Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật cho giống cam không hạt v2 tại huyện hàm yên tỉnh tuyên quang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng cam không hạt V2 tại Hàm Yên, Tuyên Quang, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng giống cam này.

• Tác giả: Nguyễn Trung Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Hà Minh Tuân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật cho giống cam không hạt V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu và yêu cầu
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn
• 1.1.1. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón lá
• 1.1.2. Cơ sở khoa học của việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng
• 1.1.3. Nguồn gốc và phân loại cam quýt
• 1.1.4. Yêu cầu ngoại cảnh của cam quýt
• 1.1.5. Đất và dinh dưỡng
• 1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam, quýt
• 1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam quýt trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất cam ở Việt Nam
• 1.2.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam quýt ở tỉnh Tuyên Quang
• 1.2.4. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cây ăn quả có múi tại Hàm Yên
• 1.2.5. Đặc điểm các giống cam trồng phổ biến tại huyện Hàm Yên
• 1.2.5.1. Giống cam Sành Hàm Yên
• 1.2.5.2. Cam Sành không hạt LĐ6
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.3.1. Nghiên cứu về phân bón qua lá và sử dụng chất điều hòa sinh trưởng cho cây cam quýt
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thí nghiệm 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng đậu quả và năng suất, chất lượng cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 2.3.2. Thí nghiệm 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều hòa sinh trưởng đến khả năng đậu quả và năng suất, chất lượng cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 2.3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.4. Đặc điểm các vật liêu sử dụng trong thí nghiệm
• 2.3.5. Các chất điều hòa sinh trưởng
• 2.3.6. Xử lý số liệu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng đậu quả và năng suất, chất lượng cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.1. Ảnh hưởng của chế phẩm phân bón lá đến hình thái cây cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.2. Ảnh hưởng phân bón lá đến thời gian xuất hiện và kết thúc các đợt lộc của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.3. Ảnh hưởng phân bón lá đến tình hình sinh trưởng của các đợt lộc của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.4. Ảnh hưởng của phân bón lá đến tình hình ra hoa, đậu quả của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.5. Ảnh hưởng của phân bón lá đến tình hình đậu quả của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.6. Ảnh hưởng của phân bón lá đến các yếu tố cấu thành năng suất của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.1.7. Ảnh hưởng của phân bón lá đến tình trạng sâu bệnh hại trên cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của chất ĐHST đến khả năng đậu quả và năng suất, chất lượng cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.1. Ảnh hưởng của chất ĐHST đến động thái tăng trưởng hình thái cây đối với cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.2. Ảnh hưởng chất ĐHST đến thời gian xuất hiện và kết thúc các đợt lộc của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.3. Ảnh hưởng chất ĐHST đến tình hình sinh trưởng của các đợt lộc của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.4. Ảnh hưởng của chất ĐHST đến động thái ra hoa, đậu quả của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.5. Ảnh hưởng của chất ĐHST đến đậu quả của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.6. Ảnh hưởng của chất ĐHST đến các yếu tố cấu thành năng suất của cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.7. Ảnh hưởng của chất ĐHST đến tình trạng sâu bệnh hại trên giống cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• 3.2.8. Sơ bộ hạch toán kinh tế khi sử dụng chất ĐHST đối với cam V2 tại huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kỹ thuật trồng cam không hạt V2

Nghiên cứu tập trung vào kỹ thuật trồng cam không hạt V2 tại Hàm Yên, Tuyên Quang. Các biện pháp kỹ thuật bao gồm chọn giống, chuẩn bị đất, và quy trình trồng. Giống cam V2 được chọn vì khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và đất đai tại địa phương. Quy trình trồng cam được thiết kế để tối ưu hóa năng suất và chất lượng quả. Các yếu tố như mật độ trồng, khoảng cách giữa các cây, và phương pháp tưới tiêu được nghiên cứu kỹ lưỡng. Kết quả cho thấy, việc áp dụng đúng kỹ thuật nông nghiệp giúp tăng năng suất và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

1.1. Chọn giống và chuẩn bị đất

Giống cam không hạt V2 được chọn vì đặc tính ưu việt như ít hạt, chất lượng quả cao. Đất trồng được chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo độ tơi xốp và dinh dưỡng. Các biện pháp cải tạo đất như bón vôi, phân hữu cơ được áp dụng để tăng độ phì nhiêu. Nghiên cứu chỉ ra rằng, đất có độ pH từ 5.5 đến 6.5 là lý tưởng cho việc trồng cam. Việc chuẩn bị đất đúng cách giúp cây phát triển tốt ngay từ giai đoạn đầu.

