phần mở đầu, kết luận thì luận văn nghiên cứu đƣợc trình bày với kết cấu gồm các chƣơng sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng mua sắm online. Chƣơng 2: Thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chƣơng 4: Hàm ý chính sách 7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Qua nghiên cứu, có thể nêu tổng quan vài công trình nghiên cứu liên quan đến sự hài lòng của khách hàng khi mua sắm online cả trong và ngoài nƣớc: 7.
Nghiên cứu nước ngoài Nhiều nhà nghiên cứu nhận ra và chấp nhận rằng sự hài lòng của khách hàng là thƣớc đo hợp lý của sự thành công trong việc trao đổi trên thị trƣờng. Wang & Huarng (2002) đã định nghĩa 9 nhân tố chất lƣợng dịch vụ tác động lên sự hài lòng bao gồm: phản hồi chung về thiết kế website, sự cạnh tranh về giá của sản phẩm, sự sẵn có của sản phẩm, phân phối đúng lúc, chính sách đổi trả sản phẩm, hỗ trợ khách hàng, xác nhận bằng email đối với đơn hàng của khách hàng và những hoạt động chiêu thị. (2005) thực hiện nghiên cứu chất lƣợng dịch vụ cảm nhận tác động lên sự thỏa mãn của ngƣời tiêu dùng mua sắm online tại Thái Lan bao gồm các khía cạnh liên quan đến sự tin cậy, sự đồng cảm, việc truy cập chính sách bảo mật, hiểu biết về giá cả, hiệu quả, yếu tố cá nhân hóa, tính linh hoạt, tiện theo dõi và tính thẩm mỹ của trang web. Lee & Lin (2005) thay vì phân tích quy trình dẫn đến sự hài lòng của khách hàng, tác giả tập trung vào các yếu tố góp phần tạo nên sự hài lòng ở 6 những giai đoạn khác nhau của quá trình mua sắm, thiết lập những mối liên hệ giữa các khía cạnh liên quan đến chất lƣợng dịch vụ điện tử trong mua sắm trực tuyến và chất lƣợng dịch vụ tổng thể cũng nhƣ độ hài lòng của khách hàng, từ đó trực tiếp ảnh hƣởng đến ý định tiếp tục mua hàng của họ.
Đến năm 2008, một nghiên cứu thực nghiệm của Liu X. & cộng sự đã đƣa ra nhiều yếu tố khác nhau ảnh hƣởng tới sự hài lòng của khách hàng ở ba giai đoạn của quá trình mua sắm: tìm kiếm thông tin để đánh giá lựa chọn (trƣớc khi mua), trong khi mua và sau khi mua sắm. Nghiên cứu này góp phần vào việc nghiên cứu sự hài lòng của khách hàng mua sắm trực tuyến bằng cách phát triển một mô hình với quan điểm toàn diện về quá trình các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng trong môi trƣờng thƣơng mại điện tử, bao gồm cả những nhân tố bị bỏ qua bởi các nghiên cứu trƣớc đây. Bƣớc 1: Tìm kiếm thông Bƣớc 2: Mua hàng Bƣớc 3: Sau khi mua tin và đánh giá thay thế (trƣớc khi mua) Chất lƣợng thông tin Khả năng giao dịch Khâu giao hàng Sự phản hồi Thiết kế trang web Dịch vụ chăm sóc khách hàng Bảo mật/ Riêng tƣ Chủng loại phong phú Phƣơng thức thanh toán Sự hài lòng tổng thể Hình 1.
Mô hình của quá trình sự hài lòng trong môi trường thương mại điện tử Nguồn: Liu X. (2009) nghiên cứu tại Đài Loan về các nhân tố ảnh hƣởng đến sự thỏa mãn và lòng trung thành trong mua sắm online đã chỉ ra hai yếu tố bao gồm chất lƣợng dịch vụ website, những nhân tố chấp nhận công nghệ tác động lên sự hài lòng của khách hàng. & cộng sự (2011) khi nghiên cứu về sự hài lòng của khách hàng khi mua sắm online tại Malaysia đã đƣa ra mô hình nghiên cứu nhƣ Hình 2. Nghiên cứu này đƣợc tiến hành với mục đích đo lƣờng sự hài lòng của khách hàng.
