Luận Văn Thạc Sĩ: Nghiên Cứu Hiệu Quả Dụng Cụ Thủ Công Chữa Cháy Cho Rừng Trồng Ở Tỉnh Quảng Trị

Bài nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các dụng cụ chữa cháy thủ công trong công tác phòng cháy chữa… 102 trang · Trường Đại Học Nông Lâm Huế · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Khoa Học Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Dụng Cụ Thủ Công Chữa Cháy Cho Rừng Trồng Tại Quảng Trị
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Trị

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.3. Phạm vi, giới hạn nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng
• 2.2.2. Nghiên cứu đặc điểm các đám cháy thử nghiệm
• 2.2.3. Nghiên cứu hiệu quả đập lửa của một số dụng cụ chữa cháy thủ công cho từng dạng cháy
• 2.2.4. Nghiên cứu nhu cầu nhân lực chữa cháy cho từng dạng cháy
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp luận
• 2.3.2. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
• 2.3.2.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 2.3.2.2. Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các dụng cụ chữa cháy thủ công trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng trồng tại tỉnh Quảng Trị. Việc bảo vệ rừng trồng là một nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và gia tăng nguy cơ cháy rừng. Nghiên cứu này không chỉ tập trung vào việc xác định các biện pháp chữa cháy hiệu quả mà còn đề xuất các phương pháp cụ thể để cải thiện công tác phòng cháy chữa cháy trong khu vực. Theo các nghiên cứu trước đây, việc sử dụng các dụng cụ chữa cháy thủ công có thể mang lại hiệu quả cao khi đám cháy mới phát sinh và quy mô còn nhỏ.

II. Tình hình cháy rừng tại Quảng Trị

Tỉnh Quảng Trị có điều kiện khí hậu và địa hình đa dạng, tạo ra những thách thức trong công tác quản lý rừng và phòng cháy chữa cháy. Theo thống kê, mùa cháy rừng tại đây thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 9, với tháng 6 đến tháng 8 là cao điểm. Trong giai đoạn này, độ ẩm thấp và nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho việc cháy lan. Các nguyên nhân cháy rừng chủ yếu bao gồm việc đốt nương làm rẫy và các hoạt động sinh hoạt của người dân. Do đó, việc áp dụng các biện pháp phòng cháy chữa cháy hiệu quả là rất cần thiết để giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng gây ra.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của các dụng cụ chữa cháy thủ công. Các biện pháp chữa cháy được thử nghiệm bao gồm việc sử dụng nước, cát và các loại hóa chất. Thí nghiệm được thực hiện trên nhiều trạng thái thực bì khác nhau như rừng thông 6 tuổi và rừng keo. Kết quả từ các thí nghiệm cho thấy rằng việc lựa chọn dụng cụ chữa cháy phù hợp với từng dạng cháy là rất quan trọng. Nghiên cứu cũng đã xác định được nhu cầu nhân lực cần thiết cho công tác chữa cháy, từ đó đề xuất các phương án tổ chức hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả chữa cháy.

IV. Đánh giá hiệu quả các dụng cụ chữa cháy

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các dụng cụ chữa cháy thủ công như máy thổi gió và bàn đập có hiệu quả cao trong việc dập tắt đám cháy nhỏ. Đặc biệt, việc sử dụng các biện pháp chữa cháy thủ công khi đám cháy mới xuất hiện giúp giảm thiểu thiệt hại và dễ dàng kiểm soát hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc phát hiện sớm đám cháy và huy động lực lượng chữa cháy kịp thời là yếu tố quyết định đến thành công trong công tác phòng cháy chữa cháy. Những kết quả này không chỉ có giá trị trong nghiên cứu mà còn có thể áp dụng thực tiễn cho công tác quản lý rừng tại Quảng Trị.

V. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc sử dụng các dụng cụ chữa cháy thủ công có thể cải thiện đáng kể hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy tại các khu rừng trồng ở Quảng Trị. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các chủ rừng và cộng đồng dân cư trong việc thực hiện các biện pháp phòng cháy. Ngoài ra, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các biện pháp chữa cháy để đáp ứng tốt hơn với tình hình thực tế. Những khuyến nghị này không chỉ giúp bảo vệ rừng mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống và sinh kế của người dân địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hỏa hoạn từ lâu đã trở thành thảm họa nghiêm trọng tàn phá tài nguyên thiên nhiên và gây suy thoái môi trường đất, nước, không khí. Điển hình như các vụ cháy rừng tràm năm 2002 tại Vườn quốc gia U Minh Thượng và U Minh Hạ đã thiêu rụi hơn 5.500 ha rừng, tiêu tốn kinh phí dập lửa trực tiếp lên tới 7 đến 8 tỷ đồng. Tại tỉnh Quảng Trị, diện tích đất lâm nghiệp có rừng đạt 208.514 ha (chiếm 43,95% diện tích tự nhiên toàn tỉnh), trong đó rừng trồng chiếm trên 77.000 ha. Với đặc thù khí hậu nhiệt đới gió mùa khắc nghiệt, mùa khô kéo dài 4 tháng (từ tháng 5 đến tháng 8) cùng tần suất xuất hiện của gió Tây Nam khô nóng đạt từ 50% đến 60%, nhiệt độ mùa hè thường xuyên vượt ngưỡng 40°C, nguy cơ xảy ra hỏa hoạn tại các cánh rừng trồng luôn ở mức báo động đỏ.

Thực tế công tác dập lửa tại các địa phương còn gặp nhiều lúng túng do thiếu cơ sở khoa học để lựa chọn trang thiết bị phù hợp và chưa định lượng được hiệu quả dập tắt của từng loại công cụ. Nhằm giải quyết triệt để nút thắt này, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lâm học của tác giả Lê Đình Thơm (Trường Đại học Lâm nghiệp) với đề tài "Nghiên cứu hiệu quả dập lửa của một số loại dụng cụ thủ công chữa cháy cho rừng trồng ở tỉnh Quảng Trị" đã được thực hiện tại Lâm trường Bến Hải, huyện Vĩnh Linh. Nghiên cứu tập trung giải quyết 4 mục tiêu cốt lõi: phân loại các dạng cháy rừng, đánh giá khoảng cách tiếp cận của con người, xác định định lượng hiệu suất dập tàn lửa của 6 biện pháp thủ công và tính toán nhu cầu nhân lực cứu hỏa cho từng trạng thái thực bì.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý thuyết tam giác cháy kinh điển gồm ba yếu tố cốt lõi: nguồn nhiệt, vật liệu cháy và oxy. Trong đó, các đặc tính của vật liệu cháy (khối lượng, độ ẩm, phân bố không gian) đóng vai trò quyết định đến tốc độ lan tràn và chiều cao ngọn lửa. Đề tài kế thừa mô hình dự báo nguy cơ cháy rừng theo chỉ số khí tượng của Nesterov và phương trình hàm Parabol biểu diễn tương quan giữa độ ẩm vật liệu cháy với vận tốc lan truyền lửa do các nhà khoa học lâm nghiệp Việt Nam thiết lập:

$$Y = 0,000194x^2 - 0,025528x + 0,882928$$

Luận văn vận dụng và chuẩn hóa 4 khái niệm khoa học chuyên ngành:

• Vật liệu cháy: Toàn bộ thảm mục, lá rụng khô, cành rơi và thảm tươi cây bụi dưới tán rừng có khả năng bắt lửa.
• Cháy mặt đất: Hiện tượng ngọn lửa di chuyển trên lớp thảm mục và thực bì sát mặt đất với chiều cao ngọn lửa dao động dưới 2,5 m.
• Cháy tán: Dạng hỏa hoạn nguy hiểm khi ngọn lửa từ mặt đất lan truyền thẳng đứng lên tán cây cao qua cầu nối thực bì liên tục.
• Khả năng tiếp cận nhiệt: Khoảng cách gần nhất tính bằng mét mà người chữa cháy có thể chịu đựng bức xạ nhiệt trong 3 phút liên tục để thao tác dập lửa an toàn.

Phương pháp nghiên cứu

Để thu thập dữ liệu cấu trúc rừng, tác giả thiết lập hệ thống 11 ô tiêu chuẩn điển hình (diện tích mỗi ô 1.000 m²) phân bố đại diện trên 5 trạng thái rừng trồng trọng điểm: rừng mới trồng, thông 6 tuổi, thông 10 tuổi, thông 25 tuổi và keo lá tràm 6 tuổi. Trong mỗi ô tiêu chuẩn, 5 ô dạng bản diện tích 25 m² (5m x 5m) được bố trí để thu gom, phân loại và cân đo trọng lượng thảm tươi, thảm khô với độ chính xác đến 0,1 g. Độ ẩm tuyệt đối của vật liệu cháy được đo định kỳ lúc 13 giờ bằng phương pháp sấy khô kiệt mẫu 100 g ở 105°C với độ chính xác cân phân tích 0,01 g.

