Nghiên Cứu, Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất Tại Thị Trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu đánh giá biến động sử dụng đất phục vụ quản lý đất đai thị trấn sóc sơn huyện sóc sơn tp, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nhữ Thị Xuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên Cứu Biến Động Sử Dụng Đất Tại Thị Trấn Sóc Sơn, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Nhiệm vụ của đề tài
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Các kết quả đạt được của luận văn
• 0.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình ứng dụng viễn thám và GIS nghiên cứu biến động sử dụng đất
• 1.2. Tổng quan bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 1.2.1. Một số khái niệm
• 1.2.2. Nội dung của bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 1.2.2.1. Các yếu tố nội dung cơ sở địa lý trên bản đồ nền
• 1.2.2.2. Các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất
• 1.3. Các phương pháp thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 1.4. Khái quát về bản đồ biến động sử dụng đất
• 1.4.1. Mục đích, ý nghĩa
• 1.4.2. Nguyên nhân và các hình thức biến động sử dụng đất
• 1.5. Quản lý đất đai
• 1.5.1. Mục đích của việc quản lý đất đai
• 1.6. Khái quát về đánh giá biến động sử dụng đất
• 1.6.1. Ý nghĩa thực tiễn trong đánh giá biến động sử dụng đất
• 1.7. Viễn thám và GIS trong nghiên cứu biến động sử dụng đất
• 1.7.1. Công nghệ viễn thám
• 1.7.2. Hệ thống thông tin địa lý
• 1.7.3. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
• 1.7.4. Các quan điểm nghiên cứu
• 1.7.5. Các phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM MỘT SỐ YẾU TỐ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA THỊ TRẤN SÓC SƠN, HUYỆN SÓC SƠN
• 2.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Các yếu tố điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT PHỤC VỤ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI THỊ TRẤN SÓC SƠN, HUYỆN SÓC SƠN VỚI SỰ TRỢ GIÚP CỦA VIỄN THÁM VÀ GIS
• 3.1. Quy trình công nghệ xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất bằng phương pháp viễn thám và GIS
• 3.1.1. Sơ đồ quy trình công nghệ thành lập bản đồ biến động sử dụng đất
• 3.1.2. Nội dung các bước thực hiện
• 3.2. Nhận xét biến động sử dụng đất khu vực nghiên cứu
• 3.2.1. Phân tích, đánh giá biến động sử dụng đất Thị trấn Sóc Sơn giai đoạn 2003 - 2015
• 3.2.2. Phân tích biến động sử dụng đất giai đoạn 2003 - 2015
• 3.3. Đánh giá tổng hợp biến động sử dụng đất thị trấn Sóc Sơn theo khía cạnh phát triển bền vững
• 3.4. Đánh giá chung về tiềm năng đất đai của thị trấn Sóc Sơn
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Biến Động Sử Dụng Đất Sóc Sơn Tại Sao

Đất đai là nguồn lực quan trọng, cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Dưới áp lực gia tăng dân số và sử dụng đất thiếu bền vững, việc nghiên cứu biến động sử dụng đất trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách sử dụng đất hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Sóc Sơn, một huyện ngoại thành Hà Nội, đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng, gây áp lực lớn lên công tác quản lý đất đai. Việc ứng dụng viễn thám và GIS mang lại hiệu quả cao trong nghiên cứu này, giúp đánh giá và quản lý tài nguyên đất một cách hiệu quả. Theo Mac, đất đai là tài sản vĩnh viễn của loài người, điều kiện cần để sinh tồn và sản xuất.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Biến Động Đất Đai Sóc Sơn

Nghiên cứu biến động sử dụng đất Sóc Sơn là vô cùng quan trọng vì nó cung cấp thông tin chi tiết về sự thay đổi trong việc sử dụng đất theo thời gian. Điều này giúp các nhà quản lý và hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về các xu hướng phát triển đô thị, nông nghiệp và công nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp để quản lý tài nguyên đất một cách bền vững. Việc đánh giá hiện trạng sử dụng đất Sóc Sơn cũng giúp xác định các vấn đề tiềm ẩn như sử dụng đất không hiệu quả, ô nhiễm môi trường và mất cân bằng sinh thái.

