Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam Sang Thị Trường Đông Bắc Á

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Đông Bắc Á, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Lã Quý Hiển - K58E1
• Người hướng dẫn: ThS. Trương Quang Minh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam Sang Đông Bắc Á
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sơ lược vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu thứ cấp
• 1.4.2. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu
• 1.4.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.4.2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.5. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.5.1. Đóng góp về khoa học
• 1.5.2. Đóng góp về thực tiễn
• 1.6. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm liên quan
• 2.1.1. Xuất khẩu
• 2.1.2. Thủy sản và ngành thủy sản
• 2.2. Xuất khẩu thủy sản và các hình thức xuất khẩu thủy sản
• 2.3. Vai trò của xuất khẩu thủy sản
• 2.4. Lý thuyết về các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan
• 2.5.1. Tổng quan nghiên cứu về xuất khẩu thủy sản
• 2.5.2. Tổng quan nghiên cứu xuất khẩu thủy sản sử dụng mô hình trọng lực trong thương mại quốc tế
• 2.6. Khoảng trống trong các nghiên cứu liên quan
• 2.6.1. Khoảng trống về phạm vi
• 2.6.2. Khoảng trống về nội dung
• 2.6.3. Khoảng trống về phương pháp nghiên cứu
• 2.6.4. Khoảng trống về bối cảnh
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1.1. Mô hình trọng lực
• 3.1.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.2.1. Các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản
• 3.1.2.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.2.1. Thu thập dữ liệu thứ cấp
• 3.3. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 3.3.1. Xử lý dữ liệu định tính
• 3.3.2. Xử lý dữ liệu định lượng
• 4. KẾT QUẢ VÀ ĐÁNH GIÁ
• 4.1. Tổng quan về thực trạng vấn đề nghiên cứu
• 4.1.1. Năng lực sản xuất, cung ứng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam
• 4.1.2. Thông tin thị trường thủy sản Đông Bắc Á
• 4.1.3. Thực trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Đông Bắc Á
• 4.2. Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.2.3. Kết quả các kiểm định mô hình
• 4.2.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt lại các phát hiện của nghiên cứu
• 5.2. Những đóng góp của nghiên cứu
• 5.2.1. Đóng góp vào lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu
• 5.2.2. Đóng góp vào thực tiễn vấn đề nghiên cứu
• 5.3. Một số khuyến nghị
• 5.3.1. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu
• 5.3.2. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam Sang Đông Bắc Á

Ngành thủy sản Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, với kim ngạch xuất khẩu không ngừng tăng trưởng. Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Đông Bắc Á (gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông) chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển, cần nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng xuất khẩu đến thị trường này. Bài viết này sẽ phân tích các yếu tố chính tác động đến hoạt động này. Theo báo cáo, năm 2023, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 9.2 tỷ USD, thể hiện sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19. Đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm các giải pháp tối ưu hóa năng lực cạnh tranh cho ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.1. Tầm quan trọng của thị trường Đông Bắc Á với thủy sản VN

Thị trường Đông Bắc Á là một trong những thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc có nhu cầu tiêu thụ cao và ưa chuộng các sản phẩm thủy sản chất lượng từ Việt Nam. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) như VJEPA, ACFTA, VKFTA, AHKFTA đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Việc hiểu rõ thị hiếu tiêu dùng và quy định nhập khẩu của từng thị trường là yếu tố then chốt để thành công. Theo số liệu thống kê, Đông Bắc Á chiếm tới 40% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

1.2. Các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực sang khu vực

Các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực sang Đông Bắc Á bao gồm tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc. Mỗi loại sản phẩm thủy sản xuất khẩu có những yêu cầu riêng về chất lượng và tiêu chuẩn. Chẳng hạn, Nhật Bản đặc biệt khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất để đáp ứng các yêu cầu này. Sản phẩm tôm và cá tra chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang khu vực.

II. Phân Tích Các Rào Cản Thương Mại Xuất Khẩu Thủy Sản

Mặc dù tiềm năng lớn, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đông Bắc Á vẫn đối mặt với nhiều rào cản thương mại. Các quy định nhập khẩu khắt khe, tiêu chuẩn chất lượng cao, và các biện pháp phòng vệ thương mại từ các nước nhập khẩu là những thách thức lớn. Bên cạnh đó, các yếu tố như biến động tỷ giá, lạm phát, và gián đoạn chuỗi cung ứng thủy sản do dịch bệnh cũng ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động xuất khẩu. Việc nghiên cứu kỹ lưỡng các rào cản thương mại và xây dựng chiến lược ứng phó phù hợp là điều cần thiết để đảm bảo sự ổn định và bền vững của xuất khẩu thủy sản.

