Chương 1 thực hiện phân tích văn bản các bản Việt âm thi tập với các nội dung mô tả bốn văn bản; tìm hiểu các chữ húy xuất hiện; lập bảng thống kê số lượng tác giả, các bài thơ; sơ đồ hóa quá trình truyền bản của ba văn bản, và kết luận hai bản chép tay A.1629 sao chép từ bản in A. Chương 2 thực hiện phân tích dị văn giữa ba bản trên và kết luận “bản trùng san năm Bảo Thái thứ 10 in lại hầu như nguyên vẹn bản in lần đầu năm Diên Ninh thứ 6”, “tái hiện được hầu hết toàn bộ bộ mặt thơ thời Trần Hồ” [Nguyễn Mạnh Sơn, 2010, tr. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu về ba bộ thi tuyển dưới góc độ ngữ văn học, thi học chữ Hán Ở phương diện này, các nghiên cứu chủ yếu đi theo hướng nhận định chung về ba bộ thi tuyển trên phương diện giá trị tư tưởng của tác phẩm, hoặc tập trung khai thác quan niệm văn học, thi học chữ Hán của các soạn giả từ các bài tựa, biểu trong tác phẩm.
- Nghiên cứu dưới góc độ ngữ văn học nói chung: Trong các bộ văn học sử, nếu như ở Việt Nam văn học sử yếu, Dương Quảng Hàm mới nhắc tới ba bộ thi tuyển với tính chất như giới thiệu nguồn tư liệu thơ ca, thì ở những công trình thuộc thế hệ sau như Văn học Việt Nam thế kỷ X nửa đầu thế kỷ XVIII, các soạn giả còn chú ý nhấn mạnh hơn về tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, niềm trân trọng đối với di sản văn hóa của tổ tiên và ý thức bảo vệ di sản ấy để truyền lại cho con cháu đời sau, ý nghĩa to lớn đối với lịch sử văn hóa, lịch sử văn học của nước ta. [Đinh Gia Khánh, Bùi Duy Tân, Mai Cao Chương, 1978, tr. Trong hai bộ Từ điển văn học và Từ điển văn học (bộ mới), cả ba mục từ về ba bộ thi tuyển đều do Nguyễn Huệ Chi viết, nên những thông tin về soạn giả, quá trình biên soạn, số bài thơ, số tác giả được tuyển chọn, những phân tích về văn bản học đều thống nhất với phần Khảo luận văn bản trong Thơ văn Lý – Trần (tập 1) cũng của chính tác giả. Ngoài ra, ba bộ thi tuyển còn được chú ý tới cách thức sắp xếp trật tự tác giả, trật tự thơ theo quan điểm Nho giáo hay theo quan niệm thể loại, thơ hay, đặc biệt đề cao tinh thần dân tộc, tinh thần tự chủ, lòng yêu quý di sản văn hóa dân tộc của các nhà biên soạn.
Bài tựa Trích diễm thi tập của Hoàng Đức Lương cũng được ông quan tâm đặc biệt trong bài “Tìm hiểu Trích diễm thi tập, bộ sách kết thúc một giai đoạn nghiên cứu, sưu tập thơ văn Lý – Trần” [Nguyễn Huệ Chi, 1972, tr.122 – 136], và mục từ Trích diễm thi tập trong hai bộ Từ điển Văn học đều do Nguyễn Huệ Chi chấp bút. Ông phân tích ý nghĩa, giá trị của bài Tựa và cho rằng nó đã đề cập đến ba vấn đề lý thú: Xác định đặc trưng của thi ca; Thừa nhận vai trò không thiếu được 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của bộ môn nghiên cứu, sưu tầm văn học (mà Hoàng Đức Lương gọi là công tác biên tập) trong việc phổ biến và lưu truyền thơ ca; Nhấn mạnh yêu cầu học tập truyền thống thi ca dân tộc trên quá trình sáng tác và nghiên cứu văn học. Xem xét bài Tựa này từ góc độ giảng dạy trong nhà trường, có hai bài viết: Bài “Tựa “Trích diễm thi tập” trong hệ thống văn nghị luận thời trung đại ở chương trình ngữ văn trung học phổ thông” khẳng định việc tuyển chọn giảng dạy này là “tinh và đích đáng”, nhưng sách giáo khoa mới “chủ yếu đi sâu vào ý nghĩa nội dung xã hội của văn bản mà dường như không phân tích ý nghĩa nội dung văn chương”, trong khi đó, sự độc đáo, đặc sắc của Tựa chính là ở nội dung này. [Lã Nhâm Thìn, 2013, tr.119- 123] Phạm Hải Linh đưa ra định hướng giảng dạy bài tựa trong “Một số đề xuất về việc dạy học văn bản “Trích diễm thi tập tự” trong chương trình ngữ văn 10 theo định hướng minh giải văn bản” [Phạm Hải Linh, 2013, tr.124 – 129] Riêng về Việt âm thi tập, bài “Phan Phu Tiên, Chu Xa và bộ Việt âm thi tập” viết theo hướng phân tích, nhận định về hành trạng, sự nghiệp của Phan Phu Tiên, Chu Xa, trên cơ sở đó đánh giá công lao của hai ông với việc biên định Việt âm thi tập [Hà Đăng Việt, 2013, tr.