1.2. Quy trình trồng và chăm sóc

Quy trình trồng cam được thiết kế chi tiết, từ việc đào hố, bón lót đến cách trồng cây. Các biện pháp chăm sóc cây cam như tưới nước, bón phân, và phòng trừ sâu bệnh được thực hiện đều đặn. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng phân bón lá và chất điều hòa sinh trưởng để tăng khả năng đậu quả và năng suất. Kết quả cho thấy, việc áp dụng đúng quy trình giúp cây cam phát triển đồng đều và cho năng suất cao.

II. Biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng cam không hạt V2. Các biện pháp bao gồm sử dụng phân bón lá, chất điều hòa sinh trưởng, và kỹ thuật bảo vệ thực vật. Phân bón lá được sử dụng để bổ sung dinh dưỡng kịp thời, giúp cây phát triển mạnh trong giai đoạn sinh trưởng. Chất điều hòa sinh trưởng được áp dụng để tăng khả năng đậu quả và kích thích quá trình chín của quả. Các biện pháp bảo vệ thực vật giúp kiểm soát sâu bệnh, đảm bảo năng suất và chất lượng quả.

2.1. Sử dụng phân bón lá và chất điều hòa sinh trưởng

Phân bón lá được sử dụng để bổ sung dinh dưỡng kịp thời, đặc biệt trong giai đoạn cây ra hoa và đậu quả. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc sử dụng phân bón lá chứa đầy đủ các nguyên tố đa lượng và vi lượng giúp cây cam phát triển đồng đều. Chất điều hòa sinh trưởng như GA3 và NAA được áp dụng để tăng khả năng đậu quả và kích thích quá trình chín của quả. Kết quả cho thấy, việc kết hợp phân bón lá và chất điều hòa sinh trưởng giúp tăng năng suất và chất lượng quả cam.

2.2. Bảo vệ thực vật và phòng trừ sâu bệnh

Các biện pháp bảo vệ thực vật được áp dụng để kiểm soát sâu bệnh hại cam. Nghiên cứu đề xuất sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả, kết hợp với các biện pháp canh tác như vệ sinh vườn, cắt tỉa cành bị bệnh. Việc phòng trừ sâu bệnh kịp thời giúp giảm thiểu thiệt hại và đảm bảo năng suất. Kết quả cho thấy, việc áp dụng đúng các biện pháp bảo vệ thực vật giúp cây cam phát triển khỏe mạnh và cho năng suất cao.

III. Kinh tế nông nghiệp và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế nông nghiệp của việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cam không hạt V2. Kết quả cho thấy, việc áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật giúp tăng năng suất và chất lượng quả, từ đó nâng cao thu nhập cho người trồng cam. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thị trường tiêu thụ. Các kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững tại Hàm Yên, Tuyên Quang.

3.1. Hiệu quả kinh tế và thu nhập

Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật giúp tăng năng suất cam không hạt V2 lên đáng kể. Điều này dẫn đến tăng thu nhập cho người trồng cam. Các biện pháp như sử dụng phân bón lá, chất điều hòa sinh trưởng, và bảo vệ thực vật giúp giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật giúp tăng hiệu quả kinh tế nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân.

3.2. Phát triển thị trường và mở rộng sản xuất

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thị trường tiêu thụ cam không hạt V2. Các biện pháp bao gồm xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, và liên kết với các doanh nghiệp chế biến. Việc phát triển thị trường giúp tăng giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội xuất khẩu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững tại Hàm Yên, Tuyên Quang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất cây ăn quả có múi giữ vai trò chiến lược trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, với tổng diện tích năm 2018 đạt 120.800 ha, trong đó diện tích cho thu hoạch là 77.900 ha và sản lượng đạt trên 1,3 triệu tấn. Tại tỉnh Tuyên Quang, diện tích cây có múi năm 2019 đạt 14.319,33 ha, riêng cây cam đạt 8.690,63 ha với sản lượng 85.114,92 tấn. Huyện Hàm Yên là vùng chuyên canh trọng điểm với 7.022 ha đất trồng cam, mang lại nguồn thu trên 340 tỷ đồng mỗi năm cho hơn 5.874 hộ nông dân. Tuy nhiên, sản xuất địa phương đang đối mặt với thách thức lớn khi giống cam Sành truyền thống có lượng hạt khá cao từ 15 đến 30 hạt mỗi quả, làm giảm sức cạnh tranh thương mại và giá trị xuất khẩu.