Nhằm định lượng trực tiếp các thông số hỏa hoạn, đề tài thực hiện 12 ô đốt thực nghiệm có kích thước chuẩn 5m x 20m (diện tích 100 m² mỗi ô). Thời điểm thử nghiệm được chọn vào những ngày có cấp dự báo cháy rừng cấp V (cấp cực kỳ nguy hiểm). Xung quanh mỗi ô đốt đều làm đường băng trắng cản lửa rộng 2 đến 3 m để kiểm soát an toàn. Dữ liệu thời gian dập tắt, chiều cao ngọn lửa và cự ly thao tác của 6 biện pháp dụng cụ (bàn dập cao su cán 2 m, cành cây tươi, bình bơm nước đeo vai 13 kg, máy thổi gió vận tốc 67 m/s, tổ hợp bàn dập kết hợp bình bơm, tổ hợp bàn dập kết hợp máy thổi gió) được xử lý bằng các công cụ thống kê toán học và hồi quy tương quan trên phần mềm chuyên dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng cấu trúc thực bì và các đám cháy thử nghiệm đã đưa ra 4 phát hiện quan trọng có giá trị thực tiễn cao:

Thứ nhất, khối lượng và độ ẩm vật liệu cháy có sự phân hóa mạnh giữa các trạng thái rừng. Trọng lượng vật liệu cháy cao nhất ghi nhận ở trạng thái lau lách đạt 21,86 tấn/ha và ràng ràng đạt 18,29 tấn/ha. Trong điều kiện thời tiết khô nóng cực đoan cấp V, độ ẩm của vật liệu cháy khô đều giảm sâu xuống dưới 10% (dao động từ 7,34% đến 9,60%), đẩy nguy cơ bén lửa lên mức tối đa.

Thứ hai, đặc tính ngọn lửa phụ thuộc chặt chẽ vào mật độ và phương thức sắp xếp thực bì. Đám cháy tại trạng thái lau lách đạt tốc độ lan nhanh nhất là 3,79 m/phút, trong khi thảm ràng ràng tạo ra ngọn lửa cao nhất đạt 2,82 m. Thử nghiệm cơ học cho thấy việc đè nén vật liệu cháy sát mặt đất giúp giảm 52% tốc độ lan tràn ở lau lách (từ 3,79 m/phút xuống 1,81 m/phút) và giảm gần 60% chiều cao ngọn lửa ở thực bì ràng ràng (từ 2,82 m xuống 1,66 m).

Thứ ba, khoảng cách tiếp cận của con người chịu sự chi phối bởi trang bị bảo hộ và chiều cao lửa. Đối với người mặc trang phục thường, cự ly tiếp cận dao động từ 2,0 đến 4,0 m theo phương trình hồi quy tuyến tính:

$$\text{KN1} = 0,157235 + 0,990006 \cdot H \quad (R^2 = 0,93)$$

Khi trang bị thêm mũ và mặt nạ phòng nhiệt, khoảng cách rút ngắn xuống còn 1,2 đến 3,7 m. Khi mặc bộ quần áo amiăng chuyên dụng, cự ly tiếp cận sát nhất đạt 0,6 đến 1,8 m theo phương trình hàm mũ:

$$\text{KN3} = 0,357585 \cdot 1,429728^H \quad (R^2 = 0,86)$$

Thứ tư, hiệu quả dập lửa của các công cụ thủ công thể hiện sự khác biệt rõ nét theo thời gian. Ở dạng cháy mặt đất chậm, cành cây tươi dập tắt đám cháy nhanh nhất với thời gian trung bình 1,16 phút, nhanh gấp 1,3 lần so với bàn dập cao su (1,54 phút) và chỉ bằng 38% thời gian sử dụng bình bơm tay (3,00 phút). Tuy nhiên, bình bơm nước đeo vai mang lại mức độ dập tắt triệt để tàn lửa cao nhất, loại trừ hoàn toàn nguy cơ bùng phát trở lại.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua các bảng so sánh thời gian thao tác và biểu đồ quan hệ giữa chiều cao ngọn lửa với cự ly tiếp cận, cơ chế tác động của từng công cụ đã được làm sáng tỏ. Cành cây tươi dập tắt nhanh hơn bàn dập cao su nhờ độ dẻo đàn hồi cao, diện tích che phủ bề mặt tiếp xúc lớn hơn và khả năng miết sát xuống mặt đất mà không bị lực nảy ngược. Tuy nhiên, cành cây tươi có nhược điểm lớn là nhanh giòn gãy, tuổi thọ sử dụng thực tế chỉ kéo dài dưới 15 phút đập liên tục.

