NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH CHIẾT XUẤT CAO GIÀU FLAVONOID TỪ LẠC TIÊN (PASSIFLORA FOETIDA L.)

Nghiên cứu quy trình chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên (Passiflora foetida L.). Tối ưu hóa quy trình, thu cao chiết giàu flavonoid ứng dụng trong dược phẩm.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Tuấn Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Học
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng quy trình chiết xuất cao giàu flavonoid từ Lạc tiên (Passiflora foetida L.)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về dược liệu Lạc tiên
• 1.1.1. Vị trí phân loại
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật
• 1.1.3. Thu hái và sử dụng
• 1.1.4. Thành phần hoá học
• 1.1.5. Tác dụng sinh học
• 1.1.6. Công dụng theo Y học cổ truyền
• 1.2. Tổng quan về phương pháp tinh chế sử dụng nhựa hấp phụ macroporous
• 1.2.1. Giới thiệu về nhựa macroporous
• 1.2.2. Một số ứng dụng của nhựa macroporous trong tinh chế làm giàu flavonoid
• 1.3. Giới thiệu về phương pháp đáp ứng bề mặt (RSM) và tối ưu hóa quy trình công nghệ hóa học
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Hoá chất, trang thiết bị
• 2.2.1. Hóa chất và nguồn gốc
• 2.2.2. Thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp định lượng hàm lượng flavonoid tổng
• 2.3.2. Phương pháp chiết xuất dược liệu
• 2.3.3. Phương pháp hấp phụ sử dụng hạt nhựa macroporous làm giàu flavonoid
• 2.3.4. Phương pháp quy hoạch thực nghiệm và tối ưu hóa quy trình công nghệ
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả đánh giá chất lượng dược liệu Lạc tiên thu tại một số địa phương
• 3.2. Kết quả nghiên cứu quy trình chiết xuất flavonoid từ dược liệu Lạc tiên quy mô phòng thí nghiệm
• 3.2.1. Nghiên cứu lựa chọn phương pháp chiết xuất
• 3.2.2. Kết quả ảnh hưởng của một số yếu tố công nghệ đến quá trình chiết xuất flavonoid từ dược liệu Lạc tiên
• 3.2.3. Tối ưu hoá quy trình chiết xuất dược liệu Lạc tiên quy mô phòng thí nghiệm
• 3.3. Quy trình tinh chế thu cao chiết giàu flavonoid từ dược liệu Lạc tiên
• 3.3.1. Lựa chọn loại hạt nhựa hấp phụ
• 3.3.2. Quá trình hấp phụ tĩnh và giải hấp phụ trên nhựa D101
• 3.4. Đề xuất và ổn định quy trình chiết xuất, tinh chế cao Lạc tiên giàu flavonoid ở quy mô phòng thí nghiệm (100g/mẻ)
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chiết Xuất Flavonoid Lạc Tiên 55kt

Lạc tiên (Passiflora foetida L.) là một loại dây leo được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền nhờ tác dụng an thần, giảm lo âu và cải thiện giấc ngủ. Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, flavonoid là một trong những thành phần hoạt chất chính có trong Lạc Tiên, đóng vai trò quan trọng trong các tác dụng dược lý của dược liệu này. Tuy nhiên, việc chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi các quy trình và phương pháp tối ưu để đạt hiệu suất cao nhất. Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng và tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên, nhằm khai thác tối đa tiềm năng dược liệu quý giá này. Cụ thể, nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xây dựng một quy trình từ giai đoạn chiết xuất đến tinh chế, nhằm thu được sản phẩm cao chiết Lạc tiên giàu hàm lượng flavonoid, định hướng làm nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp bào chế, tạo sản phẩm chăm sóc sức khỏe con người. [Trich dan: Chính vì vậy đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy trình chiết xuất cao giàu flavonoid từ Lạc tiên (Passiflora Foetida L.)” đƣợc tiến hành với mục ti u hƣớng tới việc xây dựng một quy trình từ giai đoạn chiết xuất đến tinh chế, nh m thu đƣợc sản phẩm cao chiết Lạc ti n giàu hàm lƣợng flavonoid, định hƣớng làm nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp bào chế, tạo sản phẩm chăm sóc sức khoẻ con ngƣời.]

1.1. Giới thiệu về dược liệu Lạc Tiên Passiflora foetida L.

Lạc Tiên (Passiflora foetida L.) thuộc họ Lạc Tiên (Passifloraceae), là loài cây leo thân mềm, phân bố rộng rãi ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở Việt Nam, chi Passiflora L. có khoảng 15 loài, trong đó khoảng 10 loài được sử dụng làm thuốc theo kinh nghiệm dân gian. Lạc Tiên có tác dụng an thần, giúp điều trị các bệnh rối loạn thần kinh, mất ngủ, đồng thời hỗ trợ điều trị tiểu đường, hen suyễn, viêm loét. Thành phần hóa học của Lạc Tiên bao gồm flavonoid, alkaloid, phenolic, glycosid và các hợp chất cyanogen.

1.2. Tác dụng dược lý và ứng dụng tiềm năng của Lạc Tiên

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng dịch chiết Lạc Tiên có nhiều hoạt tính sinh học nổi bật, bao gồm kháng khuẩn, chống oxy hóa, ức chế enzym acetyl cholin, giảm đau, chống viêm, chống trầm cảm, hạ huyết áp và hạ đường huyết. Đặc biệt, nhóm hoạt chất flavonoid được chứng minh có liên quan đến tác dụng kháng khuẩn, chống viêm và giảm đau của Lạc Tiên. Do đó, việc chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên mở ra nhiều ứng dụng tiềm năng trong lĩnh vực dược phẩm và thực phẩm chức năng.

