Nghiên Cứu Biện Pháp Sử Dụng Côn Trùng Thiên Địch Phòng Trừ Sâu Rãm 4 Tóm Láng

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu đề xuất biện pháp sử dụng côn trùng thiên địch phòng trừ sâu róm 4 túm lông hại thông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Văn Thành
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý bảo vệ tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Biện Pháp Sử Dụng Côn Trùng Thiên Địch Phòng Trừ Sâu Rãm 4 Tóm Láng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Biện Pháp Sử Dụng Côn Trùng Thiên Địch

Nghiên cứu về việc sử dụng côn trùng thiên địch trong phòng trừ sâu rãm 4 tóm láng đang trở thành một xu hướng quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Việc áp dụng các biện pháp sinh học không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các loại côn trùng thiên địch có khả năng tiêu diệt sâu rãm, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của côn trùng thiên địch

Côn trùng thiên địch là những loài côn trùng có khả năng tiêu diệt hoặc kiểm soát các loài sâu hại. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh gây ra trong nông nghiệp.

1.2. Tình hình sâu rãm 4 tóm láng tại Việt Nam

Sâu rãm 4 tóm láng (Dasychira axutha) đã gây ra nhiều thiệt hại cho cây trồng tại Việt Nam. Theo thống kê, diện tích bị ảnh hưởng lên đến hàng ngàn hecta, đặc biệt tại các tỉnh miền Bắc. Việc nghiên cứu biện pháp phòng trừ là cần thiết để bảo vệ sản xuất nông nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng trừ sâu rãm 4 tóm láng

Việc phòng trừ sâu rãm 4 tóm láng gặp nhiều thách thức do sự phát triển nhanh chóng của chúng và khả năng kháng thuốc của các loại thuốc hóa học. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu và nông dân phải tìm kiếm các giải pháp bền vững hơn, như việc sử dụng côn trùng thiên địch. Các biện pháp này không chỉ hiệu quả mà còn thân thiện với môi trường.

2.1. Khó khăn trong việc kiểm soát sâu bệnh

Sâu rãm 4 tóm láng có khả năng sinh sản nhanh và phát triển mạnh mẽ, gây khó khăn cho việc kiểm soát. Nhiều biện pháp hóa học không còn hiệu quả do sự kháng thuốc của sâu bệnh.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của sâu rãm

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi môi trường sống của sâu rãm, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chúng. Điều này làm tăng thêm áp lực cho nông dân trong việc quản lý sâu bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu biện pháp sử dụng côn trùng thiên địch

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp khoa học để xác định và đánh giá hiệu quả của các loại côn trùng thiên địch trong việc phòng trừ sâu rãm 4 tóm láng. Các phương pháp bao gồm khảo sát thực địa, thí nghiệm trong phòng thí nghiệm và phân tích số liệu thống kê.

3.1. Khảo sát và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa được thực hiện tại các vùng trồng cây bị ảnh hưởng bởi sâu rãm. Dữ liệu về sự xuất hiện và hoạt động của côn trùng thiên địch được ghi nhận để phân tích.

3.2. Thí nghiệm hiệu quả của côn trùng thiên địch

Các thí nghiệm được thiết kế để đánh giá hiệu quả của côn trùng thiên địch trong việc tiêu diệt sâu rãm. Kết quả sẽ được so sánh với các biện pháp hóa học truyền thống.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng côn trùng thiên địch có hiệu quả cao trong việc kiểm soát sâu rãm 4 tóm láng. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn bảo vệ môi trường. Nghiên cứu đã đề xuất các mô hình ứng dụng cụ thể cho nông dân.

4.1. Hiệu quả của côn trùng thiên địch trong phòng trừ sâu bệnh

Các thí nghiệm cho thấy côn trùng thiên địch có khả năng tiêu diệt sâu rãm lên đến 80%. Điều này chứng tỏ tính khả thi của biện pháp sinh học trong quản lý sâu bệnh.