Máy thổi gió công suất 67 m/s có ưu thế xua tản nhiệt lượng để mở đường tiến quân, nhưng khi dùng độc lập lại mất thời gian dập tắt lâu nhất (5,38 phút đối với cháy chậm và 5,78 phút đối với cháy trung bình) do dễ thổi bay tàn tro phát tán ra các khu vực lân cận. Phương án phối hợp tối ưu nhất được chứng minh trên thực địa là kết hợp một người mang bình bơm nước 13 kg đi trước phun hạ nhiệt đám cháy và một người cầm bàn dập cán 2 m theo sau dập dứt điểm. Mô hình này rút ngắn thời gian dập lửa xuống còn 2,20 phút ở đám cháy chậm, bảo đảm tắt ngọn lửa triệt để và giúp nhân lực duy trì thể lực lâu hơn 40% so với phương pháp dập cơ học đơn thuần.

Thành phần loài cây bụi cũng tạo nên những biến thiên đáng kể về cường độ lửa. Các vị trí có thảm tươi lá rộng như sim, mua, lấu giúp kiềm chế chiều cao ngọn lửa xuống dưới 1,8 m và giảm tốc độ cháy xuống 2,04 m/phút. Ngược lại, những khu vực mọc dày đặc cỏ tranh, thanh hao, lau lách khiến ngọn lửa bùng phát cao trên 2,8 m với tốc độ vượt 3,80 m/phút. Hiện tượng cháy tán nguy hiểm chỉ ghi nhận ở rừng thông non 6 tuổi và 10 tuổi do cành nhánh thấp (chiều cao dưới cành chỉ từ 1,0 đến 1,6 m), tạo thành cầu nối lửa liên tục từ tầng mặt đất lên vòm tán.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả định lượng thu được từ thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt nhằm nâng cao hiệu lực phòng cháy chữa cháy rừng:

Thứ nhất, chuẩn hóa trang bị bảo hộ cá nhân theo hướng tối ưu chi phí và công năng. Thay vì đầu tư tốn kém vào bộ quần áo amiăng cồng kềnh (vốn gây quá nhiệt và chỉ có thể làm việc dưới 30 phút), các đơn vị lâm nghiệp nên ưu tiên trang bị đồng bộ mũ trùm và mặt nạ cách nhiệt chuyên dụng kết hợp quần áo bảo hộ thông thoáng. Giải pháp này giúp người chữa cháy tiếp cận ngọn lửa ở cự ly an toàn 1,2 đến 1,6 m mà vẫn bảo đảm thời gian tác nghiệp kéo dài trên 60 phút liên tục.

Thứ hai, thiết lập tổ hợp đội hình chữa cháy cơ động cấp cơ sở. Mỗi tổ chữa cháy chuẩn từ 8 đến 10 người cần phân chia tỷ lệ trang bị gồm 2 bình bơm nước đeo vai (dung tích 13 đến 15 lít), 4 bàn dập cao su cán dài 2 m và 2 dao phát tạo đường băng cản lửa rộng 2 đến 3 m. Chiến thuật vận hành lấy bình bơm tay đi trước làm suy yếu ngọn lửa và bàn dập đi sau xử lý dứt điểm chân lửa.

Thứ ba, áp dụng kỹ thuật cơ giới đè nén thực bì trước mùa khô hanh. Đối với diện tích rừng có thực bì lau lách, ràng ràng dày đặc, ban quản lý rừng cần tổ chức các đợt đè nén hoặc phát dọn trước tháng 4 hàng năm nhằm giảm 50% tốc độ lan truyền lửa và hạ thấp 60% chiều cao ngọn lửa khi có sự cố xảy ra.

