Nghiên cứu biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng và bài học kinh nghiệm tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu đánh giá một số biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng và bài học kinh nghiệm tại, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: TS. Phan Thanh Ngã
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý bảo vệ tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Biện Pháp Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Tại Huyện Tiên Yên, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cháy rừng là một hiện tượng phổ biến
• 1.2. Nghiên cứu phòng cháy chữa cháy rừng trên thế giới
• 1.3. Nghiên cứu công trình phòng cháy chữa cháy rừng
• 1.4. Nghiên cứu biện pháp phòng và chữa cháy rừng
• 1.5. Nghiên cứu phương tiện phòng cháy và chữa cháy rừng
• 1.6. Nghiên cứu phân vùng trọng điểm cháy rừng
• 1.7. Nghiên cứu ảnh hưởng điều kiện khí tượng đến cháy rừng
• 1.8. Nghiên cứu ảnh hưởng điều kiện xã hội đến cháy rừng
• 1.9. Nghiên cứu phân vùng cháy rừng theo nguy cơ và thực trạng
• 1.10. Tình hình cháy rừng ở Việt Nam
• 1.11. Nghiên cứu về lĩnh vực cháy rừng ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Tiên Yên

Cháy rừng là một thảm họa toàn cầu, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Việt Nam không ngoại lệ, với nguy cơ cháy rừng luôn ở mức báo động, đặc biệt trong mùa khô. Huyện Tiên Yên, Quảng Ninh, là một phần của dự án trồng rừng Việt - Đức, đối mặt với nguy cơ cháy rừng cao do diện tích lớn rừng trồng các loài cây dễ cháy. Nghiên cứu về phòng cháy chữa cháy rừng là cấp bách để giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ tài nguyên rừng. Các biện pháp PCCC hiệu quả tại Tiên Yên có vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế, xã hội và chính trị của địa phương. Mục tiêu là đánh giá các biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng đã được xây dựng, rút ra bài học kinh nghiệm để nhân rộng mô hình.

1.1. Tầm Quan Trọng của Công Tác PCCC Rừng Tiên Yên

Công tác PCCC rừng không chỉ bảo vệ tài nguyên rừng mà còn đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân. Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học. Cháy rừng gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến môi trường và kinh tế. Việc đầu tư vào biện pháp PCCC rừng Quảng Ninh là vô cùng cần thiết để giảm thiểu rủi ro và thiệt hại do cháy rừng gây ra.

1.2. Hệ Sinh Thái Rừng Tiên Yên Đặc Điểm và Giá Trị

Rừng tại Tiên Yên có nhiều loại hình khác nhau, từ rừng tự nhiên đến rừng trồng, với sự đa dạng về loài cây và động vật. Bảo tồn rừng Tiên Yên không chỉ là bảo vệ nguồn tài nguyên gỗ mà còn là bảo tồn sự đa dạng sinh học và các dịch vụ hệ sinh thái mà rừng cung cấp. Việc quản lý và bảo vệ rừng bền vững là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

II. Nguyên Nhân Cháy Rừng Tiên Yên Phân Tích và Đánh Giá

Cháy rừng xảy ra do sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm thời tiết, địa hình, loại rừng và hoạt động của con người. Thời tiết khô hạn, gió mạnh tạo điều kiện thuận lợi cho cháy rừng lan nhanh. Các hoạt động đốt nương rẫy, sử dụng lửa bất cẩn là nguyên nhân hàng đầu gây ra cháy rừng. Việc phân tích và đánh giá nguyên nhân cháy rừng Tiên Yên là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Thuân (2010), yếu tố con người đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra các vụ cháy rừng.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu và Cháy Rừng

Biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng, khô hạn, tạo điều kiện cho cháy rừng dễ xảy ra và lan rộng. Nhiệt độ tăng cao làm giảm độ ẩm của thảm thực vật, khiến chúng dễ bắt lửa hơn. Các biện pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng.

2.2. Vai Trò Của Yếu Tố Con Người Trong Nguy Cơ Cháy Rừng Tiên Yên

Hầu hết các vụ cháy rừng đều có nguyên nhân từ hoạt động của con người, như đốt nương rẫy không kiểm soát, vứt tàn thuốc, sử dụng lửa bất cẩn. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng về phòng cháy chữa cháy rừng là vô cùng quan trọng. Các biện pháp tuyên truyền, giáo dục và xử phạt nghiêm minh các hành vi vi phạm là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng.

2.3. Quản Lý Bảo Vệ Rừng Tiên Yên Thực Trạng và Thách Thức

Công tác quản lý bảo vệ rừng còn nhiều hạn chế, đặc biệt là ở các khu vực giáp ranh, nơi có nhiều hoạt động xâm lấn rừng trái phép. Hệ thống cảnh báo cháy sớm còn thiếu và chưa hiệu quả. Lực lượng kiểm lâm còn mỏng và thiếu trang thiết bị. Tăng cường đầu tư cho công tác quản lý bảo vệ rừng là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng.

III. Giải Pháp Phòng Ngừa Cháy Rừng Hiệu Quả Tại Tiên Yên

Phòng ngừa cháy rừng là biện pháp quan trọng nhất để giảm thiểu thiệt hại. Các giải pháp phòng ngừa bao gồm xây dựng hệ thống đường băng cản lửa, phát dọn thực bì, tuyên truyền giáo dục cộng đồng, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động sử dụng lửa. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa đồng bộ và hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ cháy rừng. Theo kinh nghiệm từ dự án Việt - Đức, việc kết hợp các biện pháp phòng ngừa với sự tham gia của cộng đồng địa phương là rất quan trọng.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Đường Băng Cản Lửa Ngăn Chặn Cháy Lan Rộng

Đường băng cản lửa là biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn đám cháy lan rộng. Việc xây dựng và bảo trì đường băng cản lửa cần được thực hiện thường xuyên và đúng quy trình kỹ thuật. Cần lựa chọn vị trí và chiều rộng đường băng phù hợp với đặc điểm địa hình và loại rừng. Thường xuyên kiểm tra và phát dọn đường băng để đảm bảo hiệu quả phòng cháy.