1.2. Ứng Dụng Viễn Thám và GIS Trong Quản Lý Đất Đai Sóc Sơn

Viễn thám và GIS là những công cụ mạnh mẽ giúp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu về biến động sử dụng đất. Ảnh vệ tinh cung cấp thông tin tổng quan về khu vực nghiên cứu, trong khi GIS cho phép tích hợp và phân tích dữ liệu không gian, tạo ra các bản đồ và báo cáo chi tiết. Việc sử dụng viễn thám và GIS giúp tiết kiệm thời gian và chi phí so với các phương pháp truyền thống, đồng thời cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho công tác quản lý đất đai. Vệ tinh VINASAT 1 đã mở ra hướng đi mới trong ứng dụng ảnh Viễn Thám ở Việt Nam.

II. Thách Thức Quản Lý Biến Động Đất Đai Tại Thị Trấn Sóc Sơn

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại Sóc Sơn tạo ra nhiều thách thức trong quản lý đất đai. Sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp, sự phát triển của các khu công nghiệp và khu dân cư mới gây ra áp lực lớn lên quy hoạch sử dụng đất Sóc Sơn. Việc quản lý biến động sử dụng đất đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự tham gia của cộng đồng và các giải pháp công nghệ hiệu quả. Cần có các chính sách và quy định rõ ràng để đảm bảo sử dụng đất hợp lý, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

2.1. Áp Lực Đô Thị Hóa Lên Quỹ Đất Nông Nghiệp Sóc Sơn

Đô thị hóa nhanh chóng dẫn đến việc chuyển đổi diện tích lớn đất nông nghiệp sang đất ở, đất công nghiệp và đất dịch vụ. Điều này gây ra nhiều hệ lụy như giảm diện tích đất canh tác, ảnh hưởng đến an ninh lương thực và đời sống của người dân nông thôn. Cần có các giải pháp để bảo vệ đất nông nghiệp, khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao và tạo ra các nguồn thu nhập thay thế cho người dân bị ảnh hưởng bởi quá trình đô thị hóa. Biến động sử dụng đất nông nghiệp cần được kiểm soát chặt chẽ.

2.2. Quản Lý Quy Hoạch Sử Dụng Đất Trong Bối Cảnh Phát Triển Đô Thị

Việc quy hoạch sử dụng đất Sóc Sơn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản và có tầm nhìn dài hạn. Quy hoạch cần phải dự báo được các xu hướng phát triển đô thị, xác định rõ các khu vực ưu tiên phát triển và các khu vực cần bảo tồn. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập quy hoạch để đảm bảo quy hoạch phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của người dân. Việc thực hiện quy hoạch cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ quy định và đạt được các mục tiêu đề ra.

2.3. Tác Động Của Biến Động Sử Dụng Đất Đến Môi Trường Sóc Sơn

Biến động sử dụng đất có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường như ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, suy thoái đất và mất đa dạng sinh học. Việc chuyển đổi đất rừng sang đất ở hoặc đất công nghiệp có thể làm giảm khả năng hấp thụ khí CO2 và tăng nguy cơ xảy ra lũ lụt. Cần có các biện pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động sử dụng đất đến môi trường, bảo vệ các khu vực có giá trị sinh thái cao và khuyến khích sử dụng đất bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Biến Động Đất Đai Sóc Sơn Hiệu Quả Nhất

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để đánh giá biến động sử dụng đất tại Sóc Sơn. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin chi tiết về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp được sử dụng để xử lý và đánh giá các tài liệu liên quan. Phương pháp chuyên gia giúp thu thập ý kiến đóng góp từ các chuyên gia trong lĩnh vực. Đặc biệt, phương pháp Bản đồ, Viễn Thám và GIS đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất và đánh giá biến động sử dụng đất.