Thứ tư, thực hiện nghiêm ngặt biện pháp tỉa cành vệ sinh ở các lập địa rừng thông non. Tại các lâm phần thông 6 đến 10 tuổi, đơn vị quản lý phải tiến hành chặt tỉa toàn bộ cành khô và cành phụ dưới độ cao 2,0 m nhằm phá vỡ cấu trúc dẫn lửa liên tục theo chiều thẳng đứng, triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ chuyển hóa từ cháy mặt đất thành cháy tán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ quản lý Chi cục Kiểm lâm và Ban Quản lý rừng: Ứng dụng các thông số định lượng về tốc độ lan tràn lửa và bán kính tiếp cận nhiệt để xây dựng phương án tác chiến chữa cháy rừng, lập bản đồ phân vùng trọng điểm cháy theo trạng thái thảm thực bì tại địa phương.
2. Lãnh đạo các công ty lâm nghiệp và chủ rừng trồng: Nắm rõ phương pháp phân bổ kinh phí mua sắm dụng cụ thủ công hợp lý, tổ chức tập huấn kỹ thuật dập lửa cho lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách tại các khu vực Bắc Trung Bộ.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Lâm nghiệp: Sử dụng tài liệu như một nguồn tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí ô tiêu chuẩn đo đạc vật liệu cháy và thiết kế mô hình đốt thực nghiệm hiện trường an toàn.
4. Lực lượng dân quân tự vệ và tổ xung kích phòng cháy cấp xã: Tiếp cận cẩm nang hướng dẫn sử dụng công cụ dập lửa đúng kỹ thuật, bảo đảm an toàn tính mạng trong quá trình tham gia cứu hộ rừng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cành cây tươi lại dập tắt đám cháy nhanh hơn bàn dập chuyên dụng? Cành cây tươi có bản tán rộng và độ uốn dẻo tự nhiên cao giúp tăng diện tích tiếp xúc với ngọn lửa trong mỗi nhát đập. Đồng thời, độ đàn hồi của cành cây giúp lực miết ép sát mặt đất tốt hơn, ngăn oxy tiếp xúc mà không tạo lực nảy bật ngược trở lại như bàn dập cao su thông thường.

Tại sao không nên sử dụng máy thổi gió đơn lẻ để dập lửa trực tiếp? Thực nghiệm cho thấy máy thổi gió vận tốc 67 m/s chỉ có tác dụng phân tán nguồn nhiệt chứ không dập tắt triệt để chân lửa. Việc sử dụng máy thổi gió đơn lẻ mất tới 5,38 đến 5,78 phút để khống chế đám cháy và rất dễ thổi tàn tro phát tán gây cháy lan sang thảm mục xung quanh.

Phương án trang bị bảo hộ nào mang lại hiệu quả kinh tế và thực tế cao nhất? Trang bị quần áo thường kết hợp mũ và mặt nạ chống nhiệt chuyên dụng là giải pháp tối ưu nhất. Phương án này tiết kiệm hơn 60% chi phí so với bộ đồ amiăng, cho phép rút ngắn khoảng cách tiếp cận ngọn lửa xuống 1,2 đến 1,6 m mà vẫn bảo đảm độ thông thoáng cho người làm việc liên tục.

Kỹ thuật nén vật liệu cháy phát huy tác dụng giảm áp lực hỏa hoạn ra sao? Việc nén chặt thảm thực bì xốp như lau lách và ràng ràng làm giảm đáng kể lượng oxy xen kẽ giữa các lớp lá khô. Nhờ đó, tốc độ cháy lan giảm trên 50% (từ 3,79 m/phút xuống 1,81 m/phút) và chiều cao ngọn lửa giảm tới gần 60% (từ 2,82 m xuống 1,66 m), hỗ trợ việc dập tắt dễ dàng hơn.

Rừng thông ở giai đoạn tuổi nào có nguy cơ chuyển thành cháy tán cao nhất? Rừng thông giai đoạn 6 đến 10 tuổi có nguy cơ cháy tán cao nhất. Nguyên nhân do chiều cao dưới cành của cây lúc này còn rất thấp (chỉ từ 1,0 đến 1,6 m), kết hợp cùng lớp cây bụi thảm tươi cao từ 0,5 đến 1,17 m tạo thành chuỗi vật liệu cháy liên tục dẫn lửa từ mặt đất lên thẳng ngọn cây.

Kết luận

Nghiên cứu về hiệu quả dập lửa của các dụng cụ thủ công tại Quảng Trị mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn vững chắc:

• Xác lập cơ sở dữ liệu định lượng về khối lượng, độ ẩm và tốc độ lan tràn lửa trên 6 trạng thái thực bì rừng trồng điển hình.
• Xây dựng thành công các phương trình tương quan toán học giữa chiều cao ngọn lửa và cự ly tiếp cận an toàn của người chữa cháy.
• Chứng minh tính ưu việt của mô hình kết hợp bình bơm nước đeo vai (13 kg) và bàn dập cao su (cán 2 m) trong việc dập tắt triệt để ngọn lửa.
• Khẳng định hiệu quả của giải pháp đè nén thực bì giúp giảm hơn 50% cường độ và tốc độ lan tràn của ngọn lửa trước mùa khô.
• Đề xuất quy chuẩn trang bị bảo hộ lao động thực tế, giúp nâng cao hiệu suất làm việc của lực lượng ứng trực tại hiện trường.