Giống cam không hạt V2 có nguồn gốc chọn tạo từ giống Valencia Olinda, sở hữu đặc tính sinh trưởng vượt trội, vỏ mỏng khoảng 3,0 mm, mọng nước và số hạt chỉ dao động từ 2 đến 3 hạt mỗi quả. Dù thích nghi tốt tại địa phương, việc thiếu hụt quy trình thâm canh dinh dưỡng qua lá và xử lý phytohormone chuẩn xác khiến cây chưa phát huy tối đa tiềm năng năng suất. Mục tiêu của đề tài là xác định chủng loại phân bón qua lá và chất điều hòa sinh trưởng tối ưu nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả, cải thiện chất lượng quả và gia tăng hiệu quả kinh tế cho giống cam V2. Phạm vi nghiên cứu được triển khai từ tháng 01/2019 đến tháng 03/2020 tại thị trấn Tân Thành, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học sâu sắc khi thiết lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao thu nhập thực tế cho người dân vùng trung du miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai nền tảng lý thuyết sinh lý học thực vật then chốt:

Thứ nhất, lý thuyết hấp thu dinh dưỡng khoáng qua bề mặt lá chỉ ra rằng khí khổng và các khe gian bào biểu bì có khả năng hấp thụ đến 95% lượng dinh dưỡng hòa tan. Phương thức này cung cấp nhanh các nguyên tố đa lượng N, P, K cùng vi lượng thiết yếu như Bo, Kẽm, Đồng, Magie với hiệu suất sinh học cao gấp 8 đến 10 lần so với bón qua đất, đặc biệt quan trọng trong các thời kỳ phân hóa mầm hoa và nuôi quả non.

Thứ hai, lý thuyết điều hòa sinh trưởng thực vật xác định vai trò của các nhóm phytohormone nội sinh gồm Auxin và Gibberellin trong việc kiểm soát các pha sinh trưởng. Việc bổ sung Gibberellic Acid và Naphtyl Acetic Acid ngoại sinh giúp kéo dài tế bào, kích thích vươn cuống hoa, ngăn ngừa hình thành tầng rời ở cuống quả và thúc đẩy quá trình phát triển quả không qua thụ tinh. Các khái niệm cốt lõi trong nghiên cứu bao gồm: động thái phát sinh đợt lộc, tỷ lệ đậu quả hữu hiệu, độ brix đo lường hàm lượng chất khô hòa tan và chỉ số cấu thành năng suất sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp thực nghiệm đồng ruộng so sánh theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, thực hiện trên vườn cam V2 bước vào giai đoạn kinh doanh 4 năm tuổi tại thị trấn Tân Thành. Cỡ mẫu cho mỗi thí nghiệm gồm 5 công thức với 25 cây theo dõi, bố trí 5 lần nhắc lại, mỗi cây đại diện cho một lần lặp lại độc lập. Phương pháp chọn mẫu đồng đều được áp dụng nhằm loại trừ các biến động ngoại cảnh về độ phì nhiêu đất và tiểu khí hậu.

Nội dung gồm hai thí nghiệm chính: Thí nghiệm 1 khảo sát 5 công thức phân bón lá gồm Đối chứng không phun, Thiên Nông, Đầu Trâu 902, Komix và BNBAT-Eco, phun định kỳ 15 ngày một lần từ giai đoạn ra hoa tháng 3 đến khi quả đạt đường kính 3 đến 4 cm vào tháng 10. Thí nghiệm 2 khảo sát 5 công thức chất điều hòa sinh trưởng gồm Đối chứng, Kích phát tố Thiên Nông, Gibberellin nồng độ 50 ppm, ProGibb và Atonik, phun qua 3 đợt sinh lý quan trọng: trước nở hoa 5 đến 7 ngày, khi hoa nở rộ và sau tắt hoa 5 ngày. Dữ liệu thí nghiệm được thu thập theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-119:2012/BNNPTNT và xử lý thống kê phương sai ANOVA bằng phần mềm chuyên ngành IRRISTART 5.0 kết hợp Microsoft Excel 2010. Phương pháp phân tích phương sai được lựa chọn nhằm kiểm định mức độ sai khác có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% qua chuẩn sai khác nhỏ nhất LSD 0,05 và hệ số biến động CV dưới 5%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm đã ghi nhận nhiều chuyển biến sinh trưởng rõ rệt giữa các công thức xử lý kỹ thuật so với đối chứng:

Về phát triển hình thái khung tán, công thức phun phân bón lá Đầu Trâu 902 thúc đẩy chiều cao cây tăng 66,0 cm/năm, đưa chiều cao bình quân từ 311,4 cm lên 377,4 cm, vượt trội so với mức tăng 30,2 cm/năm của đối chứng ở độ tin cậy 95%. Công thức phân bón lá Thiên Nông mở rộng đường kính tán mạnh nhất với mức tăng 85,5 cm/năm, đưa độ rộng tán từ 312,9 cm đạt mức 398,4 cm. Đường kính gốc ở công thức Đầu Trâu 902 cũng ghi nhận mức tăng trưởng từ 9,00 cm lên 12,29 cm, sai khác có ý nghĩa thống kê so với đối chứng 10,14 cm với giá trị sai khác nhỏ nhất LSD 0,05 là 0,64 cm.

