Luận văn tốt nghiệp: Nghiên cứu chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại tại Sông Công, Thái Nguyên

Nghiên cứu chuỗi giá trị gà tại trang trại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, phân tích tiềm năng và thách thức trong ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Hà Quang Trung
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản về chuỗi giá trị
• 1.1.2. Khái niệm chuỗi giá trị
• 1.1.3. Các khái niệm liên quan đến chuỗi giá trị
• 1.1.3.1. Chuỗi cung ứng
• 1.1.3.2. Chuỗi nông sản thực phẩm
• 1.1.3.3. Ngành hàng
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3.4. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 2.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.5.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.6. Kết quả nghiên cứu
• 2.7. Kết luận
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chăn nuôi gà theo quy mô trang trại thành phố Sông Công
• 3.1.1. Tình hình chung
• 3.1.2. Thực trạng ngành chăn nuôi gà theo quy mô trang trại
• 3.1.3. Tình hình tiêu thụ gà theo quy mô trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.2. Chuỗi giá trị gà tại các trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.2.1. Lập sơ đồ phân tích chuỗi giá trị gà
• 3.2.2. Các tác nhân tham gia chuỗi giá trị
• 3.2.3. Chi phí sản xuất trong chuỗi giá trị gà thịt
• 3.2.4. Trang trại chăn nuôi gà
• 3.2.5. Sự phân chia lợi nhuận của các tác nhân trong chuỗi giá trị ngành gà theo quy mô trang trại
• 3.2.6. Tiếp nhận thông tin của các trang trại điều tra
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Những yếu tố ảnh hưởng
• 3.3.2. Đánh giá của người chăn nuôi và người thu mua về một số yếu tố liên quan đến sản xuất và thu mua gà
• 3.4. Định hướng và một số giải pháp để nâng cao chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.4.1. Những định hướng
• 3.4.2. Giải pháp phát triển chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại trên địa bàn thành phố Sông Công
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chuỗi giá trị gà

Nghiên cứu chuỗi giá trị gà tại trang trại Sông Công, Thái Nguyên, nhằm đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị này. Chuỗi giá trị gà không chỉ bao gồm các hoạt động sản xuất mà còn liên quan đến các khâu chế biến, phân phối và tiêu thụ sản phẩm. Theo Michael Porter, chuỗi giá trị là tập hợp các hoạt động mà một công ty thực hiện để tạo ra giá trị cho sản phẩm. Tại Sông Công, nghiên cứu nông nghiệp cho thấy sự phát triển của chuỗi giá trị gà có thể nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi và đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc phân tích chuỗi giá trị gà giúp xác định các tác nhân tham gia, từ người sản xuất đến người tiêu thụ, và các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị sản phẩm.

1.1. Tình hình chăn nuôi gà tại Sông Công

Chăn nuôi gà tại thành phố Sông Công đang phát triển mạnh mẽ với nhiều trang trại quy mô lớn. Chăn nuôi gà không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu. Theo số liệu thống kê, số lượng trang trại chăn nuôi gà tại Sông Công đã tăng đáng kể trong những năm qua. Điều này cho thấy sự quan tâm của người dân đối với kinh tế nông nghiệp và phát triển bền vững. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như chi phí sản xuất cao và sự cạnh tranh từ các sản phẩm nhập khẩu. Việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi gà sẽ là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

II. Phân tích chuỗi giá trị gà

Phân tích chuỗi giá trị gà tại Sông Công cho thấy sự tham gia của nhiều tác nhân khác nhau, từ người chăn nuôi, nhà chế biến đến nhà phân phối. Mỗi tác nhân đều có vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho sản phẩm. Hệ thống sản xuất gà tại Sông Công được tổ chức theo mô hình trang trại, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí. Việc phân tích chi phí sản xuất trong chuỗi giá trị gà cho thấy rằng, chi phí thức ăn, giống và chăm sóc là những yếu tố chính ảnh hưởng đến lợi nhuận. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi có thể giúp giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Các tác nhân trong chuỗi giá trị

Các tác nhân trong chuỗi giá trị gà bao gồm người chăn nuôi, nhà chế biến, nhà phân phối và người tiêu dùng. Mỗi tác nhân đều có vai trò riêng trong việc tạo ra giá trị cho sản phẩm. Người chăn nuôi là người sản xuất ra gà, trong khi nhà chế biến có nhiệm vụ chế biến và nâng cao giá trị sản phẩm. Nhà phân phối đóng vai trò quan trọng trong việc đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Sự liên kết giữa các tác nhân này là rất cần thiết để tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa các tác nhân sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm gà trên thị trường.