3.2. Giáo Dục Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Tuyên truyền, giáo dục về PCCC rừng cần được thực hiện thường xuyên và rộng rãi đến mọi người dân. Cần tập trung vào các đối tượng có nguy cơ gây cháy cao, như người làm nương rẫy, trẻ em. Nội dung tuyên truyền cần đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với từng đối tượng. Sử dụng đa dạng các hình thức tuyên truyền, như tờ rơi, băng rôn, khẩu hiệu, các buổi nói chuyện, hội thảo.

3.3. Kiểm Soát Cháy Rừng Ứng Dụng Công Nghệ Hiện Đại

Sử dụng hệ thống camera giám sát, máy bay không người lái (drone) giúp phát hiện sớm các đám cháy từ xa. Ứng dụng công nghệ GIS để quản lý và theo dõi tình hình cháy rừng. Phát triển các ứng dụng di động để người dân có thể báo cháy nhanh chóng. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát cháy rừng.

IV. Ứng Phó Cháy Rừng Biện Pháp Chữa Cháy Kịp Thời và Hiệu Quả

Khi xảy ra cháy rừng, việc chữa cháy kịp thời và hiệu quả là rất quan trọng để hạn chế thiệt hại. Các biện pháp chữa cháy bao gồm sử dụng nước, đất, cát, hóa chất chữa cháy, tạo đường băng cản lửa ngược, huy động lực lượng chữa cháy. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và sử dụng trang thiết bị hiện đại sẽ giúp dập tắt đám cháy nhanh chóng. Theo số liệu thống kê, thời gian phát hiện và ứng phó đám cháy có ảnh hưởng lớn đến mức độ thiệt hại.

4.1. Lực Lượng PCCC Rừng Đào Tạo và Trang Bị Đầy Đủ

Xây dựng lực lượng PCCC rừng chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp. Đảm bảo lực lượng PCCC rừng được đào tạo bài bản về kỹ năng chữa cháy, sử dụng trang thiết bị. Trang bị đầy đủ các phương tiện, dụng cụ chữa cháy, như máy bơm nước, vòi phun, bình chữa cháy, quần áo bảo hộ. Thường xuyên tổ chức diễn tập chữa cháy để nâng cao khả năng ứng phó.

4.2. Cứu Hộ Cứu Nạn Cháy Rừng Đảm Bảo An Toàn Tính Mạng

Ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân và lực lượng chữa cháy. Tổ chức sơ tán người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Cung cấp đầy đủ thông tin về đám cháy cho lực lượng chữa cháy. Thiết lập hệ thống liên lạc thông suốt giữa các lực lượng tham gia chữa cháy. Chuẩn bị sẵn sàng các phương án cứu hộ cứu nạn khi cần thiết.

4.3. Thiết Bị PCCC Rừng Đầu Tư và Bảo Trì Thường Xuyên

Đầu tư trang bị đầy đủ các loại thiết bị PCCC rừng hiện đại, phù hợp với điều kiện địa hình và loại rừng. Thường xuyên kiểm tra, bảo trì thiết bị PCCC để đảm bảo hoạt động tốt khi cần thiết. Xây dựng kho chứa thiết bị PCCC ở vị trí thuận lợi để tiếp cận nhanh chóng khi có cháy xảy ra.

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Bài Học Kinh Nghiệm PCCC Rừng Tiên Yên

Đánh giá hiệu quả của các biện pháp PCCC rừng đã được triển khai tại Tiên Yên. Rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tiễn công tác PCCC rừng. Xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện. Việc đánh giá và rút kinh nghiệm thường xuyên sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác PCCC rừng.

5.1. Tổng Kết và Phân Tích Tình Hình Cháy Rừng Quảng Ninh

Phân tích số liệu về số vụ cháy, diện tích rừng bị cháy, thiệt hại do cháy rừng gây ra. So sánh tình hình cháy rừng giữa các năm để đánh giá xu hướng. Xác định các khu vực trọng điểm cháy rừng. Phân tích nguyên nhân và điều kiện gây ra các vụ cháy.

5.2. Quy Định Về PCCC Rừng Đảm Bảo Tính Pháp Lý và Thực Thi

Rà soát và hoàn thiện hệ thống quy định về PCCC rừng. Đảm bảo tính pháp lý và khả thi của các quy định. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về PCCC rừng. Xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm quy định về PCCC rừng.

VI. Tương Lai Công Tác Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Tiên Yên

Hướng tới xây dựng hệ thống PCCC rừng hiện đại, chủ động và hiệu quả. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thám trong công tác PCCC rừng. Nâng cao năng lực cho lực lượng PCCC rừng. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực PCCC rừng.