Về động thái và chất lượng các đợt phát lộc, việc phun phân bón lá giúp các đợt lộc ra tập trung và kết thúc sớm hơn đối chứng từ 2 đến 5 ngày. Đợt lộc Xuân ghi nhận số lượng lộc cao nhất ở công thức Đầu Trâu 902 đạt 22,1 lộc/cành, tăng 45,39% so với đối chứng 15,2 lộc/cành; số lá đạt 13,1 lá/lộc so với đối chứng 8,6 lá/lộc. Ở đợt lộc Hè, phân bón lá Đầu Trâu 902 duy trì mật độ phát lộc vượt bậc đạt 20,5 lộc/cành so với đối chứng 10,2 lộc/cành. Đợt lộc Thu - cành mẹ mang hoa năm kế tiếp - đạt 16,7 lộc/cành ở công thức Đầu Trâu 902 và 16,5 lộc/cành ở công thức Thiên Nông, chiều dài lộc đạt trên 15,9 cm. Đợt lộc Đông ở tất cả các công thức đều sinh trưởng yếu, dao động từ 4,2 đến 6,7 lộc/cành với số lá thấp từ 6,5 đến 7,2 lá/lộc.

Về hiệu quả của chất điều hòa sinh trưởng, các công thức xử lý Gibberellin 50 ppm, ProGibb và Atonik kích thích khả năng đậu quả non, hạn chế hiện tượng rụng sinh lý sau khi tắt hoa, đồng thời duy trì số hạt chỉ ở mức 2 đến 3 hạt mỗi quả và gia tăng chất lượng thịt quả.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng vượt trội về sinh trưởng sinh dưỡng và khả năng phát triển cành lộc ở công thức phân bón lá Đầu Trâu 902 bắt nguồn từ tỷ lệ phối hợp cân đối giữa các chất đa lượng 15% Đạm, 20% Lân, 25% Kali cùng hệ vi lượng chelate hóa Bo, Kẽm, Đồng và hai chất điều hòa sinh trưởng NAA 200 ppm, GA3 100 ppm. Lượng dưỡng chất này kích thích quá trình trao đổi chất qua màng tế bào biểu bì lá, thúc đẩy sinh tổng hợp diệp lục và phân hóa mầm chồi nhanh chóng.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây của nhiều nhà khoa học trên giống cam Sành tại Tuyên Quang và Yên Bái, việc phun bổ sung phân bón lá đa yếu tố kết hợp GA3 đều đem lại hiệu quả rút ngắn chu kỳ sinh trưởng lộc và nâng cao năng suất từ 36,4% đến 47,6%. Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm này có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng chiều cao tán cây và bảng phân tích phương sai hai nhân tố, giúp nhà nông dễ dàng nhận diện giai đoạn tác động dinh dưỡng tối ưu.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ các dẫn liệu thực nghiệm thu được, đề tài đưa ra 4 khuyến nghị kỹ thuật mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

Thứ nhất, áp dụng quy trình phun phân bón qua lá Đầu Trâu 902 cho toàn bộ vườn cam V2 thời kỳ kinh doanh. Tiến hành pha theo tỷ lệ 2 đến 3 gam phân bón trên 1 lít nước sạch, phun định kỳ 10 đến 15 ngày một lần bắt đầu từ thời điểm cây xuất hiện nụ hoa vào tháng 3 cho đến khi quả đạt đường kính 3 đến 4 cm vào tháng 10. Giải pháp này giúp cây phát triển khung tán ổn định trên 60 cm/năm và tối ưu hóa số lượng lộc hữu hiệu.

Thứ hai, sử dụng chất điều hòa sinh trưởng Gibberellin nồng độ 50 ppm hoặc chế phẩm Atonik theo đúng quy trình 3 đợt can thiệp. Đợt 1 phun trước khi hoa nở 5 đến 7 ngày; đợt 2 phun khi hoa nở rộ rực rỡ; đợt 3 phun sau khi tắt hoa 5 ngày. Thao tác phun ướt đều tán lá và chùm quả non vào những ngày râm mát nhằm tăng tỷ lệ đậu quả thêm 15% đến 25% và duy trì số hạt ở mức thấp dưới 3 hạt/quả.

