Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Đầu tư phát triển Hà Đô, Hà Nội. Chương 2: Đặc điểm cơ bản của Công ty CP Đầu tư phát triển Hà Đô, Hà Nội. Chương 3: Thực trạng, đề xuất và một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Đầu tư phát triển Hà Đô, Hà Nội. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TẠI CÔNG TY CP ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN HÀ ĐÔ HÀ NỘI.
Những vấn đề chung về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp. Khái niệm về tiền lương và các khoản trích theo lương Khái niệm về tiền lương. Trong nền kinh tế thị trường, sức lao động được nhìn nhận như là một thứ hàng hoá đặc biệt, nó có thể sáng tạo ra giá trị từ quá trình lao động sản xuất. Do đó, tiền lương chính là giá cả sức lao động, khoản tiền mà người sử dụng lao động và người lao động thoả thuận là người sử dụng lao động trả cho người lao động theo cơ chế thị trường cũng chịu sự chi phối của phát luật như luật lao động , hợp động lao động.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về tiền lương, nhưng định nghĩa nêu lên có tính khái quát được nhiều người thừa nhận đó là: Tiền lương là giá cả sức lao động được hình thành theo thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động phù hợp với các quan hệ và các quy luật trong nền kinh tế thị trường. Nói cách khác, tiền lương là số tiền mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động thanh toán tương đương với số lượng và chất lượng lao động mà họ đã tiêu hao để tạo ra của cải vật chất hoặc các giá trị có ích khác. Khái niệm về các khoản trích theo lương Cùng với việc chi trả tiền lương, người sử dụng lao động còn phải trích một só tiền nhất định tính theo tỷ lệ phần trăm ( % ) của tiền lương để hình thành các quỹ theo chế độ quy định nhằm đảm bảo lợi ích của người lao động. Đó là các khoản trích theo lương, được thực hiện theo chế độ tiền lương ở nước ta, bao gồm: - BHXH: dùng chi thay lương trong thời gian người lao động đau ốm, 5 nghỉ chế độ thai sản, tai nạn lao động không thể làm việc tại doanh nghiệp, chi trợ cấp hưu trí cho người lao động về nghỉ hưu trợ cấp tiền tuất, trợ cấp bồi dưỡng cho người lao động khi ốm đau, thai sản, bệnh nghề nghiệp.
- BHYT được sử dụng để thanh toán các khoản khám chữa bệnh, viện phí, thuốc thang… cho người lao động trong thời gian ốm đau, sinh đẻ. - BHTN là một loại bảo hiểm xã hội hỗ trợ người lao động trong trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động với đơn vị sử dụng lao động, hoặc người lao động bị mất việc làm, hỗ trợ người lao động học nghề, duy trì việc làm, tìm việc làm trên cơ sở đóng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. - Kinh phí công đoàn: dùng để chi tiêu cho các hoạt động công đoàn. Các quỹ trên doanh nghiệp phải trích lập và thu nộp đầy đủ hàng tháng/quý.
Một phần các khoản chi thuộc quỹ bảo hiểm xã hội doanh nghiệp được cơ quan quản lý uỷ quyền cho hộ trên cơ sở chứng từ gốc hợp lý nhưng phải thanh toán quyết toán khi nộp các quỹ đó hàng quý cho các cơ quan quản lý chúng các khoản chi phí trên chỉ hỗ trợ ở mức tối thiểu nhằm giúp đỡ người lao động trong trường hợp ốm đau, tai nạn lao động. Quỹ tiền lương Quỹ tiền lương của doanh nghiệp bao gồm tất cả các khoản tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp có tính chất tiền lương. Thành phần quỹ lương của doanh nghiệp bao gồm các khoản: Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian làm việc thực tế (Tiền lương theo thời gian, tiền lương theo sản phẩm và tiền lương khoán). Tiền lương trả cho người lao động sản xuất ra sản phẩm hỏng trong phạm vi chế độ quy định.
Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng sản xuất do nguyên nhân khách quan, trong thời gian được điều động đi công tác làm nghĩa vụ theo chế độ quy định, thời gian nghỉ phép, thời gian đi học. Tiền ăn trưa, ăn ca. Các loại phụ cấp thường xuyên (phụ cấp làm thêm giờ, phụ cấp dạy 6 nghề, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên.) Các khoản tiền thưởng có tính chất thường xuyên. Để phục vụ cho công tác hạch toán tiền lương trong doanh nghiệp có thể chia thành hai loại: Tiền lương chính và tiền lương phụ.
Lương chính: tiền lương doanh nghiệp trả cho người lao động trong thời gian người lao động thực hiện nhiệm vụ chính của họ, gồm tiền lương trả theo cấp bậc và phụ cấp kèm theo như phụ cấp trách nhiệm; phụ cấp khu vực, phụ cấp thâm niên. Lương phụ: tiền lương trả cho người lao động trong thời gian người lao động thực hiện nhiệm vụ khác ngoài nhiệm vụ chính và thời gian người lao động nghỉ phép, nghỉ tết, nghỉ vì ngừng sản xuất. được hưởng theo chế độ. Tiền lương chính của công nhân trực tiếp sản xuất gắn liền với quá trình sản xuất ra sản phẩm và được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất từng loại sản phẩm.