2.1. Các Quy Định Tiêu Chuẩn Chất Lượng Khắt Khe Của Thị Trường

Các thị trường Đông Bắc Á nổi tiếng với các quy định nhập khẩu và tiêu chuẩn chất lượng cao. Nhật Bản đặc biệt chú trọng đến dư lượng kháng sinh và hóa chất trong thủy sản. Hàn Quốc áp dụng các quy định nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Trung Quốc tăng cường kiểm tra chất lượng và yêu cầu chứng nhận sản phẩm. Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và tuân thủ các quy định để vượt qua các rào cản thương mại này.

2.2. Các Biện Pháp Phòng Vệ Thương Mại và Rào Cản Kỹ Thuật

Các nước Đông Bắc Á thường áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế chống bán phá giá, thuế tự vệ để bảo vệ ngành thủy sản trong nước. Bên cạnh đó, các rào cản kỹ thuật như yêu cầu về nhãn mác, bao bì, và kiểm dịch động thực vật cũng gây khó khăn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thông tin về các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật để có biện pháp ứng phó kịp thời.

2.3. Khó khăn về logistics và chuỗi cung ứng lạnh

Hệ thống logistics xuất khẩu và chuỗi cung ứng thủy sản ở Việt Nam còn nhiều hạn chế. Chi phí logistics cao, thời gian vận chuyển kéo dài, và thiếu hụt các kho lạnh hiện đại ảnh hưởng đến chất lượng và giá cả thủy sản. Việc đầu tư vào hạ tầng logistics và phát triển chuỗi cung ứng lạnh hiệu quả là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam.

III. Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Thủy Sản

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP, tỷ giá hối đoái, lạm phát, và biến động giá cả có tác động đáng kể đến xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tăng trưởng kinh tế ở các nước Đông Bắc Á làm tăng nhu cầu tiêu thụ thủy sản, tạo cơ hội cho xuất khẩu. Tuy nhiên, biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến giá cả thủy sản, trong khi lạm phát làm tăng chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các diễn biến kinh tế vĩ mô để có những điều chỉnh phù hợp.

3.1. Ảnh hưởng của tăng trưởng GDP các nước Đông Bắc Á

Tăng trưởng GDP ở các nước Đông Bắc Á phản ánh sức mua của người tiêu dùng và nhu cầu nhập khẩu thủy sản. Khi kinh tế tăng trưởng, người dân có xu hướng tiêu thụ nhiều hơn các sản phẩm có giá trị cao như thủy sản. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, cần lưu ý đến sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng GDP giữa các nước trong khu vực.

3.2. Tác động của biến động tỷ giá và lạm phát đến giá cả

Biến động tỷ giá hối đoái và lạm phát có thể ảnh hưởng đến giá cả thủy sản xuất khẩu. Khi đồng VND mất giá, thủy sản Việt Nam trở nên rẻ hơn so với các sản phẩm của đối thủ cạnh tranh, nhưng cũng làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Lạm phát làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp cần có chiến lược quản lý rủi ro tỷ giá và kiểm soát chi phí để giảm thiểu tác động tiêu cực.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Thủy Sản từ Chính Phủ

Chính sách của chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy xuất khẩu thủy sản. Các chính sách hỗ trợ về vốn, thuế, xúc tiến thương mại, và đàm phán thương mại có thể tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Đồng thời, chính phủ cần tăng cường kiểm soát chất lượng thủy sản, đảm bảo an toàn thực phẩm, và xây dựng thương hiệu quốc gia cho thủy sản Việt Nam. Các chính sách cần được điều chỉnh linh hoạt để ứng phó với các thay đổi của thị trường và tạo năng lực cạnh tranh bền vững.

4.1. Vai trò của các hiệp định thương mại tự do FTA

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, VJEPA, ACFTA, VKFTA, AHKFTA mang lại lợi thế cạnh tranh cho thủy sản Việt Nam nhờ cắt giảm thuế quan và giảm thiểu các rào cản thương mại. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ các FTA, doanh nghiệp cần nắm vững các quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng, và quy trình thủ tục hải quan.