Trong Thông báo Hán Nôm học năm 2012, với bài “Việt âm thi tập – một công trình biên tập, khảo chứng công phu của người xưa”, tác giả Nguyễn Thị Oanh đã căn cứ vào lối chữ húy thời Lê sơ và những chú thích về âm, nghĩa, điển cố, khảo dị để khẳng định “sách Việt âm thi tập, kí hiệu A.1925 hiện lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm là bản in lại sách Việt âm thi tập, in năm Diên Ninh thứ 6 (1459)”, nhấn mạnh Việt âm thi tập “mở ra cánh cửa để chúng ta tìm hiểu về phương pháp biên tập, chú giải, khảo chứng ngôn ngữ văn tự Hán thời Lý – Trần của cha ông ta ở thời Hậu Lê”. [Nguyễn Thị Oanh, 2013, tr. Trên Tạp chí Hán Nôm, số 5, 2013, tác giả Phạm Văn Khoái viết bài “Cách gọi “Việt âm” trong phức thể danh xưng “Việt âm thi tập” từ góc nhìn ngữ văn học chữ Hán Việt Nam trung đại” đã lý giải vì sao một thi tập Hán văn lại được đặt tên là “Việt âm” khi đặt nó trong cảnh huống xã hội – ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các thế kỷ của thời trung đại, qua đó góp phần làm sáng rõ nhận thức về chữ Hán trong nhận thức của người Việt Nam lúc đó. Chữ Hán với âm đọc Hán Việt đã được người Việt Nam sử dụng mang màu sắc và bộ mặt Việt Nam, phục vụ cho các yêu cầu của người Việt Nam.
[Phạm Văn Khoái, 2013, tr.26 – 35] - Nghiên cứu dưới góc độ thi học chữ Hán: Năm 2002, trên tạp chí Văn học bình luận 文 学 评 论 số 5, hai tác giả Vương Tiểu Thuẫn, Hà Thiên Niên 王小盾, 何仟年 viết bài “Việt Nam cổ đại thi học thuật lược 越南古代诗学述略” đã giới thiệu Việt âm thi tập ở vị trí đầu tiên, rất chú ý đến hai bài tựa của Phan Phu Tiên và Nguyễn Tấn khi cho rằng hai bài tựa này đã đặt tư tưởng chính cho nền thi luận Việt Nam, tức lấy thể dụng của thơ làm chủ đề, ứng với thuyết “thi ngôn chí” và thuyết “hưng quan quần oán” trong thi luận Trung Quốc, về phương diện phong cách, đề xướng cái đẹp điều hòa; chú ý đến bài biểu với “mối quan hệ giữa thơ và chính trị”7. Nhưng chỉ trong một bài viết tạp chí, với chủ trương “thuật lược” nên thi học với Việt âm thi tập ở đây chỉ là vài nét phác họa sơ giản, chưa toàn diện. Năm 2003, trong luận án tiến sĩ Việt Nam cổ điển thi ca truyền thống đích hình thành – Mạc tiền thi ca nghiên cứu 越 南 古 典 詩 歌 传 统 的 形 成 - - 莫 前 詩 歌 研 究” (Sự hình thành truyền thống thi ca cổ điển Việt Nam: Nghiên cứu thi ca trước thời Mạc), bảo vệ tại Đại học Dương Châu, tác giả Hà Thiên Niên đã dành một chương trong luận án (chương thứ 6, chương cuối cùng) trình bày về truyền thống thi luận Việt Nam và thi luận trước đời Mạc. Trong đó, mục cuối cùng trình bày về sự khai sáng của thi luận trước thời Mạc đối với truyền thống thi luận Việt Nam, cũng dẫn lại những nhận định trong bài viết trên của ông về một số trích đoạn từ bài tựa của Phan Phu Tiên, Lý Tử Tấn8, biểu của Chu Xa trong Việt âm thi tập.