II. Thách Thức Chiết Xuất Flavonoid Từ Lạc Tiên Hiệu Quả 58kt

Mặc dù tiềm năng của flavonoid Lạc Tiên là rất lớn, nhưng việc chiết xuất chúng một cách hiệu quả vẫn còn nhiều thách thức. Các yếu tố như lựa chọn phương pháp chiết xuất, dung môi sử dụng, tỷ lệ nguyên liệu/dung môi, nhiệt độ và thời gian chiết xuất đều ảnh hưởng đến hiệu suất và chất lượng của sản phẩm chiết xuất. Bên cạnh đó, việc loại bỏ các tạp chất và làm giàu flavonoid trong dịch chiết xuất cũng đòi hỏi các quy trình tinh chế phức tạp. Chính vì vậy, việc định hướng nghiên cứu, chiết xuất nhóm hoạt chất này từ dược liệu Lạc tiên có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao. [Trich dan: Các yếu tố như lựa chọn phương pháp chiết xuất, dung môi sử dụng, tỷ lệ nguyên liệu/dung môi, nhiệt độ và thời gian chiết xuất đều ảnh hưởng đến hiệu suất và chất lượng của sản phẩm chiết xuất.]

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất flavonoid Lạc Tiên

Hiệu suất chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm phương pháp chiết xuất (ví dụ: chiết xuất bằng dung môi, chiết xuất siêu âm, chiết xuất vi sóng), loại dung môi (ví dụ: ethanol, methanol, nước), tỷ lệ nguyên liệu/dung môi, nhiệt độ và thời gian chiết xuất. Việc lựa chọn các thông số này cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu suất chiết xuất cao và chất lượng sản phẩm tốt.

2.2. Các phương pháp tinh chế và làm giàu flavonoid từ dịch chiết

Sau khi chiết xuất, dịch chiết Lạc Tiên thường chứa nhiều tạp chất, ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm cuối cùng. Do đó, cần áp dụng các phương pháp tinh chế và làm giàu flavonoid, chẳng hạn như sử dụng nhựa hấp phụ macroporous, sắc ký cột hoặc các kỹ thuật màng. Các phương pháp này giúp loại bỏ các tạp chất không mong muốn và tăng hàm lượng flavonoid trong sản phẩm.

2.3. Phân tích và đánh giá chất lượng chiết xuất flavonoid

Để đánh giá chất lượng của sản phẩm chiết xuất flavonoid, cần thực hiện các phân tích hóa học, chẳng hạn như định lượng flavonoid tổng bằng phương pháp UV-Vis, phân tích thành phần flavonoid bằng HPLC hoặc LC-MS. Các phân tích này giúp xác định hàm lượng flavonoid, thành phần hóa học và độ tinh khiết của sản phẩm.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Quy Trình Chiết Xuất Flavonoid 59kt

Để giải quyết các thách thức trong việc chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên, cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa quy trình. Một trong những phương pháp hiệu quả là sử dụng thiết kế thí nghiệm (DOE) và phương pháp đáp ứng bề mặt (RSM). Các phương pháp này giúp xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất và tìm ra điều kiện chiết xuất tối ưu. Ngoài ra, việc lựa chọn các phương pháp chiết xuất và tinh chế phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình.

3.1. Thiết kế thí nghiệm DOE và phương pháp đáp ứng bề mặt RSM

Thiết kế thí nghiệm (DOE) và phương pháp đáp ứng bề mặt (RSM) là các công cụ mạnh mẽ để tối ưu hóa quy trình chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên. DOE giúp xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất, trong khi RSM giúp xây dựng mô hình toán học mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố và hiệu suất chiết xuất. Từ đó, có thể tìm ra điều kiện chiết xuất tối ưu để đạt hiệu suất cao nhất.

3.2. Lựa chọn phương pháp chiết xuất và tinh chế phù hợp

Việc lựa chọn phương pháp chiết xuất và tinh chế phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình. Các phương pháp chiết xuất khác nhau (ví dụ: chiết xuất bằng dung môi, chiết xuất siêu âm, chiết xuất vi sóng) có ưu nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc tính của nguyên liệu và mục tiêu chiết xuất. Tương tự, việc lựa chọn phương pháp tinh chế (ví dụ: sử dụng nhựa hấp phụ macroporous, sắc ký cột) cũng cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả và chất lượng của sản phẩm.

IV. Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Chiết Xuất Flavonoid Lạc Tiên 56kt

Các nghiên cứu thực nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả của các quy trình chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên. Các nghiên cứu này thường tập trung vào việc khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ đến hiệu suất chiết xuất, đánh giá chất lượng của sản phẩm chiết xuất và so sánh hiệu quả của các phương pháp chiết xuất khác nhau. Kết quả của các nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất và ứng dụng flavonoid Lạc Tiên trong thực tế. [Trich dan: Kết quả của các nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất và ứng dụng flavonoid Lạc Tiên trong thực tế]

4.1. Ảnh hưởng của dung môi đến hiệu suất và hàm lượng flavonoid

Nghiên cứu đã khảo sát ảnh hưởng của các loại dung môi khác nhau (ethanol, methanol, nước) đến hiệu suất chiết xuất và hàm lượng flavonoid tổng trong dịch chiết Lạc Tiên. Kết quả cho thấy dung môi ethanol cho hiệu suất chiết xuất và hàm lượng flavonoid cao nhất, trong khi dung môi nước cho hiệu suất thấp nhất. Điều này có thể là do flavonoid có tính phân cực trung bình và dễ tan trong các dung môi hữu cơ như ethanol hơn là trong nước. [Trich dan: dung môi ethanol cho hiệu suất chiết xuất và hàm lượng flavonoid cao nhất]

4.2. Ảnh hưởng của kích thước dược liệu và thời gian chiết xuất

Nghiên cứu cũng đã khảo sát ảnh hưởng của kích thước dược liệu và thời gian chiết xuất đến hiệu suất chiết xuất flavonoid. Kết quả cho thấy kích thước dược liệu càng nhỏ và thời gian chiết xuất càng dài thì hiệu suất chiết xuất càng cao. Tuy nhiên, việc giảm kích thước dược liệu quá nhỏ có thể gây khó khăn trong quá trình lọc, và thời gian chiết xuất quá dài có thể dẫn đến sự phân hủy của flavonoid.

4.3. Ảnh hưởng của tỷ lệ dung môi nguyên liệu và số lần chiết

Tỷ lệ dung môi/nguyên liệu và số lần chiết cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất flavonoid. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ dung môi/nguyên liệu tối ưu là 10:1 (v/w), và việc chiết 2-3 lần giúp tăng hiệu suất chiết xuất đáng kể so với việc chiết một lần.