6.1. Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Hiệu Quả Mô Hình Quản Lý Bền Vững

Áp dụng mô hình quản lý rừng bền vững, kết hợp hài hòa giữa bảo vệ rừng và phát triển kinh tế - xã hội. Khuyến khích người dân tham gia vào công tác bảo vệ rừng và PCCC rừng. Chia sẻ lợi ích từ rừng cho người dân để tạo động lực bảo vệ rừng.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức Và Ý Thức Trách Nhiệm Về PCCC Rừng

Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về PCCC rừng đến mọi tầng lớp nhân dân. Xây dựng văn hóa phòng cháy trong cộng đồng. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong công tác PCCC rừng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan như El Nino kéo dài đã biến cháy rừng trở thành thảm họa sinh thái đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người và tài nguyên thiên nhiên. Theo thống kê của Cục Kiểm lâm trong giai đoạn 1963 - 2002, toàn quốc đã ghi nhận hơn 47.000 vụ cháy rừng, làm thiêu rụi trên 633.000 ha rừng, gây tổn thất hàng trăm tỷ đồng mỗi năm cùng nhiều hệ lụy khôn lường về suy giảm đa dạng sinh học và gia tăng lũ lụt hạ lưu. Bước sang giai đoạn đầu năm 2010, nhiều đợt nắng nóng gay gắt tiếp tục kích hoạt hàng chục vụ hỏa hoạn nghiêm trọng, điển hình là vụ cháy tại Vườn quốc gia Hoàng Liên làm thiệt hại hơn 700 ha rừng tự nhiên.

Trong bối cảnh đó, Dự án trồng rừng Việt - Đức (KfW) triển khai tại ba tỉnh Bắc Giang, Quảng Ninh và Lạng Sơn từ năm 1996 đến năm 2013 với tổng nguồn vốn 25 triệu Euro đã thiết lập gần 49.000 ha rừng. Tuy nhiên, việc gần một nửa diện tích tập trung vào các loài cây ưa sáng, giàu tinh dầu và nhựa như Thông mã vĩ, Thông nhựa, Keo và Sa mộc đã làm phát sinh nguy cơ bùng phát cháy rừng trên diện rộng. Trong giai đoạn 2005 - 2009, toàn dự án ghi nhận 80 vụ cháy với tổng diện tích thiệt hại 244,1 ha. Điểm sáng nổi bật là huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) với diện tích tự nhiên 61.707 ha (trong đó đất lâm nghiệp chiếm 49.330 ha) đã duy trì được số vụ cháy và diện tích thiệt hại ở mức tối thiểu. Luận văn tập trung nghiên cứu, đánh giá toàn diện các giải pháp phòng cháy chữa cháy rừng tại 7 xã thuộc Dự án Việt Đức huyện Tiên Yên, từ đó đúc kết bài học kinh nghiệm thực tiễn nhằm nhân rộng mô hình kiểm soát lửa rừng bền vững cho toàn bộ vùng dự án và các địa phương có điều kiện tương đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết "Tam giác cháy rừng" kinh điển được xác lập bởi các nhà khoa học lâm nghiệp thế giới như Brown (1979), Belov (1982) và Chandler (1983). Bản chất của quá trình cháy rừng là phản ứng oxy hóa các hợp chất hữu cơ dưới điều kiện nhiệt độ cao, đòi hỏi sự hội tụ đồng thời của ba yếu tố: nguồn nhiệt, oxy (duy trì ổn định 21% trong khí quyển) và vật liệu cháy (thực bì, cành rơi, lá rụng, nhựa cây). Trên cơ sở này, mọi biện pháp can thiệp kỹ thuật lâm sinh và quản lý đều tập trung vào việc triệt tiêu nguồn nhiệt hoặc làm suy giảm tính bắt lửa của vật liệu cháy.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết phân loại ba hình thái cháy (cháy mặt đất, cháy tán và cháy ngầm) cùng mô hình chỉ số dự báo cháy Nesterov có hiệu chỉnh theo tốc độ gió của Cooper (1991). Luận văn vận dụng hệ thống tiêu chuẩn 5 cấp cảnh báo nguy cơ cháy rừng theo quy chuẩn ngành, từ Cấp I (nguy cơ thấp) đến Cấp V (nguy cơ cực kỳ nguy hiểm, độ ẩm không khí dưới 40%). Về mặt thể chế và xã hội học lâm nghiệp, đề tài áp dụng khung lý thuyết quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng và phương pháp quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của người dân (Participatory Land Use Planning - PLUP), gắn liền với các quy định tại Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 1991, 2004 và Luật Phòng cháy và Chữa cháy năm 2001 (các Điều 19, 30 và 43).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2009:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập toàn bộ báo cáo diễn biến rừng, số liệu khí tượng thủy văn, thống kê các vụ cháy rừng từ Cục Kiểm lâm, Ban Quản lý Dự án Việt Đức Trung ương, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh và Hạt Kiểm lâm huyện Tiên Yên.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện điều tra xã hội học lâm nghiệp thông qua phỏng vấn trực tiếp 120 hộ gia đình tham gia trồng rừng tại 7 xã dự án (Đại Thành, Đại Dực, Phong Dụ, Hà Lâu, Yên Than, Điền Xá, Tiên Lãng). Mẫu khảo sát được lựa chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng dựa trên danh sách hơn 2.100 hộ nhận đất lâm nghiệp do Ban Quản lý dự án huyện cung cấp. Đồng thời, tác giả tiến hành 15 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ kỹ thuật, lãnh đạo chính quyền xã và kiểm lâm địa bàn.
• Phương pháp phân tích: Ứng dụng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và mô hình hóa mối quan hệ tương quan giữa biến số khí tượng (nhiệt độ, ẩm độ) với khả năng bắt cháy của thực bì. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng hóa chính xác hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của các công trình phòng chống cháy tại Tiên Yên so với các huyện lân cận như Móng Cái hay Đông Triều.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả thống kê 80 vụ cháy rừng trên toàn vùng Dự án Việt Đức giai đoạn 2005 - 2009 cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các địa bàn: tỉnh Lạng Sơn xảy ra 32 vụ (thiệt hại 28,5 ha), tỉnh Bắc Giang xảy ra 21 vụ (thiệt hại 10,3 ha), và tỉnh Quảng Ninh xảy ra 27 vụ nhưng thiệt hại lên tới 185,3 ha (chiếm 75,9% tổng diện tích cháy của dự án). Trong đó, thiệt hại nặng nhất tập trung tại thành phố Móng Cái với 8 vụ làm cháy 110,0 ha và huyện Đông Triều cháy 70,0 ha rừng Thông nhựa năm 2009. Ngược lại, huyện Tiên Yên chỉ ghi nhận số vụ cháy rải rác ở quy mô không đáng kể, bảo toàn nguyên vẹn hơn 2.100 ha rừng trồng mới và rừng khoanh nuôi tái sinh.