Trong giai đoạn tới, các kết quả đo đạc từ luận văn cần được tích hợp vào hệ thống phần mềm cảnh báo sớm và mô phỏng dập lửa tự động cho toàn vùng Bắc Trung Bộ. Các đơn vị lâm nghiệp và chủ rừng hãy chủ động rà soát, trang bị đồng bộ tổ hợp dụng cụ bàn dập kết hợp bình bơm tay, đồng thời triển khai phát dọn thực bì trước mùa nắng nóng để bảo vệ an toàn cho những cánh rừng trồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LICH SỬ NGHIÊN CUU 1.1 Nghiên cứu trên thế giới Đã có nhiều công trình nghiên cứu vẻ công tác phồng cháy, chữa cháy img được công bố và vận dung vào thực tiễn trên thế giới. Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả đã để cập đến tất cả các lĩnh vực khác nhau trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng như: dự báo nguy cơ cháy rừng, các biện pháp phòng cháy rừng, các biện pháp chữa cháy rừng, vấn để an toàn lao động cho người và tài sản trong chữa cháy rừng, hệ thống chính sách liên quan đến công tác quản lý lửa rừng v. Tuy nhiên, các nghiên cứu này phẩn lớn còn mang tính chung chung, khái quát lớn, áp dung cho các dối tượng trên quy mo rộng. So với công tác phòng cháy, chữa cháy rừng là nhiệm vụ nặng né và phức tạp, chịu ảnh hưởng chỉ phối rất lớn của các yếu tố khí hậu thời tit, địa hình và tình hình lớp thảm thực vật v.

là những yếu tố rất dé thay đổi theo không gian và thời gian, thì việc vận đụng cụ thể các kết quả nghiên cứu không phải giống nhau ở moi nơi, mọi lúc ~ Về công tác dự báo nguy cơ cháy rừng: Đây là một trong số những biện pháp phòng cháy có nhiều nghiên cứu nhất hiện nay trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng nói chung. Điển hình có các tác giả đại diện cho các nước như: E.B/Show của My (1914) đã nghiên cứu và xác định khả nang cháy rug thông qua độ ẩm của lớp thảm mục với một lý luận đơn giản là: thấny thực Vật trong rừng càng khô thì nguy cơ cháy rừng càng cao.P (1957) của Nga đã đi sâu tghi®7 cứu các yếu tố khí tượng thuỷ văn và các yếu tố khác ảnh hưởng đến cháy rừng, điển hình như công trình nghiên cứu của Nesterov về dự. báo nguy cơ cháy rừng đựa trên mối quan hệ giữa nguy cơ cháy rừng với các yếu tố khí tượng dé quan sát. Nghiên cứu này đã được nhiều nước vận dung như: Đức, Ba Lan, Tiệp Khắc, Việt Nam v.

Wright (1929) đã nghiên cứu và cho xuất bản hệ thống bảng biểu đầu tiên để dự báo mức đội nguy hiểm của lửa rừng cho Canada. Hệ thống đồ đã được một số nước khác 4p dụng như: Tây Ban Nha, Méhico, Veneduela, Achentina, Chilé v. Ở “Thuy Điển, Angstrom đã nghiên cứu và đưa ra chỉ số cho việc dy báo cháy từng dựa vào 2 yếu tố khí hậu chính là nhiệt độ và độ ẩm không khí để tính mức độ nguy cơ cháy rừng. Arthur (1966, 1979) đã xây dựng hệ thống xác định nguy hiểm cháy rừng dựa trên số liệu thu thập qua nhiều lần đốt thử nghiệm các loại vật liệu cháy (VLC) trong những điều kiện thời tiết khác nhau và kết hợp kinh nghiệm thực tế.

