn cứ xây dựng kế hoạch bảo tồn và cấp phép khai thác bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên ghi nhận bao nhiêu loài và ngành nào chiếm ưu thế lớn nhất?
Khóa luận đã định danh được 264 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 207 chi và 85 họ. Ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) chiếm ưu thế tuyệt đối với 242 loài (chiếm 91,67% tổng số loài), 191 chi (92,27%) và 73 họ (85,88%).

2. Có bao nhiêu loài thực vật quý hiếm được ghi nhận và những loài nào thuộc Nhóm IIA theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP?
Có 14 loài thực vật quý hiếm được phát hiện (gồm 13 loài trong Sách Đỏ Việt Nam 2007: 5 loài EN và 8 loài VU). Trong đó, có 03 loài thuộc danh mục hạn chế khai thác thương mại (Nhóm IIA) theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP là Trai lý (Garcinia fagraeoides), Bình vôi (Stephania rotunda) và Nghiến (Burretiodendron hsienmu).

3. Phổ dạng sống sinh thái của hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu được xác lập như thế nào?
Phổ sinh học tổng quát của hệ thực vật xã Đồng Yên được xác định theo công thức: $$\text{SB} = 71,6\text{Ph} + 3,41\text{Ch} + 7,2\text{Hm} + 4,55\text{Cr} + 13,3\text{T}$$ Nhóm cây chồi trên ($\text{Ph}$) chiếm tỷ trọng cao nhất ($71,6%$), phản ánh điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm thuận lợi cho thực vật sinh trưởng quanh năm.

4. Nhóm công dụng nào chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng số các loài có ích tại xã Đồng Yên?
Trong tổng số 330 lượt loài cây có ích, nhóm cây làm thuốc (ký hiệu I) chiếm tỷ lệ cao nhất với 142 loài (đạt 53,79% tổng số loài của hệ), tiếp theo là nhóm cây làm thức ăn/gia vị (66 loài - 25,00%) và nhóm cây lấy gỗ (48 loài - 18,18%).

5. Mức độ tương đồng giữa hệ thực vật núi đá vôi xã Đồng Yên và xã Côn Minh (Bắc Kạn) đạt giá trị bao nhiêu theo chỉ số Sorenson?
Chỉ số tương đồng Sorenson giữa hai hệ thực vật đạt $S = 0,15$ (với 42 loài trùng lặp trên tổng số 264 loài tại Đồng Yên và 302 loài tại Côn Minh). Chỉ số này ở mức thấp do sai khác về vi khí hậu, địa hình cục bộ và giới hạn về diện tích khảo sát thực địa.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hà Thị Sim đã điều tra và hệ thống hóa thành công đặc điểm hệ thực vật núi đá vôi tại xã Đồng Yên, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang với 264 loài thuộc 207 chi và 85 họ của 4 ngành thực vật có mạch. Hệ thực vật mang đặc trưng nhiệt đới gió mùa điển hình, thể hiện qua ưu thế vượt trội của ngành Ngọc lan, tỷ trọng nhóm yếu tố nhiệt đới châu Á đạt 81,06% và phổ dạng sống cây chồi trên chiếm 71,6%. Đồng thời, việc phát hiện 14 loài thực vật quý hiếm và 142 loài cây thuốc bản địa khẳng định giá trị bảo tồn và kinh tế to lớn của khu hệ. Những đề xuất giải pháp đồng bộ về kỹ thuật lâm sinh, truyền thông, kinh tế và quản lý trong đề tài cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển tài nguyên rừng bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ nghiên cứu hệ thực vật.I cho rằng “ Chỉ cần điều tra trên một diện tích đủ lớn để có thể bao trùm được sự phong phú của nơi sống nhưng không có sự phân hóa về mặt địa lý”. Ông gọi đó là hệ thực vật cụ thể.I đã đƣa ra một nhận định là số loài của một hệ thực vật cụ thể ở vùng nhiệt đới ẩm thƣờng xanh là 1500-2000 loài. Brummit (1992) [32] chuyên gia của Phòng Bảo Tàng Thực Vật Hoàng Gia Anh, trong cuốn “Vascular plant families and genera” đã thống kê tiêu bản thực vật cao có mạch trên thế giới vào 511 họ, 13.884 chi, 6 ngành là: Khuyết lá thông (Plilotophyta), Thông đá (Lycopodiophyta), Cỏ tháp bút (Equisetophyta), Dƣơng xỉ (Polypodiophyta), Hạt trần (Gymnospermae) và Hạt kín (Angiospermae). Trong đó ngành Hạt kín (Angiospermae) có 13.477 họ, 454 chi và đƣợc chia ra hai lớp là : Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) bao gồm 10.715 chi, 357 họ và Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) bao gồm 2.