Thứ hai, công tác quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của người dân tại Tiên Yên đã mang lại hiệu quả vượt trội. Toàn bộ 23.151 ha đất tại 7 xã tham gia dự án được rà soát và phân định ranh giới rõ ràng: đất nông nghiệp 13.914 ha, đất lâm nghiệp 12.815 ha (trong đó có 5.200 ha đất tham gia dự án Việt Đức). Đáng chú ý, dự án đã chủ động quy hoạch riêng 229 ha đất nương rẫy định canh và 884 ha bãi chăn thả gia súc tập trung, giúp giảm thiểu đến hơn 70% nguy cơ người dân mang nguồn lửa vào rừng để đốt dọn nương bừa bãi.

Thứ ba, sự kết hợp giữa hệ thống dự báo cháy 5 cấp độ gắn với vật liệu cháy thực tế và mạng lưới đường băng cản lửa trắng đã phát huy tác dụng ngăn chặn tối đa. Tại các khu vực trồng Thông mã vĩ và Keo tai tượng đã khép tán, việc kết hợp đường lâm nghiệp, đường ranh giới thôn bản thành đường băng trắng thu dọn sạch thảm mục đã tạo ra các đai cách ly lửa hữu hiệu, ngăn không cho cháy mặt đất lan thành các đám cháy tán quy mô lớn.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét cấu trúc dữ liệu, các phát hiện có thể được trực quan hóa qua hai định dạng chính: biểu đồ cột so sánh mức độ thiệt hại diện tích rừng giữa các địa phương qua 5 năm (làm nổi bật độ an toàn của Tiên Yên) và bảng ma trận cơ cấu sử dụng đất nông - lâm nghiệp tại 7 xã nghiên cứu. Phân tích nguyên nhân cho thấy, có tới 70% số vụ cháy rừng trên thực tế bắt nguồn từ hoạt động vô ý thức của con người (đốt nương, hun khói bắt ong, đốt than, tảo mộ, chăn thả gia súc), trong khi các yếu tố tự nhiên và biến động thời tiết cực đoan chỉ đóng góp khoảng 30%.

Về mặt nhiệt động lực học, nghiên cứu làm rõ vào các tháng mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau), nhiệt độ mặt đất lúc 13h00 có thể tăng vọt lên 44,9 độ C, làm độ ẩm vật liệu cháy dưới tán rừng thông giảm xuống mức bén lửa nguy hiểm. Khung giờ từ 12h00 đến 17h00 hàng ngày, đặc biệt là đỉnh điểm 12h00 - 14h00, là thời gian có tần suất phát sinh cháy cao nhất do bức xạ nhiệt và gió nội vùng hoạt động mạnh. Mô hình Tiên Yên thành công vượt bậc so với các địa phương khác là nhờ chính sách giao đất lâm nghiệp ổn định 30 năm, gắn quyền lợi khai thác gỗ và lâm sản phụ với trách nhiệm quản lý lửa rừng, tạo nên cơ chế tự quản tự phòng vững chắc trong cộng đồng thôn bản.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng và bài học kinh nghiệm tại Tiên Yên, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất cho giai đoạn quản lý rừng bền vững tiếp theo:

1. Chuẩn hóa quy hoạch lâm nghiệp và bảo trì hệ thống dải ngăn lửa: Ủy ban nhân dân huyện Tiên Yên phối hợp cùng Chi cục Kiểm lâm tiến hành rà soát định kỳ 100% diện tích quy vùng nương rẫy (229 ha) và bãi chăn thả (884 ha). Trước mùa khô hanh (tháng 10 hàng năm), tổ chức phát dọn triệt để thực bì trên toàn bộ các tuyến đường băng cản lửa trắng kết hợp đường giao thông lâm nghiệp liên thôn, đảm bảo độ rộng cách ly tiêu chuẩn từ 10 đến 15 mét.
2. Kiện toàn lực lượng xung kích và trang bị kỹ thuật tại chỗ: Xây dựng và duy trì 100% tổ đội quần chúng bảo vệ rừng tại 85 thôn bản vùng dự án, áp dụng nghiêm ngặt phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ). Bố trí ngân sách trang bị bổ sung các công cụ cơ giới hóa nhẹ như máy cưa xăng, máy thổi gió dập lửa, bàn dập lửa chuyên dụng và bình phun nước áp lực cao.
3. Hiện đại hóa hệ thống quan trắc và truyền thông cảnh báo cấp độ cháy: Hạt Kiểm lâm huyện chủ trì thiết lập mạng lưới theo dõi độ ẩm vật liệu cháy và tiểu khí hậu địa phương; phát thông báo dự báo cấp độ cháy (từ Cấp I đến Cấp V) liên tục 2 lần mỗi ngày trên hệ thống loa phát thanh xã và tin nhắn SMS đến các chủ rừng trong các đợt cao điểm hanh khô có độ ẩm dưới 40%.
4. Hoàn thiện thể chế chia sẻ lợi ích và chính sách đãi ngộ tuần tra: Ban Quản lý dự án và chính quyền địa phương cần ban hành quy chế trích thưởng rõ ràng từ nguồn thu dịch vụ môi trường rừng và khai thác gỗ tỉa thưa để hỗ trợ kinh phí trực cháy cho lực lượng tuần tra cơ sở trong khung giờ nguy cơ cao (12h00 - 17h00), đảm bảo mức phụ cấp thỏa đáng nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm của người dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý Nhà nước và lực lượng Kiểm lâm các cấp: Sử dụng số liệu thực chứng và phương pháp đánh giá 5 cấp dự báo cháy rừng để xây dựng các phương án phòng cháy chữa cháy rừng cấp huyện, xã sát với điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác vùng cao.
• Ban Điều hành các chương trình, dự án lâm nghiệp quốc tế (KfW, JICA, WB): Tham khảo quy trình tích hợp phương pháp quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của người dân (PLUP) vào thiết kế kỹ thuật trồng rừng phòng hộ và sản xuất nhằm giảm thiểu rủi ro hỏa hoạn trong suốt vòng đời dự án.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng: Kế thừa khung lý thuyết tam giác cháy rừng, phương pháp định lượng vật liệu cháy và bộ công cụ khảo sát xã hội học lâm nghiệp phục vụ giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.
• Lãnh đạo chính quyền địa phương cấp huyện, xã miền núi: Áp dụng bài học kinh nghiệm về giao đất lâm nghiệp gắn với hương ước thôn bản để giải quyết triệt để mâu thuẫn giữa tập quán du canh, đốt nương làm rẫy với nhiệm vụ bảo tồn tài nguyên rừng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao rừng trồng Thông mã vĩ và Keo tai tượng tại dự án Việt Đức lại có nguy cơ cháy cao?
Các loài cây này sinh trưởng nhanh, ưa sáng nhưng trong thân, cành và lá chứa hàm lượng lớn tinh dầu và nhựa dễ bắt lửa. Khi rừng khép tán, lớp thực bì gồm ráng rang, tế guột cùng cành khô lá rụng tích tụ dưới tán tạo thành khối lượng vật liệu cháy dồi dào, rất dễ bốc cháy khi độ ẩm không khí hạ thấp vào mùa khô.

2. Tiêu chuẩn nhận biết 5 cấp dự báo cháy rừng trong nghiên cứu được phân định như thế nào?
Hệ thống phân cấp dựa trên trạng thái vật liệu cháy và độ ẩm không khí: Cấp I (thấp, vật liệu ẩm dai), Cấp II (trung bình, gập đôi không gãy), Cấp III (cao, bẻ kêu tách), Cấp IV (nguy hiểm, hanh khô, bẻ gãy vụn), và Cấp V (cực kỳ nguy hiểm, vật liệu vò nát thành bột, độ ẩm không khí dưới 40%).

3. Quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia (PLUP) giúp giảm thiểu cháy rừng như thế nào?
Phương pháp này giúp cộng đồng tự thảo luận, phân định ranh giới rõ ràng giữa 12.815 ha đất lâm nghiệp với 229 ha đất nương rẫy và 884 ha bãi chăn thả riêng biệt. Nhờ có đất sản xuất ổn định, người dân hạn chế tối đa việc đốt rừng tự do, loại bỏ hơn 70% nguyên nhân gây cháy do con người.

4. Khung thời gian nào trong ngày có nguy cơ bùng phát cháy rừng nghiêm trọng nhất?
Nghiên cứu chỉ ra khoảng thời gian nguy hiểm nhất là từ 12h00 đến 17h00 hàng ngày, với cao điểm từ 12h00 đến 14h00. Vào thời điểm này, nhiệt độ mặt đất có thể đạt đỉnh 44,9 độ C, bức xạ mặt trời làm bốc hơi toàn bộ lượng nước trong thảm mục, kết hợp với gió thổi mạnh làm lửa lan tràn rất nhanh.

5. Bài học kinh nghiệm cốt lõi nào từ Tiên Yên có thể áp dụng cho các địa phương khác?
Bài học cốt lõi là gắn quyền sở hữu đất rừng lâu dài (giao đất ổn định 30 năm) với việc xây dựng đường băng cản lửa trắng ngay từ khâu thiết kế, đồng thời tổ chức các tổ bảo vệ rừng tự quản tại từng thôn bản nhằm phát hiện và dập tắt kịp thời các đám cháy ngay từ khi mới phát sinh.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng cháy rừng trên diện tích gần 49.000 ha của Dự án Việt Đức giai đoạn 2005 - 2009, chỉ rõ tính ưu việt trong mô hình quản trị lửa rừng tại huyện Tiên Yên.
• Làm sáng tỏ cấu trúc nguyên nhân gây cháy rừng với 70% xuất phát từ hành vi sinh hoạt, canh tác của con người và 30% do các yếu tố thời tiết, khí hậu khắc nghiệt mùa khô.
• Khẳng định vai trò quyết định của giải pháp quy hoạch đất đai có sự tham gia của người dân (giao đất 30 năm, phân vùng 229 ha nương rẫy, 884 ha bãi chăn thả) trong việc triệt tiêu nguồn lửa khởi phát.
• Hệ thống hóa các biện pháp kỹ thuật lâm sinh hiệu quả gồm thiết kế đường băng cản lửa trắng kết hợp đường giao thông liên thôn và quy trình cảnh báo cháy 5 cấp độ gắn với thực bì.
• Đóng góp luận cứ khoa học vững chắc và các đề xuất hành động thực tiễn nhằm duy trì độ che phủ rừng trên 80% tại Tiên Yên trong giai đoạn hậu dự án sau năm 2013.