Ở Trung Quốc, phần lớn dự báo cháy rừng. được bắt đầu vào thập ky 60, trong đổ Cổ dai điện điển hình là Ju Ende cùng một số nhà khoa học khác đã tiến hành nghiên cứu mối quan hệ giữa hàm lượng nước của VLC với các yếu tố khí tượng (dẫn theo tài liệu [2)). Các biện pháp phòng cháy rừng khác: Một số tác giả ở một số nước như: Đức, Nga, Australia đã dé cập đến vấn để xây dựng các đường băng dai xanh phòng cháy, trên đó trồng các loài cây lá rộng; Ở Đức, Voigt (1922) đã dé nghị xây dựng bang cần lửa, trên đó tuỳ thuộc điều kiện đất đai trồng các loài cây như: đẻ, hoa mộc, hoặc keo gai. Ở Trung Quốc, hiện nay thường.

dùng các loài cay như voi thuốc, gidi, san hô, cọ, keo. để trồng bang cản lửa v.(dn theo tài liệu [2]): Nhìn chung, các công trình nghiên cứu này phần lớn đi sâu và công tác phòng cháy 1a chính, Mot số tác giả nghiên cứu cả phòng chấy và chữa cháy rừng, song kết quà thu được cuối cùng và công bố vẫn chủ yếu là về lĩnh vực phòng cháy rừng. Các nghiên cứu vẻ chữa cháy rừng có thể điểm qua một số tác giả như sau: Năm 1993, Gromovis R. đã nghiên cứu và dé cập đến nhiều khía cạnh trong công tác chữa cháy rừng.

Các tác giả đã phân tích kỹ nội dung của chiến thuật và kỹ thuật chữa cháy rừng, phân chia giai đoạn của quá trình cháy và cuối cùng đã dé ra được các phương pháp dap tất lira rừng, nội dung chủ yếu cũng được chia ra theo hai nhóm biện pháp chính, .đó là biện pháp trực tiếp và biện pháp gián tiếp [15]. ‘Theo các tác nêu giả trên, biện pháp chữa cháy trực tiếp chit yếu được áp dụng cho những đám cháy mà nguồn VLC nằm sát mat đất. Đó là những biện pháp tác động trực tiếp vào đám cháy bằng cách phun nước, hat đất, dùng bàn dap để dập tắt ngọn lửa. Biện pháp này được sử dung để dap đón đầu ngọn lửa đối với những đám cháy nhỏ, hoặc sử dụng dập xung quanh mép đám cháy đối với đám cháy lớn và trung bình.

“Chữa cháy gián tiếp được hiểu là những biện pháp chữa chấy được thực hiện ở một khoảng cách nhất định so với đám cháy như các biện pháp: đốt chan trước, làm đường băng phía trước đám cháy v. Có thể sử dụng các dụng cụ khác nhau như: dung Cụ thủ công, may hạ cây, máy san ùi đất để thi công đường băng cân lửa. Ngoài ra, cuốn sách này còn nêu một số biện pháp chữa cháy bằng máy bơm nước, chữa cháy bằng máy bay v. Cũng trong cuốn sách này, các tác giả đã giới thiệu khá chỉ tiết một số loại dung cụ chữa chấy rừng và diéu kiện áp dụng cho từng loại dụng cy.

“Trong đó phân chia ra dụng cụ (hủ công, dụng cụ cơ giới, các loại máy bom “chữa chấy rừng. Nghiên cứu trong nước Nghiên cứu về công tác phòng cháy, chữa cháy rừng ở Việt Nam đã thu hút được sự quan thn của một số nhà khoa học. Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu được công bố và sử dụng rộng rãi trong thực tế, Có thể nêu. những tác giả di dấu trong nghiên cứu vẻ công tác phòng cháy, chữa cháy từng ở Việt Nam như sau: ~ Xác định mùa cháy rừng và xây dựng phương pháp dự báo nguy cơ cháy rừng ở Việt Nam do Phạm Ngọc Hưng dé xuất từ năm 1984 [8].

