MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, Việt Nam đang là thị trƣờng đầy tiềm năng khi góp mặt vào danh sách những quốc gia có tốc độ tăng trƣởng điện thoại thông minh nhanh trên thế giới. Số liệu vừa đƣợc hãng nghiên cứu thị trƣờng CFK công bố cho thấy, Việt Nam trở thành quốc gia có lƣợng điện thoại thông minh tiêu thụ tăng nhanh nhất Đông Nam Á và đứng thứ hai thế giới. Cụ thể, 9 tháng đầu năm 2013, tốc độ tăng trƣởng của thị trƣờng này ở Việt Nam là 156% so với cùng kỳ năm ngoái.
Với khoảng 70% ngƣời dùng điện thoại chƣa chuyển sang điện thoại thông minh, thị trƣờng Việt Nam đang ứng trƣớc cơ hội phát triển lớn, trở thành đích ngắm của các nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu thế giới nhƣ Samsung, Apple, LG, Sony, HTC. Câu hỏi đặt ra là vì sao thị phần điện thoại thông minh tại Việt Nam lại có mức tăng trƣởng nhanh nhƣ vậy. Từ đó, đƣa ra các chính sách nhằm nâng cao thị phần của các hãng điện thoại thông minh tại Việt Nam hơn nữa. Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh tại thành phố Đà Nẵng ” 2.
Mục tiêu nghiên cứu - Tổng hợp cơ sở lý luận về hành vi mua điện thoại thông minh. - Xây dựng mô hình các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh. - Hiệu lực hóa thang đo các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh cho phù hợp với bối cảnh Đà Nẵng. - Phân tích mức độ ảnh hƣởng của mỗi yếu tố đến ý định mua điện thoại thông minh.
- Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất một số chính sách nhằm tăng lợi thế cạnh tranh của các hãng điện thoại thông minh. Câu hỏi nghiên cứu - Các yếu tố thƣơng hiệu, sự phụ thuộc, tính năng sản phẩm, sự tiện lợi, giá, ảnh hƣởng xã hội có ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh hay không? - Sự tác động của các yếu tố đến ý định mua điện thoại thông minh của những ngƣời tiêu dùng có giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, thu nhập khác nhau thì có khác nhau hay không? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh. - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh + Về không gian: thành phố Đà Nẵng + Về thời gian: thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 05/2014 đến tháng 11/2014 5.
Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu này sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính và định lƣợng - Nghiên cứu định tính: thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp qua các nghiên cứu liên quan, các bài báo và thông tin đáng tin cậy nhằm xác định mô hình và các biến số đo lƣờng cho phù hợp với bối cảnh nghiên cứu. - Nghiên cứu định lƣợng: đƣợc thực hiện dựa trên nguồn thông tin có đƣợc từ việc khảo sát bản câu hỏi để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Bố cục nghiên cứu - Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về hành vi mua điện thoại thông minh 3 - Chƣơng 2.
Mô hình và thiết kế nghiên cứu - Chƣơng 3. Kết quả nghiên cứu - Chƣơng 4. Kiến nghị, đề xuất 7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Xác định mối quan hệ giữa các nhân tố gồm: thƣơng hiệu, sự phụ thuộc sản phẩm, tính năng sản phẩm, sự tiện lợi sản phẩm, giá, ảnh hƣởng xã hội đối với ngƣời tiêu dùng đến ý định mua điện thoại thông minh.
- Ý nghĩa thực tiễn: Giúp các công ty cung cấp điện thoại thông minh nhƣ Samsung, Apple, Lenovo, HTC, LG…nắm bắt đƣợc mức độ quan trọng của các nhân tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh của ngƣời tiêu dùng. Từ đó, giúp các công ty có những chính sách phù hợp để nâng cao thị phần. Những kinh nghiệm rút ra trong quá trình nghiên cứu lần này là cơ sở cho việc hoàn thiện nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh của ngƣời tiêu dùng lần sau. Tổng quan tài liệu nghiên cứu - Phân tích các yếu tố cá nhân ảnh hƣởng đến quyết định mua điện thoại thông minh Samsung tại Manoda (Silaban, Saerang, Rumokoy, 2014) Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố cá nhân ảnh hƣởng đến quyết định mua điện thoại thông minh Samsung tại Manoda đó là tuổi tác, hoàn cảnh kinh tế, phong cách sống, tính cách cá nhân và thang đo đƣợc sử dụng trong nghiên cứu này là Likert 5 với 1 là rất không đồng ý, 5 là rất đồng ý.
Sau khi nghiên cứu, tác giả đã đƣa ra kết quả nhƣ sau: các nhóm nhân tố đều có hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha từ 0.774 trở lên và yếu tố cá nhân có tác động tích cực đến quyết định mua là hoàn cảnh kinh tế, phong 4 cách sống, tính cách cá nhân, trong đó tính cách cá nhân có sự tác động nhiều nhất và tuổi tác thì không ảnh hƣởng. - Các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh tại Malaysia (Lay-Yee, Kok-Siew, Yin-Fah, 2013) Lay-Yee và cộng sự (2013) đã đƣa ra các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh là thƣơng hiệu, sự tiện lợi, sự phụ thuộc, giá, tính năng sản phẩm và ảnh hƣởng xã hội. Sau khi nghiên cứu, tác giả kết luận các yếu tố đều tác động tích cực đến ý định mua, trong đó tác động nhiều nhất là tính năng sản phẩm, tiếp theo là sự tiện lợi, thƣơng hiệu, sự phụ thuộc, ảnh hƣởng xã hội và giá. - Nghiên cứu so sánh các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua máy tính bảng và điện thoại thông minh (Lee, Suh, Park, 2012) Tác giả dựa trên mô hình TAM để đề xuất mô hình nghiên cứu nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hƣởng xã hội, sự giải trí, tính năng sản phẩm, sự phức tạp, lợi ích cảm nhận, dễ sử dụng cảm nhận đến ý định mua máy tính bảng và điện thoại thông minh.