3.1. Thu Thập và Xử Lý Dữ Liệu Viễn Thám và GIS

Quá trình thu thập dữ liệu bao gồm việc tìm kiếm và tải xuống ảnh vệ tinh đa thời gian (ví dụ: ảnh Spot 5) của khu vực Sóc Sơn. Dữ liệu GIS bao gồm bản đồ địa hình, bản đồ hành chính và các thông tin liên quan đến quy hoạch sử dụng đất. Sau khi thu thập, dữ liệu được xử lý bằng các phần mềm chuyên dụng để loại bỏ nhiễu, hiệu chỉnh hình học và tăng cường chất lượng ảnh. Dữ liệu GIS được chuẩn hóa và tích hợp vào hệ thống cơ sở dữ liệu.

3.2. Phân Tích Biến Động Sử Dụng Đất Bằng Phần Mềm Chuyên Dụng

Sử dụng các phần mềm phân tích biến động sử dụng đất như ENVI, ArcGIS để phân loại ảnh vệ tinh và so sánh hiện trạng sử dụng đất ở các thời điểm khác nhau. Các kỹ thuật phân loại ảnh bao gồm phân loại có giám sát và phân loại không giám sát. Kết quả phân loại được kiểm tra độ chính xác bằng cách so sánh với dữ liệu thực địa. Các bản đồ biến động sử dụng đất được tạo ra để thể hiện sự thay đổi về diện tích và loại hình sử dụng đất theo thời gian.

3.3. Đánh Giá Nguyên Nhân và Tác Động Của Biến Động Đất Đai

Sau khi xác định được biến động sử dụng đất, cần phải đánh giá nguyên nhân và tác động của những thay đổi này. Nguyên nhân có thể là do đô thị hóa, phát triển kinh tế, chính sách của nhà nước hoặc các yếu tố tự nhiên. Tác động có thể là tích cực (ví dụ: tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống) hoặc tiêu cực (ví dụ: ô nhiễm môi trường, mất đất nông nghiệp). Việc đánh giá nguyên nhân và tác động giúp đưa ra các giải pháp quản lý đất đai hiệu quả hơn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Biến Động Đất Đai Thị Trấn Sóc Sơn 2003 2015

Nghiên cứu đã xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất ở 3 thời điểm 2003, 2010, 2015 từ ảnh Spot 5. Từ đó xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất các giai đoạn: 2003 – 2010, 2010 – 2015, 2003 – 2015. Kết quả cho thấy có sự chuyển đổi đáng kể từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, đặc biệt là đất ở và đất công nghiệp. Nghiên cứu cũng xác định được các nguyên nhân chính gây ra biến động sử dụng đất và đánh giá tác động của những thay đổi này đến kinh tế, xã hội và môi trường.

4.1. Phân Tích Chi Tiết Biến Động Sử Dụng Đất Giai Đoạn 2003 2010

Giai đoạn 2003-2010 chứng kiến sự gia tăng đáng kể diện tích đất ở và đất công nghiệp do quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế. Diện tích đất nông nghiệp giảm do chuyển đổi mục đích sử dụng. Các khu vực ven đô thị có tốc độ thay đổi sử dụng đất Sóc Sơn nhanh hơn so với các khu vực trung tâm. Cần có các biện pháp để kiểm soát quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp và bảo vệ các khu vực có giá trị sinh thái cao.