4.2. Mô hình ứng dụng cho nông dân

Nghiên cứu đã phát triển mô hình ứng dụng cho nông dân, bao gồm việc sử dụng côn trùng thiên địch kết hợp với các biện pháp canh tác bền vững. Mô hình này đã được thử nghiệm thành công tại một số địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu về việc sử dụng côn trùng thiên địch trong phòng trừ sâu rãm 4 tóm láng đã mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững. Việc áp dụng các biện pháp sinh học không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Tương lai cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp sinh học khác để ứng phó với sâu bệnh.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sinh học trong nông nghiệp

Nghiên cứu sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và bền vững. Điều này giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu côn trùng thiên địch

Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển thêm nhiều loại côn trùng thiên địch mới, cũng như cải thiện các phương pháp ứng dụng trong thực tiễn. Điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sâu bệnh trong nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ N¤NG NGHIỆP Vµ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP ----------------------- NGUYỄN VĂN THÀNH nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p sö dông c«n trïng thiªn ®Þch phßng trõ s©u rãm 4 tóm l«ng (Dasychira axutha Collenettet) h¹i th«ng t¹i tØnh L¹ng S¬n Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng M· số: 60.68 LUÂN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THẾ NHà Hµ Néi, 2010 i Lêi nãi ®Çu T rong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vÊn ®Ò dÞch s©u h¹i nãi chung, vµ dÞch s©u rãm th«ng nãi riªng ®· lµm thiÖt h¹i lín cho nhiÒu khu vùc rõng trång trªn c¶ n-íc. §· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ øng dông vµo thùc tiÔn ®em l¹i hiÖu qu¶ nhÊt ®Þnh trong viÖc phßng trõ s©u bÖnh dÞch h¹i. XuÊt ph¸t tõ gãc ®é th©n thiÖn víi m«i tr-êng vµ gãp phÇn vµo c«ng t¸c qu¶n lý rõng th«ng trªn ®Êt n-íc ta t«i ®· tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p sö dông c«n trïng thiªn ®Þch phßng trõ s©u rãm 4 tóm l«ng h¹i th«ng t¹i tØnh L¹ng S¬n”.

Tr-íc tiªn t«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o h-íng dÉn khoa häc, Phã gi¸o s-. NguyÔn ThÕ Nh· ®· tËn t×nh gióp ®ì t«i trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn ®Ò tµi. Qua ®©y t«i còng xin bµy lêi c¶m ¬n tíi c¸c gi¶ng viªn gi¶ng d¹y, Khoa ®µo t¹o sau ®¹i häc, l·nh ®¹o c¬ quan, c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp vµ gia ®×nh ®· t¹o ®iÒu kiÖn, gióp ®ì vµ ®éng viªn t«i trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn ®Ò tµi tèt nghiÖp nµy. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n H¹t kiÓm l©m Thµnh phè L¹ng S¬n, c¸n bé vµ nh©n d©n 3 x· Hoµng §ång vµ Mai Pha (Thµnh phè L¹ng S¬n), x· Lîi B¸c (Léc B×nh), tØnh L¹ng S¬n ®· gióp ®ì t«i trong thêi gian thùc hiÖn ®Ò tµi t¹i ®Þa ph-¬ng.

V× ®iÒu kiÖn thêi gian nghiªn cøu cã h¹n vµ nh÷ng khã kh¨n kh¸ch quan kh¸c nªn b¶n luËn v¨n nµy kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®-îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy, c« gi¸o, c¸c nhµ khoa häc vµ b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi ®-îc tèt h¬n. T«i xin cam ®oan nghiªn cøu nµy lµ cña riªng c¸ nh©n t«i. C¸c sè liÖu thu thËp, kÕt qu¶ nghiªn cøu trong ®Ò tµi lµ hoµn toµn cã thËt.

