Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở thực tiễn và cơ sở lý luận của đề tài 2. Cơ sở thực tiễn Chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đang là hướng đi trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta. Hiện nay một số diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã chuyển đổi sang mô hình mới như trồng hoa và một số loại cây trồng khác.
Tỉnh đã hình thành một số vùng sản xuất hoa, cây cảnh mang tính chuyên canh như: Vùng sản xuất hoa hồng tại xã Hùng Thắng (Đại Từ) quy mô gần 5ha, xã Thành Công (Phổ Yên) quy mô gần 2 ha, vùng sản xuất đào cảnh tại phường Cam Giá và Gia Sàng (TP Thái Nguyên) quy mô xấp xỉ 7,5 ha, xã Minh Lập (Đồng Hỷ) quy mô gần 4ha. Một số chủng loại hoa, cây cảnh chính đang được trồng nhiều ở Thái Nguyên là hoa cúc, hoa hồng, cây đào. Một vài năm gần đây có bổ sung một số chủng loại hoa mới như đồng tiền, cẩm chướng, layơn.Thời vụ trồng chủ yếu là vụ xuân hè (tháng 3 đến tháng 5), và hè thu (tháng 6 đến tháng 8) và vụ đông xuân (tháng 9 đến tháng 10). Tuy nhiên sản xuất hoa của vùng còn gặp một số những khó khăn.
Bên cạnh những yếu tố xã hội như đất đai phân tán nhỏ lẻ, nguồn lao động dồi dào nhưng số lao động có hiểu hiết về phát triển sản xuất hoa cây cảnh còn ít, cơ sở hạ tầng yếu kém thì vấn đề kỹ thuật trong sản xuất hoa cây cảnh cũng là một trong những khó khăn không nhỏ. Người dân vẫn còn lạc hậu, việc sản xuất chủ yếu là ngoài tự nhiên, áp dụng theo phương pháp truyền thống và dựa vào kinh nghiệm là chính ít sử dụng các biện pháp kỹ thuật như sử dụng chất kích thích sinh trưởng, bón phân qua lá. nên năng suất, chất lượng hoa n 4 thấp mẫu mã hoa chưa đẹp, chủng loại và hình dáng hoa chưa phong phú nên không đáp ứng dược nhu cầu thị trường. Theo kết quả điều tra, khảo sát thị trường tiêu thụ hoa, cây cảnh trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua cho thấy.
Thị trường tiêu thụ hoa cây cảnh của tỉnh chủ yếu là nội tỉnh, tại các khu dân cư tập trung đông như TP Thái Nguyên, các thị xã, thị trấn trên địa bàn tỉnh. Số lượng hoa, cây cảnh sản xuất trong tỉnh mới chỉ đáp ứng được 62,3% nhu cầu thị trường, còn lại là hoa được vận chuyển từ nới khác đến. Chủng loại hoa vận chuyển từ thị trường khác đến Thái Nguyên chủ yếu là các loại hoa mà người dân địa bàn tỉnh chưa sản xuất được hoặc sản xuất với số lượng còn hạn chế như: Hoa lily, hoa hồng, hoa layơn. Theo niên giám thống kê của tỉnh Thái Nguyên năm 2006, dân số thành thị là 260.000 người, nông thôn là 849.
Như vậy khi đời sống ngày càng được nâng cao thì nhu cầu thẩm mỹ ngày càng lớn, vì vậy với sự phát triển về kinh tế của tỉnh, nhu cầu hoa ở đây trong những năm tới sẽ ngày một tăng cao. Đây sẽ là một trong những điều kiện thuận lợi để phát triển, mở rộng sản xuất hoa, cây cảnh trên địa bàn tỉnh. Các nghiên cứu về dinh dưỡng qua lá Việc sử dụng phân bón thông thường cây hấp thụ nhờ lông hút của bộ rễ và phụ thuộc vào nhiều yếu tố: đất, nước, giống, thời tiết, côn trùng, vi sinh vật… Mặt khác chi phí phân bón trong nông nghiệp chiếm đến 30 - 50%. Trong lúc đó, mục đích của người sản xuất không chỉ nhằm đạt năng suất tối đa mà còn tìm lợi nhuận cao nhất.