4.2. Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất Giai Đoạn 2010 2015

Giai đoạn 2010-2015 tiếp tục chứng kiến xu hướng tăng diện tích đất ở và đất công nghiệp, nhưng với tốc độ chậm hơn so với giai đoạn trước. Sự phát triển của các khu đô thị mới và khu công nghiệp tập trung là nguyên nhân chính gây ra biến động sử dụng đất. Cần có các chính sách để khuyến khích sử dụng đất hiệu quả và bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4.3. So Sánh và Tổng Hợp Biến Động Sử Dụng Đất 2003 2015

So sánh biến động sử dụng đất trong hai giai đoạn 2003-2010 và 2010-2015 cho thấy xu hướng đô thị hóa và phát triển kinh tế tiếp tục diễn ra, nhưng với tốc độ chậm dần. Tổng diện tích đất ở và đất công nghiệp tăng đáng kể trong giai đoạn 2003-2015, trong khi diện tích đất nông nghiệp giảm. Cần có các giải pháp quản lý đất đai tổng thể để đảm bảo phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

V. Giải Pháp Quản Lý Biến Động Đất Đai Bền Vững Tại Sóc Sơn

Để quản lý biến động sử dụng đất một cách bền vững tại Sóc Sơn, cần có sự kết hợp giữa các giải pháp quy hoạch, chính sách và công nghệ. Quy hoạch sử dụng đất cần phải có tầm nhìn dài hạn, dự báo được các xu hướng phát triển và bảo vệ các khu vực có giá trị sinh thái cao. Chính sách cần phải khuyến khích sử dụng đất hiệu quả, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo quyền lợi của người dân. Công nghệ cần được ứng dụng rộng rãi trong công tác quản lý đất đai, từ thu thập dữ liệu đến phân tích và giám sát.

5.1. Hoàn Thiện Quy Hoạch Sử Dụng Đất Với Tầm Nhìn Dài Hạn

Quy hoạch sử dụng đất cần phải được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học, phân tích kỹ lưỡng các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Quy hoạch cần phải dự báo được các xu hướng phát triển đô thị, xác định rõ các khu vực ưu tiên phát triển và các khu vực cần bảo tồn. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập quy hoạch để đảm bảo quy hoạch phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của người dân.

5.2. Xây Dựng Chính Sách Khuyến Khích Sử Dụng Đất Hiệu Quả

Chính sách cần phải khuyến khích sử dụng đất hiệu quả, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo quyền lợi của người dân. Các chính sách có thể bao gồm: chính sách thuế đất, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chính sách đền bù giải phóng mặt bằng hợp lý và chính sách khuyến khích đầu tư vào các dự án sử dụng đất bền vững.

5.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý và Giám Sát Đất Đai

Công nghệ cần được ứng dụng rộng rãi trong công tác quản lý đất đai, từ thu thập dữ liệu đến phân tích và giám sát. Các công nghệ có thể bao gồm: viễn thám, GIS, hệ thống thông tin địa lý (LIS), hệ thống định vị toàn cầu (GPS) và các phần mềm quản lý đất đai chuyên dụng. Việc ứng dụng công nghệ giúp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, giảm thiểu sai sót và cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Biến Động Đất Đai Sóc Sơn Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về biến động sử dụng đất tại thị trấn Sóc Sơn trong giai đoạn 2003-2015. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hỗ trợ công tác quản lý đất đai và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trong tương lai, cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất, tác động của biến động sử dụng đất đến môi trường và các giải pháp quản lý đất đai bền vững.

6.1. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Đất Đai Sóc Sơn

Các hướng nghiên cứu chuyên sâu có thể bao gồm: nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến sử dụng đất, nghiên cứu về mối quan hệ giữa biến động sử dụng đất và an ninh lương thực, nghiên cứu về các mô hình quy hoạch sử dụng đất hiệu quả và nghiên cứu về các công cụ kinh tế để quản lý biến động sử dụng đất.

6.2. Tăng Cường Ứng Dụng GIS và Viễn Thám Trong Quản Lý Đất Đai

Cần tăng cường ứng dụng GIS và viễn thám trong công tác quản lý đất đai, từ thu thập dữ liệu đến phân tích và giám sát. Các ứng dụng có thể bao gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, theo dõi biến động sử dụng đất, đánh giá tác động của các dự án phát triển đến đất đai và hỗ trợ ra quyết định trong công tác quản lý đất đai.