Thứ ba, thực hiện kỹ thuật cắt tỉa triệt để đợt lộc Đông trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến đầu tháng 11. Do lộc Đông phát sinh yếu ớt chỉ đạt từ 4,2 đến 6,7 lộc/cành và không có khả năng mang quả, việc cắt tỉa sớm sẽ tập trung dinh dưỡng nuôi cây, hỗ trợ phân hóa mầm hoa vụ Xuân năm sau đồng loạt.

Thứ tư, Ủy ban nhân dân huyện Hàm Yên và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chủ trì phối hợp cùng Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao quy trình thâm canh cho hơn 5.800 hộ trồng cam trên địa bàn trong giai đoạn 2021-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các hộ nông dân và chủ trang trại trồng cây có múi tại Tuyên Quang và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc. Người trồng tiếp cận được định lượng kỹ thuật cụ thể về nồng độ phân bón lá và lịch phun chất điều hòa sinh trưởng, giúp nâng cao năng suất thực thu từ 20% đến 30% và cải thiện mẫu mã quả cam V2.

Thứ hai, cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp địa phương. Luận văn cung cấp tài liệu kỹ thuật chuẩn hóa để xây dựng các mô hình trình diễn thâm canh, phục vụ công tác đào tạo nghề nông thôn và chuyển giao công nghệ canh tác cây ăn quả giá trị cao.

Thứ ba, học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Trồng trọt. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm cây ăn quả lâu năm, kỹ thuật đo đếm chỉ tiêu lộc và phương pháp xử lý số liệu thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTART.

Thứ tư, các hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản. Đơn vị sản xuất có thể ứng dụng quy trình quản lý chất lượng để xây dựng vùng nguyên liệu cam không hạt đạt chuẩn VietGAP, phục vụ phân khúc thị trường cao cấp.

Câu hỏi thường gặp

Giống cam V2 có đặc điểm sinh học nào vượt trội so với cam Sành truyền thống tại Hàm Yên?
Cam V2 có khả năng sinh trưởng khỏe, chống chịu sâu bệnh tốt, vỏ mỏng chỉ khoảng 3,0 mm và độ ngọt đậm. Đặc biệt, giống cam này có số hạt rất ít, chỉ từ 2 đến 3 hạt mỗi quả so với mật độ 15 đến 30 hạt của cam Sành địa phương, mang lại giá trị thương phẩm cao.

Phân bón lá Đầu Trâu 902 tác động như thế nào đến sự phát triển của đợt lộc Xuân?
Phân bón lá Đầu Trâu 902 cung cấp cân đối N-P-K cùng vi lượng và chất kích thích sinh trưởng, giúp số lượng lộc Xuân đạt 22,1 lộc/cành (vượt 45,39% so với đối chứng 15,2 lộc/cành), chiều dài lộc đạt 17,9 cm và số lá đạt 13,1 lá/lộc.

Thời điểm và kỹ thuật phun chất điều hòa sinh trưởng cho cam V2 được thực hiện ra sao?
Chất điều hòa sinh trưởng GA3 nồng độ 50 ppm cần được phun qua 3 thời điểm: trước nở hoa 5 đến 7 ngày, khi hoa nở rộ và sau tắt hoa 5 ngày. Thao tác phun ướt đều chùm nụ và quả non vào lúc trời râm mát giúp chống rụng quả sinh lý hiệu quả.

Vì sao người trồng cần cắt bỏ hoàn toàn đợt lộc Đông trên cây cam V2?
Lộc Đông xuất hiện muộn vào tháng 10 và tháng 11 với số lượng rất ít chỉ từ 4,2 đến 6,7 lộc/cành, cành mảnh và lá nhỏ. Việc cắt bỏ sớm giúp hạn chế tiêu hao dinh dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho cây phân hóa mầm hoa trong vụ Đông Xuân.

Phương pháp xử lý thống kê nào bảo đảm độ tin cậy của các kết luận trong luận văn?
Nghiên cứu sử dụng phần mềm IRRISTART 5.0 và Excel 2010 để phân tích phương sai ANOVA, đánh giá sai khác ở độ tin cậy 95% qua chỉ số LSD 0,05 và hệ số biến động CV% dưới 5%, bảo đảm tính chuẩn xác tuyệt đối cho các kết quả thực nghiệm.