V. Ứng Dụng Tiềm Năng Flavonoid Lạc Tiên Trong Y Dược 57kt

Việc chiết xuất thành công flavonoid từ Lạc Tiên mở ra nhiều ứng dụng tiềm năng trong lĩnh vực y dược. Flavonoid Lạc Tiên có thể được sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất thực phẩm chức năng, dược phẩm và mỹ phẩm. Đặc biệt, flavonoid Lạc Tiên có tiềm năng lớn trong việc phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến thần kinh, tim mạch, tiểu đường và ung thư. Việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm này sẽ góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng bệnh tật.

5.1. Flavonoid Lạc Tiên trong sản xuất thực phẩm chức năng

Flavonoid Lạc Tiên có thể được sử dụng làm thành phần trong thực phẩm chức năng nhằm hỗ trợ an thần, giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ và tăng cường sức khỏe tim mạch. Các sản phẩm này có thể được bào chế dưới dạng viên nang, viên nén, trà hoặc các dạng bào chế khác.

5.2. Flavonoid Lạc Tiên trong phát triển dược phẩm

Flavonoid Lạc Tiên có tiềm năng lớn trong việc phát triển các dược phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến thần kinh (ví dụ: mất ngủ, trầm cảm, lo âu), tim mạch (ví dụ: cao huyết áp, xơ vữa động mạch), tiểu đường và ung thư. Các nghiên cứu lâm sàng cần được thực hiện để chứng minh hiệu quả và an toàn của các dược phẩm này.

5.3. Flavonoid Lạc Tiên trong ứng dụng làm đẹp

Do có tính chống oxy hóa mạnh, flavonoid Lạc Tiên có thể được sử dụng trong các sản phẩm mỹ phẩm nhằm bảo vệ da khỏi tác hại của các gốc tự do, ngăn ngừa lão hóa và cải thiện tình trạng da. Các sản phẩm này có thể bao gồm kem dưỡng da, serum, mặt nạ và các sản phẩm chăm sóc da khác.

VI. Kết Luận Triển Vọng Nghiên Cứu Flavonoid Lạc Tiên 52kt

Nghiên cứu chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên là một lĩnh vực đầy tiềm năng, hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cộng đồng. Việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất và nghiên cứu ứng dụng của flavonoid Lạc Tiên cần được tiếp tục đẩy mạnh trong tương lai. Đặc biệt, cần tập trung vào các nghiên cứu lâm sàng để chứng minh hiệu quả và an toàn của flavonoid Lạc Tiên trong điều trị các bệnh khác nhau. Đồng thời, cần khuyến khích sự hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà sản xuất và các cơ quan quản lý để đưa các sản phẩm chứa flavonoid Lạc Tiên đến với người tiêu dùng một cách an toàn và hiệu quả.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về chiết xuất flavonoid Lạc Tiên

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về chiết xuất flavonoid từ Lạc Tiên có thể bao gồm: nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các flavonoid cụ thể, phát triển các phương pháp chiết xuất và tinh chế mới, đánh giá độc tính và an toàn của flavonoid Lạc Tiên, và nghiên cứu ứng dụng của flavonoid Lạc Tiên trong điều trị các bệnh khác nhau.

6.2. Vai trò của các bên liên quan trong phát triển sản phẩm flavonoid Lạc Tiên

Sự phát triển thành công của các sản phẩm chứa flavonoid Lạc Tiên đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà sản xuất, các cơ quan quản lý và người tiêu dùng. Các nhà khoa học cần tiến hành các nghiên cứu khoa học để chứng minh hiệu quả và an toàn của flavonoid Lạc Tiên. Các nhà sản xuất cần phát triển các sản phẩm chất lượng cao và tuân thủ các quy định về an toàn và chất lượng. Các cơ quan quản lý cần xây dựng các chính sách và quy định phù hợp để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Người tiêu dùng cần có kiến thức đầy đủ về flavonoid Lạc Tiên và lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lạc tiên có tên khoa học là Passiflora foetida L., thuộc họ Lạc tiên (Passifloraceae), là một trong khoảng 15 loài thuộc chi Passiflora phân bố tại Việt Nam, trong đó có 10 loài được sử dụng phổ biến trong y học dân gian. Dược liệu này từ lâu đã được ứng dụng trong các bài thuốc cổ truyền với công năng an thần, giải nhiệt, tiêu độc, điều trị suy nhược thần kinh và mất ngủ kéo dài. Các phân tích hóa thực vật hiện đại chứng minh rằng nhóm hoạt chất polyphenol, đặc biệt là các C-glycosyl flavone tiêu biểu như vitexin và isovitexin, đóng vai trò chủ đạo tạo nên các tác dụng dược lý giá trị như chống viêm, kháng khuẩn, giảm đau, hạ huyết áp và ức chế enzyme acetylcholinesterase lên tới 96,46%.

Tuy nhiên, phần lớn các sản phẩm trên thị trường hiện nay chỉ dừng lại ở dạng cao lỏng thô hoặc siro phối hợp thủ công, chứa nhiều tạp chất như chất nhầy, đường và chất màu, khiến hàm lượng hoạt chất thấp và khó kiểm soát chất lượng đồng đều. Theo tiêu chuẩn của Dược điển Việt Nam V, hàm lượng flavonoid toàn phần trong dược liệu Lạc tiên khô kiệt tính theo vitexin không được thấp hơn 0,60%. Khảo sát thực tế nguồn dược liệu tại 5 tỉnh thành cho thấy hàm lượng dao động từ 0,412% đến 0,674%.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm xây dựng một quy trình công nghệ toàn diện từ chiết xuất đến làm giàu flavonoid bằng nhựa hấp phụ macroporous ở quy mô phòng thí nghiệm 100g trên một mẻ. Đề tài hướng tới mục tiêu tạo ra sản phẩm cao chiết chuẩn hóa có hàm lượng flavonoid tổng đạt trên 10,0% và hiệu suất thu hồi đạt trên 90,0%, tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cao phục vụ ngành công nghiệp bào chế dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai nền tảng lý thuyết công nghệ hóa dược cốt lõi: lý thuyết chiết xuất chuyển khối rắn - lỏng và lý thuyết hấp phụ bề mặt trên vật liệu polymer xốp. Quá trình chiết xuất hoạt chất tự nhiên tuân theo các quy luật khuếch tán phân tử và đối lưu nhiệt, trong đó việc lựa chọn dung môi có độ phân cực tương đồng với nhóm polyphenol quyết định trực tiếp đến hiệu suất thu hồi chất tan. Phương pháp đáp ứng bề mặt (Response Surface Methodology - RSM) kết hợp với mô hình quy hoạch thực nghiệm Box-Behnken và hàm nguyện vọng (Desirability Function) được áp dụng để mô hình hóa toán học mối quan hệ tương tác đa biến giữa các thông số công nghệ đầu vào và các chỉ tiêu chất lượng đầu ra.