6.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Đất Đai Tại Địa Phương

Cần nâng cao năng lực cán bộ quản lý đất đai tại địa phương thông qua các khóa đào tạo, tập huấn về GIS, viễn thám, quy hoạch sử dụng đất và các chính sách pháp luật liên quan đến đất đai. Cán bộ quản lý đất đai cần phải được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác quản lý đất đai một cách hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đánh giá biến động sử dụng đất phục vụ công tác quản lý đất đai khu vực Thị trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội trên cơ sở ứng dụng ảnh viễn thám và GIS. Chương 2: Khái quát đặc điểm yếu tố tự nhiên và kinh tế - xã hội của Thị trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn. Nghiên cứu, đánh giá biến động sử dụng đất phục vụ quản lý đất đai Thị trấn Sóc Sơn, Huyện Sóc Sơn với sự trợ giúp của ảnh viễn thám và GIS.

4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình ứng dụng viễn thám và GIS nghiên cứu biến động sử dụng đất Việc sử dụng tư liệu viễn thám (ảnh hàng không và ảnh vệ tinh) nghiên cứu sử dụng đất đã được bắt đầu từ năm 1940. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu ứng dụng ảnh hàng không trong nghiên cứu sử dụng đất tiêu biểu như: Năm 1971, ở Beclin đã sử dụng các ảnh hàng không chụp liên tiếp nhau để kiểm soát sự thay đổi đô thị (Dueker và Harton 1971, Hathaout 1978). đã tiến hành nghiên cứu thành lập các bản đồ sử dụng đất của Dethi tại ba thời điểm 1959, 1969, 1978 bằng các thông tin viễn thám đa thời gian.

Năm 1987 Manfred Ehlers và nnk cũng nghiên cứu biến đổi sử dụng đất giai đoạn 1975-1986 thông qua giải đoán ảnh hàng không năm 1975 và xử lý ảnh số ảnh vệ tinh SPOT năm 1986 (Đinh Thị Bảo Hoa, 2007)…. Cho tới nay, gần 40 năm phát triển, viễn thám đã trở thành một công cụ hiện đại trong nghiên cứu, quan sát Trái đất. Ở Việt Nam, từ những năm 1960 cũng đã sử dụng ảnh hàng không cho mục đích thành lập bản đồ địa hình, hiệu chỉnh và thành lập bản đồ rừng. Nhưng có thể nói viẽn thám ở Việt Nam chỉ thực sự phát triển mạnh vào đầu những năm 1980, với sự ra đời của Uỷ Ban nghiên cứu vũ trụ Việt Nam.

Từ đó đến nay đã có rất nhiều dự án, các công trình nghiên cứu ứng dụng viễn thám liên tiếp xuất hiện, những công trình đầu tiên có thể kể tới như: Chương trình nghiên cứu 3 tầng (vệ tinh, máy bay, mặt đất) do Uỷ ban nghiên cứu vũ trụ Việt Nam tổ chức (1980) với sự tham gia của nhiều Bộ Ngành với mục tiêu điều tra khảo sát tổng hợp một số khu vực chìa khoá nhằm xây dựng các mẫu giải đoán ảnh; Dự án UNDP/FAO của Viện Điều tra Quy hoạch rừng lần đầu tiên sử dụng ảnh Landsat MSS thành lập bản đồ rừng toàn quốc và đánh giá biến động rừng giai đoạn 1975-1983. Năm 1991 Uỷ Ban Nghiên cứu 5 z Vũ trụ Việt Nam phối hợp Viện Khoa học Việt Nam, Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Tổng Cục quản lý ruộng đất và Cục Đo đạc và Bản đồ Nhà nước triển khai thực hiện chương trình liên ngành sử dụng ảnh vệ tinh Landsat TM thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất toàn quốc tỷ lệ 1:250000 và 1:1000000….Từ đó tới nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu ứng dụng viễn thám như: Biến động đường bờ của Nguyễn Đình Dương, hiện trạng sử dụng đất, biến động lớp phủ mặt đất của Nguyễn Ngọc Thạch, Phạm Văn Cự, Nguyễn Đình Dương, Lại Anh Khôi, Trần Minh Ý, Trương Thị Hoà Bình. Nghiên cứu trượt lở đất, lũ lụt của Nguyễn Ngọc Thạch, Phạm Văn Cự. Nghiên cứu đô thị của Đinh Thị Bảo Hoa, ….