Các cơ quan quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương cần khẩn trương áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật lâm sinh và thể chế cộng đồng nêu trên để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tài nguyên rừng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹o Bé N¤NG NGHIÖP Vµ ptnt TR¦êNG §¹I HäC L¢M NGHIÖP NguyÔn V¨n Thu©n NGHI£N CøU, §¸NH GI¸ mét sè BIÖN PH¸P PHßNG CH¸Y CH÷A CH¸Y RõNG vµ BµI HäC KINH NGHIÖM T¹I Dù ¸N VIÖT §øC HUYÖN TI£N Y£N TØNH QU¶NG NINH luËn V¨n TH¹C Sü khoa häc L¢M NGHIÖP Hµ Néi, n¨m 2010 Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹o Bé N¤NG NGHIÖP Vµ ptnt TR¦êNG §¹I HäC L¢M NGHIÖP NguyÔn V¨n Thu©n NGHI£N CøU, §¸NH GI¸ mét sè BIÖN PH¸P PHßNG CH¸Y CH÷A CH¸Y RõNG vµ BµI HäC KINH NGHIÖM T¹I Dù ¸N VIÖT §øC HUYÖN TI£N Y£N TØNH QU¶NG NINH Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng M· sè: 60.68 luËn V¨n TH¹C Sü khoa häc L¢M NGHIÖP Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. Phan Thanh Ngä Hµ Néi, 2010 1 §Æt vÊn ®Ò Trong vµi thËp kû qua, biÕn ®æi khÝ hËu víi nh÷ng ®ît n¾ng h¹n kÐo dµi bÊt th-êng do hiện t-îng El Nino, ®· lµm cho ch¸y rõng trë thµnh th¶m häa ngµy cµng nghiªm träng, g©y thiÖt h¹i lín ®èi víi tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n cña con ng-êi, tµi nguyªn rõng vµ m«i tr-êng sèng bÞ hñy ho¹i. Ch¸y rõng lµ vÊn n¹n lín cña thÕ giíi ®-¬ng ®¹i trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. TÊt c¶ nh÷ng n-íc, tõ giµu ®Õn nghÌo ®Òu tõng ®iªu ®øng vÒ n¹n ch¸y rõng.

Rõng ViÖt Nam còng kh«ng lµ ngo¹i lÖ, tõ Lµo Cai ®Õn Mòi Cµ Mau nguy c¬ ch¸y rõng lu«n ë møc b¸o ®éng ®á trong nh÷ng ngµy kh« nãng. Ch¸y rõng lu«n lµ chñ ®Ò nãng trªn c¸c ph-¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng nh- b¸o chÝ, internet vµ truyÒn h×nh. Ch-a bao giê c¶ n-íc l¹i nãng nh- nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m 2010 víi c¸c vô ch¸y rõng khñng khiÕp. Khëi mµo b»ng vô ch¸y rõng lÞch sö ë V-ên quèc gia Hoµng Liªn lµm ch¸y h¬n 700 ha rõng tù nhiªn.

Vô ch¸y khiÕn cho hµng ngh×n chiÕn sÜ C«ng an, Qu©n ®éi, c¸n bé c«ng chøc, viªn chøc vµ c¶ v¹n ng-êi d©n mÊt “¨n TÕt” v× ph¶i ®i dËp löa. Dù ¸n trång rõng ViÖt §øc t¹i c¸c tØnh B¾c Giang, Qu¶ng Ninh vµ L¹ng S¬n do ChÝnh phñ Céng hßa Liªn bang §øc viÖn trî, ®· thiÕt lËp ®-îc gÇn 49.000 ha rõng c¸c lo¹i. Trong ®ã, gÇn mét phÇn hai diÖn tÝch ®-îc trång bëi c¸c loµi c©y dÔ ch¸y nh- Th«ng, Keo vµ Sa Méc. HiÖn nay rõng cña dù ¸n ®Òu sinh tr-ëng vµ ph¸t triÓn tèt, c¸c ®iÒu kiÖn vÒ sinh th¸i t¹i nh÷ng n¬i trång rõng ®-îc c¶i thiÖn râ rÖt.

Tuy nhiªn, mét vÊn ®Ò míi n¶y sinh ®ã lµ ch¸y rõng. Hµng n¨m vÉn th-êng xuyªn x¶y ra hµng chôc vô ch¸y rõng lín nhá, ®Æc biÖt n¨m 2008 t¹i thµnh phè Mãng C¸i ch¸y gÇn 100 ha rõng Th«ng M· vÜ, n¨m 2009 t¹i huyÖn §«ng TriÒu ch¸y h¬n 70 ha rõng Th«ng Nhùa ®· g©y thiÖt h¹i nghiªm träng ®Õn tµi s¶n cña nh©n d©n vµ tµi nguyªn rõng cña Nhµ n-íc. HuyÖn Tiªn Yªn lµ mét trong 13 ®¬n vÞ tham gia thùc hiÖn Dù ¸n trång rõng ViÖt §øc cã ®Æc ®iÓm vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ kinh tÕ x· héi t-¬ng tù 2 nh- c¸c huyÖn kh¸c trong vïng dù ¸n, ®· thiÕt lËp ®-îc diÖn tÝch rõng rÊt lín (4. Tuy nhiªn, do ¸p dông c¸c biÖn ph¸p phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng khoa häc, nªn nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· h¹n chÕ ®-îc tèi ®a sè vô ch¸y rõng diÔn ra, gãp phÇn æn ®Þnh kinh tÕ, x· héi vµ chÝnh trÞ trªn ®Þa bµn huyÖn.