Cho nên con người phải tìm đến những biện pháp bón phân đạt hiệu quả cao nhất, tiết kiệm nhất, hiệu suất cao nhất. Phân bón qua lá là biện pháp rất quan trọng trong những biện pháp đó. n 5 Theo đề tài nghiên cứu khoa hoc về Nghiên cứu sản xuất phân bón của nhóm nghiên cứu Nguyễn Huy Phiêu, Đặng Ninh, Lương Quỳnh Chúc, Phạm Đỗ Thanh Thuỳ, Ngô Văn Nhượng, Quách Thị Phiến, Hoàng Anh Tuấn, Bùi Đình Dinh, Nguyễn Văn Bộ tại Viện Thổ nhưỡng nông hoá thì cây cối không những hấp thụ chất dinh dưỡng qua rễ mà còn hấp thụ qua lá, trong khi diện tích lá của cây lại gấp hành chục lần diện tích mà rễ cây ăn tới. Dùng phân bón lá có nhiều ưu điểm: - Chất dinh dưỡng được cung cấp cho cây nhanh hơn bón gốc - Hiệu suất sử dụng dinh dưỡng cao hơn - Chi phí thấp hơn - Ít ảnh hưởng đến môi trường và đất trồng Theo số liệu đã được công bố, hiệu suất sử dụng chất dinh dưỡng qua lá đạt tới 95 %.
Ở Philippin dùng phân bón lá cho tăng năng suất lúa 1,5 lần so với dùng phân bón gốc qua rễ và gấp 3,3 lần khi không bón phân. Khi dùng phân bón lá cây lúa khoẻ hơn, cứng cáp hơn, chịu được sâu bệnh, không làm chua đất như khi bón nhiều và liên tục phân bón hoá học vào đất. Hạt thóc cũng nặng thêm và chắc hơn, tỷ lệ gạo gãy không đáng kể, làm cho gạo của Philippin phù hợp với thị trường quốc tế. Dùng phân bón lá, lượng bón chỉ tốn bằng 1/4 so với phân bón qua đất.
Ở nước ta, từ những năn 80, Viện Hoá học Công nghiệp đã tiến hành tách chiết axit humic từ than bùn để điều chế một số loại Humat dùng làm chất kích thích sinh trưởng phun cho cây trồng. Kết quả là đã được thị trường chấp nhận. Tuy nhiên, trình độ khoa học kỹ thuật ngày một cao, khách hàng yêu cầu bổ sung thêm các chất dinh đường đa vi lượng, chất lượng của sản phẩm đưa ra thị trường phải ngày một nâng cao. Nhu cầu đó hoàn toàn phù hợp với nhũng kết quả nghiên cứu của nhiều nước tiên tiến.
n 6 Người ta đã xác định thời kỳ cây lớn cần nhiều các nguyên tố Ca, K và N. Khi tạo hoa, trái, củ lại cần nhiều nguyên tố P, N, nguyên tố trung lượng và vi lượng. Những kết quả nghiên cứu tác dụng của humat đã cho thấy hiệu quả về cải tạo tính chất vật lý của đất, làm thay đổi tính chất hoá học của đất và hiệu quả sinh học-kích thích sinh trưởng cây trồng. Một số ứng dụng về dinh dưỡng qua lá Theo nghiên cứu của Nguyễn Anh Kết - GĐ công ty Thanh Hà và cộng sự đã đưa ra kết luận: Sử dụng phân bón lá hữu cơ sinh học KH giảm được chi phí cho nhà nông, không độc hại cho người sử dụng và môi trường.
Chẳng hạn, nếu 01 ha bị ngập mặn từ 0,3 - 0,6%, diện tích thu hoạch không đáng kể hoặc mất trắng thì khi đưa sản phẩm phân bón lá hữu cơ sinh học KH vào chăm bón khi thu hoạch lợi nhuận tăng bình quân 4050000 - 6750000 đồng/ha. Nếu áp dụng với diện tích lớn hàng ngàn ha sẽ đưa lại một con số không hề nhỏ. Có thể thấy rằng mặc dù chi phí cho sản xuất ít nhưng đem lại hiệu quả kinh tế cao đồng thời cây trồng sẽ kịp thời vụ. Ở những thời điểm thời tiết không thuận, phân bón lá được coi là chất điều hoà sinh trưởng do có chứa nhiều các chất tăng trưởng, vitamin và một số vi lượng rất cần thiết cho quá trình sinh trưởng của cây.
