phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liện tham khảo luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề chung về các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện. Chƣơng 2: Thực trạng chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công chức các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. 7 Luan van Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 1. công chức các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện 1.
Khái niệm công chức Luật cán bộ công chức đƣợc Quốc hội thông qua ngày 13/11/2008, Công chức nói chung đƣợc hiểu là: Công chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lƣơng đƣợc bảo đảm từ quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Từ khái niệm này, với trƣờng hợp cụ thể là công chức làm việc trong các cơ quan nhà nƣớc, có thể lấy khái niệm sau để thấy rõ hơn: “Công chức theo nghĩa chung là nhân viên trong cơ quan nhà nước, đó là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh trong các cơ quan nhà nước (trong đó tập trung vào các cơ quan hành chính) để thực thi hoạt động công vụ và được hưởng lương và các khoản thu nhập từ ngân sách nhà nước.” Thực tiễn cho thấy, công chức có vai trò sau: 8 Luan van - Công chức trong các cơ quan nhà nƣớc là lực lƣợng nòng cốt của hệ thống chính trị, có nhiệm vụ hoạch định các chính sách, đƣa các chính sách và thực hiện đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc trở thành thực tiễn và tiếp thu nguyện vọng của nhân dân, nắm bắt những yêu cầu thực tiễn của cuộc sống để phản ánh kịp thời với cấp trên. Giúp cho Đảng và Nhà nƣớc đề ra đƣợc những chủ trƣơng, chính sách sát với thực tiễn. - Công chức các cơ quan nhà nƣớc là nguồn nhân lực quan trọng có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nƣớc.
- Công chức các cơ quan nhà nƣớc là đội ngũ chủ yếu trực tiếp tham gia xây dựng đƣờng lối đổi mới kinh tế của đất nƣớc, hoạch định các chính sách, chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức quản lý nhà nƣớc và kiểm tra. Thực hiện đƣờng lối đổi mới nền kinh tế, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, vai trò của công chức làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc càng trở lên quan trọng bởi: - Kinh tế - xã hội phát triển toàn diện khiến cạnh tranh trên thị trƣờng ngày một quyết liệt, đòi hỏi càng nhiều phƣơng án, quyết định quản lý từ đó sự lựa chọn phƣơng án tối ƣu càng khó khăn và phức tạp hơn. - Sự tác động của các quá trình quản lý đối với thực tiễn trong điều kiện mới càng trở nên quan trọng. Các quyết định quản lý đƣa ra có thể đem lại hiệu quả lớn, nhƣng cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Do vậy, đối với công chức làm việc trong các cơ quan nhà nƣớc cần phải có trách nhiệm cao về chất lƣợng, về tính khoa học trong các quyết định quản lý. - Sự tăng nhanh khối lƣợng tri thức và độ phức tạp của cơ cấu tri thức đòi hỏi công chức các cơ quan nhà nƣớc phải có đủ năng lực, trình độ để xử lý thông tin. - Hệ thống quản lý (cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý, bộ máy quản lý) phải đổi mới để phù hợp với cơ chế thị trƣờng cũng đòi hỏi công chức các cơ quan 9 Luan van nhà nƣớc phải đổi mới về kiến thức, nghiệp vụ, kỹ năng quản lý và nâng cao trách nhiệm của mình. Đặc điểm công chức Đội ngũ công chức Việt Nam nói chung, đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện nói riêng đƣợc hình thành và phát triển gắn liền với quá trình cách mạng qua các thời kỳ khác nhau.
Ngoài các đặc điểm chung, do đặc thù nghề nghiệp, lĩnh vực công tác, đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân huyện còn có một số đặc điểm riêng sau: - Đội ngũ công chức Việt Nam là một bộ phận nguồn nhân lực quan trọng trong hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm tổ chức Đảng, tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể; hệ thống hành chính nhà nƣớc và lực lƣợng vũ trang. Theo quy định hiện hành, những ngƣời đang làm việc trong hệ thống chính trị đều đƣợc coi là cán bộ, công chức nhà nƣớc, những ngƣời làm việc thuộc khối nhà nƣớc là công chức các cơ quan hành chính nhà nƣớc (làm công tác quản lý nhà nƣớc). - Ở Việt Nam có sự luân chuyển bố trí cán bộ, công chức giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị: cán bộ làm trong tổ chức Đảng có thể đƣợc luân chuyển sang làm việc ở các cơ quan quản lý nhà nƣớc và ngƣợc lại.