III. Đề xuất giải pháp phát triển chuỗi giá trị gà

Để nâng cao hiệu quả của chuỗi giá trị gà tại Sông Công, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện từng khâu trong chuỗi cung ứng. Đầu tiên, cần tăng cường công tác khuyến nông và đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi. Việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi gà sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thứ hai, cần xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng một cách nhanh chóng và tiết kiệm chi phí. Cuối cùng, cần có chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để tạo điều kiện thuận lợi cho các trang trại phát triển. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

3.1. Giải pháp về công nghệ

Việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi gà là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Công nghệ có thể giúp cải thiện quy trình sản xuất, giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các trang trại cần được khuyến khích đầu tư vào công nghệ hiện đại, từ việc chọn giống cho đến quy trình chăm sóc và chế biến. Hơn nữa, việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý sản xuất cũng sẽ giúp người chăn nuôi nắm bắt thông tin thị trường kịp thời, từ đó đưa ra quyết định sản xuất hợp lý. Điều này không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn góp phần phát triển bền vững cho chuỗi giá trị gà tại Sông Công.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam, đặc biệt là chăn nuôi gà, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp và cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho người dân. Tại thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, chăn nuôi gà theo quy mô trang trại đang phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân. Giai đoạn 2016-2018, tổng đàn gia cầm của thành phố đạt khoảng 764.000 con, với giá trị sản xuất ngành chăn nuôi gia cầm tăng từ 117 tỷ đồng năm 2016 lên 166,78 tỷ đồng năm 2018, chiếm tỷ lệ 55-60% trong lĩnh vực nông nghiệp địa phương. Tuy nhiên, chăn nuôi gia cầm vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và khả năng mở rộng thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chuỗi giá trị trong ngành chăn nuôi gà, đánh giá thực trạng chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại tại thành phố Sông Công, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững chuỗi giá trị này. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2016-2018 với khảo sát thực địa năm 2019, nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho các tác nhân trong chuỗi giá trị và các nhà quản lý địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế, thúc đẩy liên kết chuỗi, đồng thời góp phần phát triển ngành chăn nuôi gà theo hướng bền vững, phù hợp với xu thế hội nhập thị trường trong nước và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết chuỗi giá trị của Michael Porter (1985), trong đó chuỗi giá trị được hiểu là tập hợp các hoạt động liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, mỗi hoạt động tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm cuối cùng. Chuỗi giá trị được phân thành các hoạt động sơ cấp (sản xuất, chế biến, phân phối) và hoạt động hỗ trợ (quản lý, nghiên cứu, phát triển). Ngoài ra, khái niệm chuỗi giá trị còn được mở rộng theo Kaplinsky và Morris (2001), bao gồm toàn bộ các giai đoạn từ nguyên liệu thô đến người tiêu dùng cuối cùng, nhấn mạnh vai trò của các tác nhân và mối quan hệ giữa họ trong việc tạo ra giá trị.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: chuỗi cung ứng, ngành hàng, tác nhân trong chuỗi giá trị, bản đồ chuỗi giá trị, chi phí và lợi nhuận trong chuỗi, quản trị chuỗi giá trị. Phân tích chuỗi giá trị giúp nhận diện các nút thắt, phân tích chi phí - lợi nhuận của từng tác nhân, đánh giá hiệu quả kinh tế và đề xuất các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng. Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các mô hình liên kết chuỗi giá trị trong chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam như mô hình gia công của các công ty CP, Japfa, Dabaco và các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ tại Hà Nội, Bắc Giang.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo thống kê, tài liệu chính sách, các nghiên cứu trước đó giai đoạn 2016-2018 và số liệu sơ cấp thu thập năm 2019 thông qua khảo sát xã hội học. Đối tượng khảo sát gồm 64 trang trại chăn nuôi gà, 10 doanh nghiệp, thương lái thu mua và 3 đơn vị quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố Sông Công.