Một số công trình nghiên cứu biến động sử dụng đất của một số quận, huyện của Hà Nội như biến động sử dụng đất huyện Thanh Trì của Đinh Thị Bảo Hoa và Nhữ Thị Xuân; nghiên cứu biến động sử dụng đất huyện Từ Liêm của Phạm Văn Cự,… Trong nhiều năm qua, ảnh hàng không là một loại tư liệu quan trọng để thành lập bản đồ, nghiên cứu các đối tượng và hiện tượng trên bề mặt đất trong đó có sử dụng đất, bởi chúng cho hiệu quả nhanh và chi phí thấp. Tuy nhiên, ảnh hàng không cũng có những hạn chế như thường bị gián đoạn về không gian và cũ về thời gian, quy mô quan sát không lớn. Còn ảnh vệ tinh quy mô quan sát rất lớn. Tần suất lặp lại thông tin lớn (có thể hằng ngày, hằng tháng, hằng năm), giá thành cho một đơn vị diện tích thấp hơn.

Do vậy, khả năng của dữ liệu viễn thám vệ tinh trong thành lập bản đồ về lớp phủ mặt đất nói riêng cho nhiều các nghiên cứu trong đó có nghiên cứu về biến động sử dụng đất ngày càng được cải thiện và dần có xu hướng trở thành nguồn dữ liệu chủ đạo. Việc ra đời và phát triển của GIS đã ảnh hưởng lớn tới quá trình xử lý ảnh và thành lập bản đồ. Viễn thám kết hợp GIS là phương pháp hiện đại, 6 z công cụ mạnh có khả năng giúp giải quyết nhiều vấn đề trong thành lập bản đồ, trong nghiên cứu biến động lớp phủ mặt đất, …. Liên quan tới hướng nghiên cứu biến động sử dụng đất của đề tài tại khu vực nghiên cứu hầu như chưa có.

Tổng quan bản đồ hiện trạng sử dụng đất 1. Một số khái niệm Bản đồ hiện trạng sử dụng đất là bản đồ thể hiện sự phân bố các loại đất theo quy định về chỉ tiêu kiểm kê theo mục đích sử dụng đất tại thời điểm kiểm kê đất đai và được thành lập theo đơn vị hành chính các cấp, vùng địa lý tự nhiên – kinh tế và cả nước [ 2 ]. Nội dung bản đồ hiện trạng sử dụng đất phải đảm bảo phản ánh đầy đủ, trung thực hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm thành lập bản đồ. Khoanh đất là đơn vị cơ bản của bản đồ hiện trạng sử dụng đất, được xác định trên thực địa và thể hiện trên bản đồ bằng một đường bao khép kín.

Trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất tất cả các khoanh đất đều phải xác định được vị trí, hình thể, loại đất theo hiện trạng sử dụng của khoanh đất đó [ 2 ]. Loại đất trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất được xác định theo mục đích sử dụng đất [ 2 ]. Nội dung của bản đồ hiện trạng sử dụng đất 1. Các yếu tố nội dung cơ sở địa lý trên bản đồ nền 1.

Bản đồ nền phải được thành lập theo quy định tại Quyết định số 83/2000/QĐ-TTg ngày 12/7/2000 của Thủ tướng Chính phủ về sử dụng Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ quốc gia Việt Nam; Quyết định số 05/2007/QĐ- BTNMT ngày 27/2/2007 về sử dụng hệ thống tham số tính chuyển giữa Hệ tọa độ quốc tế WGS-84 và hệ tọa độ quốc gia Việt Nam – 2000. - E-líp-xô-ít quy chiếu WSG-84 với kích thước: Bán trục lớn: 6. 7 z - Lưới chiếu bản đồ: Sử dụng lưới chiếu hình trụ ngang đồng góc với múi chiếu 3º có hệ số điều chỉnh tỷ lệ biến dạng chiều dài k0 = 0,9999 để thành lập các bản đồ nền có tỷ lệ 1/10. - Kinh tuyến trục bản đồ nền cấp xã được quy định theo từng tỉnh (thành phố).