4.2. Hỗ trợ vốn xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Bên cạnh đó, cần tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm thủy sản Việt Nam tại các thị trường Đông Bắc Á. Xây dựng thương hiệu quốc gia cho thủy sản Việt Nam là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị và uy tín sản phẩm.

4.3. Chính sách quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm

Để đảm bảo chất lượng thủy sản xuất khẩu, Chính phủ cần tăng cường kiểm soát chất lượng từ khâu nuôi trồng, đánh bắt, chế biến đến vận chuyển. Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000. Tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về chất lượng, đảm bảo uy tín cho thủy sản Việt Nam.

V. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Thủy Sản

Để nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần xuất khẩu thủy sản Việt Nam tại Đông Bắc Á, cần có các giải pháp đồng bộ từ doanh nghiệp và chính phủ. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa thị trường, và xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả. Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp, và tăng cường đàm phán thương mại. Sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và chính phủ là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu.

5.1. Đầu tư công nghệ nâng cao chất lượng và an toàn sản phẩm

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, áp dụng các quy trình quản lý chất lượng tiên tiến để nâng cao chất lượng thủy sản và đảm bảo an toàn thực phẩm. Chú trọng đến việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đảm bảo tính minh bạch và tin cậy. Phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

5.2. Đa dạng hóa thị trường và sản phẩm xuất khẩu

Không nên quá phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm và khai thác các thị trường tiềm năng khác trong khu vực Đông Bắc Á. Đồng thời, cần đa dạng hóa các loại sản phẩm thủy sản xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu tiêu dùng khác nhau. Nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Xuất Khẩu Thủy Sản Sang Đông Bắc Á

Nghiên cứu cho thấy xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đông Bắc Á chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kinh tế, chính sách, và thị trường. Để phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và chính phủ, tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường, và tận dụng tối đa các cơ hội từ các hiệp định thương mại. Với tiềm năng và lợi thế sẵn có, ngành thủy sản Việt Nam có thể tiếp tục khẳng định vị thế và mở rộng thị phần tại thị trường Đông Bắc Á.

6.1. Tóm tắt các yếu tố ảnh hưởng chính đến xuất khẩu

Các yếu tố ảnh hưởng chính đến xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đông Bắc Á bao gồm: quy định nhập khẩu và tiêu chuẩn chất lượng, biện pháp phòng vệ thương mại, biến động tỷ giá, lạm phát, chính sách hỗ trợ của chính phủ, và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết các thách thức và tận dụng cơ hội.

6.2. Triển vọng và khuyến nghị cho ngành thủy sản Việt Nam

Triển vọng xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đông Bắc Á là rất lớn, nhờ nhu cầu tiêu thụ cao và các lợi thế từ các hiệp định thương mại. Tuy nhiên, để thành công, cần có sự đổi mới và cải tiến liên tục, từ công nghệ sản xuất đến chiến lược marketing. Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thông tin thị trường, xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy, và tuân thủ các quy định pháp luật. Chính phủ cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN XUẤT KHẨU THUỶ SẢN CỦA VIỆT NAM SANG THỊ TRƢỜNG ĐÔNG BẮC Á Giảng viên hƣớng dẫn: ThS. Trƣơng Quang Minh Sinh viên thực hiện: Lã Quý Hiển - K58E1 Nguyễn Văn Đƣợc - K58E1 Nguyễn Tùng Dƣơng - K58E2 Vũ Tiến Huy - K58E2 Nguyễn Mạnh Quang - K58E2 Hà Nội - 2024 LỜI CAM ĐOAN Chúng tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng nhóm chúng tôi. Các dữ liệu sử dụng phân tích trong bài nghiên cứu khoa học có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong bài nghiên cứu do chúng tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn.

Các kết quả này chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Tập thể sinh viên thực hiện Lã Quý Hiển Nguyễn Văn Đƣợc Nguyễn Tùng Dƣơng Vũ Tiến Huy Nguyễn Mạnh Quang LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Đông Bắc Á”, tập thể sinh viên thực hiện đã nhận đƣợc sự hỗ trợ, giúp đỡ cũng nhƣ là sự quan tâm, động viên rất kịp thời để hoàn thành đề tài này. Vì vậy, tập thể sinh viên thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học xin dành lời cảm tạ sâu sắc tới: Trƣớc hết, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ThS. Trƣơng Quang Minh, ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn nghiên cứu khoa học và luôn dành nhiều thời gian, công sức để tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ cũng nhƣ luôn động viên chúng em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học.