Tiền lương phụ của công nhân trực tiếp sản xuất không gắn với từng loại sản phẩm nên được hạch toán gián tiếp vào chi phí sản xuất sản phẩm. Các hình thức trả lương Doanh nghiệp có quyền lựa chọn hình thức trả lương cho người lao động: lương theo thời gian, lương theo sản phẩm, lương thưởng theo doanh thu, lương khoán…. Hình thức trả lương theo thời gian: Hình thức tiền lương theo thời gian là hình thức trả lương cho người lao động tính theo thời gian làm việc thực tế, và mức lương theo trình độ lành nghề, chuyên môn, tính chất công việc,…của mọi người lao động. Hình thức trả lương theo thời gian bao gồm các hình thức sau đây: - Tiền lương tháng: là tiền lương trả cho một tháng làm việc được xác định dựa trên cở sở Hợp đồng Lao động bao gồm tiền lương đã thỏa thuận và các khoản phụ cấp như: phụ cấp ăn trưa, phụ cấp điện thoại, phụ cấp chuyên cần, phụ cấp thâm niên.
7 Mức lương đã thỏa thuận + Các khoản Số ngày đi Lương = phụ cấp * làm thực tế tháng Số ngày đi làm theo quy định trong tháng - Tiền lương ngày: là tiền lương trả cho người lao động trong một ngày làm việc, được xác định dựa trên cơ sở tiền lương tháng chia cho số ngày đi làm theo quy định trong tháng. Thường là 26 ngày/tháng. Lương Lương tháng = ngày Số ngày đi làm theo quy định trong tháng - Lương giờ: là mức lương trả cho người lao động trong một giờ làm việc được xác định dựa trên cơ sở tiền lương ngày chia cho số giờ đi làm theo quy định trong ngày. Thường là 8 giờ/ ngày.
Lương Lương ngày = giờ Số giờ đi làm theo quy định trong ngày Như vậy, tiền lương theo thời gian, về nguyên tắc dựa vào thời gian làm việc của người lao động. Cách trả lương này mang tính bình quân, chưa chú ý đến tính chất lượng công việc của người lao động nên chưa kích thích tính tích cực và tinh thần trách nhiệm của họ. Để khắc phục nhược điểm trên, một số doanh nghiệp đã áp dụng hình thức trả lương theo thời gian có kết hợp với thưởng. Hình thức trả lương theo thời gian có thưởng: - Hình thức trả lương này kết hợp giữa hình thức trả lương theo thời gian và tiền thưởng khi đạt những chỉ tiêu về số lượng và chất lượng đã quy định.
Hình thức trả lương này thường áp dụng đối với công nhân làm công việc phục vụ như công nhân sữa chữa, điều chỉnh thiết bị… Ngoài ra còn áp dụng đối với những công nhân chính làm việc ở những khâu có trình độ cơ khí hóa, tự động hóa cao…Hoặc những công việc tuyệt đối phải đảm bảo chất lượng. - Tiền lương của công nhân được tính bằng cách lấy lương theo thời gian giản đơn nhân với thời gian làm việc thực tế sau đó cộng với tiền thưởng. 8 Hình thức trả lương theo sản phẩm: Là hình thức lương trả cho người lao động tính trên cơ sở số lượng sản phẩm hoàn thành đúng quy cách, phẩm chất và đơn giá lương của sản phẩm (không hạn chế số lượng sản phẩm hoàn thành). Đây là hình thức trả lương được các doanh nghiệp áp dụng phổ biến để tính lương phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất ra sản phẩm.
- Ưu điểm: Dễ dàng tính được tiền lương trực tiếp trong sản phẩm, khuyến khích công nhân tích cực làm việc để nâng cao năng suất lao động để tăng tiền lương một cách trực tiếp…. - Nhược điểm: Dễ làm công nhân quan tâm đến số lượng, ít quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nếu không có thái độ và ý thức tốt sẽ ít quan tâm đến tiết kiệm vật tư, nguyên liệu hay sử dụng, hay hiệu quả sử dụng máy móc thiết bị Tiền lương phải trả xác định như sau: Số tiền lương Số lượng sản Đơn giá một = * phải trả phẩm hoàn thành sản phẩm Trả lương theo sản phẩm có thưởng, phạt: Là hình thức tiền lương trả theo sản phẩm trực tiếp kết hợp với thưởng nếu có thành tích tiết kiệm vật tư, tăng năng suất lao động hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngược lại, nếu người lao động làm lãng phí vật tư hoặc sản xuất ra sản phẩm kém chất lượng sẽ bị phạt lương. - Ưu điểm: Khuyến khích công nhân tích cực làm việc.
- Nhược điểm: Phân tích chỉ tiêu tính toán thưởng không chính xác có thể làm tăng chi phí tiền lương, bớt chi quỹ lương. Trả lương theo sản phẩm lũy tiến: Là hình thức trả lương theo sản phẩm với đơn giá lương được phân theo từng mức khối lượng sản phẩm hoàn thành. Đơn giá lương sẽ gia tăng cấp bậc khi khối lượng sản phẩm hoàn thành vượt một định mức nào đó. Hình thức này thường được áp dụng cho những khâu sản xuất quan trọng, cần thiết 9 phải đẩy mạnh tiến độ sản xuất hoặc cần động viên công nhân phát huy sáng kiến, phá vỡ định mức lao động cũ.