phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ. Chƣơng 2: Thực trạng công tác tổ chức thực thi hành chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông tại tỉnh Điện Biên. Chƣơng 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông tại tỉnh Điện Biên. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH THU HÚT VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1.
Chính sách thu hút vốn trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đƣờng bộ 1. Khái niệm và mục tiêu chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ 1. Khái niệm chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ Cơ sở hạ tầng kỹ thuật gồm có tất cả hệ thống công trình đường xá, cầu đảm bảo các hoạt động đi lại của con người với nhu cầu giao lưu kinh tế, văn hoá, xã hội giữa khu vực này với khu vực khác hoặc giữa quốc gia này với quốc gia khác, theo đó đường bộ là một thành phần không thể thiếu của cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Trong từ điển tiếng Việt đưa ra khái niệm “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra”.
Theo tác giả Vũ Cao Đàm thì “chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội”. Theo tác giả thì khái niệm “hệ thống xã hội” được hiểu theo nghĩa tương đối. Đó có thể là một đất nước, một vùng lãnh thổ, một địa phương, một nhà trường hay một tổ chức kinh tế. Cũng có một khái niệm khác như sau: “chính sách là chuỗi những hoạt động mà chính quyền chọn làm hay không làm với tính toán và chủ đích rõ ràng, có tác động đến người dân”.
8 Tóm lại, khi nghiên cứu làm rõ khái niệm “chính sách” chúng ta có thể thấy: - Chính sách là một chuỗi những hoạt động do một chủ thể quản lý hoặc một cơ quan quyền lực đưa ra; - Chuỗi những hoạt động tạo nên chính sách được ban hành căn cứ vào định hướng chính trị chung của một quốc gia, một địa phương và thực tiễn yêu cầu tại quốc gia; - Khi các chủ thể ban hành những chính sách thì đều xác định các mục tiêu cần đạt được khi thực hiện những chính sách này; Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu trước, chính sách kêu gọi vốn để sử dụng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, nâng cấp, cải tạo hay sửa chữa hạ tầng giao thông đường bộ có thể hiểu theo khái niệm sau: “Chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ bao gồm một hệ thống các quyết định thích hợp mà Nhà nước áp dụng, để điều chỉnh các hoạt động thu hút và sử dụng đầu tư ngoài nhà nước vào ngành giao thông đường bộ trong một thời kỳ nhất định nhằm đạt được mục tiêu phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ đã định trong chiến lược phát triển ngành giao thông đường bộ của quốc gia đó”. Mục tiêu của chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Trước hết phải nói đến vai trò quan trọng của GTĐB đó là tạo cơ sở để các nhà đầu tư trong nước và quốc tế quyết định bỏ vốn để tiến hành triển khai các dự án đầu tư. Bởi vì GTĐB giúp cho việc đi lại được thuận tiện do đó làm thay đổi cách tổ chức sắp xếp kinh tế vùng một cách tích cực, khoảng cách về mức độ phát triển kinh tế giữa các vùng, khu vực, cũng được rút ngắn, tạo nền tảng thúc đẩy phát huy ưu thế so sánh của từng địa phương và tạo điều kiện để các địa phương tăng trưởng trong nhiều mặt. Cơ sở GTĐB được nâng cấp sẽ tạo cơ sở cho các hoạt động trao đổi hàng hóa, giao lưu văn hoá giữa các khu vực với nhau, giữa Việt Nam với các đất nước láng giềng.
9 Qua đây, các cơ hội đầu tư sẽ mở ra cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước và tạo tiền đề phát triển cho các địa phương. Mục tiêu của chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ là: - Tăng vốn đầu tư cho lĩnh vực hạ tầng giao thông đường bộ; - Tăng tỷ trọng vốn tư nhân trong đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông thông đường bộ; - Đảm bảo hoàn thành mục tiêu cơ bản của địa phương về phát triển kinh tế xã hội. Nguyên tắc thực hiện chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Khi thực hiện các hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau nói chung và lĩnh vực đầu tư nói riêng, các chủ thể có liên quan cần tuyệt đối tuân thủ những nguyên tắc dưới đây: - Chấp hành khung chính sách về quy hoạch GTĐB, huy động tài chính tín dụng, thuế và phí của Chính phủ và văn bản chỉ đạo của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc triển khai chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư vào GTĐB trong phạm vi của một địa phương cấp tỉnh. - Sử dụng vốn phải tiết kiệm, hiệu quả.