- Trên cơ sở phương pháp dự báo đã được Pham Ngọc Hưng xây dựng, “Trường Đại học Lâm nghiệp cộng tác với Cục Kiểm lâm xây dựng phần mềm dự báo nguy cơ cháy rừng và thông báo rộng khắp trên truyền hình từ năm 2002. - Phan Thanh Ngọ (1996) đã nghiên cứu và để xuất một số biện pháp phòng và chữa cháy rừng thong ba lá (Pinus Äesiya Royle ex Gordon), rừng trầm (Melaleuca cajuputi powel). Tác giả đã dé ra biện pháp phòng cháy hiệu quả đối với rừng thông là đốt trước VLC có điều khiển, Đặc biệt, tác giả đã để ra một số cải tiến dung cụ chữa cháy rừng như: cải tiến bình bơm nước deo t, cuốc cào vai, đòn đập lửa, cào cha v.[1]]: ‘Song cũng như tình hình chung trên thế giới, nghiên cứu ở Việt Nam chủ yeu dang đi sâu vào công tác phòng cháy rừng là chính, nghiên cứu về chữa chy, đặc biệt nghiên cứu cho những đối tượng cụ thể để có thé van dụng. trong thực tiễn chữa cháy rừng ở ta còn rất hạn chế, C6 thể nêu một số công trình tiêu biểu của các tắc giả như: ~ Năm 2001, Phạm Ngọc Hưng đã để ra một số biện pháp chữa cháy rừng cho các đối tượng rừng theo ving sinh thái ở Việt Nam, chẳng hạn biện pháp chữa cháy đối với rừng trầm có điện tích rộng lớn.

Theo tác giả, có thể sit dung biện pháp tùng niấy bay thả xuống những bình có chứa các chất CaCl, hoặc CaCl,, khi thả xuống bình sẽ vỡ tung ra và CCI, phân giải nhanh, hút nhiệt làm cho nhiệt độ đám cháy giảm xuống. Hoặc có thể chữa cháy bằng các biện pháp như: chia cất dám cháy bằng các con rạch nhỏ kết hợp với việc dang nước chữa cbáy ngay tại chỗ để chống cháy lan, phương pháp này hiện e phổ biến ở vùng rừng trim [10] áp dụng nay dang dtig Khi we độ chấy cham, (tốc độ đám cháy nhỏ hơn 3m/phúU, ngọn lửa có xu hướng lún ra xtng quanh, chiéu cao ngọn lửa thấp, diện tích đám cháy còn nhỏ, đội hình nên bố trí từng tổ 8-10 người sử dụng dụng cụ thô sơ như cành. cây, bao tải ướt đập thẳng vào đám cháy, Ngoài ra có thể sử dụng các dụng cụ như cud, xéng, cào, dao phát v. để tạo đường băng theo kiểu bing trắng ngăn lửa ở vị tri xung quanh đám cháy với chiều rộng khoảng 2 ~ 3m.

Khi tốc độ đám cháy nhanh (tốc độ đám cháy lớn hơn 3m/phit), ngọn lừa chủ yếu lan vẻ phía trước theo chiéu gió. Một số lực lượng dùng các dụng cụ. thô sơ đập trực tiếp vào hai bèn gần phía sau dam cháy, đa số lực lượng còn lại tiến hành làm bang trắng ngăn lửa ở vi trí hai bên sườn của dám cháy nhằm. thu hẹp đân hướng lan của ngọn lita và tiến tới dap tắt đám cháy.

`Ngoài ra, tác giả cũng đã giới thiệu một số biện pháp chữa cháy khác như. dap lửa bằng cát, bằng nước, bằng các loại hoá chất nhữ: bọt khí hoá học (bọt hi CO,), chất thành phần “3,5”; sunphatamon v. - Kinh nghiệm phát hiện sớm, đập tắt nhanh các đám cháy ở các Chi cục Kiểm lâm Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Quảng Bình: theo kinh nghiệm trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng của các địa phương này, cần tổ chức. theo di chặt chế tình hình cháy rừng, và điều cốt yếu là phải phát hiện sớm đám cháy, tổ chức dap lửa khi đám cháy mới xuất hiện, quy mô đám cháy còn nhỏ, tốc độ lan trần của đám cháy thấp.

Lúc này việc sử dụng các biện pháp thủ công với các dụng cụ thô sơ được coi là có hiệu quả nhất. Còn khi đám cháy đã lan ra trên quy mô lớn, việc huy động và tổ chức chữa cháy rừng trở nên phức tạp và nguy hiểm hơn nhiều, Một số nghiên cứu cải tiến dụng cụ, phương pháp chữa cháy rừng ở các, địa phương cũng đã phẩn nào giúp cho công tác chữa cháy rừng thu được những kết quả ban đầu, đặc biệt khắc phục tình trạng thiếu dung cụ, phương tiện chữa cháy rừng hiện nay ở các địa phương, chủ rừng. Nguyễn Trường Hội (2005) đã nghiên cứu biện pháp nén VLC phía trước. đám cháy qhằm lầm giim chiểu cao và tốc độ lan tràn của đám cháy, giúp cho việc chữa cháy Đằng cic dụng cụ thủ công dễ ding hơn.