Phương pháp phân tích sử dụng bao gồm: phân tích chuỗi giá trị theo các bước lập sơ đồ quy trình, xác định tác nhân, dòng sản phẩm, dòng thông tin, dòng giá trị, khối lượng sản phẩm và mối quan hệ giữa các tác nhân. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, áp dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và thang đo Likert để đánh giá thái độ, mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên quy mô trang trại và các tác nhân chính trong chuỗi nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2019, trong đó thu thập số liệu thứ cấp và khảo sát thực địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chăn nuôi gà theo quy mô trang trại: Thành phố Sông Công có 64 trang trại chăn nuôi gà, trong đó 58 trang trại liên kết với các công ty lớn như Japfa, CP, Emivest, chiếm khoảng 90% tổng số trang trại. Giá trị sản xuất ngành chăn nuôi gia cầm tăng từ 117 tỷ đồng năm 2016 lên 166,78 tỷ đồng năm 2018, tương ứng mức tăng 42,6%. Quy mô chăn nuôi tập trung giúp giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

2. Chuỗi giá trị gà tại thành phố Sông Công: Chuỗi giá trị chủ yếu theo hình thức hộ chăn nuôi liên kết với công ty thu mua toàn bộ sản phẩm, chiếm 80% thị phần. Các công ty cung cấp con giống, thức ăn, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, tạo chu trình khép kín đảm bảo chất lượng. Chi phí sản xuất trung bình một lứa gà khoảng X triệu đồng, lợi nhuận bình quân đạt khoảng 200 triệu đồng/năm cho trang trại quy mô lớn.

3. Phân chia lợi nhuận và chi phí trong chuỗi: Lợi nhuận được phân chia chủ yếu giữa các trang trại và công ty thu mua, trong đó trang trại chiếm khoảng 60% lợi nhuận, công ty chiếm 30%, phần còn lại thuộc về các tác nhân trung gian. Chi phí đầu tư trung bình cho một trang trại khoảng X triệu đồng, trong đó chi phí thức ăn chiếm 60% tổng chi phí.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị: Các yếu tố chính gồm quy hoạch đất đai, vốn tín dụng, thị trường tiêu thụ, công tác khuyến nông và chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo kỹ thuật nghiệp vụ và quản lý môi trường trang trại. Đánh giá của người chăn nuôi cho thấy 75% nhận định vốn tín dụng và thị trường tiêu thụ là những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả chuỗi.

Thảo luận kết quả

Việc phát triển chuỗi giá trị gà theo quy mô trang trại tại Sông Công đã góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người chăn nuôi, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp công nghiệp hóa. Mô hình liên kết gia công với các công ty lớn giúp ổn định đầu ra và giảm rủi ro thị trường, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. So với các nghiên cứu tại Hà Nội và Bắc Giang, chuỗi giá trị tại Sông Công có quy mô nhỏ hơn nhưng đang trên đà phát triển tích cực.

Tuy nhiên, hạn chế về quỹ đất, vốn đầu tư và thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các tác nhân trung gian vẫn là những nút thắt cần giải quyết. Việc phân chia lợi nhuận chưa thực sự công bằng khiến một số hộ chăn nuôi nhỏ lẻ khó mở rộng quy mô. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố lợi nhuận theo tác nhân và bảng chi phí sản xuất trung bình để minh họa rõ hơn các điểm mạnh, yếu trong chuỗi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch và đầu tư đất đai: Tổ chức quy hoạch vùng đất chuyên biệt cho chăn nuôi gà tập trung, ưu tiên phát triển các trang trại quy mô lớn trong vòng 3 năm tới. UBND thành phố phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực hiện.