T«i xin chÞu hoµn toµn tr¸ch nhiÖm vÒ nghiªn cøu cña m×nh. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! T¸c gi¶ 1 §Æt vÊn ®Ò B¶o vÖ m«i tr-êng ®· vµ ®ang trë thµnh yªu cÇu cÊp b¸ch cña toµn thÓ nh©n lo¹i. Trong c¸c yÕu tè m«i tr-êng rõng lµ yÕu tè quan träng hµng ®Çu, mµ rõng lu«n g¾n liÒn víi vïng n«ng th«n réng lín cña c¸c quèc gia. Do nhËn thøc ch-a ®Çy ®ñ vÒ vai trß cña rõng céng víi søc Ðp vÒ gia t¨ng d©n sè, nhu cÇu ph¸t triÓn c«ng nghiÖp… con ng­êi ®· vµ ®ang lîi dông rõng v­ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp, ¶nh h-ëng s©u s¾c tíi m«i tr-êng sèng trªn tr¸i ®Êt.

Nh÷ng biÕn ®æi bÊt th-êng cña khÝ hËu thêi tiÕt, thiªn tai b·o lôt ngµy cµng trÇm träng h¬n, x¶y ra liªn tiÕp trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã nguyªn nh©n chñ yÕu vµ lµ hËu qu¶ tÊt yÕu cña t×nh tr¹ng khai th¸c, tµn ph¸, ch¸y rõng, s©u h¹i ph¸t dÞch, bÖnh h¹i ph¸t dÞch…. VÊn ®Ò qu¶n lý tµi nguyªn rõng ®ang ®-îc rÊt nhiÒu quèc gia, ®Æc biÖt lµ c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ hÕt søc quan t©m, gi¶i quyÕt th«ng qua rÊt nhiÒu c¸c gi¶i ph¸p ®ång bé. ViÖt Nam lµ mét n-íc ®ang ph¸t triÓn, n»m trong khu vùc §«ng Nam ¸. ChÝnh phñ ViÖt Nam ®Æc biÖt quan t©m tíi ph¸t triÓn l©m nghiÖp g¾n víi b¶o vÖ m«i tr-êng vµ ph¸t triÓn n«ng th«n miÒn nói.

LuËt b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn rõng ra ®êi n¨m 1991 vµ n¨m 2004, LuËt b¶o vÖ m«i tr-êng ra ®êi n¨m 1994 vµ n¨m 2005 cïng nhiÒu chÝnh s¸ch ®Çu t- cho l©m nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ®-îc thùc hiÖn trong gÇn 20 n¨m qua ë ViÖt Nam ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ, rõng ViÖt Nam ®· v-ît qua thêi kú suy tho¸i víi diÖn tÝch rõng tõ 9,18 triÖu ha n¨m 1990 ®é che phñ 27,2% ®· t¨ng lªn 12,62 triÖu ha, ®é che phñ ®¹t 37% n¨m 2005 vµ t¨ng lªn 13,12 triÖu ha n¨m 2008 ®é che phñ 38,7% tÝnh ®Õn ngµy 31 th¸ng 12 n¨m 2008 (C«ng bè hiÖn tr¹ng rõng toµn quèc cña Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n c¸c n¨m 2005; 2008). Trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn l©m nghiÖp ViÖt Nam giai ®o¹n 2006-2020 ®· x¸c ®Þnh 4 môc tiªu trong ®ã cã 2 môc tiªu lµ: “Ph¸t triÓn l©m nghiÖp ®ång bé tõ qu¶n lý, b¶o vÖ, ph¸t triÓn, sö dông hîp lý tµi nguyªn, tõ trång rõng, c¶i t¹o rõng 2 ®Õn khai th¸c chÕ biÕn l©m s¶n, dÞch vô m«i tr­êng, du lÞch sinh th¸i… Vµ ph¸t triÓn l©m nghiÖp ph¶i ®ãng gãp ngµy cµng t¨ng vµo t¨ng tr-ëng kinh tÕ, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ b¶o vÖ m«i tr-êng”[18]. Trong rÊt nhiÒu nguyªn nh©n lµm suy gi¶m tµi nguyªn rõng cña n-íc ta hiÖn nay, trong ®ã nguyªn nh©n dÞch s©u h¹i x¶y ra ®èi víi rõng trång lµ mét trong nh÷ng hiÖn t-îng phæ biÕn th-êng b¾t gÆp ë nh÷ng rõng trång thuÇn loµi Th«ng, Keo, B¹ch ®µn, L¸t hoa, SÕn. Trong ®ã dÞch S©u rãm 4 tóm l«ng b¾t gÆp ë rÊt nhiÒu ®Þa ph-¬ng trong c¶ n-íc.