Đối với thành phố Hà Nội là 1050 00’. Tỷ lệ của bản đồ nền được lựa chọn dựa vào: kích thước, diện tích, hình dạng của đơn vị hành chính; đặc điểm, kích thước của các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất phải biểu thị trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất. Tài liệu bản đồ dùng để thành lập bản đồ nền là các bản đồ phải đảm bảo các quy chuẩn kỹ thuật quy định và được cấp có thẩm quyền phê duyệt. - Đối với các đơn vị hành chính cấp xã có bản đồ địa chính hoặc bản đồ địa chính cơ sở ở nhiều tỷ lệ thì dùng các bản đồ địa chính hoặc bản đồ địa chính có cơ sở tỷ lệ nhỏ nhất để thành lập bản đồ nền.

- Đối với các đơn vị hành chính cấp xã không có bản đồ địa chính hoặc bản đồ địa chính cơ sở thì dùng ảnh chụp từ máy bay hoặc ảnh chụp từ vệ tinh có độ phân giải cao đã được nắn chỉnh thành sản phẩm ảnh trực giao để thành lập bản đồ nền. Độ chính xác chuyển vẽ các yếu tố nội dung cơ sở địa lý từ các bản đồ tài liệu sang bản đồ nền phải đảm bảo các yêu cầu sau: - Sai số tương hỗ chuyển vẽ các yếu tố nội dung bản đồ không vượt quá ±0,3 mm tính theo tỷ lệ bản đồ nền. - Sai số chuyển vẽ vị trí các yếu tố nội dung bản đồ không được vượt quá ± 0,2 mm tính theo tỷ lệ bản đồ nền. Nội dung và nguyên tắc biểu thị các yếu tố nội dung bản đồ nền: Bản đồ nền phải biểu thị đầy đủ các yếu tố nội dung: 8 z - Biểu thị lưới kilomets hoặc lưới kinh, vĩ tuyến: Bản đồ nền dùng thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp xã tỷ lệ 1:1.000 chỉ biểu thị lưới kilomets là 10 cm x 10 cm.

- Dáng đất: được biểu thị bằng đường bình độ và điểm ghi chú độ cao, khu vực miền núi có độ dốc lớn chỉ biểu thị đường bình độ cái của bản đồ địa hình cùng tỷ lệ và điểm độ cao đặc trưng. - Biểu thị thủy hệ: đường bờ sông, hồ, đường bờ biển được thể hiện theo quy định hiện hành tại thời điểm thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Biểu thị hệ thống giao thông: đường sắt, đường bộ và các công trình giao thông có liên quan. Yêu cầu biểu thị đường bộ đối với bản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp xã như sau: Trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp xã đường bộ được biểu thị đến đường trục chính trong khu dân cư, khu đô thị, các xã thuộc khu vực giao thông kém phát triển, khu vực miền núi phải biểu thị cả đường mòn.

- Biểu thị đường biên giới, địa giới hành chính: được xác định theo hồ sơ địa giới hành chính, bản đồ điểu chỉnh địa giới hành chính kèm theo Quyết định điều chỉnh địa giới hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Biểu thị các yếu tố nội dung khác như: các điểm địa vật độc lập quan trọng có tính định hướng và công trình kinh tế, văn hóa – xã hội, ghi chú địa danh, tên các đơn vị hành chính giáp ranh và các ghi chú khác cần thiết [ 2 ].2 Các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất 1. Biểu thị các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất phải tuân thủ các quy định trong “Ký hiệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất” do Bộ Tài Nguyên và Môi trường ban hành.