Do đặc thù của lĩnh vực quản lý nhà nƣớc và đa ngành, đa lĩnh vực nên công chứ ở mỗi ngành, lĩnh vực có đặc thù quản lý khác nhau. Điều đó đƣợc thể hiện qua một số đặc điểm của lao động công chức trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc nhƣ sau: - Căn cứ vào vị trí công tác, công chức bao gồm: + Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: là những ngƣời thực hiện chức năng quản lý, điều hành công việc của các công chức dƣới quyền. 10 Luan van + Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo quản lý (Công chức chuyên môn nghiệp vụ và công chức phục vụ): Công chức chuyên môn nghiệp vụ là những ngƣời thực hiện một công việc đòi hỏi có sự hiểu biết trong lĩnh vực chuyên môn mà công chức đó đƣợc giao phụ trách. Còn công chức phục vụ (Công chức thừa hành): là những ngƣời làm công tác chuẩn bị, thu thập tài liệu phục vụ cho lãnh đạo ra quyết định quản lý (thƣ ký, văn thƣ, nhân viên đánh máy,…) - Căn cứ vào ngạch đƣợc bổ nhiệm công chức gồm: + Chuyên viên cao cấp: Là công chức hành chính có yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ cao nhất về một hoặc một số lĩnh vực trong các cơ quan, tổ chức hành chính từ cấp tỉnh trở lên, có trách nhiệm chủ trì tham mƣu, tổng hợp và hoạch định chính sách, chiến lƣợc có tính vĩ mô theo ngành, lĩnh vực hoặc địa phƣơng; tổ chức chỉ đạo, triển khai thực hiện các chế độ, chính sách.
+ Chuyên viên chính: Là công chức hành chính có yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ cao về một hoặc một số lĩnh vực trong các cơ quan, tổ chức hành chính từ cấp huyện trở lên, có trách nhiệm thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ phức tạp trong cơ quan, đơn vị; tham mƣu, tổng hợp xây dựng hoặc tổ chức thực hiện chế độ, chính sách theo ngành, lĩnh vực hoặc địa phƣơng. + Chuyên viên: Là công chức hành chính có yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ cơ bản về một hoặc một số lĩnh vực trong các cơ quan, tổ chức hành chính từ cấp huyện trở lên, có trách nhiệm tham mƣu, tổng hợp và triển khai thực hiện chế độ, chính sách theo ngành, lĩnh vực hoặc địa phƣơng. + Cán sự: Là công chức hành chính thực hiện các nhiệm vụ yêu cầu nghiệp vụ kỹ thuật trong các cơ quan, tổ chức hành chính, có trách nhiệm giúp việc lãnh đạo, quản lý hoặc hỗ trợ, phục vụ cho các công chức ở ngạch cao hơn và thực hiện công tác thống kê, tổng hợp, báo cáo theo sự phân công của cấp trên. 11 Luan van + Nhân viên: Là ngạch công chức hành chính thực hiện các nhiệm vụ thực thi, thừa hành trong các cơ quan, tổ chức hành chính, có trách nhiệm phục vụ các hoạt động của cơ quan, tổ chức từ cấp huyện trở lên.
Tóm lại: Lao động của công chức làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc là loại lao động trí tuệ phức tạp trong hệ thống quản lý nhà nƣớc. Trong quản lý nhà nƣớc, tổ chức thực hiện quản lý đa ngành, đa lĩnh vực; mỗi một ngành và lĩnh vực có đặc thù riêng vì vậy đòi hỏi đội ngũ công chức ở ngành, lĩnh vực đó phải có trình độ chuyên môn về ngành, lĩnh vực đó thì mới có thể thực thi tốt nhiệm vụ đƣợc giao.3 Phân loại công chức Việc phân loại công chức là yêu cầu tất yếu của công tác quản lý nguồn nhân lực. Phân loại công chức trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc giúp cho việc xây dựng, quy hoạch, đào tạo công chức đảm bảo đúng đối tƣợng theo yêu cầu công tác, từ đó giúp cho việc xác định biên chế một cách hợp lý, là tiền đề cho việc đề ra những tiêu chuẩn khách quan trong việc tuyển dụng công chức. Phân loại công chức còn giúp cho việc tiêu chuẩn hóa, cụ thể hóa việc sát hạch, đánh giá thực hiện nhiệm vụ của công chức.
Thông thƣờng việc phân loại công chức trong các cơ quan hành chính nhà nƣớc ở nƣớc ta thƣờng thực hiện theo các tiêu chí nhƣ: vai trò, vị trí, chuyên môn và trình độ đào tạo. - Phân loại theo ngạch công chức: + Công chức ngạch chuyên viên cao cấp và tƣơng đƣơng. + Công chức ngạch chuyên viên chính và tƣơng đƣơng. + Công chức ngạch chuyên viên và tƣơng đƣơng.
+ Công chức ngạch cán sự và tƣơng đƣơng. + Công chức ngạch nhân viên. - Phân loại theo vị trí công tác: + Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. 12 Luan van + Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo quản lý.