Chúng em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu của Trƣờng Đại học Thƣơng mại, Ban chủ nhiệm và toàn thể giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ chúng em trong quá trình học tập và nghiên cứu để từ đó chúng em có những tri thức để thực hiện đề tài này. Mặc dù chúng em đã cố gắng rất nhiều nhƣng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng em kính mong thầy cô, các chuyên gia, các nhà khoa học, các cán bộ quản lý, những ngƣời quan tâm đến đề tài cảm thông và tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Một lần nữa chúng em xin chân thành cảm ơn! Tập thể sinh viên thực hiện Lã Quý Hiển Nguyễn Văn Đƣợc Nguyễn Tùng Dƣơng Vũ Tiến Huy Nguyễn Mạnh Quang MỤC LỤC CHƢƠNG 1.

GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Sơ lược vấn đề nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu .1 Mục tiêu chung .2 Mục tiêu cụ thể .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .4 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu thứ cấp .2 Phương pháp phân tích, xử lý số liệu .5 Đóng góp của nghiên cứu.1 Đóng góp về khoa học .2 Đóng góp về thực tiễn .6 Cấu trúc của nghiên cứu. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Các khái niệm liên quan .2 Thủy sản và ngành thuỷ sản .3 Xuất khẩu thủy sản và các hình thức xuất khẩu thủy sản. Vai trò của xuất khẩu thủy sản .2 Lý thuyết về các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản .3 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan .1 Tổng quan nghiên cứu về xuất khẩu thủy sản. Tổng quan nghiên cứu xuất khẩu thủy sản sử dụng mô hình trọng lực trong thương mại quốc tế .4 Khoảng trống trong các nghiên cứu liên quan .1 Khoảng trống về phạm vi .2 Khoảng trống về nội dung .3 Khoảng trống về phương pháp nghiên cứu .4 Khoảng trống về bối cảnh.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Các phương pháp nghiên cứu. Mô hình trọng lực .2 Mô hình nghiên cứu. Các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản. Mô hình nghiên cứu đề xuất .3 Phƣơng pháp thu thập dữ liệu .1 Thu thập dữ liệu thứ cấp .4 Phƣơng pháp xử lý dữ liệu .1 Xử lý dữ liệu định tính .2 Xử lý dữ liệu định lượng.

KẾT QUẢ VÀ ĐÁNH GIÁ .1 Tổng quan về thực trạng vấn đề nghiên cứu .1 Năng lực sản xuất, cung ứng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam.2 Thông tin thị trường thủy sản Đông Bắc Á .3 Thực trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Đông Bắc Á37 4.2 Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hƣởng. Thống kê mô tả. Lựa chọn mô hình phù hợp. Kết quả các kiểm định mô hình.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .1 Tóm tắt lại các phát hiện của nghiên cứu .2 Những đóng góp của nghiên cứu .1 Đóng góp vào lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu .2 Đóng góp vào thực tiễn vấn đề nghiên cứu .3 Một số khuyến nghị .1 Đối với doanh nghiệp xuất khẩu .2 Đối với cơ quan quản lý nhà nước. 57 PHẦN KẾT LUẬN .60 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 66 DANH MỤC HÌNH Hình 3-1: Mô hình tổng quát các yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản .23 DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Nguồn các biến nghiên cứu .2: Đánh giá mức ý nghĩa thống kê của các biến .1: Sản lƣợng thuỷ sản của các nƣớc Đông Bắc Á .2: Một số nguồn nội khối lớn cung ứng thuỷ sản cho Đông Bắc Á .3: Một số nguồn cung ngoại khối lớn cung ứng thuỷ sản cho Đông Bắc Á .4: Kết quả thống kê mô tả các biến trong mô hình .5: Kiểm định hệ số tƣơng quan giữa các cặp biến theo mô hình ban đầu .6: Kết quả kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến .7: Kết quả hồi quy theo mô hình hiệu ứng cố định - FEM .8: Kết quả hồi quy theo mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên - REM .9: Kiểm định Hausman giữa FEM và REM .10: Kết quả kiểm định sự phù hợp của mô hình .11: Kết quả kiểm định tự tƣơng quan .12: Kết quả kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi .13: Kết quả hồi quy theo mô hình hiệu ứng cố định - REM.