Bên cạnh đó, quá trình tinh chế sử dụng lý thuyết hấp phụ tĩnh trên nhựa polymer macroporous cấu trúc styrene divinylbenzene. Cơ chế tách dựa vào lực liên kết van der Waals và liên kết hydro giữa các hợp chất flavonoid không phân cực hoặc phân cực yếu với diện tích bề mặt hạt nhựa dao động từ 480 đến 550 m2/g, cho phép giữ lại chọn lọc các C-glycosyl flavone và loại bỏ triệt để các tạp chất tan trong nước. Ba khái niệm định lượng trung tâm bao gồm: Hàm lượng flavonoid tổng (Total Flavonoid Content - TFC), dung lượng hấp phụ cân bằng (Qe tính bằng mg/g) và hiệu suất chiết xuất cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn nguyên liệu phục vụ nghiên cứu gồm 5 mẫu Lạc tiên khô có độ ẩm dưới 5,0% được thu hái từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2023 tại các tỉnh Hà Nam, Hà Nội, Thanh Hóa, Nam Định và Hòa Bình. Cỡ mẫu nghiên cứu được xử lý đồng nhất bằng cách xay nhỏ và sàng qua rây đạt kích thước 0,5 đến 1,0 cm. Phương pháp định lượng hàm lượng flavonoid tổng được tiến hành bằng quang phổ hấp thụ phân tử tử ngoại khả kiến (UV-Vis) ở bước sóng 401 nm sau khi tạo phức màu với hỗn hợp acid boric 2,5% và acid oxalic 2% trong môi trường acid formic khan, chuẩn hóa theo chất đối chiếu vitexin với độ hấp thụ riêng A (1%, 1cm) là 628.

Quy trình khảo sát thực nghiệm gồm hai giai đoạn: khảo sát đơn yếu tố (nồng độ dung môi ethanol 40% đến 80%, nhiệt độ 45°C đến 85°C, thời gian 60 đến 180 phút, tỷ lệ dung môi 5/1 đến 40/1 mL/g) và tối ưu hóa đa yếu tố với ma trận Box-Behnken gồm 27 mẻ thí nghiệm thông qua phần mềm Design-Expert 11.0. Quá trình tinh chế tiến hành sàng lọc 4 loại hạt nhựa gồm D101, AB-8, HPD100 và ADS7, sau đó tối ưu hóa các thông số hấp phụ tĩnh (tỷ lệ dịch chiết/nhựa, thời gian tiếp xúc) và giải hấp phụ (nồng độ ethanol 20% đến 80%, tỷ lệ rửa giải). Toàn bộ quy trình tối ưu được thẩm định độ ổn định lặp lại qua 5 mẻ thực nghiệm độc lập ở quy mô 100g nguyên liệu mỗi mẻ. Các số liệu được xử lý thống kê phân tích phương sai ANOVA và kiểm định t-test với độ tin cậy 95,0%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả sàng lọc nguyên liệu đầu vào cho thấy sự biến thiên rõ rệt về hàm lượng hoạt chất giữa các vùng sinh thái. Mẫu Lạc tiên thu hái tại Thanh Hóa đạt hàm lượng flavonoid tổng cao nhất là 0,674% tính theo dược liệu khô kiệt, cao hơn 63,59% so với mẫu thu tại Nam Định (0,412%) và đáp ứng tốt tiêu chuẩn tối thiểu 0,60% của Dược điển Việt Nam V. Do đó, nguồn dược liệu Thanh Hóa đã được lựa chọn làm nguyên liệu chuẩn cho toàn bộ quy trình công nghệ.

Thứ hai, phương pháp chiết nóng ở 60°C đến 68°C thể hiện tính ưu việt vượt trội về tính kinh tế và kỹ thuật với hiệu suất chiết đạt 14,82% và hàm lượng flavonoid đạt 2,31%, tương đương với phương pháp chiết hồi lưu đun sôi (14,91% và 2,33%) nhưng giúp tiết kiệm năng lượng và hạn chế phân hủy nhiệt. Kết quả tối ưu hóa bằng mô hình Box-Behnken đã xác lập được phương trình hồi quy bậc hai có độ tương thích rất cao với hệ số xác định R² = 0,9541, giá trị kiểm định F = 18,82 và p < 0,0001. Điều kiện chiết xuất tối ưu xác định được là: nồng độ ethanol 71,46% (làm tròn 72,0%), nhiệt độ chiết 68,09°C (chọn 68,0°C), thời gian chiết 151,18 phút (chọn 152 phút), tỷ lệ dung môi/dược liệu 25,13 mL/g (chọn 25/1 mL/g) với 2 lần chiết lặp lại. Thực nghiệm kiểm chứng cho kết quả thực tế đạt hiệu suất chiết 15,38% và hàm lượng flavonoid tổng đạt 2,39%, độ sai lệch so với giá trị lý thuyết dưới 3,50%.