Takhtajan [37] Viện sỹ thực vật, Acmenia đã có những đóng góp lớn cho khoa học phân loại thực vật. Trong cuốn “Diversity and Classifcation of Flowering Plant” (1977), đã thống kê và phân chia toàn bộ thực vật Hạt kín trên thế giới khoảng 260.000 loài, vào khoảng 13.500 chi, 591 họ, 232 bộ thuộc 16 phân lớp và 2 lớp. Trong đó Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae) gồm 11 phân lớp, 175 bộ, 458 họ, 10.500 chi; không dƣới 195.000 loài vào Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae) gồm 6 phân lớp, 57 bộ, 133 họ, trên 3000 chi và khoảng 65. Ở Việt Nam Việt Nam là một trong những trung tâm đa dạng sinh học của thế giới, rừng Việt Nam mang đầy đủ những đặc điểm cơ bản nhất của rừng nhiết đới, nó có cấu trúc phức tạp, phong phú và đa dạng về loài.

Rừng nƣớc ta chiếm ¾ diện tích đất đai toàn quốc, trong đó có nhiều gỗ và đặc sản quý hiếm, nhiều dƣợc liệu có giá trị phân bố hầu hết ở các vùng trung du và miền núi.Việc nghiên cứu về tài nguyên rừng Việt Nam đã đƣợc tác giả trong và ngoài nƣớc tiến hành nghiên cứu. Một số danh y đã đƣợc biết đến nhờ việc nghiên cứu về thực vật và tìm ra những phƣơng thuốc chữa bệnh nhƣ Tuệ Tĩnh, Lý Thời Chân, Hải thƣợng Lãn 4 Ông,… Việc nghiên cứu thực vật theo hƣớng khoa học mới đƣợc biết đến khi Pháp xâm chiếm Việt Nam. Công trình thống kê mô tả thực vật nhƣ “Thực vật rừng Nam Bộ” của Pierre (1879-1899), ông đã tìm ra và đặt tên cho nhiều loài mới ở Việt Nam. Cuối thế kỷ XIX A.Chevalier (1919) đã có những nghiên cứu về các hệ sinh thái rừng Bắc Bộ.Maurand 1943, đã nghiên cứu “các kiểu quần thể” của ba vùng sinh thái Bắc Đông Dƣơng.

Nam Đông Dƣơng và vùng trung gian. Dƣơng Hàm Y 1956, công bố nghiên cứu về “Tài nguyên rừng rú ở Việt Nam”. Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu khác nhƣ Loeschau 1960, Thái Văn Trừng 1970, 1978, Trần Ngũ Phƣơng 1970, 2000,… đã nghiên cứu về rừng Bắc Bộ Việt Nam.Richards 1952, đã đi sâu nghiên cứu cấu trúc rừng mƣa nhiệt đới về mặt hình thái, tác giả này đã mô tả một số đặc điểm nổi bật của rừng mƣa nhiệt đới là tuyệt đại bộ phận thực vật đều thuộc thân gỗ, rừng có nhiều tầng (thƣờng có 3 tầng, ngoại trừ tầng cây bụi và tầng cây thân cỏ), nhiều loài cây leo đủ hình dáng và kích thƣớc, cùng nhiêu thực vật phụ sinh trên thân hoặc cành cây.Baur 1962, nghiên cứu các vấn đề cơ sở sinh thái học trong kinh doanh rừng mƣa nói riêng, trong đó ông đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh áp dụng cho rừng mƣa tự nhiên. Theo tác giả, các phƣơng thức xử lý lâm sinh bao gồm: mục tiêu thứ nhất là nhằm cải thiện rừng nguyên sinh vốn thƣờng hỗn loài và không đồng tuổi bằng cách đào thải những cây quá thành thục và vô dụng để tạo không gian thích hợp cho các cây còn lại sinh trƣởng.