§Ó gãp phÇn h¹n chÕ c¸c vô ch¸y rõng trong vïng dù ¸n, h-íng nghiªn cøu cña ®Ò tµi ®Æt ra lµ ®¸nh gi¸ m« h×nh ®· ®-îc x©y dùng c¸c biÖn ph¸p phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng cã hiÖu qu¶, rót ra bµi häc kinh nghiÖm ®Ó nh©n réng m« h×nh ra toµn dù ¸n, ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ còng nh- viÖc t¹o niÒm tin cho c¸c hé n«ng d©n tham gia trång rõng dù ¸n. §©y chÝnh lµ lý do cña viÖc thùc hiÖn ®Ò tµi “Nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ mét sè biÖn ph¸p phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng vµ bµi häc kinh nghiÖm t¹i Dù ¸n ViÖt §øc huyÖn Tiªn Yªn tØnh Qu¶ng Ninh” 3 Ch-¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu Ch¸y rõng lµ mét hiÖn t-îng phæ biÕn, th-êng xuyªn x¶y ra ë n-íc ta vµ nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi, nhiÒu khi nã lµ nh÷ng th¶m häa kh«n l-êng, g©y thiÖt h¹i to lín vÒ ng-êi vµ tµi nguyªn rõng còng nh- tµi s¶n cña ng-êi d©n sèng gÇn rõng[4]. V× vËy, nghiªn cøu phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng vµ gi¶m thiÓu nh÷ng thiÖt h¹i do nã g©y ra ®· ®-îc ®Æt ra nh- mét yªu cÇu cÊp b¸ch cña thùc tiÔn víi ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc. Nh÷ng nghiªn cøu vÒ phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng, ®· ®-îc tiÕn hµnh tõ nghiªn cøu ®Þnh tÝnh ®Õn nh÷ng nghiªn cøu ®Þnh l-îng, nh»m t×m hiÓu b¶n chÊt cña hiÖn t-îng ch¸y rõng vµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè g©y ra ch¸y víi nhau vµ víi m«i tr-êng xung quanh.

Tõ ®ã ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng. Tuy nhiªn, víi sù phøc t¹p vÒ tr¹ng th¸i rõng còng nh- c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn kh¸c mµ quy luËt ¶nh h-ëng cña c¸c nh©n tè ®Õn ch¸y rõng vµ gi¶i ph¸p phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng còng kh«ng hoµn toµn gièng nhau ë c¸c ®Þa ph-¬ng. V× vËy, mçi khu vùc, mçi quèc gia th-êng ph¶i tiÕn hµnh nghiªn cøu trong ®iÒu kiÖn cô thÓ cña m×nh ®Ó x©y dùng ®-îc nh÷ng gi¶i ph¸p phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng cã hiÖu qu¶ nhÊt. Cã thÓ ®iÓm l¹i mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ trong vµ ngoµi n-íc nh- sau: 1.

Trªn thÕ giíi Nghiªn cøu vÒ phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng trªn thÕ giíi ®-îc b¾t ®Çu vµo thÕ kû 20, thêi kú ®Çu chñ yÕu tËp trung ë c¸c n-íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn vµ th-êng x¶y ra ch¸y rõng lín nh- Mü, Nga, §øc, Thôy §iÓn, Canada, Ph¸p, óc. sau ®ã lµ ë hÇu hÕt c¸c n-íc cã ho¹t ®éng l©m nghiÖp. Cã thÓ chia 5 lÜnh vùc chÝnh cña nghiªn cøu phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng: b¶n chÊt cña ch¸y rõng, ph-¬ng ph¸p dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng, c¸c c«ng tr×nh phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng, ph-¬ng ph¸p ch÷a ch¸y rõng vµ ph-¬ng tiÖn ch÷a ch¸y rõng. Nghiªn cøu b¶n chÊt cña ch¸y rõng KÕt qu¶ nghiªn cøu ®· kh¼ng ®Þnh r»ng ch¸y rõng lµ hiÖn t-îng «xy ho¸ c¸c vËt liÖu h÷u c¬ do rõng t¹o ra ë nhiÖt ®é cao.

Nã x¶y ra khi cã mÆt ®ång thêi cña 3 yÕu tè, hay cßn gäi lµ tam gi¸c ch¸y: nguån nhiÖt (löa), «xy vµ vËt liÖu ch¸y. Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm cña 3 yÕu tè trªn mµ ch¸y rõng cã thÓ ®-îc h×nh thµnh, ph¸t triÓn hay bÞ ng¨n chÆn hoÆc suy yÕu ®i [17] [18] (Brown, 1979; Belop,1982; Chandler, 1983). V× vËy, vÒ b¶n chÊt, nh÷ng biÖn ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng chÝnh lµ nh÷ng biÖn ph¸p t¸c ®éng vµo 3 yÕu tè trªn theo chiÒu h-íng ng¨n chÆn vµ gi¶m thiÓu qu¸ tr×nh ch¸y. C¸c nhµ khoa häc ph©n biÖt 3 lo¹i ch¸y rõng: (1)- Ch¸y d-íi t¸n c©y, hay ch¸y mÆt ®Êt rõng lµ tr-êng hîp chØ ch¸y mét phÇn hay toµn bé líp c©y bôi, cá kh« vµ cµnh r¬i l¸ rông trªn mÆt ®Êt; (2)- Ch¸y t¸n rõng (ngän c©y) lµ tr-êng hîp löa lan trµn nhanh tõ t¸n c©y nµy sang t¸n c©y kh¸c; (3)- Ch¸y ngÇm lµ tr-êng hîp xÈy ra khi löa lan trµn chËm, ©m Ø d-íi mÆt ®Êt, trong líp th¶m môc dµy hoÆc than bïn.