Thứ ba, trong 4 loại vật liệu khảo sát, nhựa macroporous D101 không phân cực thể hiện dung lượng hấp phụ vượt trội đạt Qe = 17,41 mg/g, cao hơn đáng kể so với hạt ADS7 (13,87 mg/g) và AB-8 (14,87 mg/g). Điều kiện tinh chế tối ưu được xác lập gồm: tỷ lệ dịch chiết có nồng độ flavonoid 0,30 mg/mL trên khối lượng hạt nhựa là 5/1 mL/g, thời gian hấp phụ cân bằng 24 giờ. Quá trình rửa giải tạp phân cực bằng nước cất và giải hấp hoạt chất mục tiêu bằng dung dịch ethanol 40,0% với tỷ lệ thể tích dung môi/hạt là 10/1 mL/g. Khi vận hành ổn định trên 5 mẻ quy mô 100g/mẻ, lượng cao thu được trung bình đạt 4,35 đến 4,43g với hàm lượng flavonoid tổng đạt 12,70% đến 12,71%, hiệu suất thu hồi flavonoid đạt từ 93,96% đến 94,28%.

Thảo luận kết quả

Việc nâng cao nồng độ ethanol từ 40% lên 70% làm giảm độ phân cực của hệ dung môi, tạo điều kiện thuận lợi nhất để hòa tan các C-glycosyl flavone như vitexin và isovitexin. Tuy nhiên, khi nhiệt độ vượt quá 70°C hoặc thời gian chiết kéo dài trên 150 phút, hàm lượng flavonoid có xu hướng suy giảm rõ rệt từ 2,54% xuống 1,98% do hiện tượng phân hủy nhiệt các cấu trúc polyphenol kém bền và sự gia tăng hòa tan của các hợp chất keo nhựa làm cản trở quá trình khuếch tán.

Khả năng làm giàu chọn lọc của hạt nhựa D101 được giải thích bởi đường kính lỗ xốp trung bình từ 90 đến 150 Å kết hợp khung phân tử styrene divinylbenzene không phân cực, rất phù hợp với kích thước không gian và tính kỵ nước của khung flavonoid Lạc tiên. Sau quá trình tinh chế, hàm lượng flavonoid trong cao chiết đạt 12,71%, tăng gấp 18,85 lần so với hàm lượng trong dược liệu thô ban đầu (0,674%) và gấp 5,31 lần so với cao chiết toàn phần chưa qua cột nhựa (2,39%). Các dữ liệu tương quan thực nghiệm và đồ thị đáp ứng bề mặt 3D minh chứng rằng mô hình toán học đã giải thích được 95,41% độ biến thiên thực tế, tạo nền tảng vững chắc để chuyển giao công nghệ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, xây dựng vùng trồng và tiêu chuẩn hóa nguyên liệu đầu vào: Cần tiến hành liên kết với các vùng trồng dược liệu tại khu vực Thanh Hóa nhằm thiết lập quy trình thu hái theo hướng dẫn GACP-WHO vào mùa xuân - hạ, đảm bảo dược liệu có hàm lượng flavonoid tổng tối thiểu đạt từ 0,65% trở lên và độ ẩm sau sấy dưới 5,0%, thực hiện kiểm nghiệm định kỳ trong quý 1 hàng năm.

Thứ hai, nâng cấp quy mô thử nghiệm công nghệ bán công nghiệp: Doanh nghiệp dược phẩm cần phối hợp với các viện nghiên cứu để mở rộng công nghệ từ quy mô 100g/mẻ lên quy mô pilot 10 kg đến 50 kg/mẻ trong vòng 6 đến 12 tháng tới, sử dụng các hệ thống chiết nóng có hồi lưu dung môi tự động kết hợp hệ thống cột sắc ký nhựa hấp phụ D101 nhằm đánh giá chính xác các chỉ số tiêu hao dung môi và chi phí vận hành thực tế.

Thứ ba, tối ưu hóa quy trình tái sinh và kéo dài tuổi thọ hạt nhựa: Đội ngũ kỹ thuật cần hoàn thiện quy trình hoàn nguyên hạt nhựa D101 sau mỗi chu kỳ giải hấp bằng cách rửa luân phiên dung dịch ethanol 96% và dung dịch kiềm loãng, duy trì dung lượng hấp phụ Qe ổn định trên 15,0 mg/g qua ít nhất 15 đến 20 chu kỳ tái sử dụng, giúp cắt giảm từ 25% đến 30% chi phí vật tư tiêu hao trong sản xuất.

Thứ tư, nghiên cứu phát triển các dạng bào chế hiện đại: Phòng Nghiên cứu và Phát triển (R&D) tại các đơn vị sản xuất dược phẩm cần ứng dụng nguồn cao giàu flavonoid (hàm lượng trên 12,0%) để xây dựng công thức bào chế viên nang cứng, viên nén bao phim hoặc hạt cốm hòa tan định liều chuẩn hóa, hoàn thành hồ sơ thử nghiệm tiền lâm sàng về tác dụng an thần và cải thiện giấc ngủ trong vòng 18 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà khoa học, nghiên cứu viên chuyên ngành Hóa thực vật và Công nghệ Dược phẩm. Luận văn cung cấp phương pháp luận chặt chẽ trong việc ứng dụng quy hoạch thực nghiệm RSM Box-Behnken và kỹ thuật tinh chế phân đoạn bằng hạt nhựa macroporous D101, làm tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu làm giàu hoạt chất tự nhiên.

Nhóm thứ hai là các kỹ sư công nghệ và cán bộ quản lý sản xuất tại các nhà máy Dược phẩm và Thực phẩm bảo vệ sức khỏe đạt chuẩn GMP. Luận văn cung cấp toàn bộ thông số kỹ thuật chi tiết (nồng độ dung môi 72%, nhiệt độ 68°C, thời gian 152 phút, hiệu suất thu hồi 94,28%), giúp các kỹ sư dễ dàng tính toán thiết kế dây chuyền chiết xuất và dự toán chi phí sản xuất.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các trường Đại học Y Dược. Công trình là một hình mẫu chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, kỹ thuật trắc quang UV-Vis tạo phức màu chuyên biệt cho vitexin và kỹ năng phân tích hồi quy toán học xử lý dữ liệu dược học.

Nhóm thứ tư là các bác sĩ y học cổ truyền và chuyên gia phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Luận văn cung cấp các dẫn chứng khoa học thực nghiệm về thành phần hóa học, cơ chế tác dụng dược lý của Lạc tiên, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng phác đồ điều trị an thần, mất ngủ dựa trên y học chứng cứ.