Tất cả các chỉ báo đều đƣợc sử dụng thang đo Likert 7 với mức độ 1 là rất không đồng ý, 7 là rất đồng ý. Sau khi nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh, tác giả đã kết luận các thang đo đƣợc coi là đáng tin cậy với hệ số Alpha Cronbach’s cao (từ 0. Đồng thời, tác giả đã chứng minh đƣợc rằng sự giải trí, sự phức tạp có ảnh hƣởng tích cực đến dễ sử dụng cảm nhận; tính năng sản phẩm, dễ sử dụng cảm nhận tác động thuận chiều đến lợi ích cảm nhận; dễ sử dụng cảm nhận tác động thuận chiều đến ý định mua. - Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh của sinh viên đại học tại Malaysia (Qun, Howe, Thai, Wen, Kheng, 2012) 5 Qun và cộng sự (2012) đã kiểm tra bốn yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh của sinh viên trong Trƣờng Đại học Tunku (Malaysia), cụ thể là sự tiến bộ (so với sản phẩm thay thế hay cạnh tranh), giá, ảnh hƣởng xã hội, sự tƣơng thích.
Nghiên cứu này sử dụng phƣơng pháp thu thập dữ liệu sơ cấp và phƣơng pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ tạp chí, nghiên cứu internet và sách. Có 400 bộ câu hỏi khảo sát đƣợc phát đi và đƣợc phân tích bằng phần mềm SPSS. Sau khi nghiên cứu, tác giả đã kết luận các thang đo đƣợc coi là đáng tin cậy với hệ số Alpha Cronbach’s là từ 0,7 trở lên. Đồng thời, tác giả đã chỉ ra có 3 yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh là ảnh hƣởng xã hội, sự tƣơng thích, giá, trong đó sự tƣơng thích có tác động đáng kể nhất.
- Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến ý định mua điện thoại thông minh (Jongepier, 2011) Tác giả dựa trên mô hình TAM để đề xuất mô hình nghiên cứu nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố lợi ích cảm nhận, sự giải trí, dễ sử dụng cảm nhận, ảnh hƣởng xã hội, sự lo lắng (an ninh và riêng tƣ) đến ý định mua điện thoại thông minh. Thang đo đƣợc sử dụng trong nghiên cứu mô hình này là Likert 5 với 1 là rất không đồng ý, 5 là rất đồng ý. Sau khi nghiên cứu, tác giả đã đƣa ra kết luận các thang đo đều có hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha cao (từ 0. Đồng thời, tác giả đã chứng minh đƣợc rằng sự lo lắng (an ninh và riêng tƣ) có tác động tích cực đến ảnh hƣởng xã hội; ảnh hƣởng xã hội tác động thuận chiều đến lợi ích cảm nhận; dễ sử dụng cảm nhận có ảnh hƣởng tích cực đến sự giải trí; lợi ích cảm nhận, sự giải trí có ảnh hƣởng tích cực đến ý định mua.
6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÀNH VI MUA ĐIỆN THOẠI THÔNG MINH 1. CÁC KHÁI NIỆM VỀ HÀNH VI MUA CỦA KHÁCH HÀNG 1. Khái niệm - Theo Engal, Blackwell & Miniard (2006), hành vi khách hàng là những hành động liên quan trực tiếp đến việc có đƣợc, tiêu dùng và xử lý thải bỏ những hàng hóa và dịch vụ, bao gồm các quá trình quyết định trƣớc và sau những hành động này.[18] - Theo Schiffman & Kanuk (1997), hành vi khách hàng là toàn bộ hành động mà ngƣời tiêu dùng bộc lộ ra trong quá trình trao đổi sản phẩm, bao gồm : điều tra, mua sắm, sử dụng, đánh giá và xử lý thải bỏ sản phẩm và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ.[19] - Theo Loudon & Bitta (1993), hành vi khách hàng là quá trình ra quyết định và hành động thực tế của các cá nhân khi đánh giá, mua sắm, sử dụng hoặc loại bỏ những hàng hóa, dịch vụ. Tiến trình mua của khách hàng Theo Philip Kotler (1999), tiến trình mua của khách hàng trải qua 5 bƣớc đó là: Nhận thức vấn đề → Tìm kiếm thông tin → Đánh giá các lựa chọn → Quyết định mua → Hành vi sau khi mua.
Nhận thức vấn đề Bƣớc đầu tiên của tiến trình mua là nhận thức vấn đề muốn đƣợc thỏa mãn của khách hàng. Nhận thức vấn đề đƣợc phát sinh bởi nhiều yếu tố kích thích bên trong lẫn bên ngoài. Khi sự nhận thức vấn đề đủ mạnh, khách hàng có thể tìm kiếm thông tin thỏa mãn vấn đề và mong muốn của mình.