[何 仟 年, 2003, tr. Lại Văn Hùng trong bài “Hoàng Đức Lương – Quan niệm thi học và thơ” cũng đề cao Hoàng Đức Lương với công lao sưu tầm thơ ca dân tộc, có ý nghĩa lớn 7 “这两篇序言奠定了越南诗论的基调,即以诗之体用为主题,应和中国诗论中的“诗言志”说和“兴观 群怨”说,在风格方面提倡调和之美” [Vương Tiểu Thuẫn, Hà Thiên Niên, 2002, tr.17- 18] 8 Cách gọi của luận án. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lao với văn học sử, với nền văn hóa, văn hiến nước nhà, và phân tích bài tựa cùng bộ phận thơ ca của Hoàng Đức Lương sáng tác trong Trích diễm thi tập. [Lại Văn Hùng, 2007, tr.
51 – 61] Luận án Tiến sĩ Ngữ văn của Nguyễn Thanh Tùng, ĐHSP Hà Nội, H.2010 qua đề tài Sự phát triển tư tưởng thi học Việt Nam từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX đã bao quát chiều dài lịch sử khá rộng về thi học Việt Nam nên chưa dành nhiều cho Việt âm thi tập. Trần Nho Thìn trong phần “Quan niệm văn học Việt Nam thời trung đại” thuộc Văn học Việt Nam từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX có phân tích hai bài tựa của Phan Phu Tiên và Lý Tử Tấn trong Việt âm thi tập để làm rõ quan niệm thi giáo Nho gia và thuyết văn chất, thuyết trung hòa của thi luận kinh học. [Trần Nho Thìn, 2012, tr. 225 – 226] Trong bài “Ba bộ thi tuyển và nền thi học Đại Việt”, Phạm Vân Dung đã giới thiệu sơ lược về ba bộ thi tuyển chữ Hán Việt Nam thế kỷ XV và nhận xét về những biến đổi, vận động, tiến hóa trong nhận thức về thi học.
[Phạm Vân Dung, 2012, tr. 180 – 191] Phạm Văn Khoái với bài “Nhận thức về nền thi học Đại Việt qua bài Tựa của Phan Phu Tiên và Biểu dâng sách Việt âm thi tập của Chu Xa” giới thiệu bài hai tựa, biểu qua việc cung cấp bản chữ Hán, phiên âm, dịch nghĩa; chỉ ra những nội dung chủ yếu, sự nhận thức về nền thi học Đại Việt qua tựa, biểu ; cung cấp mục lục của Việt âm thi tập, cho đó là sự “hiện thực hóa những nhận thức về nền thi học Đại Việt” theo tinh thần thi học chữ Hán trong các thế kỷ của thời trung đại. [Phạm Văn Khoái, 2013, tr. 55 – 70] Năm 2015, Phạm Vân Dung viết bài “Tìm hiểu quan niệm thi học của Phan Phu Tiên qua Việt âm thi tập tự”.
[Phạm Vân Dung, 2015, tr. Năm 2015, Phạm Vân Dung đã nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học “Tư tưởng xây dựng nền thi học Việt Nam qua Việt âm thi tập”, mã số CS. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.