Trong mét ®¸m ch¸y rõng cã thÓ x¶y ra mét hoÆc ®ång thêi 2, 3 lo¹i ch¸y rõng trªn. Tuú theo lo¹i ch¸y rõng mµ ng-êi ta ®-a ra nh÷ng biÖn ph¸p phßng vµ ch÷a ch¸y kh¸c nhau (Brown A. KÕt qu¶ cña c¸c nghiªn cøu còng chØ ra 3 nguyªn nh©n quan träng nhÊt ¶nh h-ëng ®Õn h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ch¸y rõng lµ thêi tiÕt, tr¹ng th¸i rõng, vµ ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi cña con ng-êi (Belop,1982). Thêi tiÕt, ®Æc biÖt lµ l-îng m-a, nhiÖt ®é vµ ®é Èm kh«ng khÝ ¶nh h-ëng quyÕt ®Þnh ®Õn tèc ®é bèc h¬i vµ ®é Èm vËt liÖu ch¸y d-íi rõng, qua ®ã ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng bÐn löa vµ lan trµn ®¸m ch¸y.

Tr¹ng th¸i rõng ¶nh h-ëng ®Õn tÝnh chÊt vËt lý vµ ho¸ häc, khèi l-îng vµ ph©n bè cña vËt liÖu ch¸y, qua ®ã ¶nh h-ëng ®Õn lo¹i ch¸y, kh¶ n¨ng h×nh thµnh vµ tèc ®é lan trµn cña ®¸m ch¸y. Ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi cña con ng-êi nh- lµm n-¬ng rÉy, s¨n b¾n, du lÞch v. ¶nh h-ëng ®Õn mËt ®é vµ ph©n bè nguån löa khëi ®Çu cña c¸c ®¸m ch¸y. PhÇn lín c¸c biÖn 5 ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng ®Òu ®-îc x©y dùng trªn c¬ së ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cña 3 nguyªn nh©n trªn ®©y trong hoµn c¶nh cô thÓ cña ®Þa ph-¬ng (Richmond R.

Nghiªn cøu ph-¬ng ph¸p dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®Òu kh¼ng ®Þnh mèi liªn hÖ chÆt gi÷a ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, mµ quan träng nhÊt lµ l-îng m-a, nhiÖt ®é vµ ®é Èm kh«ng khÝ víi ®é Èm vËt liÖu vµ kh¶ n¨ng xuÊt hiÖn ch¸y rõng. V× vËy, hÇu hÕt c¸c ph-¬ng ph¸p dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng ®Òu tÝnh ®Õn ®Æc ®iÓm diÔn biÕn hµng ngµy cña l-îng m-a, nhiÖt ®é vµ ®é Èm kh«ng khÝ (MiBbach K, 1972; Belop, 1982; Chandler, 1983). ë mét sè n-íc, khi dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng ngoµi yÕu tè khÝ t-îng ng-êi ta cßn c¨n cø vµo mét sè yÕu tè kh¸c, ch¼ng h¹n ë §øc vµ Mü ng-êi ta sö dông thªm ®é Èm cña vËt liÖu ch¸y (Brown, 1979), ë Ph¸p ng-êi ta tÝnh thªm l-îng n-íc h÷u hiÖu trong ®Êt vµ ®é Èm vËt liÖu ch¸y, ë Trung Quèc ng-êi ta bæ sung thªm c¶ tèc ®é giã, sè ngµy kh«ng m-a vµ l-îng bèc h¬i v.v Ngoµi ra, còng cã sù kh¸c biÖt nhÊt ®Þnh khi sö dông c¸c yÕu tè khÝ t-îng ®Ó dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng, ch¼ng h¹n ë Thôy §iÓn vµ mét sè n-íc ë b¸n ®¶o Scandinavia ng-êi ta sö dông ®é Èm kh«ng khÝ thÊp nhÊt vµ nhiÖt ®é kh«ng khÝ cao nhÊt trong ngµy, trong khi ®ã ë Nga vµ mét sè n-íc kh¸c l¹i dïng nhiÖt ®é vµ ®é Èm kh«ng khÝ lóc 13 giê. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ë Trung Quèc ng-êi ta ®· nghiªn cøu ph-¬ng ph¸p cho ®iÓm c¸c yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn nguy c¬ ch¸y rõng, trong ®ã cã c¶ nh÷ng yÕu tè kinh tÕ x· héi, vµ nguy c¬ ch¸y rõng ®-îc tÝnh theo tæng sè ®iÓm cña c¸c yÕu tè.

MÆc dï cã nh÷ng nÐt gièng nhau, nh-ng cho ®Õn nay vÉn kh«ng cã ph-¬ng ph¸p dù b¸o ch¸y rõng chung cho c¶ thÕ giíi, ë mçi quèc gia, thËm chÝ mçi ®Þa ph-¬ng ng-êi ta vÉn nghiªn cøu x©y dùng ph-¬ng ph¸p riªng. Ngoµi ra, vÉn cßn rÊt Ýt ph-¬ng ph¸p dù b¸o nguy c¬ ch¸y rõng cã tÝnh ®Õn yÕu tè kinh tÕ, x· héi vµ tr¹ng th¸i rõng. §©y cã thÓ lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n lµm gi¶m hiÖu qu¶ cña phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng ngay c¶ ë nh÷ng n-íc ph¸t triÓn.