2. Hỗ trợ vốn tín dụng: Thiết lập các chương trình tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất cho các trang trại chăn nuôi gà quy mô lớn và liên kết chuỗi, nhằm tăng khả năng đầu tư mở rộng sản xuất trong 2 năm tiếp theo. Ngân hàng chính sách xã hội và các tổ chức tài chính địa phương chịu trách nhiệm.

3. Phát triển thị trường tiêu thụ: Xây dựng hệ thống phân phối sản phẩm gà sạch, an toàn thực phẩm, mở rộng kênh tiêu thụ tại các siêu thị, nhà hàng và bếp ăn tập thể trong và ngoài tỉnh trong 3 năm tới. Các doanh nghiệp chăn nuôi phối hợp với Sở Công Thương triển khai.

4. Khuyến nông và chuyển giao khoa học kỹ thuật: Tăng cường tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, phòng bệnh và quản lý môi trường trang trại cho người chăn nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thời gian thực hiện liên tục, do Trung tâm Khuyến nông tỉnh và các tổ chức chuyên môn đảm nhiệm.

5. Đào tạo và quản lý nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo nghiệp vụ quản lý trang trại và kỹ thuật chăn nuôi cho chủ trang trại và lao động trong 2 năm tới, nhằm nâng cao năng lực quản lý và vận hành chuỗi giá trị hiệu quả. Các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chủ trang trại chăn nuôi gà: Nắm bắt được thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp phát triển chuỗi giá trị, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập.

2. Doanh nghiệp chăn nuôi và thu mua: Hiểu rõ cơ cấu chi phí, lợi nhuận và mối quan hệ trong chuỗi để tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ, quy hoạch phát triển ngành chăn nuôi gà theo hướng bền vững và hiệu quả.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp phân tích chuỗi giá trị, áp dụng vào các nghiên cứu tương tự hoặc phát triển đề tài liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuỗi giá trị gà là gì và tại sao cần nghiên cứu?
   Chuỗi giá trị gà là tập hợp các hoạt động từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm gà, mỗi khâu tạo ra giá trị gia tăng. Nghiên cứu giúp nhận diện các nút thắt, tối ưu hóa chi phí và lợi nhuận, nâng cao hiệu quả kinh tế cho các tác nhân.

2. Quy mô trang trại ảnh hưởng thế nào đến chuỗi giá trị?
   Trang trại quy mô lớn thường có khả năng áp dụng kỹ thuật hiện đại, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, giảm chi phí và tăng lợi nhuận so với trang trại nhỏ lẻ, góp phần phát triển chuỗi giá trị bền vững.

3. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi giá trị gà là gì?
   Bao gồm quy hoạch đất đai, vốn tín dụng, thị trường tiêu thụ, chuyển giao khoa học kỹ thuật và quản lý nhân lực. Ví dụ, thiếu vốn làm hạn chế đầu tư mở rộng, thiếu thị trường ổn định gây rủi ro cho người chăn nuôi.

4. Làm thế nào để nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi?
   Thông qua áp dụng kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến, xây dựng thương hiệu sản phẩm, liên kết chặt chẽ giữa các tác nhân, phát triển thị trường tiêu thụ và đảm bảo an toàn thực phẩm.

5. Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển chuỗi giá trị?
   Chính quyền có vai trò quan trọng trong quy hoạch vùng chăn nuôi, hỗ trợ vốn, đào tạo kỹ thuật, xây dựng chính sách khuyến khích và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển chuỗi giá trị.

Kết luận

• Thành phố Sông Công có điều kiện tự nhiên và nguồn lao động thuận lợi để phát triển chăn nuôi gà theo quy mô trang trại, góp phần nâng cao giá trị sản xuất ngành chăn nuôi gia cầm.
• Chuỗi giá trị gà tại địa phương chủ yếu theo hình thức liên kết gia công với các công ty lớn, tạo chu trình khép kín, đảm bảo chất lượng sản phẩm và ổn định thị trường tiêu thụ.
• Các yếu tố ảnh hưởng chính đến chuỗi giá trị gồm quy hoạch đất đai, vốn tín dụng, thị trường tiêu thụ, chuyển giao khoa học kỹ thuật và quản lý nhân lực.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị gà, bao gồm quy hoạch đất đai, hỗ trợ vốn, phát triển thị trường, khuyến nông và đào tạo kỹ thuật.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các tác nhân trong chuỗi giá trị và nhà quản lý địa phương, hướng tới phát triển ngành chăn nuôi gà hiệu quả, bền vững trong những năm tiếp theo.

Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng chuỗi giá trị gà tại thành phố Sông Công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm cơ bản về chuỗi giá trị 1. Chuỗi giá trị a.

Khái niệm chuỗi Trong lý thuyết về chuỗi, khái niệm “Chuỗi” được sử dụng để mô tả hoạt động có liên quan đến quá trình sản xuất ra sản phẩm cuối cùng (có thể là sản phẩm hoặc là dịch vụ). Khái niệm chuỗi giá trị Theo Micheal Porter mô tả và phổ cập lần đầu tiên vào năm 1985 trong một cuốn sách về phân tích lợi thế cạnh tranh của ông: “ Chuỗi giá trị là chuỗi của các hoạt đông của một công ty hoạt động trong một ngành cụ thể. Sản phẩm đi qua tất cả các hoạt động của một công ty hoạt động một ngành nghề cụ thể. Sản phẩm đi qua tất cả các hoạt động của chuỗi theo thứ tụ và tại mỗi hoạt động sản xuất thu được một số giá trị nào đó.

Chuỗi các hoạt động mang lại sản phẩm nhiều giá trị gia tăng hơn tổng giá trị gia tăng của các hoạt động cộng lại. Tiếp đó, nhà nghiên cứu Kaplinsky và Morris (2001) đã đưa ra khái niệm về chuỗi giá trị trong phân tích toàn cầu hóa: “Chuỗi giá trị là cả loạt những hoạt động cần thiết để biến một sản phẩm hoặc mộ dịch vụ từ lúc còn là khái niệm, thông qua các giai đoạn sản xuất khác nhau (bao gồm một kết hợp giữa sự biến đổi vật chất và đầu vào các dịch vụ sản xuất khác nhau), đến khi phân phối đến tay người tiêu dùng cuối cùng và vứt bổ sau khi đã sử dụng”. Và một chuỗi giá trị tồn tại khi tất cả những người tham gia trong chuỗi hoạt động để tạo ra tốt đa giá trị cho chuỗi. Như vậy, ta có thể giải thích định nghĩa về chuỗi giá trị theo nghĩa hẹp hoặc nghĩa rộng.

Chuỗi giá trị theo nghĩa “hẹp” là một chuỗi gồm một loạt những hoạt động trong một công ty để sản xuất ra một sản phẩm nhất định. Các hoạt động này có thể bao gồm: Giai đoạn xây dựng khái niệm và thiết kế, Luan van 5 quá trình mua đầu vào, sản xuất, tiếp thị và phân phối, thực hiện các dịch vụ hậu mãi v. Tất cả các hoạt động này tạo thành một “chuỗi” kết nối người sản xuất với người tiêu dùng. Mặt khác, mỗi hoạt động lại bổ sung “giá trị” cho thành phẩm cuối cùng.

Chẳng hạn như khả năng cung cấp dịch vụ hỗ trợ hậu mãi và sửa chữa cho một công ty điện thoại di động làm tăng giá trị chung của sản phẩm. Nói cách khác, khách hàng có thể sẵn sàng trả cao hơn cho một điện thoại di động có dịch vụ hậu mãi tốt. Cũng tương tự như vậy đối với một thiết kế có tính sáng tạo hoặc một quy trình sản xuất được kiểm tra chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp nông nghiệp, một hệ thống kho phù hợp cho các nguyên liệu tươi sống (như trái cây) có ảnh hưởng tốt đến chất lượng của thành phẩm và vì vậy, làm tăng giá trị sản phẩm.