Kết luận

• Xác định phân bón lá Đầu Trâu 902 là chế phẩm dinh dưỡng tối ưu nhất, thúc đẩy chiều cao cây tăng 66,0 cm/năm và nâng số lộc Xuân đạt 22,1 lộc/cành.
• Khẳng định vai trò của phân bón lá Thiên Nông trong việc mở rộng tán cây cam V2 đạt mức tăng trưởng 85,5 cm/năm.
• Xác lập thời điểm và nồng độ xử lý chất điều hòa sinh trưởng Gibberellin 50 ppm qua 3 giai đoạn giúp giữ quả non và duy trì mật độ hạt thấp từ 2 đến 3 hạt/quả.
• Chứng minh tính cần thiết của việc cắt tỉa lộc Đông nhằm dồn dinh dưỡng phân hóa mầm hoa cho chu kỳ ra quả kế tiếp.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho quy trình kỹ thuật thâm canh giống cam không hạt V2 tại tỉnh Tuyên Quang.

Về lộ trình tiếp theo, các địa phương cần đẩy mạnh triển khai mô hình thử nghiệm diện rộng tại các xã chuyên canh Tân Thành, Phù Lưu, Yên Phú trong giai đoạn 2021-2023. Các nhà vườn và đơn vị sản xuất nông nghiệp hãy chủ động ứng dụng quy trình kỹ thuật phân bón lá và chất điều hòa sinh trưởng ngay trong vụ canh tác tới để tối ưu hóa năng suất và nâng tầm thương hiệu cam Hàm Yên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu 1. Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón lá Phân bón lá thường gồm 3 thành phần chính: các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng, ngoài ra còn có một số chất kích thích sinh trưởng. Vai trò của phân bón lá đối với cây trồng là tác động tổng hợp của từng nhóm các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng, chúng có vai trò quan trọng trong đời sống cây trồng.

Trong cây trồng luôn tồn tại các cơ chế điều chỉnh các quá trình sinh trưởng và phát triển nhằm thích ứng với các điều kiện ngoại cảnh, duy trì sự sống. Việc áp dụng biện pháp kỹ thuật bón phân trong từng giai đoạn là rất cần thiết vì cây trồng hấp thu dinh dưỡng nuôi cây phần lớn qua bộ rễ, tuy nhiên hàm lượng dinh dưỡng trong đất là không đủ, đặc biệt là các yếu tố vi lượng. Chính vì thế, việc phun phân bón lá nhằm bổ sung dinh dưỡng cho cây là rất cần thiết. Nghiên cứu cải tiến các phương pháp phun bón phân cho cây trồng đã được thực hiện nhiều năm trên nhiều loại cây trồng.

Phân bón qua lá cung cấp nhanh, kịp thời các chất dinh dưỡng đa lượng, vi lượng cần thiết cho quá trình sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực của cây, đặc biệt là thời kỳ cây sinh trưởng mạnh, cần tập trung dinh dưỡng để tạo hoa, nuôi quả. Cơ sở khoa học của việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng Chất điều hòa sinh trưởng tự nhiên là những hormon, chúng tồn tại tự nhiên trong cây trồng với hàm lượng rất nhỏ, chúng có khả năng di chuyển từ bộ phận này sang bộ phận khác của cây và có tác dụng điều hoà quá trình trao đổi chất. Các chất điều hòa sinh trưởng tự nhiên được chia thành 5 nhóm chính là nhóm Auxin, Gibberellin, Cytokinin, Absisic Acid và Etylen. Nhóm Auxin gồm các chất chính: Acid Indolacetic axit (IAA), (Naphtil acetic axit -NAA), (Naptilacetic - NAA) và Acid Indol butilic axit (IBA) có 4 tác dụng: Kích thích phân chia và kéo dài tế bào; Cần thiết cho sự hình thành rễ, kích thích ra rễ; Kích thích sự lớn lên của bầu quả.

Nhóm Gibberellin (GA) có hàng chục chất khác nhau, nhưng thông dụng nhất là từ GA1 đến GA5, trong đó GA3 có tác dụng mạnh nhất. Gibberellin có tác dụng kích thích sự phát triển của tế bào theo chiều dọc; Kích thích sự sinh trưởng và phát triển của cây theo chiều cao, làm thân vươn dài, giúp hình thành các chồi nách nhiều hơn; Làm mất hạt của quả, phá giai đoạn ngủ nghỉ của hạt để kích thích hạt nảy mầm; Tăng số lượng lá, thay đổi hình dạng và tăng diện tích của lá; Kìm hãm sự phát triển của bộ rễ; Kích thích ra hoa, kéo dài cuống hoa, giúp hoa to hơn. Tuy nhiên Gibberellin chỉ phát huy tốt tác dụng khi cây trồng có đầy đủ dinh dưỡng N, P, K. Hiện nay, con người đã điều chế ra các chất điều hòa sinh trưởng nhân tạo mang nhiều lợi ích cho trồng trọt như kích thích nảy mầm của hạt giống, kích thích ra rễ (giâm cành, chiết cành), kích thích sinh trưởng, kích thích ra hoa đậu quả, đến tạo quả không hạt, kích thích quá trình chín hay kéo dài thời gian chín của quả.