49 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4-1: Sản lƣợng nuôi trồng thủy sản Việt Nam giai đoạn 2011-2022 .29 Biểu đồ 4-2: Sản lƣợng khai thác thủy sản Việt Nam giai đoạn 2011-2022 .29 Biểu đồ 4-4: Tốc độ tăng trƣởng GDP của Nhật Bản và Hàn Qu giai đoạn 2011-2022 .31 Biểu đồ 4-5: Tốc độ tăng trƣởng GDP của Đài Loan và Hồng Kông giai đoạn 2011- 2022. 32 Biểu đồ 4-8: Cơ cấu thị trƣờng xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Đông Bắc Á năm 2022. 39 DANH MỤC VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa Tiếng Anh Tiếng Việt CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Comprehensive and Progressive xuyên Thái Bình Dƣơng Agreement for Trans-Pacific Partnership GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product HS Hệ thống hài hoà mô tả và mã hoá hàng Harmonized Commodity hoá Descriptions and Coding System IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế International Monetary Fund VASEP Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy The Vietnam Association of sản Việt Nam Seafood Exporters and Producers VJEPA Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam - The Vietnam-Japan Economic Nhật Bản Partnership Agreement (VJEPA) ACFTA Hiệp định thƣơng mại tự do ASEAN - ASEAN-China Free Trade Area Trung Quốc VKFTA Hiệp định thƣơng mại tự do Việt Nam - Viet Nam – Korea Free Trade Hàn Quốc Agreement AHKFTA Hiệp định thƣơng mại giữa Việt Nam và ASEAN-Hong Kong Free Trade Hồng Kông Agreement 1 CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Sơ lƣợc vấn đề nghiên cứu Việt Nam là một nƣớc có nhiều lợi thế về vị trí địa lý với đƣờng biển trải dài cả quốc gia, khí hậu và các điều kiện sinh thái phù hợp cho phép đất nƣớc ta phát triển tốt ngành nuôi trồng và đánh bắt thủy sản đầy tiềm năng và có giá trị kinh tế cao.

Kể từ những năm 1954, ngành nuôi trồng và đánh bắt thủy sản của Việt Nam đã khôi phục và có những phát triển vƣợt bậc. Với tốc độ tăng trƣởng sản lƣợng thủy sản ổn định, khả năng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tăng dần hàng năm. Năm 2011, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt 4,3 tỷ USD và tăng lên 9,2 tỷ USD năm 2023. Trong đó các mặt hàng nhƣ tôm chiếm khoảng 3,45 tỷ USD; cá tra khoảng 1,9 tỷ USD; nhuyễn thể khoảng 0,8 tỷ USD; cá ngừ khoảng 0,9 tỷ USD,.

Đặc biệt, giai đoạn 2021 sau giai đoạn dịch bệnh Covid 19, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã phục hồi và duy trì đạt mức 8,84 tỷ USD ( Bộ Công thƣơng, 2021). Xuất khẩu thủy sản liên tục tăng cao cả về số lƣợng và kim ngạch, đƣa mặt hàng thủy sản trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, không những đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu của cả nƣớc, thúc đẩy tăng trƣởng chung của nền kinh tế, mà còn dẫn khẳng định đƣợc vị thể của Việt Nam trên thị trƣờng quốc tế. Song, hiện nay trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ngày càng sâu và rộng, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đang phải đối đầu với những thách thức lớn: hàng tồn kho tăng tại các thị trƣờng lớn nhƣ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc,.; thị trƣờng không ổn định, cạnh tranh gay gắt; khó khăn về khoảng cách địa lý. Hơn nữa, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam không có mấy lợi thế trong cạnh tranh do chất lƣợng còn thấp, phải đối mặt áp lực từ những yêu cầu khắt khe của thị trƣờng về các tiêu chuẩn, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trƣờng rất cao.

Chất lƣợng thủy sản xuất khẩu còn thấp, các sản phẩm thủy sản có giá thành cao nhƣng chất lƣợng chƣa đồng đều, chƣa có sự khác biệt hóa. Chi phí sản xuất thủy sản của Việt Nam vẫn còn cao do chi phí thức ăn chăn nuôi, chi phí lao động, chi phí vận chuyển cao. Hệ thống logistics thủy sản của Việt Nam còn chƣa phát triển, chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu xuất khẩu thủy sản. Điều này dẫn đến việc chi phí logistics thủy sản cao, thời gian vận chuyển lâu, ảnh hƣởng đến chất lƣợng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trƣờng.