Chuỗi giá trị theo nghĩa “rộng” là một phức hợp các hoạt động do nhiều người tham gia khác nhau thực hiện (người sản xuất sơ cấp, người chế biến, thương nhân, người cung cấp dịch vụ v.) để biến một nguyên liệu thô thành một sản phẩm bán lẻ. Chuỗi giá trị “rộng” bắt đầu từ hệ thống sản xuất nguyên liệu thô và chuyển dịch theo các mối giá trị với các doanh nghiệp khác trong kinh doanh, lắp ráp, chế biến,… Khái niệm chuỗi giá trị bao hàm các vấn đề về tổ chức và điều phối, các chiến lược và quan hệ quyền lực của những người tham gia khác nhau trong chuỗi. Khi tiến hành phân tích chuỗi giá trị đòi hỏi một phương pháp tiếp cận thấu đáo về những gì đang diễn ra giữa những người tham gia trong chuỗi, những gì giá trị họ với nhau, những thông tin nào được chia sẻ, quan hệ giữa họ hình thành và phát triển như thế nào,… Ngoài ra, chuỗi giá trị còn gắn liền với khái niệm về quản trị vô cùng quan trọng đối với những nhà nghiên cứu quan tâm đến các khía cạnh xã hội và môi trường trong phân tích chuỗi giá trị. Việc thiết lập (hoặc sự hình thành) các chuỗi giá trị có thể gây sức ép đến nguồn tài nguyên thiên nhiên (như đất đai, nước), có thể làm thoái hoá đất, mất đa dạng sinh học hoặc gây ô nhiễm.

Thêm vào đó, sự phát triển của chuỗi giá trị có thể ảnh hưởng đến các mối ràng buộc xã hội và tiêu chuẩn truyền thống, ví dụ, do quan hệ quyền lực giữa các hộ và cộng đồng thay đổi, hoặc những nhóm dân cư nghèo nhất hoặc dễ Luan van 6 bị tổn thương chịu tác động tiêu cực từ hoạt động của những người tham gia chuỗi giá trị. Các khái niệm liên quan đến chuỗi giá trị a. Chuỗi cung ứng Theo Lambert, Stock và Elleam (1998, Boston MA: Irwin/McGraw-Hill, c.14), Chuỗi cung ứng là sự liên kết với các công ty nhằm đưa sản phẩm hay dịch vụ vào thị trường. Theo Lambert và Cooper (2000), một chuỗi cung ứng có 4 đặc trưng cơ bản như sau: + Thứ nhất: Chuỗi cung ứng bao gồm nhiều công đoạn (bước) phối hợp bên trong các bộ phận, phối hợp giữa các bộ phận (tổ chức) và phối hợp dọc.

+ Thứ hai: Một chuỗi bao gồm nhiều doanh nghiệp độc lập nhau, do vậy cần thiết phải có mối quan hệ về mặt tổ chức. + Thứ ba: Một chuỗi cung ứng bao gồm dòng vật chất và dòng thông tin có định hướng, các hoạt động điều hành và quản lý. + Thứ tư: Các thành viên của chuỗi nỗ lực để đáp ứng mục tiêu là mang lại giá trị cao cho khách hàng thông qua việc sử dụng tối ưu nguồn lực của mình. Chuỗi nông sản thực phẩm Một chuỗi nông sản thực phẩm cũng là một chuỗi cung ứng sản xuất và phân phối nông sản thực phẩm bao gồm dòng vật chất và dòng thông tin diễn ra đồng thời.

Chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm khác với chuỗi cung ứng của các ngành khác ở các điểm như sau: - Bản chất của sản xuất nông nghiệp thường dựa vào quá trình sinh học, do vậy làm tăng biến động và rủi ro. - Bản chất của sản phẩm, có những đặc trưng tiêu biểu như dễ dập thối và khối lượng lớn, nên yêu cầu chuỗi khác nhau cho các sản phẩm khác nhau. - Thái độ của xã hội và người tiêu dùng quan tâm nhiều về thực phẩm an toàn và vấn đề môi trường. Ngành hàng Vào những năm 1960, phương pháp phân tích ngành hàng (Filière) được sử dụng nhằm xây dựng các giải pháp thúc đẩy các hệ thống sản xuất nông Luan van 7 nghiệp.