Đặc biệt, mục tiêu đầu tiên của nghiên cứu này là xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng trực tuyến. Mục tiêu thứ hai là để kiểm tra mối quan hệ giữa sự hài lòng của khách hàng trực tuyến và quảng cáo, chất lƣợng sản phẩm, thƣơng hiệu và kinh nghiệm mua sắm. Những nghiên cứu trƣớc đây về mua sắm trực tuyến ghi nhận rằng quảng cáo, chất lƣợng sản phẩm, thƣơng hiệu và kinh nghiệm mua sắm có liên quan đến sự hài lòng của khách hàng vào mua sắm trực tuyến. Nghiên cứu này sau đó đã cố gắng để tìm hiểu xem những yếu tố này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mua sắm trực tuyến đƣợc yêu thích tại Malaysia.
Quảng cáo Chất lƣợng sản phẩm Sự hài lòng của khách hàng mua Thƣơng hiệu sắm trực tuyến Trải nghiệm mua sắm Hình 2. Mô hình sự hài lòng của khách hàng mua sắm online tại Malaysia Nguồn: Momtaz H. Kết quả nghiên cứu xác nhận rằng kinh nghiệm mua sắm trƣớc đây là yếu tố ảnh hƣởng nhiều nhất đến sự hài lòng của khách hàng; tiếp đến là chất lƣợng 8 sản phẩm, thƣơng hiệu và quảng cáo là yếu tố ảnh hƣởng ít nhất đến sự hài lòng của khách hàng trong mua sắm trực tuyến tại Malaysia. Một nghiên cứu khác về tìm hiểu tiền đề ảnh hƣởng tới sự hài lòng trong mua sắm trực tuyến của ngành công nghiệp dệt may của Chris A.
Myers & Alma Mintu-Wimsatt (2012). Trong nghiên cứu này, tác giả đƣa ra 7 yếu tố của mô hình ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng mua sắm online: Thái độ tích cực (+) Sự thích thú (+) Sự thuận tiện (+) Sự trải nghiệm (+) Sự hài lòng của khách hàng mua sắm trực tuyến Đổi mới mua sắm (+) Hữu ích cảm nhận (+) Tiếp xúc với sản phẩm (-) Hình 3. Mô hình sự hài lòng của khách hàng mua sắm online trong ngành công nghiệp dệt may Nguồn: Myers, C. Kết quả nghiên cứu xác nhận rằng tất cả các biến trên đều có ý nghĩa.
Các yếu tố: thái độ tích cực, sự thích thú, sự thuận tiện, sự trải nghiệm, đổi mới mua sắm và hữu ích cảm nhận có ảnh hƣởng đáng kể tới sự hài lòng; trong đó, sự trải nghiệm và đổi mới mua sắm có ảnh hƣởng mạnh nhất. Tuy nhiên, mặc dù có nhiều tiến bộ công nghệ trong giới thiệu sản phẩm trực tuyến, khả năng hiển thị các giác quan của ngƣời tiêu dùng đến các khía cạnh 9 khác nhau của sản phẩm vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thất bại trong việc cung cấp một loạt các trải nghiệm về xúc giác có thể có ảnh hƣởng tiêu cực đến sự hài lòng của khác hàng mua sắm online. Theo nghiên cứu của Susan Kleinman (2012) về kinh nghiệm mua sắm online của khách hàng, tác giả đã phân tích mức độ hài lòng của khách hàng dựa trên 11 tiêu chí trong mua sắm online nhƣ Hình 4: Hình 4.
Mức độ hài lòng của khách hàng dựa trên 11 tiêu chí trong mua sắm online Nguồn: Susan Kleinman (2012). Phân tích đƣợc đƣa ra nhƣ một thƣớc đo, biểu đồ trên cho thấy sự so sánh tầm quan trọng của những yếu tố với mức độ hài lòng của khách hàng. 06 tiêu chí đầu tiên đƣợc trình bày trong Hình 4 là những tiêu chí quan trọng và đƣợc khách hàng đánh giá cao. Những yếu tố này rất quan trọng đối với ngƣời bán để giữ vững mức độ hài lòng của khách hàng đối với sản phẩm của mình – Thủ tục thanh toán tiện lợi, mặt hàng và nhãn hiệu đa dạng, và khả năng thành lập tài khoản để theo dõi lịch sử thanh toán và thông tin cá nhân.