Câu hỏi thường gặp

Ưu điểm nổi bật của phương pháp chiết nóng ở 68°C so với chiết hồi lưu truyền thống là gì? Phương pháp chiết nóng ở 68°C đạt hiệu suất chiết 15,38% và hàm lượng flavonoid 2,39%, tương đương với chiết hồi lưu nhưng giúp tiết kiệm hơn 20% năng lượng tiêu thụ, đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ phân hủy nhiệt các hợp chất polyphenol nhạy cảm, rất thuận lợi để triển khai ở quy mô công nghiệp.

Tại sao hạt nhựa D101 lại cho hiệu quả làm giàu flavonoid vượt trội hơn các loại hạt khác? Nhựa D101 có cấu trúc polymer styrene divinylbenzene không phân cực với diện tích bề mặt từ 480 đến 550 m2/g và đường kính lỗ xốp 90 đến 150 Å. Cấu trúc này tạo lực tương tác van der Waals tối ưu với khung phân tử C-glycosyl flavone, mang lại dung lượng hấp phụ cao nhất đạt 17,41 mg/g.

Hàm lượng flavonoid tổng trong cao chiết sau tinh chế được nâng cao như thế nào? Từ dịch chiết thô ban đầu có hàm lượng flavonoid chỉ đạt khoảng 2,39%, sau khi qua cột hấp phụ D101 và giải hấp bằng ethanol 40%, hàm lượng flavonoid trong cao khô đạt 12,71%, tức tăng gấp 5,31 lần so với cao thô và gấp 18,85 lần so với dược liệu khô ban đầu.

Mô hình quy hoạch thực nghiệm Box-Behnken mang lại lợi ích gì cho đề tài? Mô hình Box-Behnken với 27 mẻ thí nghiệm đã thiết lập phương trình hồi quy bậc hai đạt độ chính xác cao với R² = 0,9541, cho phép đánh giá đồng thời tương tác giữa 4 yếu tố công nghệ và xác định chính xác điểm tối ưu toàn cục mà không cần tốn kém hàng trăm thí nghiệm đơn lẻ.

Quy trình công nghệ có khả thi để triển khai ở quy mô sản xuất lớn không? Quy trình sử dụng các dung môi thân thiện môi trường gồm nước cất và ethanol, thiết bị chiết nóng và cột hấp phụ thông dụng, đạt độ ổn định cao qua 5 mẻ thử nghiệm 100g với hiệu suất thu hồi flavonoid đạt trên 93,96%, hoàn toàn tương thích với các dây chuyền sản xuất GMP hiện nay.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và xác định nguồn dược liệu Lạc tiên tại Thanh Hóa có chất lượng tốt nhất với hàm lượng flavonoid tổng đạt 0,674% tính theo dược liệu khô kiệt.
• Ứng dụng thành công mô hình Box-Behnken để xác lập bộ thông số chiết xuất tối ưu: ethanol 72,0%, nhiệt độ 68,0°C, thời gian 152 phút, tỷ lệ dung môi 25/1 mL/g qua 2 lần chiết.
• Lựa chọn hạt nhựa macroporous D101 với dung lượng hấp phụ 17,41 mg/g, tinh chế thành công cao chiết giàu flavonoid có hàm lượng đạt 12,71% và hiệu suất thu hồi đạt 94,28%.
• Thẩm định thành công độ ổn định của quy trình công nghệ qua 5 mẻ thực nghiệm độc lập ở quy mô 100g/mẻ với chất lượng đồng nhất.
• Hoàn thiện lộ trình chuyển giao công nghệ lên quy mô pilot 10 kg đến 50 kg/mẻ và phát triển sản phẩm thuốc viên chuẩn hóa trong vòng 6 đến 18 tháng tới.

Quy trình chiết xuất và tinh chế cao giàu flavonoid từ Lạc tiên mở ra hướng đi bền vững trong việc nâng cao giá trị dược liệu bản địa, cung cấp nguồn hoạt chất chuẩn hóa phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các đơn vị sản xuất và nhà khoa học quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các thông số này để triển khai sản xuất hoặc phát triển các nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Lạc ti n có t n khoa học là Passiflora foetida L. thuộc họ Lạc ti n Passiaceae. Đây là một loại dây thân leo, phân ố nhiều nơi tr n thế giới ở v ng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Việt Nam, chi Passiflora L.

có khoảng 15 loài, đƣợc phân ố rộng rãi tr n khắp cả nƣớc từ Bắc đến Nam nhƣ: Bắc Giang, Lạng Sơn, Cao B ng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ n, trong đó khoảng 10 loài đƣợc d ng làm thuốc theo kinh nghiệm dân gian. Theo y học cổ truyền, dƣợc liệu Lạc ti n có tác dụng an thần, giúp điều trị ệnh rối loạn thần kinh, mất ngủ; ngoài ra nó còn có tác dụng hỗ trợ điều trị tiểu đƣờng, hen suyễn, vi m loét. Trong đó, tác dụng an thần, điều trị mất ngủ đƣợc quan tâm nghi n cứu nhiều nhất [1, 2]. Các nghi n cứu đã chỉ ra thành phần hóa học của dƣợc liệu Lạc ti n gồm các nhóm hoạt chất chính nhƣ flavonoid, alkaloid, phenolic, glycosid, các hợp chất cyanogen [3].