- Công khai minh bạch: Tất cả mọi hoạt động tài chính đều phải được công khai, để đảm bảo cơ chế giám sát hiệu quả sử dụng vốn. - Tập trung thống nhất: Cần có sự ưu tiên, tập trung cho các công trình tập trung trọng điểm. Theo nguyên tắc này Nhà nước cần có thứ tự ưu tiên cho các dự án. Việc sắp xếp thứ tự ưu tiên phụ thuộc vào điều kiện cũng như mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của từng thời kỳ.
- Phân định rõ vai trò quản lý của Nhà nước và nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, phân cấp quản lý về đầu tư xây dựng phù hợp với từng loại nguồn vốn đầu tư. Phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan 10 QLNN, của Chủ đầu tư, của tổ chức tư vấn và Nhà thầu trong quá trình thực hiện dự án đầu tư. Chủ thể và đối tượng của chính sách thu hút vốn trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Chính sách thu hút các nguồn vốn cho xây dựng, nâng cấp hạ tầng GTĐB là một phần quan trọng của quy hoạch nhà nước đối với lĩnh vực GTĐB, trong đó Nhà nước đóng vai trò là chủ thể hoạch định. Tuy nhiên, chính sách là ý muốn chủ quan, nhưng không được sai lệch so với các quy luật khách quan và đặt trong hoàn cảnh cụ thể để chính sách có hiệu quả.
Chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng, nâng cấp, cải tạo hệ thống công trình hạ tầng giao thông đường bộ gồm các yếu tố cấu thành cơ bản sau: - Xây dựng chính sách là nhiệm vụ thiết yếu của các cơ quan có chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước (QLNN) về các chính sách thu hút vốn xây dựng, nâng cấp, cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng GTĐB theo phân cấp về quản lý KTXH nói chung. HĐND là cơ quan quyền lực cao nhất ở địa phương, đại diện cho nhân dân địa phương quyết định các vấn đề KTXH của địa phương, trong đó có vấn đề kế hoạch thu hút vốn, phân bổ nguồn vốn cho các lĩnh vực như hạ tầng GTĐB… UBND và các cơ quan giúp việc cho UBND như cơ quan tài chính, cơ quan KH&ĐT, cơ quan GTVT, KBNN, chủ đầu tư…trực tiếp điều hành và quản lý chính sách thu hút, thu hút vốn trong lĩnh vực xây dựng hệ thống hạ tầng GTĐB. - Đối tượng chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng GTĐB là tất cả các khâu trong quá trình lập chính sách, thực thi để phát huy được hiệu quả của chính sách, phân phối và sử dụng vốn để xây dựng, nâng cấp, cải tạo hạ tầng GTĐB; bao gồm lập kế hoạch sử dụng vốn, phân bổ thanh toán vốn đầu tư và quyết toán vốn đầu tư xây dựng hạ tầng GTĐB; hoặc quản lý chi chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và đưa công trình hạ tầng GTĐB vào 11 khai thác sử dụng; hoặc quản lý các khoản chi đầu tư từ nguồn vốn đầu tư XDCB tập trung, các chương trình mục tiêu. Chính sách thu hút vốn đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ từ các nguồn vốn khác nhau Trong hệ thống kinh tế thị trường hiện nay vốn đầu tư xây dựng GTĐB được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau tùy theo cách thức huy động vốn của các chủ đầu tư, cơ chế tài chính, môi trường chính trị và luật pháp của các vùng, quốc gia.Song các nguồn vốn thường gồm có: - Khoản vốn do ngân sách nhà nước cấp - Khoản vốn vay từ các ngân hàng trong và ngoài nước - Nguồn vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ - Nguồn vốn ODA và FDI - Nguồn vốn từ lợi nhuận kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp - Nguồn vốn tiết kiệm của dân cư.
Vấn đề cơ bản để phát hạ tầng GTĐB của mỗi vùng, miền cần phải có một lượng vốn lớn đầu tư tập trung tránh dàn trải, các nhà đầu tư thường phải có chính sánh thu hút vốn hấp dẫn. Do vậy xã hội hóa nguồn vốn đầu tư xây dựng GTĐB là một trong những nội dung cơ bản nhằm huy động tất cả các nguồn vốn vào mục tiêu xây dựng KCHT GTĐB đạt được điều kiện của sự phát triển. Xã hội hóa nguồn vốn đầu tư xây dựng GTĐB là quá trình sử dụng các biện pháp, cách thức nhằm huy động mọi nguồn vốn trong xã hội để đầu tư vào lĩnh vực KCHT GTĐB. Mặt khác lý luận về xã hội hóa nguồn vốn đầu tư xây dựng GTĐB cũng xuất phát từ nguyên lý cơ bản của Chủ Nghĩa Mác – Lên Nin đó là tích lũy và tập trung tư bản.
Các nhà đầu tư thường phải tích lũy trong thời gian dài mới có một lượng vốn tối thiểu.