Phân bón hữu cơ lỏng Ước mơ nhà nông AGRODREAM được sản xuất từ phế thải tài nguyên biển như cá, rong biển, tôm, cua, da động vật, phế thải giàu prôtein từ quá trình sản xuất thực phẩm (thịt, nấm, bã bia, bã đậu tương, cám) theo phương pháp thuỷ phân bằng enzyme ở nhiệt độ thấp nên các axit amin và vitamin còn lại trong phân nhiều hơn. Phun phân bón lá thay cho phân bón thúc nhưng không thay thế phân bón lót và phân bón qua đất. Rễ cây ngoài việc hấp thụ chất dinh dưỡng từ đất cung cấp cho cây trồng, nó còn có vai trò đặc biệt quan trong sự hình thành các hóc môn sinh trưởng, quyết định tới sự phát triển của cây trồng. n 7 Theo tác giả Nguyễn Kim Lý và Nguyễn Xuân Linh[26] đã sử dụng kích phát tố của Công ty Thiên Nông và đi đến kết luận: Việc sử dụng phân bón lá này với liều lượng 1gr thuốc pha 1lít nước sạch và nhúng phần gốc của cành xuống 3 phút rồi đem phần dung dịch thuốc còn lại pha thêm 5gr phân bón lá phun lên cành giâm cứ 5 ngày phun 1 lần, có thể đảm bảo 80 -90% số cây ra rễ với thời gian rút ngắn.
Phương pháp này được áp dụng hiệu quả cao hơn cho việc nhân giống vào mùa hè. Sau nhiều năm nghiên cứu, Viện Thổ nhưỡng - Nông hóa (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) vừa chính thức công bố phân bón qua lá FID, không chỉ có tác dụng làm tăng năng suất cây trồng, mà còn có thể bổ sung iốt cho người thông qua lượng iốt hòa tan trong cây. Theo các nhà nghiên cứu, chế phẩm phân bón lá FID sẽ giúp con người thông qua cây trồng hấp thụ iốt nhiều nhất dưới dạng hòa tan. Thêm nữa, việc sử dụng phân bón lá FID cũng rất đơn giản.
Người dùng chỉ cần pha 30-40ml dung dịch FID cho một bình 8- 18 lít nước, liều lượng phun trung bình 2 bình/sào Bắc Bộ. Các nghiên cứu về chất diều hoà sinh trưởng a. Sự cân bằng hormon trong cây: Ở thực vật bất cứ mọi hoạt động sinh trưởng và phát triển nào, đặc biệt là các quá trình hình thành cơ quan (rễ, thân, lá, hoa, quả.) cũng như sự chuyển qua các giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây đều được điều chỉnh đồng thời bởi nhiều loại hoocmon trong chúng. Chính vì vậy mà sự cân bằng giữa các hormon có một ý nghĩa quyết định.
Nhìn chung có thể phân thành hai loại cân bằng là sự cân bằng chung và sự cân bằng riêng giữa các hoocmon. Sự cân bằng chung: Sự cân bằng chung được thiết lập dựa trên cơ sở hai nhóm phytohoocmon có hoạt tính sinh lý trái ngược nhau: Nhóm chất kích thích sinh trưởng và nhóm chất ức chế sinh trưởng. Sự cân bằng này được xác định trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển của cây. Trong quá trình phát n 8 triển cá thể từ khi cây sinh ra cho đến khi cây chết thì sự cân bằng trong chúng diễn ra theo quy luật là ảnh hưởng các kích thích giảm dần và ảnh hưởng các ức chế tăng dần.
Sự cân bằng riêng: Trong cây có vô số các quá trình phát sinh hình thái và hình thành cơ quan khác nhau như rễ, thân, lá, hoa, quả, sự nảy mầm, sự chín.