Trong đó, nhóm hoạt chất flavonoid đƣợc chứng minh li n quan đến tác dụng kháng khuẩn, chống vi m, giảm đau. Một số hợp chất flavonoid trong lạc ti n đã đƣợc phát hiện là: pachypodol; 7,4'-dimethoxyapigenin; ermanin; 4,5,7-O- dimethyl-naringenin; 3,5-dihydroxy-4,7-dimethoxy flavanon; vitexin; isovitexin; 2''- xylosylvitcxin; luteolin-7-O-β-D-glucoside… Tuy nhi n cho đến nay, chƣa có nghi n cứu tập trung chiết xuất nhóm hoạt chất flavonoid từ dƣợc liệu Lạc ti n. Vì vậy, việc định hƣớng nghi n cứu, chiết xuất nhóm hoạt chất này từ dƣợc liệu Lạc ti n có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao. Chính vì vậy đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy trình chiết xuất cao giàu flavonoid từ Lạc tiên (Passiflora Foetida L.)” đƣợc tiến hành với mục ti u hƣớng tới việc xây dựng một quy trình từ giai đoạn chiết xuất đến tinh chế, nh m thu đƣợc sản phẩm cao chiết Lạc ti n giàu hàm lƣợng flavonoid, định hƣớng làm nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp bào chế, tạo sản phẩm chăm sóc sức khoẻ con ngƣời.

Đề tài đƣợc thực hiện với mục ti u chính sau: 1. Xây dựng đƣợc quy trình chiết xuất flavonoid tổng trong dƣợc liệu Lạc ti n 2. Xây dựng đƣợc quy trình làm giàu flavonoid từ dịch chiết Lạc ti n. Tổng quan về dƣợc liệu Lạc tiên 1.

Vị trí phân loại Theo hệ thống phân loại của Takhtajan năm 1987, vị trí phân loại của loài Passiflora foetida, có thể đƣợc tóm tắt nhƣ sau: Giới thực vật: Plantae Ngành Ngọc lan: Magnoliophyta Lớp Ngọc lan: Magnoliopsida Phân lớp Sổ: Dilleniidae Bộ Hoa tím: Violales Họ Lạc ti n Nhãn lồng : Passifloraceae Chi Lạc ti n: Passiflora Loài Lạc ti n: Passiflora foetida Hình 1.1: Hình ảnh dƣợc liệu Lạc tiên 1. Đặc điểm thực vật Cây leo ng tua cuốn. Thân mềm, tròn và rỗng, có lồng thƣa. Lá mọc so le, chia 3 th y, th y giữa lớn hơn th y hai n, mép uốn lƣợn có lông mi nhỏ, gốc hình tim đầu nhọn, gần lá hình chân vịt, hai mặt có lông mịn, tua cuốn mọc ở kẽ lá, đầu cuộn lại nhƣ lò xo.

Hoa to, đều, lƣỡng tính, mọc ri ng ở kẽ lá, tổng ao có a lá tách rời nhau chia thành những dải nhỏ nhƣ sợi, ao hoa gồm năm lá đài màu xanh lục, mép viền trắng, mỗi lá đài có một phần phụ hình nhọn ở mặt ngoại, cánh hoa rời nhau, màu trắng pha tím nhạt ở mặt giữa, xếp xen kẽ với các lá đài, một vòng tua gồm nhiều phần phụ của cánh hoa hình sợi chỉ, màu tím, ở giữa hoa, có một cột nhỏ hình trụ cuống nhị nhụy mang 5 nhị có ao phấn định lƣng, màu vàng, ộ nhụy có 3 lá noãn, ầu thƣởng 2 một ô. Quả mọng, hình trứng, dài khoảng 3cm, ao ọc ởi tổng ao lá ắc tồn tại, vỏ quả mọng khi chín màu vàng. Hạt nhiều, có áo hạt thơm, ăn đƣợc [5, 6]. Phân bố Trong số 15 loài thuộc chi Passiflora ở Việt Nam, Lạc tiên là loài cây mọc tự nhi n, có v ng phân ố rộng rãi nhất.

Cây phân ố ở khắp các tỉnh trung du, v ng núi thấp dƣới 1000m và đôi khi cả v ng đồng ng. Những tỉnh có nhiều cây Lạc ti n là Bắc Giang, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao B ng, Tuy n Quang, Y n Bái, Phú Thọ, Hoà Bình, Thanh Hóa, Nghệ n. Hà Tĩnh, Quảng Bình và một số tỉnh ở phía đông Trƣờng Sơn [1, 5, 7, 8]. Tr n thế giới, cây Lạc ti n có ở Nam Trung Quốc, Lào, Campuchia và một số nƣớc Đông Nam Á khác [5].

Thu hái và sử dụng + Bộ phận sử dụng: Phần trên mặt đất đã phơi hoặc sấy khô của cây Lạc tiên (Passiflora foetida L.), họ Lạc tiên (Passifloraceae). + Thu hái: Thu hoạch vào m a xuân, hạ. Cắt lấy dây, lá, hoa của cây Lạc ti n`, thái ngắn sau đó sấy khô. + Bảo quản: Để nơi khô, tránh mốc, tránh ánh sáng làm biến màu.

Thành phần hoá học Nghi n cứu về thành phần hóa học đã chỉ ra các nhóm hoạt chất chính trong cây ao gồm flavonoid, alkaloid, phenol, glycosid, các hợp chất cyanogen [6, 9]  Nhóm flavonoid [10] Flavonoid là một trong những thành phần chính của các loài trong chi Passiflora. Nhóm hoạt chất flavonoid trong lạc ti n có phần genin với cấu trúc flavon nhƣ: apigenin, luteolin; và có 2 dạng O-glycosid và C-glycosid nhƣ pachypodol, 7,4- dimethoxyapigenin, ermanin, 4,5,7-O-dimethyl-naringenin, 3,5-dihydroxy-4,7- dimethoxy flavanon [9]. Các flavonoid đƣợc tìm thấy trong dƣợc liệu Lạc ti n chủ yếu là các C-glycosyl của khung flavon, một số có khung flavonol; rất hiếm phát hiện thấy dạng O-glycosyl. Flavon dạng C-glycosid là dạng flavonoid phổ iến trong loài P.

foetida nhƣ vitexin, isovitexin, orientin, schaftosid, isoschaftosid, 7,4'-dimethoxyapigenin, chrysocriol, apigenin, luteolin-7-O-D-glucoside [10]. Trong các C-glycosyl flavon này, vitexin và isovitexin là thành phần chính, có khối lƣợng lớn nhất. Chính vì lý do 3 đó, nhiều nghi n cứu đã tập trung vào định lƣợng hàm lƣợng C-glycosyl flavon tính theo vitexin và isovitexin. Ngoài ra, còn có một số flavonol là pachipodol, ermanin và kaempferol.