NhiÒu n¬i x¶y ra s©u, bÖnh dÞch h¹i trªn mét diÖn réng lµm ¶nh h-ëng, thËm chÝ g©y chÕt hµng tr¨m ha rõng trång. Theo trung t©m tin häc Bé NN&PTNT t×nh h×nh dÞch S©u rãm 4 tóm l«ng n¨m 2007 ë c¸c tØnh §«ng B¾c nh- sau: S¬n §éng (B¾c Giang) lµ 105ha; Léc B×nh, V¨n L·ng, V¨n Quan (L¹ng S¬n) lµ 2000ha, Ng©n S¬n (B¾c K¹n) lµ 985ha. §Ó phßng trõ S©u rãm 4 tóm l«ng, c¸c t¸c gi¶ khuyÕn c¸o ¸p dông biÖn ph¸p tæng hîp nh-: Trång hçn giao Th«ng m· vÜ víi Keo, dïng bÉy ®Ìn, rung c©y thu b¾t s©u non, sö dông dimilin 25WP, sherpa 25EC, trebon 10EC, sö dông ong m¾t ®á, ong ®en, ong cù vµng, bä xÝt, bä ngùa, kiÕn. Còng ®· cã c¸c biÖn ph¸p phßng trõ S©u rãm 4 tóm l«ng cô thÓ nh-: Kü thuËt kinh doanh rõng, biÖn ph¸p dïng nh©n lùc (biÖn ph¸p vËt lý c¬ giíi thu b¾t c¸c pha S©u rãm 4 tóm l«ng), biÖn ph¸p sinh vËt vµ biÖn ph¸p ho¸ häc [20], [22].

T¹i tØnh L¹ng S¬n khi cã dÞch S©u rãm 4 tóm l«ng x¶y ra ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p phßng trõ cô thÓ nh-: BiÖn ph¸p c¬ giíi, thñ c«ng (thu b¾t s©u non, dïng ®Ìn bÉy s©u tr-ëng thµnh, thu gom c¸c æ trøng.®Ó tiªu diÖt); BiÖn ph¸p sinh häc (sö dông c¸c chÕ phÈm sinh häc nh-: Bitadin WP, Boverin, Firibiotox.); BiÖn ph¸p ho¸ häc (phun c¸c lo¹i thuèc nh- Aremex 36 EC, Reasgant 5 EC, Shepatin 36 EC, Cyperkill 10 EC. XuÊt ph¸t tõ gãc ®é th©n thiÖn víi m«i tr-êng vµ gãp phÇn vµo c«ng t¸c qu¶n lý rõng th«ng trªn ®Êt n-íc ta, ®Ó cã thÓ ¸p dông biÖn ph¸p sinh häc cÇn 3 cã c¸c nghiªn cøu vÒ c«n trïng thiªn ®Þch cña S©u rãm 4 tóm l«ng. §Ò tµi “Nghiªn cøu ®Ò xuÊt biÖn ph¸p sö dông c«n trïng thiªn ®Þch phßng trõ S©u rãm 4 tóm l«ng h¹i th«ng t¹i tØnh L¹ng S¬n” ®-îc thùc hiÖn nh»m gãp phÇn cung cÊp th«ng tin vÒ vÊn ®Ò nµy. 4 Ch-¬ng 1 Tæng quan c¸c vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.

