MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tiêu dùng xanh đang là một trong những xu hướng tiêu dùng nổi bật trong năm 2023, khi môi trường đang trở thành mối quan tâm lớn của nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Việt Nam, Chính phủ đã có chủ trương định hướng Chiến lược tăng trưởng xanh giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tiêu dùng xanh như một điều kiện tất yếu trong quá trình phát triển bền vững. Đặc biệt, việc xuất hiện ngày càng nhiều các sản phẩm ly, ống hút, bao bì được làm từ vật liệu thiên nhiên thay thế đồ nhựa dùng một lần đã trở thành xu thế tiêu dùng mới - tiêu dùng “xanh”.
Một số kết quả khảo sát cho thấy các đơn vị kinh doanh tại Việt Nam cũng dần dịch chuyển sang việc sử dụng các loại bao bì thân thiện với môi trường hơn như bao bì giấy, lá,… Ví dụ tại các siêu thị lớn như Co.opmart, Lotte mart cũng đã có những chiến dịch nhằm giảm thiểu rác thải nhựa, túi nilon bằng cách sử dụng lá chuối để gói thực phẩm, rau củ… Hay các cửa hàng kinh doanh đồ uống cũng chuyển hướng sang tiêu dùng xanh bằng việc thay thế ống hút nhựa bằng ống hút tre hoặc inox, sử dụng cốc giấy thay thế cốc nhựa thông thường,… Như vậy, có thể thấy rằng, nhận thức của người tiêu dùng tại Việt Nam trong việc tiêu dùng xanh đã có nhiều thay đổi mạnh mẽ. Cùng với sức ảnh hưởng của các hoạt động tuyên truyền nhằm thúc đẩy việc sử dụng sản phẩm xanh, hỗ trợ bảo vệ môi trường, người tiêu cùng lại càng quan tâm hơn đến những sản phẩm có tính bền vững và thân thiện với môi trường. Do vậy, các nhà sản xuất cần nắm bắt cơ hội, thích ứng với sự thay đổi tiêu dùng này. Theo đó, nhóm tác giả thực hiện nghiên cứu về những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại.
Từ đó, các nhà cung cấp có thể hiểu rõ về nhu cầu của khách hàng để đưa ra giải pháp nhằm nâng cao việc sử dụng dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường. Đề tài nghiên cứu Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại. Mục tiêu nghiên cứu – Mụctiêutổngquát: Xác định và đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại. Trên cơ sở đó, đưa ra những giải pháp cho sinh 3 viên và nhà cung cấp các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường.
– Mụctiêunghiêncứucụthể: + Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại. + Đánh giá mức độ và chiều tác động của từng nhân tố tới quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại. + Tìm ra các yếu tố mạnh nhất tác động đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại. Từ đó, kiến nghị các giải pháp nhằm thúc đẩy sinh viên trường Đại học Thương mại sử dụng dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với với môi trường và nâng cao nhận thức của sinh viên về vấn đề này.
Câu hỏi nghiên cứu – Câuhỏitổngquát:Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? – Câuhỏicụthể: + Yếu tố “nhận thức về bảo vệ môi trường” ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? + Yếu tố “nhận thức về sức khoẻ và giá trị an toàn” ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? + Yếu tố “xu hướng tiêu dùng” ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? + Yếu tố “thái độ đối với việc sử dụng sản phẩm” ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? + Yếu tố “giá cả sản phẩm” ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng các sản phẩm dụng cụ ăn uống từ vật liệu thân thiện với môi trường của sinh viên trường Đại học Thương mại? 4 1. Phạm vi nghiên cứu – Khách thể nghiên cứu: sinh viên trường Đại học Thương mại. – Thời gian nghiên cứu: Từ 16/9/2023 đến 16/12/2023. – Không gian nghiên cứu: trường Đại học Thương mại.
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu 2. Vật liệu thân thiện với môi trường 2. Vật liệu thân thiện với môi trường Theo định nghĩa của Scott và Vigar-Ellis về vật liệu thân thiện với môi trường, đó là những vật liệu dễ dàng tái chế và an toàn cho cá nhân và môi trường.
Cụ thể: + Reduce – Giảm thiểu: Sử dụng vật liệu TTVMT góp phần giảm thiểu lượng rác thải ra môi trường. Những vật liệu TTVMT thường được thiết kế mỏng, nhẹ, TTVMT và thậm chí có khả năng tái sử dụng nhiều lần. Ở các nước châu Âu và châu Mỹ, giảm thiểu bao bì được cho là một trong những biện pháp đóng gói ưu tiên số một. Các công ty đang ngày càng cố gắng dành ưu tiên cho chi phí và nguyên liệu chế tạo bao bì sản phẩm.