Các vấn đề được quan tâm nhiều nhất đó là làm thế nào để các hệ thống sản xuất tại địa phương được kết nối với công nghiệp chế biến, thương mại, xuất khẩu và tiêu dùng nông sản. Bước sang những năm 1980, phân tích ngành hàng được sử dụng và nhấn mạnh vào giải quyết các vấn đề chính sách của ngành nông nghiệp, sau đó phương pháp này được phát triển và bổ sung thêm sự tham gia của các vấn đề thể chế trong ngành hàng. Đến những năm 1990, có một khái niệm được cho là phù hợp hơn trong nghiên cứu ngành hàng. “Ngành hàng là một hệ thống được xây dựng bởi các tác nhân và các hoạt động tham gia vào sản xuất, chế biến, phân phối một sản phẩm và bởi các mối quan hệ giữa các yếu tố trên cũng như với bên ngoài”.

Theo Fabre “ Ngành hàng là tập hợp những tác nhân kinh tế đóng góp trực tiếp vào sản xuất, tiếp đó là gia công sản phẩm, chế biến và đi đến một thị trường hoàn tất của sản phẩm nông nghiệp”. Như vậy, nói đến ngành hàng là ta hình dung đó là một chuỗi, một quá trình khép kín, có điểm đầu và điểm kết thúc, bao gồm nhiều yếu tố động, có quan hệ móc xích với nhau. Sự tăng lên hay giảm đi của yếu tố này có thể ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tới các yếu tố khác. Trong quá trình vận hành của một ngành hàng đã tạo ra sự dịch chuyển các luồng vật chất trong ngành hàng đó.

Tác nhân Tác nhân là một “tế bào” sơ cấp với các hoạt động kinh tế, độc lập và tự quyết định hành vi của mình. Có thể hiểu rằng, tác nhân là những hộ, những doanh nghiệp, những cá nhân tham gia trong ngành hàng thông qua hoạt động kinh tế của họ. Tác nhân được phân ra làm hai loại: - Tác nhân có thể là người thực (hộ nông dân, hộ kinh doanh.); - Tác nhân là đơn vị kinh tế (các doanh nghiệp, công ty, nhà máy. Theo nghĩa rộng người ta phân tác nhân thành từng nhóm để chỉ tập hợp các chủ thể có cùng một hoạt động.

Ví dụ: Tác nhân “nông dân” để chỉ tập hợp tất cả các hộ nông dân; tác nhân “thương nhân” để chỉ tập hợp tất cả các hộ thương nhân; tác nhân “bên ngoài” chỉ tất cả các chủ thể ngoài phạm vi không gian phân tích. Luan van 8 Mỗi tác nhân trong ngành hàng có những hoạt động kinh tế riêng, đó chính là chức năng của nó trong chuỗi hàng. Tên chức năng thường trùng với tên tác nhân. Ví dụ, hộ sản xuất có chức năng sản xuất, hộ chế biến có chức năng chế biến, hộ bán buôn có chức năng bán buôn.

Một tác nhân có thể có một hay nhiều chức năng. Các chức năng kế tiếp nhau tạo nên sự chuyển dịch về mặt tính chất của luồng vật chất trong ngành hàng. Các tác nhân đứng sau thường có chức năng hoàn thiện sản phẩm của các tác nhân đứng trước kế nó cho đến khi chức năng của tác nhân cuối cùng ở từng luồng hàng kết thúc thì ta đã có sản phẩm cuối cùng của ngành hàng. Bản đồ chuỗi giá trị Bản đồ chuỗi giá trị là một hình thức trình bày bằng hình ảnh (sơ đồ) về những cấp độ vi mô cấp trung của chuỗi giá trị.

Theo định nghĩa về chuỗi giá trị, bản đồ chuỗi giá trị bao gồm một bản đồ chức năng kèm với một bản đồ về các chủ thể của chuỗi. Lập bản đồ chuỗi có thể nhưng không nhất thiết phải bao gồm cấp độ vĩ mô của chuỗi giá trị. Khung phân tích của Porter Trường phái nghiên cứu thứ hai liên quan đến công trình của Micheal Porter (1985) về các lợi thế cạnh tranh. Porter đã dùng khung phân tích chuỗi giá trị để đánh giá xem một công ty nên tự định vị mình như thế nào trên thị trường và trong mối quan hệ với các nhà cung cấp, khách hàng và đối thủ cạnh tranh khác.