Nghiªn cøu vÒ s©u rãm th«ng vµ thiªn ®Þch cña chóng trªn thÕ giíi. Trªn thÕ giíi nh÷ng nghiªn cøu vÒ s©u vµ bÖnh h¹i nãi chung, s©u vµ bÖnh h¹i c©y l©m nghiÖp nãi riªng rÊt phong phó. §ã lµ c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ sinh häc, sinh th¸i häc cña c¸c loµi s©u, bÖnh h¹i vµ c¸c biÖn ph¸p phßng trõ trong ®ã cã nh÷ng nghiªn cøu vÒ c«n trïng cã Ých, nÊm cã Ých, biÖn ph¸p sö dông c«n trïng vµ vi sinh vËt cã Ých theo h-íng qu¶n lý s©u bÖnh h¹i tæng hîp. Cã nhiÒu kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ s©u, bÖnh h¹i nãi chung vµ s©u rãm th«ng nãi riªng cña nhiÒu t¸c gi¶ trªn thÕ giíi.

C¸c nghiªn cøu nµy th-êng tËp trung vµo c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n nh- nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh häc, sinh th¸i häc cña c¸c loµi s©u h¹i th«ng vµ c¸c biÖn ph¸p phßng trõ chóng. C¸c tµi liÖu ph¶i kÓ ®Õn lµ: ë Trung Quèc ®· cã nhiÒu c¬ quan vµ c¸ nh©n nghiªn cøu vÒ ®Æc tÝnh sinh vËt häc, sinh th¸i häc, qu¸ tr×nh ph¸t dÞch vµ c¸c biÖn ph¸p phßng trõ s©u rãm th«ng nh-: - N¨m 1987, Th¸i Bµng Hoa vµ Cao Thu L©m ®· c«ng bè c«ng tr×nh ph©n loµi c«n trïng rõng V©n Nam [24]. - N¨m 1991, Xiao Gangrou víi cuèn “C«n trïng rõng Trung Quèc”, ®· nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ h×nh th¸i, tËp tÝnh cña c¸c loµi s©u h¹i c©y l©m nghiÖp [26]. - N¨m 1997, Cè MËu B×nh vµ TrÇn Ph-îng Tr©n ®· xuÊt b¶n cuèn s¸ch “B­ím ®¶o H¶i Nam” lµ cuèn s¸ch chuyªn kh¶o quan träng ®Ó ph©n lo¹i c¸c loµi b-ím ngµy [21].

C¸c c«ng tr×nh trªn cã gi¸ trÞ rÊt lín víi khoa häc c«n trïng ViÖt Nam, hÖ thùc vËt vµ c¸c loµi s©u h¹i cña Nam trung Hoa vµ B¾c ViÖt Nam cã nhiÒu sù t-¬ng ®ång, c¸c tµi liÖu trªn cã øng dông quan träng trong viÖc ph©n lo¹i vµ gi¸m ®Þnh c¸c loµi s©u h¹i ë n-íc ta. 5 Ngoµi ra ph¶i kÓ ®Õn c¸c c«ng tr×nh cña c¸c t¸c gi¶ trªn thÕ giíi nh-: - N¨m 1987, Ravlin vµ Haynes ®· sö dông ph-¬ng ph¸p m« pháng trong qu¶n lý c«n trïng ký sinh phôc vô phßng trõ s©u h¹i hä Ngµi kh« l¸. §©y lµ ph-¬ng ph¸p sö dông thiªn ®Þch ®Ó diÖt trõ s©u h¹i nªn kh«ng cã ¶nh h-ëng xÊu ®Õn m«i tr-êng [33] - N¨m 2001, Martin R. Ross Wylie trong cuèn “c¸c loµi c«n trïng rõng nhiÖt ®íi” lµ cuèn s¸ch chuyªn kh¶o quan träng cho viÖc t×m hiÓu vÒ c«n trïng nhiÖt ®íi trong ®ã cã ViÖt Nam [31].

- N¨m 1989, Coulson, Sauders, Loh, Oliveria, Barry Drummond vµ Swain ®· cã nh÷ng chuyªn ®Ò vµ ch-¬ng tr×nh nghiªn cøu vÒ qu¶n lý c«n trïng h¹i rõng [28]. §©y lµ c¸c nghiªn cøu vÒ sù hÖ thèng c«n trïng rõng vµ biÖn ph¸p qu¶n lý, ph¸t triÓn chóng.