+ Reuse – Tái sử dụng: Các vật liệu TTVMT có đặc điểm là có thể được tái sử dụng nhiều lần. Những vật liệu cũ, sau khi qua một quá trình xử lý đơn giản có thể tái sử dụng mà vẫn giữ nguyên vẹn các đặc tính ban đầu. Việc tái sử dụng các vật liệu này làm giảm đáng kể khối lượng chất thải ra môi trường mỗi ngày. + Reclaim – Cải tạo, tái tạo: Vật liệu TTVMT đã qua sử dụng được tái cấp, tái tạo với mục đích tái sử dụng.
+ Recycle – Tái chế: Vật liệu TTVMT thường sử dụng nguyên liệu thô, chi phí thấp, ô nhiễm thấp làm nguyên liệu đóng gói, đặc biệt là được lựa chọn làm bằng những vật liệu dễ tái chế giúp giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm nguyên liệu thô, và thuận tiện để tái chế tài nguyên, ví dụ như sản xuất nhựa tái chế. + Degradable – Phân hủy dễ dàng: Vật liệu TTVMT được làm từ chất liệu có khả năng dễ phân hủy. Hiện nay, nhiều công ty, tập đoàn sản xuất đang quan tâm và chú trọng chọn vật liệu đóng gói có thể phân hủy sinh học bằng giấy nhằm không gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài lên môi trường. Sản phẩm thân thiện với môi trường: Theo “Nghị định về ưu đãi, hỗ trợ bảo vệ môi trường”, sản phẩm thân thiện với môi trường là sản phẩm mà trong quá trình khai thác nguyên liệu, sản xuất, tồn tại, sử dụng và sau khi bỏ gây hại ít hơn cho môi trường so với sản phẩm cùng loại và được cấp nhãn sinh thái của tổ chức được Nhà nước công nhận.
(Nghị định 04/2009/NĐ-CP, 2009) Sản phẩm thân thiện với môi trường là các sản phẩm được sản xuất không có hóa chất không độc hại hoặc có thể tái chế, tái sử dụng, phân hủy sinh học hoặc có bao bì thân thiện với môi trường và ít gây tác động bất lợi đến môi trường ở tất cả các giai đoạn trong vòng đời của nó với mục tiêu lâu dài là bảo tồn môi trường tự nhiên. Theo Vũ Thị Xen, sản phẩm thân thiện với môi trường là nhóm sản phẩm mà quá trình sản xuất, tiêu thụ và thải bỏ không ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường (hoặc nếu có thì cũng nhẹ hơn so với tác động tới môi trường của các sản phẩm tương tự cùng loại). Xét trong chừng mực nào đó, các sản phẩm thân thiện với môi trường đôi khi còn có ảnh hưởng tích cực với môi trường. Ví dụ, các nông sản hữu cơ tạo điều kiện khôi phục lại cân bằng sinh thái, hoặc khi phân hủy chúng giúp đảm bảo khả năng tái tạo độ mùn của đất, các sản phẩm và dịch vụ khắc phục sự cố môi trường, các công nghệ sạch., 2009) – Cáctiêuchísản phẩmthânthiệnvớimôitrường: + Sản phẩm được tạo ra từ các vật liệu thân thiện với môi trường + Sản phẩm đem đến những giải pháp an toàn đến môi trường và sức khỏe thay cho các sản phẩm độc hại truyền thống.
+ Sản phẩm giảm tác động đến môi trường trong quá trình sử dụng (ít chất thải, sử dụng năng lượng tái sinh, ít chi phí bảo trì) + Sản phẩm tạo ra một môi trường thân thiện và an toàn đối với sức khỏe. Từ các lý thuyết nêu trên, có thể khẳng định dụng cụ ăn uống được làm từ vật liệu thân thiện với môi trường được hiểu là những sản phẩm sản xuất ra từ các vật liệu thân thiện với môi trường, có thể được tái sử dụng, tái chế hoặc phân hủy mà không làm hại (hạn chế tác động tiêu cực) đến môi trường hoặc sức khỏe của con người trong suốt vòng đời của sản phẩm. Quyết định tiêu dùng xanh 2. Tiêu dùng xanh Mainieri & cs cho rằng: tiêu dùng xanh là các hành vi mua sắm sản phẩm thân thiện và có lợi ích tới môi trường.
Đó là các sản phẩm tạo điều kiện thuận lợi cho mục tiêu dài hạn để bảo vệ và bảo tồn môi trường. (Mainieri, Barnett, Valdero, Unipan, & Oskamp, 1997) 6 Theo Chan, tiêu dùng xanh thể hiện trách nhiệm đối với việc bảo vệ môi trường thông qua việc lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, có cách tiêu dùng và xử lý rác thải hợp lý. (Chan, 2001) Sisira cũng đưa ra định nghĩa khá toàn diện về tiêu dùng xanh với quan điểm đây là một quá trình thông qua những hành vi xã hội như: mua các loại thực phẩm sinh học, tái chế, tái sử dụng, hạn chế dùng thừa và sử dụng hệ thống giao thông thân thiện.