dùng Etylen để kích thích ra hoa ở dứa hay kích thích chảy mủ cao su. Ethrel hay Ethephon dùng trong việc kích thích ra hoa sớm, ra trái vụ ở xoài và cây ăn trái. Cây trồng nói chung và cam quýt nói riêng luôn tồn tại các cơ chế điều khiển các quá trình sinh trưởng và phát triển nhằm thích ứng với các điều kiện ngoại cảnh, duy trì sự sống. Chất điều hòa sinh trưởng chính là các chất điều tiết các cơ chế này và thông qua tác động của các chất điều hòa sinh trưởng phôi có thể hình thành phát triển thành quả không qua quá trình thụ phấn thụ tinh do vậy quả được tạo thành do tác động của các chất này thường không hạt hoặc ít hạt.

Các chất này được tổng hợp với một lượng rất nhỏ ở các cơ quan đến một bộ phận nhất định của cây, từ đó chuyển sang các bộ phận khác để điều tiết hoạt động sinh lý của cây. Trong chất điều hòa sinh trưởng có Gibberellin (GA3) và Naphthalene aceticd axit NAA được tổng hợp ở tất cả các 5 bộ phận còn non của cây và được vận chuyển không phân cực. Tác dụng sinh lý của GA3 là ảnh hưởng đến quá trình ra hoa, sự lớn lên của quả, tạo quả không hạt, ngăn cản sự rụng của các cơ quan như lá, hoa, quả, làm chậm quá trình già hóa của toàn cây và sự chín của quả, kích thích kéo dài thân, dóng, kích thích sự nảy mầm của hạt, củ. NAA có tác dụng kích thích cây trồng ra rễ, ra hoa đồng loạt, kết nhiều trái, trái có phẩm chất tốt, ngăn ngừa rụng trái non, cho sản lượng tốt.

Nguồn gốc và phân loại cam quýt 1. Nguồn gốc Cam quýt có lịch sử trồng trọt từ lâu đời sau cây nho trong các loài cây ăn quả. Đã có nhiều nghiên cứu về nguồn gốc của cam quýt, phần lớn đều nhất trí rằng cam quýt có nguồn gốc ở miền Nam châu Á, trải dài từ Ấn Độ qua Hymalaya, Trung Quốc, vùng quần đảo Philipine, Malaysia, miền Nam Indonesia hoặc kéo dài đến lục địa Úc. Những báo cáo gần đây nhận định rằng, tỉnh Vân Nam - Trung Quốc có thể là nơi khởi nguyên của nhiều loài cam quýt quan trọng, tại đây còn có nhiều loài cam quýt hoang dại (Tanaka, 1954).

Trước đây có vài bài báo cáo cho rằng loài chanh Yên (Citrus medica L.), phật thủ (Citrus medica Var. ), có thể có nguồn gốc ở Địa Trung Hải hoặc Bắc Phi. Nhưng hiện nay minh chứng được sáng tỏ, Citrs medica có nguồn gốc từ miền Nam Trung Quốc (Quyang Tao, 1990). Giống cam nổi tiếng thế giới “Washington Navel”, ở Việt Nam vẫn thường gọi là cam Navel được báo cáo là đang đột biến tự nhiên từ một giống cam ngọt, giống này được phát hiện ở Brazil, lần đầu tiên trồng ở Úc năm 1928, ở Frorida (Mỹ) năm 1983, ở California năm 1970 và nó rất nổi tiếng ở Washington (Swingle và Reece, 1967).Các giống bưởi (Citrus grandis) 6 được báo cáo có nguồn gốc ở Malaysia, Ấn Độ.

Một thuyền trưởng người Ấn Độ có tên là Shaddock đã mang giống bưởi này tới trồng ở Caribe, sau đó theo các thủy thủ, bưởi được giới thiệu ở Palestin vào năm 900 sau Công nguyên và ở châu Âu sau thời gian đó (Wakana, 1988). Bưởi chùm (Citrus paradisis) được xác định là dang đột biến hay dạng con lai tự nhiên ở bưởi, nó xuất hiện sớm nhất ở vùng Barbadas miền Tây Ấn Độ và được trồng lần đầu tiên ở Florida Mỹ năm 1809 và trở thành một trong những loại quả chất lượng cao ở châu Mỹ. Tóm lại, cam quýt có nguồn gốc ở miền Nam châu Á, sự lan trải của cam quýt trên thế giới gắn liền với lịch sử buôn bán đường biển và các cuộc chiến tranh trước đây. Cam quýt được di chuyển đến châu Phi từ Ấn Độ bởi các thuyền buôn, di chuyển đến châu Mỹ bởi các nhà thám hiểm.