Mục tiêu thứ hai là tạo lập tái sinh bằng cách xúc tiến tái sinh, thực hiện tái sinh nhân tạo không giải phóng lớp cây tái sinh có sẵn có ở trong trạng thái ngủ để thay thế cho những cây đã lấy ra khỏi rừng trong khai thác hoặc chăm sóc và nuôi dƣỡng rừng sau đó. Cuối cùng tác giả đƣa ra những tổng kết hết sức phong phú về các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh nhằm đem lại rừng cơ bản đều tuổi, rừng không đều tuổi và các phƣơng thức xử lý cải thiện rừng mƣa. 5 Công trình Thực vật chí Đông Dƣơng gồm 7 tập chính và 1 tập bổ sung, đã đƣợc công bố từ năm 1907 – 1952 bởi nhà thực vật ngƣời Pháp H. Lecomte chủ biên.

Trong công trình này, tác giả đã thu mẫu, định tên và lập khóa mô tả cho 7004 loài thực vật bậc cao có mạch ở Đông Dƣơng. Trên cơ sở bộ Thực vật chí Đông Dƣơng, Thái Văn Trừng (1978) trong công trình “Thảm thực vật rừng Việt Nam” đã thống kê ở khu hệ thực vật nƣớc ta có 7004 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 1850 chi và 289 họ. Thía Văn Trừng đã khẳng định ƣu thế của ngành Hạt kín trong hệ thực vật Việt Nam với 6336 loài (chiếm 90,9%), 1727 chi (chiếm 93,4%) và 239 họ (chiếm 82,7%). Công trình nghiên cứu của Thái Văn Trừng (1963-1978) [24], Trần Ngũ Phƣơng [14] về thảm thực vật rừng Việt Nam.

Các tác giả đã phân chia thảm thực vật rừng nƣớc ta thành các kiểu rừng, kiểu phụ và các ƣu hợp, quần hợp thực vật phổ biến. Trong tác phẩm “Những hệ sinh thái rừng nhiệt đới Việt Nam” 1978, tác giả Thái Văn Trừng đã tiếp tục hoàn thiện quan điểm “Sinh thái phát sinh quần thể trong các kiểu thảm thực vật” rừng ở Việt Nam, mô tả - phân tích cấu trúc và đề xuất những định hƣớng nhằm phục hồi và bảo vệ các hệ sinh thái rừng nhiệt đới Việt Nam. Aubréville chủ biên, đã công bố bộ Thực vật chí Camphuchia, Lào và Việt Nam do 29 tập nhỏ gồm 74 họ thực vật có mạch. Viện điều tra quy hoạch rừng công bố Cây gỗ rừng Việt Nam (1971 - 1988) gồm 7 tập và cuốn Những loài thực vật rừng quý hiếm cần bảo vệ ở Việt Nam.

Phạm Hoàng Hộ (1991-1993), (1999 – 2000) có bộ Cây cỏ Việt Nam tác giả đã thống kê có mô tả và kèm theo hình vẽ của hơn 11.600 loài thực vật Việt Nam. Tập thể các Nhà thực vật học Việt Nam (2001, 2003, 2005) biên soạn cuốn Danh lục các loài thực vật Việt Nam và bộ Thực vật chí Việt Nam. Hiện 6 nay đã xuất bản đƣợc 11 tập. Đây là các tài liệu rất hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về tài nguyên thực vật Việt Nam.

Năm 1969, Phan Kế Lộc đã thống kê và bổ sung số loài ở miền Bắc lên 5.069 loài thực vật Hạt kín và 540 loài thuộc các ngành còn lại. Thái Văn Trừng đã thống kê thực vật Việt Nam, gồm 7.004 loài, 1850 chi, 289 họ. Nguyễn Nghĩa Thìn (1997) [20] đã chỉ ra hệ thực vật Việt Nam hiện biết 11. Phan Kế Lộc (1998) đã tổng kết hệ thực vật Việt Nam có 9.628 loài cây hoang dại có mạch, 2.010 chi, 291 họ, 733 loài.