Những nhân tố còn lại thuộc nhóm ít quan trọng hơn trong tổng thể mức độ hài lòng của khách 10 hàng. Những khuyến cáo hấp dẫn đƣợc đƣa ra nhƣ “những đồ dùng phải có”, miễn phí hay giảm giá cƣớc vận chuyển hoàn toàn không quan trọng trong tổng thể những yếu tố giúp cho khách hàng hài lòng so với thủ tục thanh toán đơn giản và mặt hàng đa dạng. Các tiêu chí tiếp theo trong Hình 4 bao gồm những yếu tố quan trọng trong mua bán nhƣng lại ít khi làm khách hàng hài lòng. Những yếu tố này bao gồm: chính sách rõ ràng và dễ dàng hoàn trả sản phẩm cũng nhƣ việc hoàn trả hay thay đổi một cách dễ dàng – những yếu tố này chính là lĩnh vực mà ngƣời bán phải tập trung vào nhiều nhất.
Nghiên cứu tại Ấn độ của V. Saidalavi (2014) nghiên cứu về trải nghiệm mua sắm và sự hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu khảo sát sự thuận tiện, giá cả và sự lựa chọn rộng rãi đến sự hài lòng của khách hàng, bên cạnh đó, nghiên cứu còn xem xét tác động của sự hài lòng đến việc truyền miệng của khách hàng. Sự thuận tiện Sự lựa chọn phong Sự hài lòng Truyền phú của khách miệng hàng Giá cả Hình 5.
Mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến sự hài lòng của khách hàng và tác động của sự hài lòng đến việc truyền miệng của khách hàng Kết quả nghiên cứu cho thấy sự thuận tiện, sự lựa chọn phong phú và giá cả thấp đều ảnh hƣởng thuận chiều lên sự hài lòng của khách hàng. Nghiên cứu trong nước Liên quan đến các nghiên cứu trong nƣớc có thể kể đến nghiên cứu của: Lê Văn Huy & Nguyễn Thị Hoài Ân (2013) nghiên cứu “Mối quan hệ giữa chất lƣợng website và sự hài lòng của khách hàng trực tuyến: Trƣờng 11 hợp khách sạn 4- 5 sao tại thành phố Hội An- Quảng Nam” đƣa ra mô hình nghiên cứu nhƣ Hình 6. Đặc tính thiết kế web CHẤT LƢỢNG WEBSITE (WEBQUAL) Thông tin trên trang web Thông tin dịch vụ khách hàng Thông tin hỗ trợ khách hàng Sự hài lòng của khách hàng trực tuyến Sự thuận tiện đăng nhập Sự thuận tiện giao dịch Sự an toàn Sự tin cậy Hình 6. Mô hình yếu tố chất lượng website tác động đến sự hài lòng của khách hàng trực tuyến Nguồn: Lê Văn Huy & Nguyễn Thị Hoài Ân (2013).
Kết quả nghiên cứu đã cho phép khẳng định 7 nhân tố: (1) Đặc tính thiết kế, (2) Thông tin trên website, (3) Tính an toàn/ bảo mật, (4) Độ tin cậy, (5) Tiện lợi quá trình giao dịch, (6) Dịch vụ hỗ trợ khách hàng và (7) Thông tin dịch vụ khách sạn đều có mối quan hệ với sự hài lòng của khách hàng trực tuyến. Trong đó, nhân tố “thông tin trên website” có tác động lớn nhất với sự hài lòng của khách hàng; ngƣợc lại, dịch vụ hỗ trợ khách hàng có tác động nhỏ nhất. Điều này có thể cho thấy rằng khi website trình bày rõ ràng, khách hàng cảm nhận về sự an toàn, độ tin cậy thì những thông tin hỗ trợ trong giai đoạn hiện tại không đặc biệt quan trọng với khách hàng.