Vitexin Isovitexin Orientin Isoorientin Hình 1.2: Một số flavonoid trong dƣợc liệu Lạc Tiên  Nhóm alkaloid [10] B n cạnh nhóm chất flavonoid, thì nhóm chất alkaloid cũng đƣợc nghi n cứu ở loài của chi Passiflora L. Các alkaloid này có cấu trúc indol và khung cơ ản β- car olin, gồm có harman, harmol, harmin, harmalol, và harmalin. Harman Harmol Harmin Harmalol Harmalin Hình 1.3: Một số alkaloid trong dƣợc liệu Lạc tiên Trong dƣợc liệu Lạc ti n còn có các glycosid cyanohydrin với vòng cyclopentan: tetraphyllin A, tetraphyllin B, tetraphyllin B sulphat, deidacin và volkenin.4: Một số cyanogen trong dƣợc liệu Lạc tiên  Một số acid béo và các amino acid Ngoài ra, trong dƣợc liệu Lạc ti n còn có các acid éo nhƣ: myristic acid, palmitic acid, linoleic acid, oleic acid, stearic acid [11]. Các amino acid nhƣ aspartic acid, serin, glutamic, glycin, alanin, cystin, tyrosin, phenylalanin, arginin, prolin, methionin [11].

Ba polyketid α-pyron, đƣợc đặt t n là passifloricin, đƣợc phân lập từ Passiflora foetida; cấu trúc và cấu hình tƣơng đối của chúng đƣợc chỉ định thông qua phân tích phổ 2D NMR. Các loại hợp chất này không đƣợc phát hiện trong các loại dƣợc liệu Lạc ti n khác [10]. Tác dụng sinh học Một số các nghi n cứu về dƣợc liệu Lạc ti n cho thấy dịch chiết của loài này có các hoạt tính sinh học nổi ật nhƣ: kháng khuẩn [12], chống oxy hóa, ức chế enzym acetyl cholin [13], giảm đau, chống vi m [14], chống trầm cảm [15], hạ huyết áp [16], hạ đƣờng huyết [17].  Tác dụng kháng khuẩn Nghiên cứu của C.

Mohanasundari và cộng sự đã đánh giá tác dụng kháng khuẩn của dịch chiết từ lá và quả của cây Lạc tiên (Passiflora foetida L.) trên một số chủng vi khuẩn nhƣ: Pseudomonas putida, Vibrio cholera, Shigella flexneri và Streptococcus pyogen b ng phƣơng pháp đo đƣờng kính vòng vô khuẩn, nồng độ dịch chiết đƣợc khảo sát trong khoảng 100 – 400 µg/mL. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra dịch chiết ethanol từ lá giúp thay đổi mức độ hoạt động kháng khuẩn khá mạnh chống lại Ps. cholera và hoạt động kháng khuẩn ở mức trung bình ở các chủng S. flexneri và St.

Kết quả cũng chỉ ra r ng tất cả các chủng vi khuẩn đều bị ức chế nhiều hơn khi nồng độ dịch chiết tăng l n. Các dịch chiết aceton từ lá thể hiện hoạt động mạnh hơn dịch chiết ethanol đối với chủng V. cholera tiếp theo là Ps. 5  Tác dụng giảm đau, chống viêm Sasikala, V.

và cộng sự đã khảo sát tác dụng giảm đau và chống vi m của dịch chiết ethanol trong lá cây Lạc ti n (Passiflora foetida L. Dịch chiết ethanol của lá Lạc ti n đƣợc chứng minh có tác dụng giảm đau in vivo trên chuột. Tác dụng chống viêm cấp của cao chiết ethanol đã đƣợc thử nghiệm ng mô hình gây viêm phù chân chuột ng carrageenan và histamin. Với liều 200 mg/kg, dịch chiết lá Lạc ti n thể hiện hoạt tính giảm đau tốt nhất.

Liều lƣợng 100 mg/kg tạo ra tác dụng chống vi m trung bình trên chuột. Các kết quả tr n chỉ ra dịch chiết ethanol của dƣợc liệu Lạc ti n thể hiện hoạt tính giảm đau và chống vi m tốt tr n động vật thử nghiệm [14].  Tác dụng giảm trầm cảm Trong nghi n của Santosh. và cộng sự, tác dụng của dịch chiết methanol trong lá Lạc tiên đã đƣợc đánh giá tr n chuột ng các thí nghiệm hành vi nhạy cảm với các hợp chất chống trầm cảm có hiệu quả lâm sàng.

Với liều dùng (100, 200 và 300mg/kg) đƣợc ti m phúc mạc, dịch chiết có thể làm giảm thời gian ất động của chuột khi chịu các thử nghiệm treo đuôi, ơi cƣỡng ức và có tác dụng tƣơng đƣơng với các thuốc ti u chuẩn, fluoxetin 20 mg/kg) và imipramin (15 mg/kg). Cả dịch chiết dƣợc liệu Lạc tiên và dịch đối chứng fluoxetin, với liều lƣợng đƣợc thử nghiệm, đều không tạo ra tác động đáng kể đến hành vi hoạt động khi đƣợc thử nghiệm. Nghiên cứu này chứng minh đƣợc r ng dịch chiết dƣợc liệu Lạc tiên có tác dụng thể sử dụng trong điều trị cho ệnh nhân trầm cảm [15].  Tác dụng hạ huyết áp Theo nghi n cứu của Ranganatha N.

và cộng sự, đã chứng minh dịch chiết ethyl acetat (300mg /ml của dƣợc liệu Lạc tiên có hoạt tính hạ huyết áp đáng kể do có sự kích hoạt giãn mạch phụ thuộc NO và sự hiện diện của nhóm hoạt chất flavonoid trong dịch chiết ethyl acetat [16].  Tác dụng hạ đƣờng huyết Birudu, R. và cộng sự đã so sánh tác dụng điều trị đái tháo đƣờng của dịch chiết methanol từ dƣợc liệu Lạc tiên ở các nồng độ: 100, 250, 500 mg/kg với các thuốc điều trị đái tháo đƣờng hiện nay: Glipizid, sitagliptin, vildagliptin.