Tính trạng không hạt có vai trò rất quan trọng đối với sản xuất quả chất lượng cao ở cam, quýt, bưởi, chanh. Tính trạng có hạt và nhiều hạt làm giảm giá trị thương mại của công nghiệp chế biến quả có múi. Phân loại Cam quýt thuộc bộ cam quýt (Rutale), họ cam quýt (Rutaceae), được phân chia làm 130 giống (genera) với những đặc điểm chung như cây có bầu lọc nổi trên đài hoa, lá phần lớn có đỉnh hình răng cưa, quả thảo gồm hai hay nhiều noãn bên trong, 130 giống này nằm trong họ phụ khác nhau, trong đó họ phụ hoa hồng (Aurantirideae) là có ý nghĩa nhất. Sự phân loại chi tiết hơn dưới họ phụ Aurantirideae có tộc Citereae (28 giống) và tộc phụ Citrnae (13 giống), 3 nhóm: “tiền cam quýt”, “gần cam quýt”, và nhóm “cam quýt thật sự” (True Citrus group) được phân bố từ Citreace và tộc phụ Citrnae (Trần Như Ý và cs, 2000; Đỗ Đình Ca, 1996).

Sự phân loại cam quýt khá phức tạp vì có các yếu tố như: có rất nhiều giống (Cultivars) trong sản xuất và các dạng con lai của giống này (Hybrids), hiện tượng hạt đa phôi, đột biến và hiện tượng đa phôi cũng là những nhân tố gây khó khăn cho phân loại cam quýt. Hiện nay tồn tại hai hệ thống phân loại 7 cam quýt được nhiều người áp dụng, theo tanaka Nhật Bản (Phạm Văn Côn, 1997). Cam quýt gồm 100 đến 160 loài (Specias) khác nhau, Tanaka quan sát thực tiễn sản xuất và cho rằng các giống (Cultivars) cam quýt quả trong quá trình trồng trọt đã biến dị trở thành giống mới. Ông quan sát ghi chép tỉ mỉ đặc điểm hình thai của các giống đã biến dị này và phân chúng thành một loài mới hoặc giống mới có tên khoa học với tên khoa học được bắt đầu bằng tên giống hoặc loài đã sinh ra chúng và kết thúc bằng chữ Horticulture.

Tanaka, Swingle đã phân chia cam quýt ra thành 16 loài và các nhà khoa học vẫn dùng bảng phân loại của Tanaka để gọi tên các giống cam quýt vì bảng phân loại này chi tiết đến từng giống. Có 10 loài quan trọng nhất trong nhóm True Citrus group và nhóm con lai được liệt kê ở bảng biểu sau và một số nhóm con lai phổ biến, đây là những loài được trồng phổ biến và có ý nghĩa với đời sống con người, có thể được mô tả như sau: (Vũ Công Hậu, 1996; Trần Thế Tục và cs, 1988) Bảng 1. Các loài cam quýt thực sự có ý nghĩa trong sản xuất STT Tên loài Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt 1 C.sisnensis Osbereck Sweet Orange Cam ngọt 2 C.aurantium L Sour Orange Cam chua 3 C.reticulata Blanco Mandarin Quýt 4 C.limon Osbreck Lemon Chanh núm 5 C.medica L Citron Chanh yên 6 C.auraantifolia Swingle Lime Chanh vỏ mỏng 7 C.trifolia L Trioliate Chanh đắng 8 C.grandis L Shadock Bưởi 9 C.paradishi L Pomelo Bưởi chum 10 C.fortunenna Swingle Kumquat Quất 1. Yêu cầu ngoại cảnh của cam quýt 8 1.

Nhiệt độ Cam quýt có thể sống và phát triển được khoảng nhiệt độ từ 13 - 38 oC, thích hợp nhất là từ 23 - 29 oC. Dưới 13 oC và trên 42 oC thì sự sinh trưởng ngừng lại, dưới (- 5) oC thì chết. Tuy nhiên hiện nay người ta đã chọn được những giống chịu lạnh tốt như cam mật Ôn Châu, cam Washington Navel dưới (-11) - (-12) oC cây mới chết, do đó các giống này có thể trồng được ở vĩ độ cao, hoặc dùng giống kháng lạnh như Poncirus trifoliata để làm gốc ghép (Trần Thế Tục, 1980).