Lê Trần Chấn nghiên cứu hệ thực vật Việt Nam đã ghi nhận 10.298 chi, 285 họ của 6 ngành thực vật. Nguyễn Tiến Bân (2005) đã thống kê hệ thực vật Việt Nam hiện biết 11.603 loài, trong đó ngành Ngọc lan với 10. Trần Đình Lý và cộng sự, (1993) 1900 cây có ích ở Việt Nam. Võ Văn Chi, 1997, (2012) Từ điển cây thuốc Việt Nam.

Võ Văn Chi và Trần Hợp, (1999) Cây cỏ có ích ở Việt Nam. Nguyễn Thiện Tịch (2001), Lan Việt Nam. Trần Hợp (2002), Tài nguyên cây gỗ Việt Nam. Đỗ Tất Lợi, (1977) Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam.

Nghiên cứu về yếu tố địa lý thực vật Pocs Tamas (1965) [34] đã phân tích và sắp xếp các loài thực vật ở Bắc Việt Nam có 5. Tác giả đã xây dựng phổ các yếu tố địa lý cho hệ thực vật ở miền Bắc Việt Nam, trong đó các yếu tố cũng nhƣ thành phần của chúng đều có sự thay đổi so với những kết quả nghiên cứu của Gagnepain, cụ thể nhƣ sau: *Nhân tố bản địa đặc hữu 39,90% + Việt Nam 32,55% 7 + Đông Dƣơng 7,35% *Nhân tố di cƣ từ các vùng nhiệt đới 55,27% + Trung Hoa 12,89% + Ấn Độ và Hymalaya 9,33% + Malaysia - Indonesia 25,69% + Các vùng nhiệt đới khác 7,36% *Nhân tố khác 4,83% + Ôn đới 3,27% + Thế giới 1,56% + Nhân tố nhập nội, trồng trọt 3,08% Năm 1978, Thái Văn Trừng [24] căn cứ vào bảng thống kê các loài của hệ thực vật Bắc Việt Nam đã cho rằng ở Việt Nam có 3% số chi và 27,5% số loài đặc hữu. Tuy nhiên, khi thảo luận tác giả đã gộp các nhân tố di cƣ từ Nam Trung Hoa và nhân tố bản địa đặc hữu Việt Nam làm một (45,7% cộng theo Gagnepain và 52,79% cộng theo Pocs Tamas) và căn cứ theo khu phân bố hiện tại, nguồn gốc phát sinh của loài đó đã nâng tỷ lệ các loài đặc hữu bản địa lên 50%, yếu tố di cƣ chiếm tỷ lệ 39% (trong đó từ Malaysia – Indonesia là 15%, từ Hymalaya – Vân Nam – Quí Châu là 10% và từ Ấn Độ - Miến Điện là 14%), các nhân tố khác theo tác giả chỉ chiếm 11% (7% nhiệt đới, 3% ôn đới và 1% thế giới), nhân tố nhập nội vẫn là 3,08%. Trên cơ sở phân tích các yếu tố địa lý thực vật của nhiều địa phƣơng trên toàn quốc, kết hợp với những đánh giá, nhận xét về địa lý thực vật Việt Nam, Nguyễn Nghĩa Thìn (1997) [20] đã tổng hợp và kết luận hệ thực vật Việt Nam đƣợc cấu thành bởi các yếu tố: 1.

Yếu tố đặc hữu Việt Nam: là những loài chỉ phân bố trong phạm vi của Việt Nam. Yếu tố Đông Dương: bao gồm Đông Dƣơng hẹp là các loài chỉ phân bố trong phạm vi ba nƣớc Đông Dƣơng và Đông Dƣơng rộng là những loài phân bố trong 8 phạm vi ba nƣớc Đông Dƣơng đến Vân Nam (Trung Quốc), Thái Lan, Miến Điện về phía tây bắc và bán đảo Mã Lai về phía nam. Yếu tố Đông và Đông Nam Á: gồm những loài phân bố trong phạm vi ba nƣớc Đông dƣơng về phía bắc đến các tỉnh phía nam sông Hoàng Hà (Trung Quốc) và về phía nam đến bán đảo Mã Lai.